منبع تحقیق درمورد ایالات متحده، شورای امنیت، سیاست خارجی، شورهای اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

بودند: آلمان، ژاپن و هلند. تهیه کنندگان شخص ثالث اصلی آن قطعات را برای انتقال به مظنونین اشاعه( اشاعه سلاح های کشتار جمعی) نظیر پاکستان و ایران نمی فروختند. از این رو برای چین لازم بود تا به مهندسی معکوس پرادخته اما به ایران خاطرنشان ساخت که این چندین سال و هزینه قابل تأملی را در بر خواهد داشت. همچنین چین محل انتخاب شده اولیه در دهه1970، واقع در دارخوین، در نزدیکی مرز ایران- عراق و بالای خلیج فارس را ترجیح می داد. ایران این محل را به سبب نزدیکی به دشمن ایران، عراق، رد کرده بر ساخت این نیروگاه در بوشهر، که به طور جزئی از سوی آلمان پیش از سال 1979 تکمیل شده بود، تاکید کرد. در هر حال، چین احساس کرد که حوزه بوشهر از لحاظ زمین شناسی نامساعد و مستعد زمین لرزه است و از این رو برای ساخت یک راکتور اتمی محل خوبی نیست. نمایندگان ایران مظنون بودند که دو پهلوگویی چین حداقل تا حدی به سبب فشار آمریکا بر پکن برای توقف پروژه است. در ژانویه سال 1996 معاون اول نخست وزیر،تیان زنگپی، اعلام کرد:« چین همکاری خود را با ایران در زمینه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای در چارچوب مقررات تعین شده از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی، ادامه خواهد داد و این امر را یک سیاست اخلاقی و صحیح می داند». مدت کوتاهی بعد از آن و در کانون مذاکرات فشرده ایالات متحده- جمهوری خلق چین، چین« تعلیق» قرارداد چین برای ساخت یک راکتور300 مگاواتی را اعلام کرد.(گارور، 1388: 242) تصمیم کناره گیری چین یکی از کارکردهای تغییر در برداشت چین از رژیم عدم اشاعه جهانی نیز بود. طی یک دوره بیست ساله چین از یک مخالف که تلاش می کرد تا رژیم NPT را از میان بردارد به یک قدرت رسمی برای حفظ آن تبدیل شد.احتمالاً بخشی از تصمیم چین برای کناره گیری ناشی از لطمه به شهرت و آوازه چین بود که در صورت بر ملا شدن برنامه های اتمی مخفی ایران، انتظار آن می رفت. اگر ایران اتمی می شد و چین به عنوان قدرت خارجی اصلی مسبب آن شناخته می شد، صدماتی که به شهرت چین وارد می آمد می توانست بسیار سنگین باشد. تصمیم چین برای کناره گیری از همکاری اتمی با ایران از روابط چین با ایالات متحده نیز حفاظت کرد. در اکتبر سال 1997 طی دیدار رسمی رئیس جمهور جیانگ زمین از ایالات متحده و ملاقات با رئیس جمهور کلینتون چین موافقت کرد تا همکاری اتمی جدیدی را با ایران بر عهده نگیرد با این حال پکن خاطرنشان ساخت که از ایران در سایر حوزه ها حمایت می کند. خطاب به هیات رئیسه آژانس بین المللی انرژی اتمی در ماه سپتامبر، نماینده جمهوری خلق چین ژانگ یان از جامعه بین المللی خواست تا به نگرانی معقول ایران و حق منطقی آن در ارتباط با استفاده صلح آمیز از انرژی اتمی احترام بگذارند. (گارور، 1388: 255) با این حال، چین هم مانند سایر کشورها به واسطه فشارهای آمریکا نتوانست به همکاری خود با ایران در زمینه فوق ادامه دهد و در سال 1376 – 1375 یک طرفه همکاری خود را قطع کرد (حق شناس، 1390: 65)ایالات متحده توجه زیادی برای وارد کردن چین به رژیم اشاعه جهانی معطوف داشت.برخی از این رسانه ها چین را متهم به کمک آگاهانه به برنامه سلاح اتمی مخفیانه ایران کردند. در مواجهه با سوءظن های فزایندۀ غرب، پکن علناً از همکاری اتمی اش با ایران دفاع کرد. پس از کناره گیری چین، برای دستیابی به یک راکتور آب سنگین ایران تلاش کرد تا خود به طراحی، ساخت و راه اندازی چنین نیروگاهی بپردازد. عملیات ساخت در سال 1996 در اراک واقع در 250 کیلومتری جنوب غرب تهران آغاز شد
1)دیدگاه چین در مورد برنامه هسته ای ایران
چین به عنوان یکی از اعضای دائمی شورای امنیت و یکی از قدرت‌های اتمی جهان از حدود سه دهه قبل تبدیل به یک ابرقدرت اقتصادی در جهان را از اهداف راهبردی اصلی خود قرار داده است. چین در جهت نیل به هدف مذکور سیاست‌های خاصی را اتخاذ نموده است که شامل ایجاد ثبات و برقراری روابط با قدرت‌های بزرگ دیگر و همچنین توسعه روابط صلح آمیز با کشورهای همسایه و کشورهای مناطق همجوار مانند ایران می‌باشد. سیاست مزبور در عین حال می‌تواند اهداف چین را برای دسترسی لازم و کافی به منابع طبیعی به ویژه انرژی برای تامین نیازهای رشد اقتصادی آن کشور فراهم نماید. در خصوص پرونده هسته‌ای ایران، مواضع چین به عنوان یک قدرت بزرگ در ارتباط با سیاست عدم اشاعه تسلیحات هسته‌ای (ان.پی.تی) جایگاه آژانس بین المللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل متحد حائز اهمیت می‌باشد (وینگلی، 1385: 27)
یک کارشناس سیاست خارجی چین در مرکز مطالعات استراتژیک و بین المللی در واشنگتن، سیاست چین در برابر برنامة اتمی ایران بر پنج نکته اصلی استوار است: نگهداشتن روابط اقتصادی بویژه در زمینه انرژی با ایران، نگهداشتن روابط خوب با ایالات متحده و بهسازی وجهة بین المللی چین، محترم شمردن حق ایران در دستیابی به انرژی صلح آمیز هسته ای و جاودانه ساختن رژیم جلوگیری از گسترش جنگ افزارهای هسته ای. (ایرانی دوست، 1387: 93) سیاست چین در قبال پرونده‌ی هسته‌ای ایران تا حد قابل ملاحظه‌ای از دیدگاه‌های این کشور در خصوص ضرورت احترام به استقلال و حق حاکمیت کشورها نشات می‌گیرد. چین که خود سابقه‌ی تاریخی مداخله‌ی قدرت‌های خارجی را در امور داخلی خویش از نیمه دوم قرن نوزدهم میلادی به خاطر دارد هنوز به این مسئله حساسیت نشان می‌دهد. بنابراین، چنین به نظر می‌رسد که چین مادام که ایران به مفاد «ان.پی.تی» وفادار بماند از حق ایران برای استفاده‌ی صلح آمیز از انرژی هسته‌ای حمایت خواهد نمود (Shen,2006, 55) البته چین با برخی نگرانی‌های موجود درغرب در مورد خطر انتقال فن‌آوری هسته‌ای از سوی ایران به سایر کشورهای اسلامی اشتراک نظر دارد.همچنین چین با برخی نگرانی‌های موجود در غرب در مورد خطر انتقال فناوری هسته‌ای از سوی ایران به سایر کشورهای اسلامی اشتراک نظر دارد (زمانی نیا، 1385: 25) به طور کلی دو رهیافت برای توجیه تاکید این کشور بر عدم برخورد و حل مسالمت آمیز موضع هسته ای ایران متصور است :
– موضوع انرژی و نیاز این کشور به تامین نیازهای انرژی روزافزون خود است و ایران یکی از منابع بزرگ و غنی تامین آن برای چین به شمار می رود .
– ممانعت از چرخش سیاست خارجی ایالات متحده از منطقه خاورمیانه به منطقه شرق دور و چین است . یعنی چین می داند که ایران سنگر مقاومت در برابر غرب است و شکست ایران می تواند خود این کشور را در نوک پیکان سیاست تهاجمی و ماجراجویانه ایالات متحده و در خط مقدم رویارویی با آن کشور قرار دهد. ولی توجه به این امر ضروری است که چین تا جایی بر خلاف خواست و سیاستهای واشنگتن حرکت خواهد کرد که این امر موجب ایجاد تنش در روابط پکن – واشنگتن نشود . افزایش چالش ایران با ایالات متحده باعث دوری بیشتر چین از ایران خواهد شد و سیاستهای پکن را در مقابل تهران محتاطانه تر خواهد کرد، بنابراین با توجه به سطح مناسبات چین و ایالات متحده، این کشور تلاش می کند از ایجاد هر گونه تنش و اختلاف با آمریکا بر سر مسئله هسته ای ایران اجتناب کند . (قاضی زاده و طالبی فر، 1390: 168) در حقیقت، چین در همکاری خود با ایران تا حدی از آمریکا پیروی می کند. چنانچه در زمینه های هسته ای و تکنولوژی موشکی نشان داد که حاضر به پذیرش مخاطرات این همکاری استراتژیک نبوده و اگر روابطش با آمریکا مورد تهدید قرار گیرد، ایران را تاحدودی رها می کند. با این حال تاریخچه و لیست تحریم های انجام شده آمریکا علیه شرکت های چینی نشان می دهد که به هر حال چین نیز به شدت از سوی آمریکا برای عدم همکاری در زمینه های تسلیحاتی و امنیتی تحت فشار است . اما در عین حال از تحت فشار قرار گرفتن شدید ایران نیز جلوگیری کرده است. )حسن زاده ، 1387 : 125 ) بنابراین سیاست چین در رابطه با موضوع هسته‌ای ایران، می‌تواند در متن روابط چین و آمریکا نیز مورد مطالعه قرار گیرد. به عبارتی، چین در صدد است به مناسبات خود با ایران و آمریکا توازن ببخشد. چینی‌ها به شدت تلاش دارند تا در منازعات بین‌المللی بی‌طرف بمانند. منطق این سیاست منطقی اقتصادی است. اولویت چین در حال حاضر نفوذ هر چه بیشتر در بازارهای جهانی است و دخالت در منازعات و مسائل حاد بین المللی می‌تواند به این سیاست ضربه وارد آورد. رویکرد چین نسبت به ایران و به‌ویژه مساله هسته‌ای، جدای از راهبرد کلان آنان نیست. در واقع چینی‌ها در چارچوب الزامات راهبرد کلان خود (از زمان دنگ شیائوپینگ) با این موضوع و به طور کلی رابطه با ایران تصمیم می‌گیرند و عمل می‌کنند و تلاش دارند تا موضعی میانه اتخاذ کنند. دقت در مواضع آنها نشان می‌دهد که هیچ‌گاه طرف یکی را نگرفته‌اند و همواره تلاش کرده‌اند نقش میانجی و تعدیل کننده را ایفا نمایند. چین بر مبنای منطق حاکم بر روابط بین‌الملل، در پی منافع خود بوده و می‌کوشد در این مسیر از هر فرصتی بهره گیرد و با همه کشورها روابط متوازنی داشته باشد. اگرچه چینی‌ها با آمریکا دچار اختلافات عدیده‌ای هستند، اما در عین حال تلاش دارند تا روابط متوازنی با آن برقرار سازند (حق شناس، 1390: 69) بدین ترتیب چین در مساله ی هسته ای ایران سعی نموده تا جوانب روابط خود را با هر دو طرف حفظ کند و بین غرب و ایران تعامل نماید و هیچ یک را به طور کامل رها نکند. جمهوری اسلامی باید ضمن توجه به شرایط چین، این نکته را در نظر بگیرد بنابراین در خصوص مسائل هسته ای ایران، چین تا جایی از جمهوری اسلامی حمایت می کند که روابط خود با غرب مورد چالش قرار نگیرد و همراهی مانند روسیه داشته باشد و این حمایت البته در صورت به خطر افتادن امنیت انرژی چین به شدت تقویت خواهد شد. اما در شرایط حاضر هرگونه حرکت شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی تنها در صورتی مورد حمایت چین قرار خواهد گرفت که امنیت اقتصادی این کشور را به چالش کشیده نشود و انتظار نمی رود چین به دلیل وابستگی متقابلی که در زمینه انرژی و مواد اولیه ایجاد شده موضع سختی علیه ایران بگیرد . (حسن زاده ، 1387 : 125) در عین حال چین براساس مواضع اصولی خویش در تقویت نهادهای بین المللی و سیاست‌های چندجانبه از نظرات آژانس بین المللی انرژی اتمی در مورد اینکه ایران باید قبل از پرداختن به فعالیت در زمینه‌ی چرخه‌ی سوخت، باید سوابق فعالیت‌های هسته‌ای خویش را روشن سازد، حمایت می‌کند (حامی، 1390: 218)
چین در بیانیه های رسمی خود همواره عنوان می کند که موضع چین در مسئله هسته ای ایران پایدار بوده و هدف اصلی چین حمایت از پیمان منع تکثیر سلاح های هسته ای و حفاظت از صلح و ثبات در منطقه خاورمیانه است. چین طرفدار حل مسئله هسته ای ایران از طریق صلح آمیز و گفتگوست و امیدوار است جامعه بین الملل با تشدید تلاش های دیپلماتیک به دنبال راه حل همه جانبه پایدار و مطلوب برای مسئله هسته ای ایران باشد. بعد از ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امینت، چین به عنوان یکی از اعضای شورای امنیت که از حق وتو برخوردار است. در میان قدرت‌های بزرگ نزدیک‌ترین روابط را با ایران دارد. چین در طی سال‌های اخیر کوشیده با در اختیار گذاشتن کارت بنده ایران، امتیازات قابل توجهی را از آمریکا دریافت کند. در واقع، پکن هر از چند گاهی برای کسب امتیاز از آمریکا مناسبات خود با ایران را گسترش داده است.به همین دلیل، مناسبات ایران و چین شاهد افت و خیزهایی بوده است و چین توانسته از اهرم ایران در روابط با آمریکا به نحو مطلوبی بهره برداری کند. به عبارتی،‌ چین با طرح لزوم رعایت قوانین بین المللی و اتخاذ هر گونه تصمیم و عملی کردن آن در چارچوب شورای امنیت می‌خواهد صاحب نظر باشد. به عبارت دیگر، چین یک سیاست و دیپلماسی اقناعی را به جای سیاست اجباری در سطح نظام بین الملل در پیش گرفته است. در دیپلماسی اقناعی اصل بر گفت‌و‌گو، مذاکره، قراردادهای بین المللی و چند جانبه گرایی است (حق شناس، 1390: 65) با وجودی ناخشنودی آمریکا و مخالفت با موضع‌گیری آمریکا مبنی بر ارسال پرونده هسته‌ای ایران در سال 2006 به شورای امنیت، چین در 16 ژوئن 2006 میزبان نشست سران «سازمان همکاری شانگهای» بود

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد خاورمیانه، امنیت انرژی، توسعه اقتصادی، سیاست خارجی Next Entries منبع تحقیق درمورد خلیج فارس، خاورمیانه، محیط امنیتی، سازمان شانگهای