منبع تحقیق درمورد استان فارس، اردشیر بابکان

دانلود پایان نامه ارشد

شيرين بيان که تا اندازه اي نشان دهندة اراضي شيرين با سطح آب زيرزميني نسبتاً بالاست، در سطح نسبتاً زيادي مشهود است. خارشتر از ديگر گياهاني است که در سطح وسيع خصوصاً در اراضي باير يا آيش ديده مي شود. در امتداد شمال شرقي تا جنوب شرقي اراضي واقع در رسوبات آبرفتي واريزه اي بادبزني شکل، گياهان طبيعي ديگري نظير مريم گلي و گون ديده مي شود.
به طور کلي بيشترين تيپ پوشش گياهي منطقه به تيپ گياهي کُنار، شوره، آترپيلکس اختصاص دارد که 57 درصد از کل مساحت مراتع منطقه را تشکيل مي دهد و کمترين گستردگي مربوط به تيپ گياهي بادام کوهي، بَنه، تنگسن، ارژن و کيکم است.
3-14مطالعات انساني
3-14-1خلاصهاي از وضعيت عمومي شهرستان فيروزآباد
شهرستان فيروزآباد به مرکزيت شهر فيروزآباد است؛ در حالي که بخش‌هاي قيروکارزين و فراشبند در سال 81 و 82 به شهرستان ارتقاء يافته و از مجموع اين شهرستان انتزاع گرديده است با مساحت معادل 3800 کيلومتر در فاصله 95 کيلومتري جنوب غربي مرکز استان و در طول جغرافيايي 52ْ و 36َ و عرض جغرافيايي 28ْ و 52َ از نصف النهار گرينويچ قرار دارد. اين شهرستان با ارتفاعي معادل 1327 متر از سطح دريا، از شمال به شهرستان شيراز، از جنوب به شهرستان هاي قير و کارزين و لارستان، از شرق به شهرستان جهرم، از غرب به شهرستان فراشبند و استان بوشهر محدود مي شود. بر اساس آخرين تقسيمات کشوري، شهرستان فيروزآباد داراي دو مرکز شهري( فيروزآباد و ميمند)، پنج دهستان( جايدشت، احمدآباد، پرزيتون، خواجهاي، دادنجان) و بالغ بر 114 روستا و آبادي مي باشد. از لحاظ بافت اجتماعي از سه قشر شهري، روستايي و عشايري تشکيل شده است.
اين شهرستان از طبيعي منطقه اي است کوهستاني که بلندترين نقطة آن کوه سفيدار با 3050 متر ارتفاع و پست ترين نقطة آن کنارسياه با 800 متر ارتفاع مي باشد و از نظر تنوع آب و هوايي به ناحية بياباني جنوب غربي آسيا تعلق دارد که با توجه به عوامل جغرافيايي از جمله ناهمواري ها، پوشش گياهي و بادهاي باران آور غربي داراي سه ناحية آب و هوايي( سرد کوهستاني، گرم و خشک، معتدل) با ميانگين بارندگي 450 ميليمتر در ده سال اخير مي باشد. جمعيت اين شهرستان در آخرين سرشماري عمومي نفوس و مسکن در سال 1385 برابر با 116622 نفر بوده است( فرمانداري شهرستان فيروزآباد).
3-14-2پيشينة تاريخي شهر
در فارس ميانه به واسطة شرايط اقليمي( اقليم مديترانه اي – بحري و بري)، ارتفاع مناسب دشت ها از سطح دريا( 1300 الي 1600 متر)، کيفيت مناسب خاک دشت ها، نزديکي به ساحل درياي آزاد، آنجا که آب رود بر دشت مسلط بوده است، پيدايش جماعت انساني به قبل از پيدايش خط باز مي گردد و دشت فيروزآياد نيز از اين نهاد مستثني نيست. تشکيل اولين حاکميت‌ها در استان فارس و تجلي کالبدي آن به شکل شهر در حوزة آبريز رودها و در دشت هاي مشرف به رود شکل گرفته است (شکل ‏44).

شکل ‏44- نقشه تاریخی منطقه پارس و فیروزاباد
به روايت کتابهاي تاريخ ساسانيان و پژوهشهاي باستانشناسان، اردشير بابکان(والي دارابگرد)، بر حکمران فارس(گوزهر) ميشورد و او را مي کشد و بتدريج تمامي نواحي فارس را تسخير مي کند. مکاني را که اردشير جهت استقرار حاکميت خويش به عنوان حکمران فارس بر مي گزيند، ارتفاعي است از رشته کوه ميمند مشرف به دشت فيروزآباد و مشرف بر مدخل آن( تنگاب)، که اردشير کاخ قلعه اي بر فراز کوه( قلعه دختر امروزي) بنا مي کند. سرانجام اردشير، اردوان پنجم را شکست داد و با انقراض حکومت اشکانيان، اردشير شاه ياغي، به شاه حاکم تبديل شد. تبلور کالبدي آن نيز درانتقال مقر حاکميت از فراز کوه به دشت در کنار چشمه و رود تنگاب تجلي يافت( کاخ اردشير و آتشکده) (شکل ‏45)(شکل ‏46). سپس اردشير تصميم به احداث شهري در دشت فيروزآباد مي گيرد.

شکل ‏45- کاخ اردشیر بابکان در کنار قمپ آتشکده

شکل ‏46- عکس هوایی از کاخ و آتشکده اردشیر بابکان و قمپ آتشکده
اردشير طرح شهر مورد نظر را به صورت دايره در نظر مي گيردکه نمادي از جهان و نشانگر فرمانروايي مطلق جهان باشد. قطر دايرة اين شهر حدود 450 متر است. اردشير بابکان نام اين شهر را اردشير کوره يعني( شکوه اردشير) مي گذارد سپس شهر را گسترش مي دهد و قطر آن را به دو کيلو متر مي رساند و 4 دروازه به نام هاي دروازه مهر( در مشرق)، دروازه بهرام( در خاور)، دروازه هرمز( در شمال) و دروازه اردشير( در جنوب) براي آنها مي سازد. اردشير با کشيدن دو قطر عمود بر هم از مرکز دايره، شهر را به 20 قسمت تقسيم و خيابان کشي مي کند، بعدها شهر گسترش مي يابد و قطر دايرة آن به 5/7 کيلومتر مي رسد( مهندسان مشاور فرنهاد، 1375: 4) (شکل ‏47).

شکل ‏47- عکس هوایی (گوگل ارث) از شهر گور و محوطه دایره‌ای شکل
در تحليل علل پيدايش شهر فيروزآباد، به جز انتخاب اردشير به عنوان يک انتخاب سياسي- نظامي، در مکانگزيني شهر بايد به يک عامل پايه که درطول تاريخ اين شهر همواره تعيين کننده بوده است، اشاره کرد و آن بازاري جهت تبادل محصول بين کشاورزان و دامدارن است. بازاري که بتواند از امنيت مناسب در دشت برخودار باشد و به طور طبيعي بتواند دشت و محيط دشت را تحت پوشش تبادل کالايي خود قرار دهد. لذ از اين زاويه انتخاب اردشير، تأمين امنيت اين بازار نيز محسوب مي شد. در دورة حکومت سلجوقيان و در ابتداي سلطنت ملکشاه سلجوقي، اين شهر توسط بهاءالدين اسماعيلي که يکي از سران طايفه شبانکاره بود به آتش کشيده شد و تمام آثار مدنيت و ابنيه و عمارات آن با خاک يکسان گرديد. مردم پس از اين حمله خرابه ها را ترک نموده و در محل فعلي، شهر فيروزآباد جديد را ساختند. نام کنوني اين شهر بر اساس گفته مقدسي مورخ قرن چهارم هجري، چون خوشايند امير عضدالدوله نبود که بگويند «مَلک به گور رفت» يعني به شهر گور رفت، به فيروزآباد تغيير نام يافت که ظاهراً اين نام از اسم جد انوشيروان يعني فيروز گرفته شده است.
3-14-3جمعيت
آگاهي از چند و چون جمعيت و شناخت ساختار جنسي و سني و ابعاد و گستردگي آن، از ابزارهاي کارساز در تصميمگيري و برنامهريزي به شمار ميآيد. چرا که هيچ گونه برنامهريزي آگاهانه، فارغ از شناخت کمي و کيفي جمعيت نه تنها در محدودة شهر، حتي در بُعد محلهاي نيز نميتواند انجام گيرد( فريد، 1372: 35). ليکن چون ماهيت سياستها و برنامهريزي ها عمدتاً مربوط به تعيين خط مشي آينده شهرها بر ميگردد، لذا بايد به نحوي اين متغير و اجزاي آن را براي آينده پيش بيني نمود( زياري، 1384: 101). پيشنهاد طرح توسعة آتي شهر بر مبناي پيش بيني هاي جمعيت و اقتصاد و پس از آن نحوه کاربري زمين پيشنهادي قرار دارد( شيعه، 1384: 155). از اين رو لازم است که وضع موجود شهر فيروزآباد از لحاظ جمعيتي بررسي شده و بر مبناي آمار و اطلاعات جمعيتي موجود به پيش بينيهاي جمعيتي آيندة شهر پرداخت.
3-14-3-1جمعيت شهر فيروزآباد
شهر فيروزآباد به عنوان مرکز شهرستان فيروزآباد، يکي از شهرهاي استان فارس مي باشد. استان فارس براساس نتايج آخرين سرشماري عمومي نفوس و مسکن در سال 1385 داراي 24 شهرستان و تعداد 73 شهر بوده است ( مرکز آمار ايران). در زير به بررسي جمعيت شهر فيروزآباد مي پردازيم:
جمعيت شهر فيروزآباد در طي سرشماريهاي جمعيتي ازسال 1335 تا 1385، فراز و فرودهاي زيادي را داشته است. بر اساس دادههاي ارائه شده از سوي سازمان مرکز آمار ايران جمعيت شهر فيروزآباد در سال 1335 برابر با 5747 نفر بوده است که با 1222 خانوار، بعد خانوار آن برابر با 70/4 نفر بوده است. جمعيت شهر در دهة 1345- 1335 بالغ بر 8718 نفر شده است که با 1699 خانوار، بعد خانوار آن 13/5 نفر بوده است. نرخ رشد جمعيت شهر فيروزآباد در اين دهه برابر با 25/4 درصد بوده است. افزايش جمعيت شهر فيروزآباد تا سال 1355 ادامه داشته و جمعيت شهر به 14164 نفر رسيده است. نرخ رشد جمعيت در دهة 1355- 1345 برابر با 97/4 درصد بوده است. جمعيت شهر فيروزآباد در سرشماري عمومي نفوس و مسکن سال 1365 معادل 34312 نفر با 6318 خانوار برآورد گرديده است که بعد خانوار آن 43/5 نفر بوده است. دهة 1365- 1355 را مي توان دهه اي ناميد که رشد جمعيت شهر فيروزآباد به بالاترين درجه خود مي رسد، چرا که نرخ رشد اين دوره به 25/9 درصد رسيده و افزايشي در حدود 28/4 درصد را نشان مي دهد (جدول ‏46). مهمترين عوامل مؤثر در اين نرخ رشد شديد جمعيتي را مي توان در هجوم بي روية جمعيت روستايي و افزايش نرخ رشد طبيعي جمعيت به سبب عواملي چون افزايش شديد درآمدهاي نفتي، افزايش اعتبارات عمران شهري، افزايش جاذبههاي شهر، بهبود وضعيت اقتصادي جامعه، پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1357، جنگ تحميلي و آثار و عوارض ناشي از آن و غیره، دانست.
در دهة 1375- 1365 شهر فيروزآباد به افزايش جمعيت خود ادامه داده و تعداد جمعيت اين شهر به 49457 نفر مي رسد که نرخ رشدي بالغ بر 72/3 درصد را نشان مي دهد. اين نرخ رشد نشان از تثبيت و کاهش بالنسبه روند مهاجرپذيري شهر فيروزآباد دارد. جمعيت شهر فيروزآباد در سال 1385 و در آخرين سرشماري عمومي نفوس و مسکن معادل 62387 نفر با 12888خانوار برآورد گرديده است که بعد خانوار آن 84/4 نفر بوده است. نرخ رشد جمعيت برابر با 34/2 درصد بوده است که نسبت به دورة قبل حدود 38/1 درصد کاهش را نشان مي دهد. تقسيم شهرستان فيروزآباد به سه شهرستان( فيروزآباد، قير و کارزين، فراشبند) در سال 81 و 82 و ساير سياستهاي جمعيتي دراين امر دخيل بوده است و باعث کاهش جمعيت شهر و شهرستان و نرخ رشد آن شده است(جدول ‏46).
جدول ‏46- بررسي جمعيت کشور، استان، شهرستان و شهر، طي دوره‌هاي سرشماري 1385- 1335
سال
جمعيت کل
کشور
جمعيت شهري
کشور
جمعيت کل
استان فارس
جمعيت کل
شهرستان فيروزآباد
جمعيت
شهر فيروزآباد
تعداد خانوار
شهر فيروزآباد
بعد خانوار
شهر فيروزآباد
1335
18954704
6002621
884415
77403
5747
1222
70/4
1345
25788722
9795810
1462708
67325
8718
1699
13/5
1355
33708744
15854680
2035582
121548
14164
2727
19/5
1365
49445010
26844561
3193769
168339
34312
6318
43/5
1375
60055488
36817789
3817036
209007
49457
9435
24/5
1385
70495782
48259964
4336878
116622
62387
12888
84/4
مأخذ: سرشماري‌هاي عمومي نفوس و مسکن سالهاي 1335 تا 1385
3-14-3-2نسبت جنسي
نسبت جنسي عبارت است از نسبت تعداد مردان به زنان( زياري، 1385: 155). نسبت جنسي جمعيت که بر پاية مقايسه تعداد مردان در مقابل هر 100 نفر زن سنجيده مي شود، به لحاظ نقشهاي متفاوت هر کدام از اين دو جنس بر ساختار اقتصادي و اجتماعي حائز اهميت است( مهدوي، 1374: 181).
بر اساس سرشماري سال 1335 از جمعيت 5747 نفري شهر فيروزآباد، 2867 نفر مرد و 2880 نفر زن بوده اند که در نتيجه نسبت جنسي در اين شهر برابر با 99 بدست مي آيد. به عبارت ديگر در اين شهر در مقابل هر 100 نفر زن، 99 مرد وجود داشته است. در سال 1345 از جمعيت 8718 نفري شهر فيروزآباد، 4439 نفر مرد و 4279 نفر زن بوده اند که در نتيجه نسبت جنسي در اين دوره افزايش يافته و به 103 رسيده است؛ يعني به ازاي هر 100 نفر زن، 103 نفر مرد وجود داشته است. بالاترين نسبت جنسي در شهر فيروزآباد در دهة 1355 بوده است. دراين دوره از جمعيت 14164 نفري اين شهر، 7433 نفر مرد و 6731 نفر زن بوده اند که درنتيجة آن نسبت جنسي اين شهر به 110 رسيده است. به عبارتي در اين دوره به ازاي هر 100 نفر زن، 110 نفر مرد وجود داشته است.
در سرشماري 1365 جمعيت شهر فيروزآباد به 34312 نفر مي رسد که از اين تعداد، 17650 نفر مرد و 16662 نفر زن بوده اند. به عبارتي نسبت جنسي در اين دوره 105 بوده است. در سرشماري 1375 نسبت جنسي در اين شهر کاهش يافته و به يک حالت تعادل مي رسد. جمعيت شهر دراين دوره 49457 نفر مي باشد که از اين تعداد، 24762 نفر مرد و 24695 نفر زن بوده اند که در نتيجه نسبت جنسي در اين شهر به 100 مي رسد. در آخرين سرشماري عمومي جمعيت در سال 1385،

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درمورد استان فارس Next Entries منبع تحقیق درمورد استان فارس