منبع تحقیق درباره نفت و گاز، رشد اقتصادی، جهانی شدن، جهانی شدن اقتصاد

دانلود پایان نامه ارشد

نفتي قابل استحصال و 33 تريليون متر مكعب ذخاير گازي، از نظر مجموعه ذخاير هيدروكربوري جايگاه ممتازي را در بين ديگر كشورهاي جهان به خود اختصاص داده است. به دليل همين موقعيت خاص ايران در عرصه بين الملل، اجراي الگوي مناسب توسعه اقتصادي كشور بر مبناي نفت از مدتي قبل آغاز شده است و تا به جايي پيش رفته كه هم اكنون بحث تدوين استراتژي انرژي به يكي از اولويت هاي وزارت نفت كشور مان تبديل شده است.
تمركز فعاليت هاي اجرايي دولت در ميدان هاي نفتي و گاز در بخش صنايع بالادستي در حالي صورت ميگيرد كه برخي از آنها با كشورهاي همسايه همچون عراق، كويت، عربستان، قطر، امارات و عمان مشترك است. بعنوان مثال ميدان گازي فوق عظيم پارس جنوبي با كشور قطر مشترك است اين ميدان بزرگترين و مهمترين ميدان مشترك ايران با كشورهاي همسايه محسوب مي شود كه علي رغم سرمايه گذاري بعمل آمده، نيازمند سرمايه گذاري گسترده جهت توسعه و بهره برداري از اين منابع مشترك الزامي است كه در اين پايان نامه نيز به بخشهاي سرمايه گذاري در بخش هاي صنايع بالادستي اشاره گرديده است. در عين حال توليد تمام ميادين مشترك نفتي تا پايان برنامه پنجم توسعه 125 درصد و ميانگين ميادين گازي 200 درصد افزايش خواهد يافت كه برنامه هاي توسعه آنها تدوين و براساس قراردادهاي نفتي منعقد گرديده است كه موضوع قراردادهاي نفتي هم به جهت ارتباط مستقيم با جذب سرمايه در اين پايان نامه بصورت مختصر بررسي ميگردد.
3-1-5- تمركز شركت نفت در جذب سرمايه گذاري
ارزش توليد نفت و گاز ايران تنها در سال 92 بالغ بر 217 ميليارد دلار بوده است و پيش بيني مي شود در صورت جذب منابع مالي ارزش توليدات نفت گاز و ميعانات گازي ايران به 350 ميليارد دلار تا پايان برنامه پنجم توسعه افزايش يابد.26 علاوه بر آن در صورت تحقيق برنامه هاي سرمايه گذاري و جذب منابع مالي مورد نظر، ظرفيت توليد نفت خام، گاز طبيعي و ميعانات گازي ايران افزايش قابل توجهي مي يابد. بر اين اساس دستيابي به متوسط توليد روزانه 4/4 ميليون بشكه نفت، (با توجه به شرايط تحريم يك ميليون بشكه از توليد نفت كشور در حال حاضر كاهش يافته است) يك ميليارد و 470 ميليون متر مكعب گاز طبيعي و يك ميليون و 200 هزار بشكه ميعانات گازي تا پايان برنامه پنجم هدف گذاري شده است. (برنامه پنجم توسعه نفت و گاز پيوست پايان نامه مي باشد.)
اقدامات صورت گرفته از سوي شركت ملي نفت ايران در جذب منابع ريالي و ارزي به شيوه هاي مختلف در سال گذشته و در راس آنها پنج مرحله انتشار اوراق مشاركت براي اولين بار در گستره صنعت نفت، باعث جذب بخش قابلملاحظه اي از سرمايه هاي سرگردان در صنعت نفت شد كه از مهمترين دستاوردهاي شركت ملي نفت ايران در خصوص سرمايه گذاري از منابع داخلي بشمار ميرود و در همين راستا كسب مقام اول جذب سرمايه گذاري در سطح كشور در سالهاي اخير توسط شركت ملي نفت ايران محقق شده است.
در عين حال از ميان 500 ميليارد دلار سرمايه مورد نياز صنعت نفت در ا فق 1404، سهم بخش بالادستي صنعت نفت در برنامه پنجم توسعه چيزي حدود 25 ميليارد دلار پيش بيني شده است كه از اين ميزان 50 ميليارد دلار از منابع داخلي و 75 ميليارد دلار نيز از محل منابع خارجي بايستي تامين شود و همچنين قرار است بسياري از پروژه هاي نفتي و گازي از طريق راه اندازي صندوق هاي انرژي تامين اعتبار شوند و روند جذب سرمايه گذاري در ميدان مشترك پارس جنوبي در حالي صورت ميگيرد كه ارزش اين ميدان گازي پارس جنوبي 1/ 2 برابر كل درآمد صنعت نفت ايران در صد سال گذشته است.
آنچه مسلم است، صنعت نفت ايران در مسير خود به سمت خود كفايي وشكوفايي اقتصادي كشور با دشواري هاي فراواني منجمله تحريم هاي آمريكا و اتحاديه اروپا روبه رو است و د ر اين ميان شركت ملي نفت ايران تنها به اتكا به شعار ما مي توانيم، توانسته است تلخي هاي ناشي از تحريم ها را با شيريني توسعه شتابان صنعت نفت با استفاده از توان داخلي و اجراي اقتصاد مقاومتي در آميزد.

3-2- موضوعات تاثيرگذار بر خدمات نفتي
3-2-1- سرمايه گذاري خارجي در نفت

سرمايه گذاري خارجي با حقوق نفت و گاز عجين است، حقوق نفت و گاز بر پايه قراردادهاي سرمايه گذاري از قبيل قراردادهاي امتيازي، مشاركتي خدماتي بنا شده است جذب سرمايه گذاري در بخش نفت و گاز جايگاه مهمي در مباحث حقوق نفت و گاز دارد و بايد در پرتو دو مسئله بررسي شود27.
اول اينكه: منابع نفت و گاز جزء انفال و ثروتهاي عمومي است و مالكيت آن به كسي تعلق ندارد و حتي دولت هم نيز مالك آن نيست بلكه براساس قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در اختيار حكومت اسلامي است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نمايد و محدوديت سرمايه گذارخارجي از عوامل بازدارنده است.
مسئله دوم: ملي شدن صنعت نفت است و سرمايه گذاري بر مالكيت و مديريت خارجيان در حوزه صنعت نفت با ملي شدن صنعت نفت تعارض دارد. سرمايه گذاري خارجي در نفت و گاز به نحوي كه سرمايه گذار مدعي مالكيت و مديريت بر نفت موجود در مخزن، چاه هاي حفر شده، تاسيسات سرچاهي، تاسيسات و پالايشگاههاي فرآورش نفت، زمينهاي مربوط و يا نفت استخراج شده باشد مجاز نيست و البته از خدمات خارجي براي اجراي عمليات نفتي از جمله اخذ منابع مالي بدون تعويض مالكيت و مديريت به خارجيان و همچنين فروش نفت و گاز پس از توليد در قالب قراردادهاي تجاري و بيع متقابل و شرايط قراردادهاي نفتي بلامانع است.

3-2-2- نقش نفت در سرمايه گذاري
هدف همه جوامع بشری و به ویژه همه دولت ها دست یافتن به میزانی از رشد اقتصادی است که بتواند رفاه جامعه را تأمین کند. رسیدن به این هدف یا میزان رشد اقتصادی مورد نظر، نیازمند برخورداری و بهره وری از دو عامل سرمایه و انرژی است. از همین جا ارتباط میان رشد اقتصادی و انرژی آشکار می شود. به بیان دیگر، رفاه نیازمند رشد اقتصادی و رشد اقتصادی نیازمند برخورداری از انرژی است.از آنجا که هیچ گونه فعالیتی در هیچ یک از عرصه های زندگی و در جهان هستی بدون استفاده از انرژی امکان پذیر نیست؛ بنابراین به سادگی می توان دریافت که اقتصاد جوامع بشری بدون وجود انرژی ناممکن است نفت به عنوان یک منبع انرژی که انسان درقیاس با سایر انرژی ها خیلی سریع و در زمان کوتاه تری به استفاده از آن عادت کرده و در همه شئون زندگی به کارگرفته شده است. همچنین به عنوان ماده ای با موارد استفاده همگانی و عمومی و داشتن فرآورده های متعدد وگوناگون، اهمیت فراوان دارد. در جهان امروز، نفت نه تنها به عنوان یک عامل تعیین کننده اقتصادی و صنعتی، که به عنوان یک عامل سیاسی و امنیتی نیز مطرح است. در واقع نفت عاملی اساسی برای رسیدن به هدف های اقتصادی، صنعتی، سیاسی و تأمین امنیت ملی به حساب می آید.28
با پایان یافتن جنگ سرد، نظم نوین جهان شکل می گیرد. رقابت اقتصادی، مبارزات محلی و رویارویی های قومی جانشین ایدئولوژی به عنوان کانون تعارض های بین المللی و ملی می شود. تعارض هایی که گسترش سلاح های مدرن به آن کمک می کند، اما قطع نظر از تحول این نظم جدید بین المللی، نفت همچنان کالایی راهبردی باقی ماند و عاملی عمده در راهبردهای ملی و سیاست های بین المللی به شمار ميرود. نفت و صنعت نفت در بنای اقتصادی کشورهای تولید کننده این ماده گرانبها، نقشی اساسی ایفا می کند و با سرمايه گذاري در بخش نفت مي توان تاثير آنرا در افزايش توليد و بهره برداري از اين كالاي استراتژيك افزايش داد.
3-2-3- حمایت از سرمایه گذاری نفت و گاز در حقوق ایران
بسیاری از صاحبنظران بر این عقیده اند که دخالت گسترده دولت در فعالیتهای اقتصادی؛ یکی از منابع اصلی مشکلات مربوط به اقتصاد کلان می باشند. کارنامه ناخوشایند و عملکرد نا مطلوب دولت و مشکلات حاصله از فعالیت آن در اقتصاد بسیاری از کشورها سبب شکل گیری این اعتقاد شده است که دولت نتوانسته وظایفی که در فلسفه پیدایش آنها ترسیم شده بود را بخوبی ایفا نمایند.
از اینرو تلاش گسترده ای از اوایل دهه ۱۹۷۰ جهت دستیابی به راه حلهای مختلف بمنظور حل معضلات مبتلابه و پی آمدهای آن بعمل آمده است. از جمله اقدامات فوق، ورود بخش خصوصی به عرصه اقتصادی کشور، بمعنای حاکم کردن شرایط رقابت بر واحدهای دولتی جهت بهبود عملکرد اقتصادی این واحدهاست. یکی از مهمترین این موارد در کشور ما، ورود بخش خصوصی به صنایع مادر و علی الخصوص صنعت نفت و گاز و بویژه در بخشهای بالادستی آن است. بطور كلي مي توان توافقات را در قالبهاي سرمايه گذاري و قراردادي بررسي و جهت روشهاي مختلف سرمايه گذاري، با توجه به وضعيت هر منطقه و شرايط خاص زمان و موقعيت سياسي از قراردادهاي نفتي استفاده نمود كه شرح پيشينه تاريخي و انواع قراردادهاي نفتي را در جهت گسترش خدمات نفتي و افزايش حجم توليد منجر به توسعه اقتصادي اشاره خواهد شد.
3-3-پيشينه جهاني شدن اقتصاد نفت
3-3-1- جهانی شدن اقتصاد نفت
پیشینه جهان گرایی اقتصاد سرمایه داری، به بیش از یک قرن پیش بر می گردد؛ هنگامی که کشورهای مسلط بر بخشی از اقتصاد اروپای آن زمان، رویکرد تجارت بین الملل را پیش گرفتند و با استفاده از سرمایه و تشکیلات سازمانی خود در بیرون از مرز کشورها، با سرمایه گذاری های اندک، بهره برداری از منابع و عوامل تولید ارزان قیمت کشورهای عقب مانده از قافله صنعتی شدن را آغاز کردند که به این ترتیب نخستین گام ها به سوی جهانی شدن اقتصاد برداشته شد.
پس از ظهور نفت در نیمه دوم قرن 19 به عنوان کالای مورد نیاز کشورهای در حال صنعتی شدن، بر مجموعه مبادلات تجاری جهانی افزوده شد و صنعت نفت که نقطه آغاز آن، کشورآمریکا بود، گام های بلندی پس از یک دوره کوتاه حتی پیش از پایان قرن نوزدهم برای بین المللی کردن خود برداشت.ولی پس ازآغاز قرن بیستم و رخ دادن تحولات عظیم، آن چنان مشکلاتی فراروی بین المللی شدن تجارت در سطح جهانی ایجاد شد که بسیاری از شرکت های بزرگی که زمینه های اولیه بین المللی شدن خود را فراهم کرده بودند، مجبور به ترک بازارهای بین المللی شدند و یا در رقابت با برخی از شرکت های دیگر به طور کامل ورشکسته و از صحنه رقابت های بین المللی به خارج رانده شدند و به همین دلیل، روند سریع رشد تفکر سرمایه داری با مشکلاتی روبه رو شد.29
جهانی شدن به ویژه در بعد اقتصادی آن به سرعت در حال تکامل است و این فرآیند موجب می شود تا بازاری که بدون محدودیت است، به یک نیروی مقاومت ناپذیر و خرد کننده جهانی تبدیل شود که مرزها را در می نوردد، قدرت دولت های ملی برای تنظیم اقتصاد وگرفتن مالیات را ضعیف می کند، شکاف طبقاتی میان کشورها و درون کشورها را افزایش می دهد، به محیط زیست صدمه می زند و اجازه نمی دهد که ملت ها سرنوشت اقتصادی خود را تعیین کنند و به یک اقتصاد جهانی منجر می شود.
ساختار بین المللی صنعت نفت نسبت به اواخر دهه 1970 و قبل از آن تغییرات زیادی را ازسر گذرانده است که مهم ترین آن، روند ادغام ها و تملک های گسترده است. ادغام ها و خریدهای سهام و در نتیجه کاهش هزینه، فرصت افزایش سود را به شرکت ها داد. این شرکت ها از توسعه فناوری اطلاعات و کارآیی هزینه بهره مند شدند و این مسئله، فرصت فعالیت شرکت های بزرگ و تشریک اطلاعات مفید مدیریتی با هزینه ای کم را ایجادکرد. 
در نتیجه صنعت نفت جزء جدایی ناپذیر و پویايي از اقتصاد جهانی جدید محسوب می شود. می توان صنعت نفت را به عنوان صنعتی که از یک قرن گذشته جهانی شده معرفی کرد. با این حال کشورهای در حال توسعه، ملزم به ادغام در فرآیند جهانی شدن اقتصاد و پذیرش الزام های آن هستند. ادغام مؤثر در فرآیند جهانی شدن اقتصاد و توسعه اقتصادی دو روی یک سکه است. در این زمینه بهترین راه پیوند تدریجی، برنامه ریزی شده و سازنده است که به طور عینی در جذب بیشتر سرمایه گذاری های مستقیم خارجی و ارتقای منزلت در تجارت جهانی تبلور می یابد.30
3-4-قراردادهاي نفتي و سرمايه گذاري در نفت ايران
3-4-1-پیشینه تاریخی قراردادهای خصوصی و امتیازات نفتی و سرمايه گذاري در نفت ایران
سابقه نفت در ايران به قرنها قبل از ميلاد مسيح برميگردد كه مردم از

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره نفت وگاز، نفت و گاز، ارزش افزوده، سازمان جهانی تجارت Next Entries منبع تحقیق درباره بیع متقابل، تولید نفت، منابع طبیعی، قانون مدنی