منبع تحقیق درباره نشانه شناسی، جامعه شناختی، علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

دانلود پایان نامه ارشد

د انتظار ميرود که به طور کلي بازنمايي ارائه شده از هويت کُردي در سينماي ايران سوگيرانه، منفي و ايدئولوژيک باشد. در درجه دوم ادعا ميشود که در آن دسته از توليدات سينمايي که تبعيت بيشتري از ايدئولوژي رسمي و حاکم در ايران دارند، مانند فيلمهاي ژانر جنگي که مورد حمايت مستقيم يا غيرمستقيم مادي و معنوي دولت قرار مي گيرند ، بازنمايي منفي تري از هويت کُردي ارائه شود. براي اين منظور، در مجموع شش فيلم بلند سينمايي با محوريت موضوعي بازنمايي جامعه کُرد و هويت کُردي در قالب روايتي سينمايي براي تحليل مدنظر قرار ميگيرند که نيمي از آنها، يعني سه فيلم به فيلم هاي ژانر جنگي تعلق دارد تا با سه فيلم ديگر از سري فيلم هاي ژانر اجتماعي که در رابطه با تبعيت از ايدئولوژي رسمي آزادي بيشتري دارند از حيث بازنمايي هويت کُردي مورد مقايسه قرار بگيرند. اين دو ادعا در واقع به نوعي فرضيه هاي اين پايان نامه را تشکيل مي دهند.
تحقیق های موجود در حوزه نشانه شناسی عبارت اند از:
1. تحلیل نشانه شناختی مجموعه تلویزیونی امام علی (ع) مطالعه موردی قسمت بیست ودوم: رضا فرخ نژاد، دانشکده صدا وسیما، رشته ارتباطات، سال1384
این رساله با بررسی تک تک صحنه های قسمت بیست ودوم به این نتیجه دست می یابد که در مجموع سریال به موجب کارکردهای چهار نظام نشانه شناختی (تصویری،حرکتی،موسیقی وکلامی)در امر تولید پیام موفق عمل کرده است.
2. نشانه ومعنا در تبلیغات تلویزیونی فیلم های سینمایی : شعله معراجی اسکویی، دانشکده صدا وسیما، رشته ارتباطات، سال1385
این رساله در پی دستیابی به الگوی ساختار یافته ،در پی کشف راز نشانه هایی است که در تبلیغات تلویزیونی فیلم های سینمایی به جذب و جلب مخاطبان می پردازد.
3. تحلیل نشانه شناختی فیلم انتخابات ریاست جمهوری :علی آزاددانشکده صدا وسیما، رشته ارتباطات، سال1385
تحلیل دو فیلم تبلیغاتی ریاست جمهوری با رویکرد نشانه شناسانه و درک مدیریت رسانه در بکارگیری رمزگان ها و نمادها در فراگرد ارتباطات سیاسی و تبلیغات سیاسی (پروپاگاندا)با رویکرد نشانه شناسانه اعم از ارتباطات کلامی و غیرکلامی
4. بررسی نشانه شناسی تصویری در خبرهای تلویزیونی (شبکه های الجزیره،العربیه و خبر 21 شبکه اول سیما):محمدرضا بخشی، دانشکده صدا وسیما، رشته ارتباطات، سال1386
با بررسی های انجام شده بر روی 27 بخش خبری در 9 روز از 2 شبکه عربی زبان الجزیره و العربیه و یک بخش خبری فارس زبان خبر 21 شبکه اول سیما 58 جدول و 136 نمودار(میله ای و دایره ای) با موضوع توزیع فراوانی و فراوانی زمانی مصادیق نشانه ها (نماد،نمایه ، شمایل) استخراج شد که در نهایت با روش تحلیل توصیفی نشانه شناسانه به نتایجی دست یافته است.
5. بررسی نشانه شناختی و جامعه شناختی آثار بلند سینمایی بهرام بیضایی:کیارش همایون پور، دانشگاه تهران دانشکده علوم اجتماعی، رشته ارتباطات، سال1382
در این پایان نامه محقق به برسی آثار بلند سینمایی بهرام بیضایی با توجه به نظریات جامعه شناختی هنر و شیوه های نشانه شناختی پرداخته است.او با پرسش هایی به دنبال این است که تحولات اجتماعی پیرامون فیلمساز تا چه میزان در فیلم ها بازتاب می یابد و مولف بودن و صاحب سبک بودن هنرمند چگونه این تاثیرات را متجلی می کند.
6. نشانه شناسی ترانه های موسیقی پاپ با نظر بر تحول فرهنگی ایران در دهه 70: ام لیلا کریمی، دانشگاه تهران دانشکده علوم اجتماعی، رشته ارتباطات، سال1383
او با استفاده از نشانه شناسی به دنبال مفاهیم ترانه شادمهر عقیلی که (توسط نیلوفر لاری پور) سروده شده است. واژه های بکار رفته در ترانه و معانی و مفاهیم آنها را بررسی کرده است.هدف پایان نامه کشف و استخراج مفاهیم نوخواهی ، اعتراض اجتماعی و مقاومت فرهنگی در متن ترانه های موسیقی پاپ دهه 70 ایران عنوان کرده است.

1-8- فيلم هاي مورد پژوهش وروش نمونهگيري
در تحلیل های کیفی تکنیک های نمونه گیری متفاوت از تحلیل های رایج کمی است که اغلب احتمالی و تصادفی اند. در تحلیل های کیفی نمونه گیری هدفمند4 و مبتنی بر هدف تحقیق است5 بنابراین در تحلیل های کیفی، نمونه گیری هدفمند برای نیل به اطلاعات عمیق و ژرفانگر بکار می رود. اینکه چه نمونههایی، کی، چگونه و چرا انتخاب می شوند به اهداف تحقیق بستگی دارد. مشخص کردن نمونه معیارها و ظوابطی برای دربرگیری یا طرد6 فراهم می کند که مشتمل بر مرزهای بین نمونه هایی است که مطالعه شامل آنها می شود و آنهایی که خارج از تحقیق قرار دارند. اعضای نمونه عموماً در ویژگی ها یا تجربیات مشخصی با یکدیگر مشترک اند که برای انجام تحلیل ضروری و لازم است.7بر این اساس دیمون و هالوی ویژگی های نمونه گیری تحلیل های کیفی را اینگونه بیان می کنند که این نمونه گیری ها:
1. منعطف اند (یعنی در طول نمونه گیری گسترش می یابند)؛
2. متوالی اند؛
3. به واسطه ی مولفه های نظری راهنمایی می شوند؛
4. پیوسته و مداوم اند(به این معنا که تا زمانی که داده های جدید متفاوت حاصل نشده باشد دامه می یابد.در یک تحقیق شامل نمونه های انحرافی نیز هست.
شيوۀ گزينش آثار در پژوهش حاضر، تلفيقي از روش گزينش بر اساس نمونه گيري مبتني بر هدف و نمونه گيري نظري است. مراد از نمونه گيري مبتني بر هدف، آن نوع نمونه گيري است که براي دستيابي به هدف مشخصي صورت مي‌گيرد. در نمونه گيري نظري نيز براي دستيابي به نظريۀ نهايي در مورد پديده، نمونه‌ها انتخاب مي‌شوند. آنچه از ابتدا به صورت تخصصي از تحقيق حاضر خارج مي‌شود. مجموعه‌هاي تلويزيوني (از جمله خاک سرخ که به موضوع جنگ مي‌پردازد) و برخي از فيلم‌هاي سينمايي غيرجنگي (از جمله فيلم ارتفاع پست) است که حاتمي کيا کارگرداني کرده است. اما از ميان نمونه‌هاي باقي مانده، آن دسته از آثار سينماي جنگ که به لحاظ مضموني و روايي به بررسي روابط نسلي و مي‌پردازند، همچنین این فیلم ها جنبه نقد اجتماعی دارند و به همین سبب نشان دهنده دیدگاههای اجتماعی حاتمی کیا و گروه اجتماعی خاستگاه اوست براي خوانش انتخاب شده اند.در اين بررسي سعي شده است مسير حركت قهرمان فيلم هاي مذكور، كه گويي يك نفر است كه مراحل متفاوت زندگي خود و جامعه اش را مي گذراند، به شكلي منطقي از لابلاي فيلم ها دنبال شود. تاكيد ما در اين تحليل ها بر روش نشانه شناسي است و بنا به آن، فيلم ها به لحاظ زيباشناسي ارزيابي نمي شوند، بلكه هدف نشان دادن چگونگي آفرينش معنا در فيلم با استفاده ازنشانه هاست.
در نهايت، نمونه‌هايي که بر اساس منطق فوق مورد بررسي قرار گرفتند، عبارت اند از: مهاجر (1368)، از کرخه تا راين (1371)، آژانس شيشه اي (1376)، روبان قرمز(1378)، موج مرده (79/1378).

فصل دوم
ادبیات نظری تحقیق

2-1- مقدمه: بازنمايي و روش نشانه شناسي
رويکرد متعارف در مورد چيزها در جهان طبيعي و مادي اين است که ويژگي‌هاي مادي و طبيعي چيزها تعيين کننده آن چيزي است که هستند و معناي آن‌ها نيز محصول اين ويژگي‌هاست. در اين رويکرد، بازنمايي فرايندي ثانويه است که تنها زماني معني پيدا مي‌کند که چيزها شکل گرفته باشند و معنايشان امري شکل يافته باشد. اما در جهان مطالعات فرهنگي، معنا و بازنمايي به گونه اي متفاوت تکوين يافته اند.
امروزه مفهوم بازنمايي در مطالعات فرهنگي از جايگاه برجسته اي برخوردار است. بازنمايي معنا و زبان را به فرهنگ پيوند مي‌دهد. معمولاً بازنمايي را «معناسازي از طريق به کارگيري نشانه‌ها و مفاهيم» و «استفاده از يک چيز به جاي چيز ديگر با هدف انتقال معنا» (ميلز، 1385: 333) تعريف مي‌کنند. بازنمايي فرايند ذاتي توليد و مبادله معنا بين اجزاي يک فرهنگ ا ست و اين امر مستلزم به کارگيري زبان، نشانه‌ها و تصاوير براي بازنمايي چيزهاست.
به عبارت ديگر بازنمايي يکي از کردارهاي فرهنگي است که فرهنگ را توليد مي‌کند. تأکيد بر کردارهاي فرهنگي در اينجا بدين معني است که اين مشارکت کنندگان در يک فرهنگ هستند که به افراد، ابژه‌ها و حوادث معنا مي‌بخشند. چيزها في نفسه داراي معنا نيستند. بنابراين معناي چيزها محصول چگونگي بازنمايي آن‌هاست (هال، 2003: 2). و فرهنگ تفسير معنادار چيزهاست، معنايي که محصول بازنمايي افراد از آنهاست و بازنمايي به عملکرد تأثيرگذار چيزها براي ما بستگي دارد (اسميت، 1383). بنابراين فرهنگ و بازنمايي با هم در ارتباطي ديالتيکي هستند.
امروزه سه نظريه درباره چگونگي بازنمايي جهان وجود دارد. نظريه‌هاي بازتابي، زبان را آيينه جهان مي‌انگارند. اين نظريه که وامدار سنت‌هاي پوزيتويستي و به ويژه ويتگنشتاين دوره اول است، زبان را ابزاري مي‌داند، ابزاري براي انتقال معنايي که در چيزها وجود دارد. نظريه‌هاي التفاتي يا نيت مندي، معنار را همان چيزي مي‌دانند که گوينده، هنرمند يا نويسنده قصد گفتنش را دارد و بنابراين زبان بيانگر اين خواسته‌ها و نيت مندي‌هاست. اين نظريه به ويژه در سنت‌هاي هرمنوتيکي شلاير ماخر و ديلتاي که فهم را کشف ذهنيت مؤلف مي‌دانستند و رويکردهاي پديدارشناسانه قابل شناسايي است. در نظريه بازتابي، معناي ابژه‌ها، اشخاص، ايده‌ها يا حوادث در جهان واقعي نهفته است و کارکرد زبان به مثابه يک آيينه، بازتاب دادن معناي حقيقي اشيائي است که ذاتي آن‌هاست. اما بر اساس رهيافت نيت مندي، کلمات آن معنايي را دارند که گوينده مي‌خواهد داشته باشند (هال، 2003: 24).
اما نظريه اي که تأثير بسيار زيادي بر مطالعات فرهنگي گذاشته است، رويکرد برساخت گرايي است. در رويکرد جديد، معنا توليد و برساخته مي‌شود، کشف نمي شود. رهيافت برساخت گرايانه بر خصلت اجتماعي و عمومي زبان تأکيد دارد. برخلاف ادعاي دو رهيافت فوق، نه چيزها و نه به کارگيرندگان فردي، معناي ثابتي در مورد زبان نداشته و ندارند. اين رهيافت وجود جهان مادي را انکار نمي کند، بلکه تأکيد دارد که اين جهان مادي انتقال دهنده معنا نيست. در اين رهيافت معنا بر ساخته نظام‌هاي بازنمايي است (همان، 10). بر اين اساس بازنمايي کرداري است که جهان مادي را به کار مي‌گيرد (ميلنر، 1385)، اما نبايد تصور کرد که معنا به کيفيت مادي نشانه‌ها وابسته است، بلکه معنا به کارکردهاي نمادين نشانه‌ها وابسته است. در نتيجه در رويکرد برساخت گرايي اجتماعي، معنا به مثابه شکل گيري و برساختن چيزها فهميده مي‌شود بنابراين فرهنگ به مثابه فرايندي خلاق و توليدي مفهوم سازي مي‌شود و به اندازه اساس مادي و اقتصادي در طرح ابژه‌هاي اجتماعي و حوادث تاريخي اهميت دارد و صرفاً بازتاب جهان پس از حوادث نيست.
رويکرد برساخت گرايي داراي دو الگوي مرتبط است. رهيافت نشانه شناختي که متأثر از آثار زبانشناس سوئيسي فرديناند دوسوسور است و رهيافت گفتماني که از کارهاي ميشل فوکو است.
در رهيافت نشانه شناسي هر چيزي- کلمات، تصاوير و خود چيزها – مي‌تواند به مثال دال‌هايي براي توليد معنا به کار گرفته شود و به طور کلي روشي براي تحليل چگونگي انتقال معني به واسطه بازنمايي‌هاي بصري است. در اين رهيافت، بازنمايي شيوهاي تصور مي‌شود که در آن، کلمات در درون زبان به مثابه نشانه به کار گرفته مي‌شوند (هيل، 1388). رويکرد گفتماني که آثار فوکو سهم مهمي در تکوين آن داشت، برخلاف نشانه شناسي، بازنمايي را در معنايي گسترده تر، به مثابه منبعي براي توليد دانش اجتماعي مطرح ساخت. يکي از تفاوت‌هاي مهم بين اين دو اين است که رويکرد نشانه شناسي در پي دستيابي به چگونگي عملکردهاي توليد به واسطه زبان و بازنمايي است. در حالي که رويکرد گفتماني بيشتر به تأثيرات يا پيامدها يا سياست‌هاي بازنمايي مي‌پردازد. اين پژوهش در پي چگونگي کاربردي کردن نشانه شناسي است (استوري، 1386).
نخست جايگاه معرفت شناختي نشانه شناسي و دلالت‌هاي فلسفي و پيامدهاي نظري آن را توضيح خواهيم داد و سپس مضامين عمده روش نشانه شناسي را در قالب رمزگانهاي اجتماعي، فرهنگي، فني و غيره و کارکردهاي زباني عمده را توضيح مي‌دهيم.

2-2- مبناي نظري روايت روابط نسلي در سينماي حاتمي کيا
مبناي نظري که مي‌توان براي بررسي شيوۀ

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره حاتمی کیا، علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایدئولوژی Next Entries منبع تحقیق درباره فرهنگ عامه، دال و مدلول