منبع تحقیق درباره فضاهای شهری، بافت تاریخی، توسعه شهری

دانلود پایان نامه ارشد

ساكن از سوي ديگر .به نحوي كه با اين دو هدف هم نگهداري واحدهاي با ارزش و فضاهاي زيباي شهري تضمين شود و با كاربردهاي جديد شهري كمبودهاي موجود مرتفع گرددو هم پديده تعويض فرهنگ شهري كه از تجارب تلخ شهرسازي مدرن بوده است تكرار نگردد.
-2 دسته بندي بناهاي شهري از رده بناهاي منحصر بفرد تا بناهاي رايج و تعيين نحوه عملكرد با هر يك از رده‌هاي مختلف بنا و مشاركت مردم در سطوح مختلف.
-3 تأكيد بر موضوع مسكن و تدوين فرمول‌هايي براي بهبود فضاي كالبدي آن و توجه به شرايط بهداشتي و ساختماني بناهاي قديمي.
4- تأكيد تعلق داشتن شهر به سكنه آن در حل مسائل اقتصادي و جلوگيري از مداخله و ورود سرمايه‌گذاران بزرگ در بافت قديمي. (طرح حفاظت جامع بافت تاریخی شوشتر،1388)
به منظور شناخت بیشتر از اقدامات حفاظتی و احیای شهری در این کشور، دو شهر مهم «بولونیا» و «برگامو» را در ادامه مورد بررسی قرار دادیم.
3-1-2-1 بولونیای ایتالیا
شهر بولونیا از آثار تاریخی با ارزش دوران گذشته برخوردار است که در سطح جهانی به ثبت رسیده است. برای تأمین نیازهای جدید شهر به پیشنهاد «کنزو تانگه» احداث یک مرکز اداری- خدماتی در کنار شهر قدیم مطرح گردید.
دو هدف اساسی در طرح باز زنده سازی شهر قدیمی بولونیا دنبال می‌شود (فلامکی م. م., 1384) :
1- حفاظت و حراست از ثروت‌های معماری – شهری که شهر تاریخی بولونیا را به عنوان یکی از زیباترین و متشخص‌ترین مراکز مسکونی قدیمی جلوه می‌دهد؛
2- تلاش تا حدی که مقدور باشد،‌برای اینکه شهر بولونیا به صاحبان ساکن آن تعلق یابد و در پی اجرای طرح مرمتی شهر قدیم،‌تعویض قشر ساکن را به همراه نداشته باشد.
سیاست های برنامه ریزی منبعث از اهداف فوق به شرح زیر اتخاذ گردید (حبیبی، مقصودی،79:1384) :
الف) جلوگیری از تعویض و اخراج ساکنان
ب) احداث مجموعه های جدید در تلفیق با معماری شهری قدیم برای پاسخ گفتن به نیازهای جدید.
مهم ترین نکاتی را که در مرمت شهر بولونیا می توان به آنها اشاره کرد عبارتند از(همان،80):
1- ارتقای کمی و کیفی شهر و فضاهای شهری از طریق نوسازی و بازسازی کالبدی
2- حفظ نقش و هویت فرهنگی شهر قدیم .
3- در زمینه کالبدی، مداخلات در مجموعه های مهم شهری بسیار محتاطانه و در مجموعه های متوسط به صورت ترکیبی از ابنیه و آثار تاریخی با ارزش در کنار سایر بناها صورت گرفته است. در مجموعه های کوچک نیز، مشروط برآنکه به سیمای عمومی آنها لطمه ای وارد نشود، به صورت مداخله گرایانه اقدام شده است.
کارهای حفاظتی و تدابیری که برای حراست از این ثروت ها در نظر گرفته شدند، از راه دو عنصر اصلی “خانه مسکونی”و”موجودیت کالبدی شهر قدیم” در مرتفع کردن کمبودهای فضایی کالبدی و کاربردی های عمل کردند.
خانه مسکونی به خاطر اهمیت ویژه خود به عنوان عنصری که از نظر کمی نقش ویژه خود به عنوان عنصری که از نظر کمی نقش اصلی را به عهده دارد و کالبد شهر به عنوان موجودیت کالبدی بافت شهری که به خاطر امکاناتی که در لابه لای خود ( و در مقیاس های بزرگتر) تا این زمان محفوظ داشته است، ‌فرصت‌های تازه‌ای را عرضه خواهد کرد. (فلامکی م. م., 1384)
3-1-2-2 برگاموی ایتالیا
شهر برگامو در شمال ایتالیا از دو بخش برگامو بالا و پایین تشکیل شده است. شهر قدیم یا برگاموی بالا، یادگاری از دوران رومی هاست که به تدریج با افزوده شدن تعدادی مراکز روستایی به آن، وسعت یافت ولی به تدریج با دگرگونی های ناشی از صنعتی شدن ، شهر کهن دچار رکود گردید. شروع اقدامات برای باززنده سازی شهر قدیمی به سال 1906 میلادی باز می گردد(حبیبی، مقصودی،81:1374). شرط اساسی طرح احیای شهر، حفظ منظر شهری و نقاط دید به شهر قدیم و معماری های منحصر به فرد آن از نقاط ورودی به شهر بود.
یک مرکز بازرگانی جدید در بخش ققدیم احداث شد و با احداث خانه هایی در بخش قدیم، به نیاز مسکن نیز جواب داده شد( حناچی،75:1378).
دستورالعمل های مرمت شهری در برگامو به شرح زیر است:
تصمیمی که از طرف اداره‌کنندگان شهر برگامو اتخاذ گردید این بودکه، سرمایه‌گذران بزرگ حق مداخله در سرمایه‌گذاری در بافت قدیمی را ندارند. در یک چنین تصمیمی تایید تعلق بخشیدن شهر به سکنه آن و دلگرم کردن شهروندان به محل خود آن‌هاست و البته با این امر شرایطی نیز به وجود خواهد آمد که هسته قدیمی هیچ‌گاه از حد معینی فعالیت بازرگانی – خدماتی و فرهنگی – اجتماعی پایین‌تر نرود. از یک طرف جهانگردی کشوری و بین المللی و از سوی دیگر مراجعات سکنه بومی،‌ تداوم این حد لازم را تضمین می‌کند (فلامکی م. م., 1384).
3-1-3 اسپانیا
3-1-3-1 شهر بارسلون
در شهر بارسلون اسپانیا، که سیاست کلی مدیران آن شهر توسعه بافت های مدرن است، بافت تاریخی با ایجاد یک کمربندی از بافت مدرن جدا شده اما به عنوان بخشی از عقبه فرهنگی آن شهر مورد توجه قرار می‌گیرد.
در این سطح حفاظت از بافت های تاریخی، هدف ایجاد ساختاری معقول برای ارتباط بین بافت تاریخی و بافت مدرن می‌باشد که در بسیاری از این بافت‌ها جهت ارتباط بر محور تاریخی تاکید شده می‌شود.
پروژه های شهری می بایست برای مثال با مسأله توسعه فضاهای شهری (میدان ها) درگیر شوند، خدمات ضروری را در شهر ایجاد کنند و آنهایی را که کارایی نداشتند نوسازی کنند. (همچون پارک ها، مدرسه ها و …) و امکانات ناموجود همچون پارکینگ را فراهم آورند و یا بافت های تجاری محلی را بهبود بخشند.
بر اساس این منطق، اولین پروژه ها در بارسلون برای طراحی پارک ها، باغ ها و … انجام شدند و آغاز به ساخت آنها در نهایت به بهسازی بافت های قدیمی مسکونی- تجاری شهر منجر شد.
به عنوان مثال «راهکارهای بهسازی» به کار گرفته شده در پروژه Eixample، در طرح توسعه شهری توسط سردا در 1859 نیز به کار گرفته شده بودند. در واقع این پروژه به عنوان پروژه مرجع در بارسلون در نظر گرفته شد. Eixample پویایی اقتصادی ویژه خود را داشته در آن همچون بسیاری از دیگر «مراکز شهری» مدرن، ساکنان به وسیله فشار ناشی از نیروهای موجود در بافت شهر، به بیرون کشانده می شدند تا در فعالیت های شهری شرکت کنند. مداخله در فضاهای داخلی و تبدیل حیاط ها به باغ ها خصوصی و عمومی، انگیزه های جدیدی برای ساکنان فراهم کرد. این تدبیرها با عناصر حمایتی دیگری برای بافت مسکونی و تجاری همراه شدند که بعدها برای تمامی مراکز شهر مناسب تشخیص داده شدند.
در هر حال، سایر قطعات شهری همچون (شهر قدیم) با توجه به اینکه در مراحل پیشرفته ای از ویرانی قرار داشتند، اقدام های جدی تری را می طلبیدند. اطلاحات ویژه ای در اینجا مورد نیاز بود. این اصلاحات شامل خالی کردن تعدادی از بلوک های شهری بود تا بتوان شرایط زندگی را بهبود بخشید. (دسترسی مناسب به نور خورشید و نیز تهویه طبیعی) در نظر گرفتن بی علاقگی صاحبان این زمین ها که تصور می کردند این زمین ها آینده ای ندارند و محکوم به تبدیل شدن به گتو می باشند. در واقع حفاظت دوباره این زمین ها نوعی سرمایه گذاری به شمار می آمد.
این گونه پروژه ها و موارد مشابه در راستای تقویت بافت های تاریخی شهر ها گام مهمی به شمار می آمدند. در برخی موارد، کارکردهای جدید فرهنگی نیز در این بافت ها ایجاد شدند. همچون مرکز فرهنگ معاصر و موزه هنرهای معاصر اثر ریچارد میر. همچنین توافقاتی مبنی بر تشویق دانشگاه ها برای مکانیابی مجدد دوباره دانشکده ها در این نقاط از شهر برای جذب دانشجویان و پژوهشگران به این فضاها انجام گرفت.
در بارسلون تعدادی پروژه های طراحی شهری در مقیاس بزرگ با تلاش بر ترکیب ارتباط میان ترافیک و حمل و نقل عمومی در میان بخش های گوناگون شهر با هدف توزیع خدمات شهری، نه متمرکز کردن آنها و با کمک ایجاد مراکز شهری جدید در فضاهای خالی یا خارج از رده یاد شده، تهیه شدند، شبکه ای از جاده های کمربندی نیز در نظر گرفته شدند تا برای عبور از کنار شهر بدون ورود به آن مورد استفاده قرار گیرند.
هر یک از این مراکز شهری امکاناتی را به همراه فضای پارکینگ به استفاده کنندگان ارائه می کنند و در نتیجه خدمات شهری را در سطح شهر می گسترانند و از تمرکز آنها جلوگیری می کنند.
هدف از این برنامه ضمن ایجاد مرکزیت های چند گانه در سطح شهر، این بود تا اسکله قدیمی شهر که پیش تر به وسیله صنایع قرن نوزدهمی اشغال شده بود، امروزه دوباره مورد استفاده قرار گیرد و نیز توسعه هایی شامل نواحی مسکونی و زیر ساخت های جدید برای دسترسی به سواحل دریا ایجاد شود. تمامی این پروژه ها با انتخاب بارسلون به عنوان میزبان المپیک 1992 پیش برده شدند.
یکی از برجسته ترین این پروژه ها باز زنده سازی بندر شهر و ساحل آن بود. بارسلون به پیشینه خود در زمینه توسعه تمدن شهری حوزه مدیترانه بسیار مفتخر است. با این حال هر گونه ارتباط ممکن با دریا به وسیله راه آهن قدیمی شهر و انبارهای موجود در آن ناممکن بود. همچنین فاضلاب شهر نیز به طور مستقیم وارد دریا می شد. این مشکلات در طول دهه ها ذهن بسیاری را به خود مشغول داشته بود. اما به دلایلی همچون زیر ساخت های موجود و نیز بحث مالکیت زمین که حل آنها چندان ساده نبود، بدون راه حل باقی مانده بودند ولی بارسلون دهه 80 با تعدادی پروژه موفق سطح انتظارات را از خود بالا برد.
اول از همه پروژه M.Solamorales برای اسکله Moll delafusta ارتباط جدیدی را میان CiutatVella و بندر ایجاد کرد. این پروژه شهری اساس تغییرات بعدی در بندر شد که در سال 1995 به وسیله گروه Viaplana-pinon توسط یک پروژه مرکز تفریحی کامل شدند.
ایجاد فراساختارهایی برای دهکده المپیک و نیز بازآفرینی سواحل شهر آغاز شده بود. پروژه ای که توسط O.Bohigar انجام شد، مسیر Rondes را نظام مند کرد: ریل های راه آهن را به زیر زمین بردند و ایجاد یک تصفیه خانه فاضلاب در کنار رود Besos سواحل دریا را از آلودگی نجات داد. هندسه طرح نیز بر اساس ضرباهنگ خیابان های Eixample در نظر گرفته شد. ساخت دهکده المپیک با همکاری تعداد زیادی از معماران همراه بود و ساختمان های مختلف آن از الگوی سردا پیروی می کردند: کاهش میزان توده های عملکردی و ایجاد بخشی مسکونی تمامی خدمات مسکونی امروزی را دارا بود.
مراکز شهری جدید دیگری همچون Glories، Carrertarragona و Lllla در Diagonal ایجاد شدند. هر یک از پروژه های یاد شده وظایف کارکردی متفاوتی داشتند که در تمامی آنها، دستیابی به الگوی طراحی شهری مشخصی جهت ارتباط با فضای شهری جدید و با فضاهای اطرافش، به عنوان عنصری مشترک حضور داشت. شاید این مسأله به نوعی راهی بود برای افزایش مشارکت عمومی و خصوصی در عرصه شهر که در آن کیفیت ساختمان ها و فضاها امری تصادفی نبود. در پروژه Lllla ساختمان های ایجاد شده به صورت نشانه ای در مهم ترین خیابان شهر درآمدند. این پروژه شامل دو مدرسه دولتی، یک دسترسی ارتباطی زیرزمینی و یک باغ وسیع عمومی در یک منطقه مسکونی متراکم بود که نیاز بسیاری به ایجاد گشایش داشت.
در این پروژه ها، تجربه بارسلون به خوبی نشان دهنده نیاز شهر به همخوانی راه حل های زیر ساختارهایی همچون ترافیک، فاضلاب و نیز خدماتی چون پارک ها و مدرسه ها با بستر دربرگیرنده آنها می باشد.
در بارسلون همچون دیگر پروژه های توسعه شهری در اروپا، به نظر می رسد که با عملیاتی با دو ویژگی فردی روبه روییم:
– افزایش کیفیت فضای شهری موجود
– افزودن ارزش های آن با تأکید بر فضاهای آن
1- فضاهای عمومی به انگیزه ای برای ترکیب بندی شهری تبدیل می شوند، چه در مرکز و چه در حومه شهر. این فضاها به عنوان عنصری که می تواند بیان کننده ظرفیت های فرهنگی شهر و در عین حال پاسخگوی نیازهای کارکردی- زیبایی شناسانه باشد، در نظر گرفته می شوند.
در اینجا فضاهای شهری دیگر و یا پروژه های تاریخی شهر می توانند همچون نقاط مرجعی برای طراحان که در تلاش برای جانمایی طرح های خود هستند ، مورد استفاده قرار گیرند. سیستم های زیست محیطی و فضای سبز را در این راستا فراموش نکنید.
2- طرح های شهری می بایست حول و حوش شبکه پیچیده بنگاه های عمومی و خصوصی حرکت کنند. شرایط امروز که با نظارت

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره سرمایه اجتماعی، فضاهای شهری، بازآفرینی Next Entries منبع تحقیق درباره حفاظت و مرمت، خدمات عمومی، میراث فرهنگی