منبع تحقیق درباره فرهنگ و تمدن، علوم ارتباطات، آزمون و خطا

دانلود پایان نامه ارشد

به همه اين مسايل احاطه داشته و مراعي همه مولفه ها باشد.
بعد از انقلاب اسلامي، روحانيت هميشه در رسانه حضور داشته است؛ منتهي اين حضور، بيشتر به شيوه ميهمان برنامه، کارشناس برنامه و سخنران بوده است. مثل برنامه هاي حجج اسلام آقايان قرائتي، راستگو، حسيني، نقويان و … که ما با آن بحثي نداريم و در جاي خود مفيد هستند. ولي اين نوع از حضور روحانيون، به صورت “دين رسانه اي” است و به نوعي، شيوه مدرن منبر هستند که به جاي مسجد در رسانه فعاليت ميکنند.
امّا آنچه که دغدغه نگارنده اين رساله بوده، بيشتر “رسانه ديني” است يعني توليدات و پيام هاي رسانه اي، که از مجراي فکر و ذهن يک روحاني ميگذرد و خود وي، آن را مديريت، توليد و پخش مي کند و يا بسترهاي لازم را براي اين نوع توليدات، براي دست اندرکاران رسانه فراهم مي نمايد، تا به فرضيه موثّر بودن حضورش در رسانه، جامه عمل بپوشاند.
لذا در اين تحقيق، ما به ارائه اين مدل هاي حضور مي پردازيم؛ که در هيچ يک از مکتوبات يافت شده در دانشکده و…، به صورت مدوّن وجود ندارد.

2-2-نظريه هاي مربوط به موضوع تحقيق
مقدمه
براي تبيين ارزش هاي الهي، خداشناسي و رسيدن به کمال، يکصد و بيست و چهار هزار پيامبر براي مردم فرستاده شدند تا با تلاش مستمر، دين خدا را تبليغ کنند وخدا را به مردم بشناسانند. بعد از بعثت پيامبر گرامي اسلام (ص)، ارزش هاي ديني با پيام ” يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْکَ مِنْ رَبِّکَ ” اى پيامبر، به مردم آنچه را که از جانب پروردگارت در مورد معرّفى پيشواي شان به سوى تو فرو فرستاده شده است ابلاغ کن.(مائده/ 67)، به وي ابلاغ شد و پيامبر(ص) واهل بيت پاکش به اين رسالت مهم پرداختند و همين تبليغ و ارشاد، مردم را گروه گروه و قبيله به قبيله وارد دين اسلام کرد. و چنان باوري به مسلمانان بخشيد که بسياري از آنها در راه گسترش و يا دفاع از پيامبر(ص) و ائمه(ع) و دين اسلام، با افتخار، فدايي دين شدند.
به دليل مصلحت انديشي خداوند متعال و با آغاز غيبت معصوم چهاردهم، حضرت مهدي(عج)، اين رسالت خطير، بر عهده عالمان دين نهاده شد و آنها مامور به ابلاغ دين الهي گرديدند.
براي انجام اين رسالت خطير، بر آن عزيزان فرض است که با انواع روش هاي تبليغي آن بزرگواران آشنا شوند و با تاسي به سيره تبليغي آنها، به رسالت خويش جامه عمل بپوشانند که يکي از مزيت هاي اين نوع الگوبرداري، رسيدن به مقصد از نزديکترين راه ممکن، مي باشد و باعث مي شود روحانيون، شيوه هاي مختلف تبليغي را، عرصه آزمون و خطاي خود قرار ندهند.
شکي نيست که گسترش معارف الهي يکي از اهداف اساسي دين مبين اسلام است و در طول تاريخ نيز مسلمانان به اين امر توجه داشته و به آن – به وسيله تبليغ- اهتمام ورزيده اند و روحانيون معزز که امر تبليغ را جزء اصلي ترين اهداف زندگي خود مي دانند و زندگي شان بر همين اساس استوار است.
امّا با توجه به گوناگوني مخاطبان، فرهنگ ها و ديدگاه ها، بر روحانيون فرض است که با توجه به نيازها، مطالبات و شرايط مخاطب، مفاهيم ديني را عرضه نمايند. همان گونه که در طول تاريخ شاهد شيوه هاي مختلف تبليغي از اين قشر بوديم.
در جامعه کنوني که شاهد ظهور فناوري هاي نوين ارتباطي هستيم. آگاهي و شناسايي روش هاي تاثير گذار تبليغي، گامي مهم در تبليغ معارف الهي و دروني کردن ارزش هاي ديني و ايمان افزايي در جامعه خواهد بود. و لذا يک روحاني بصير، با توجه به نياز هاي مخاطب، بايد براي محتواي ديني خود، فرم مناسب، انتخاب نمايد تا کلامش نافذ و اوقع في النفوس گردد.
در موفقيت و بي بديل بودن تبليغ چهره به چهره و شيوه سنّتي آن مثل منبر، مسجد و … شکي وجود ندارد؛ امّا سوال اينجاست که حضور مبلّغان در منابر وعظ، با توجه به ظهور رسانه هاي مدرن، ما را از ورود در عرصه رسانه بي نياز مي کند؟
در جواب اين سوال بايد گفت: با توجه به ظهور فناوري هاي مدرن و استفاده حداکثر مردم از اين نوع فناوري ها، بهره برداري از رسانه هاي مدرن نه تنها لازم است بلکه عدم توجه به آن مي تواند آسيب جدي به ديانت مردم وارد کند و چه بسا رفته رفته، اهميت شيوه هاي سنّتي تبليغ خدشه دار شود. امروز با ظهور رسانه هاي مدرن، زمينه بهره گيري از اين ابزار براي تبليغ موثّر ديني فراهم شده است به گونه اي که ميتوان پيام هاي ديني را براي انبوهي از مخاطبان در مناطق مختلف، متناسب با فهم و سطح درک آن منطقه، توليد کرد.
رسانه هاي مدرن، عنصر زمان و مکان را از بين برده اند و لذا به دليل ارزان بودن دسترسي، عام بودن و فراگير بودن آنها، توليد محتواي متناسب با شرايط مخاطب، جزء کامل ترين و کارآمدترين ابزارها جهت اطلاع رساني و تبليغ هستند. همان طور که اين امر جزء اوامر اکيد مقام معظم رهبري خطاب به روحانيون مي باشد.
اين نوشتار درصدد بررسي ويژگي ها، کارکرد ها و تاثير رسانه ها بر افکار و افراد است و همچنين درصدد بررسي نوع استفاده و حضور روحانيون جهت بهره برداري از رسانه ها علي الخصوص رسانه ملي در عرصه تبليغ مي باشد. و قصد دارد ضمن تحليل و بررسي موضوعاتي همچون تبليغ، دين، هنر، رسانه، به چگونگي حضور موثر روحانيت در رسانه بپردازد.

1-2-2-مفهوم شناسي
1-1-2-2-تعريف دين
الف) دين در لغت:
دين، به کسر دال در اصل به معناي”جزا و پاداش” و نيز به معناي اطاعت و فرمان است (محمدي،1381، 124) و در معاني ديگري از قبيل کيش، شريعت، طريقت، حساب، عادت، حکم، قهر، قضا، داوري، مذهب و آيين(نگارش، مقيمي فرد، رحمتي، 1383، 18) و… نيز استعمال شده است.

ب) دين در اصطلاح:
دين در اصطلاح به مجموعه عقايد و قوانين و آداب و حياتي است که به حسب اختلاف استعداد امّت ها و مناسب با شرايط هر يک از آنها، در برهه هاي زماني متفاوت بر آنان وضع شده و به دين تکامل يافته و متعالي اسلام، منتهي شده است.
انديشمندان بسياري به ويژه دين پژوهان غربي براي واژه دين تعريف هايي ارائه كرده اند كه در اينجا براي نمونه تنها به يك تعريف بسنده مي شود. دين در نگاه رابرت هيوم عبارت است از:
آن جنبه از تجربه ها، انديشه ها و فعاليتهاي يك فرد كه به وسيله آن ميكوشد با آنچه مقدس و الهي ميشمرد، يعني قدرت بسيار متعالي، ارزشمند و هدايت كننده زندگي كند.(هيوم،1378، 18)
علامه طباطبايي مي نويسد:
مجموعه اعتقادهايي در حقيقت انسان و جهان و مقررات متناسب با آنكه در مسير زندگي مورد عمل قرار مي گيرد، “دين” ناميده مي شود.(طباطبائي،3،1360)
2-1-2-2-اسلام
اسلام، آيين حق الهي است و آخرين و کاملترين و بهترين دين در تامين سعادت بشري و جامعترين دين، در تامين مصالح دنيوي و اخروي انسانهاست. دين مبين اسلام در ميان ديگر اديان ويژگيهاي ممتاز و منحصر به فردي دارد که به دو نمونه آن اشاره مي شود:
الف) سعادتمندي
دين اسلام، به تمام ابعاد وجودي انسان و شيوه هاي سعادتمندي او پرداخته است؛ هم به اصول بينشي – و هستي شناسي- انسان نظر دارد و هم به اصول اخلاقي و روان شناسي او و هم به اصول رفتاري و عملي زندگي او؛ بنابراين انسان براي مديريت و پرورش خود و جامعه انساني، مي تواند در سايه اين عقل وحياني بالفعل و نيز عقل رشد يابنده خود، در مسير صحيح گام بردارد و به سعادت و خوشبختي در دو جهان برسد.

ب) عالي ترين نمونه تسليم
قرآن کريم، ره آورد انبياء را در دين حق مي نامد، روح دين در همه زمان ها، تسليم در برابر حق و حقيقت و مشيت الهي است؛ ولي از آنجا که آيين پيامبر اسلام(ص) عالي ترين نمونه تسليم در برابر حقيقت است، اسلام ناميده شده است.”اِنَّ الدِينَ عِندَاللهِ الاِسلامُ” دين در نزد خدا، اسلام (تسليم بودن در برابر حق) است. (آل عمران/19). و روشن است که همواره به آخرين دستور خدا بايد عمل کرد و آخرين دستور خدا، همان چيزي است که آخرين رسول او آورده است (زکريائي، آذريون، 1378، 421). از اين رو خداوند ميفرمايد: “وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْاِسْلَامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَهِ مِنَ الْخَاسِرِينَ” و هر کس جز اسلام (و تسليم در برابر فرمان حق)، آييني براي خود انتخاب کند، از او پذيرفته نخواهد شد و او در آخرت ، از زيانکاران است. (آل عمران/85). در حقيقت دين اسلام عصاره و نتيجه همان اديان الهي و کمال يافته ترين آنهاست.
3-1-2-2-تبليغ
هرگاه سخن از تبليغ و اطلاع‌رساني به ميان مي‌آيد، ذهن انسان، ناخودآگاه به تحولات علوم ارتباطات در جهان پيشرفته امروز توجه مي‌نمايد و اين در حالي است كه تبليغ و اطلاع‌رساني، قدمتي به اندازه عمر بشر دارد. اگر نگاهي به تاريخ اقوام و ملل گذشته بيندازيم، به انبوه نشانه‌هاي مؤيد سخن فوق پي مي‌بريم. به طور مثال، ايرانيان عصر هخامنشيان به وسيله چاپارهاي تيزرو، اقدام به اطلاع‌رساني به نقاط دور دست مي‌كردند و يا سرخ‌پوستان آمريكاي لاتين براي رساندن پيام خود به قبايل ديگر، از برپا كردن دود آتش در آسمان، بهره مي‌بردند. مردم عرب زبان نيز، از كبوتر براي رساندن پيغام خويش استفاده مي‌كردند.
توجه به گذشته تبليغ و اطلاع‌رساني در جهان، نشان‌دهنده اين مطلب است كه انسان همواره علاقه‌مند به برقراري ارتباط با ديگران و شناساندن خود، عقايد و باورهايش به انسان‌هاي ديگر بوده است. لذا براي دستيابي به اين هدف بزرگ و والا، با پيشرفت علوم و فنون گوناگون، وسايل برقراري اين ارتباط را نيز گسترش داد.
اختراع دستگاه چاپ، تلفن، راديو، سينما، تلويزيون، ماهواره، اينترنت، تلفن همراه و انتشار انبوه كتاب‌ها، روزنامه‌ها و مجلات گوناگون از اين دست است. با چنين پيشرفت عظيمي، جهان پيرامون ما به يك دهكده كوچك تبديل شده است كه افراد در هر گوشه‌اي از آن به راحتي قادر به برقراري ارتباط صوتي و تصويري با يكديگر مي‌باشند به طوري كه گويي ميان انسان‌ها هيچ فاصله‌اي وجود ندارد. بدين ترتيب تأثير تبليغات و اطلاعات در جهان امروز آنچنان افزايش يافته است كه به طور كامل مسايل ديگر را تحت‌الشعاع خود قرار داده است.
به طور مثال، امروزه كمپاني‌هاي بزرگ فيلم‌سازي در جهان، كه غالباً در دست سرمايه‌داران بزرگ يهود اداره مي‌شوند، با ساخت محصولات متنوع خود، آنچنان به پيش رفته‌اند كه به برقراري فرهنگ واحد جهاني مي‌انديشند كه البته در آن، استيلاي فرهنگ مورد نظرشان، حرف اول را مي‌زند و در بسياري از نقاط جهان به چنين هدفي دست يافته‌ و موفق به تغيير تمام آثار فرهنگ و تمدن جامعه هدف شده‌اند. در چنين شرايطي كه نسل‌هاي جديد با چنين هجمه فرهنگي لاقيد و بي‌بند و باري روبرو شده‌اند، تنها راه نجات و رستگاري شان، مسلح شدن به فرامين دين، بخصوص شريعت كامله اسلام است که ما نيز براي رسيدن به چنين مقصودي، بايد از تمام ابزارهاي موجود، براي نجات نسل‌هاي آينده خويش بهره‌مند شويم.
1-3-1-2-2- مفهوم تبليغ در لغت
به معناي رساندن پيام يا خبر يا مطلبي به آدميان؛ پخش کردن، منتشر کردن و چيزي را شناساندن، دعوت کسي بر دين، عقيده اي و مذهبي؛ کشيدن کسي به راهي است که تبليغ کننده قصد دارد. (دهخدا، 1377: ذيل واژه تبليغ) در فرهنگ عربي نيز سه واژه “تبليغ”، “ابلاغ”، و “بلاغ” به يک معني گرفته شده است که همان “رساندن” مي باشد.
در برخي تعريف ها نيز رساندني مورد نظر است که در حدّ توان، تلاش مي شود معناي مورد نظر، به مخاطب رسانده شود. در زبان انگليسي ” پروپاگاندا”1 به معني نهضت تبليغاتي، جمعيت تبليغاتي، تبليغات، عقايد تبليغاتي و سازمان تبليغات است. کلمه “پروپاگانديز”2 نيز به وسيله تبليغ، عقايد را منتشر کردن است. کلمه “پروپاگيت”3 به معني تکثير کردن، پرورش دادن، منتشر کردن، انتقال دادن، ترويج، تبليغ کردن، به نسل بعد منتقل کردن و تبشير آمده است. کلمه “ادورتيس”4 نيز در زبان انگليسي به معني آگاهي دادن، اعلام کردن و به اطلاع عموم رساندن است. همچنين واژه “ميژن”5 با تبليغ، مترادف بوده و به معناي عازم تبليغات مذهبي شدن و “ميژيونري”6 به معناي مبلغ و هيئت مبلغان مذهبي است. (آريان پور، 1353: ذيل واژه “ميژن”)
2-3-1-2-2-

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره نماز جماعت، فرهنگ مصرف Next Entries منبع تحقیق درباره انتخاب عاقلانه