منبع تحقیق درباره شاخص توده بدنی، فعالیت بدنی، اضافه وزن

دانلود پایان نامه ارشد

در رابطه با تصویر جسمی و حالت روحی نوجوان بهوجود میآورد. حتی ظهور یک جوش بیاهمیت در صورت ممکن است به شکل غولآسایی برای نوجوان بهنظر آید و یا وقوع هر آسیب در این دوره یک فاجعه بزرگ قلمداد شود. بروز یک بیماری مزمن و یا یک ناتوانایی جسمی موقت، بسیار با اهمیت جلوه مینماید و ایجاد استرس را بهدنبال دارد (65 و 66).
جانسون29 (1987) و پلومین30 (1990) نیز معتقدند که تغییرات جسمانی نوجوانی مانند عوامل زیستی عموما رفتار را بهطور مستقیم کنترل نمیکنند، بلکه به شیوهای پیچیده با افراد و زمینههایی که نوجوان با آنها روبه رو میشود، در تعاملند. این دیدگاه را اصطلاحا تحت عنوان «فرضیه اثرات میانجی31» مطرح کردهاند زیرا اثرات وابسته به عوامل زیستی، بهصورت غیرمستقیم رخ میدهند (16).
غالباً تحقیقات انجام شده درباره هویتیابی نوجوانان قبل از تصویر آینهای انجام شده، که آنان سعی میکنند خود را عیناً مشابه دیگران تصور نمایند که در حقیقت تصویر انعکاسی از دیگران هست و اگرچه بسیاری از تغییرات بلوغ بهطور عمومی هم در دختران و هم در پسران ظاهر میشود، اما پاسخدهی و مداخلات آنان متفاوت است، سازگاری آنان بهطور وسیعی تحت تاثیر ارزشها و موانع فرهنگی قرار میگیرد. غالب تغییرات جسمی ایجاد شده در دوران نوجوانی ممکن است به اندازهای که برای خود نوجوان بزرگ جلوه مینماید برای سایر افرادی که در زندگی او هستند آنقدر با اهمیت جلوه ننماید (50).
کولب32 تصویر ذهنی را به درک بدنی و فهم بدنی تقسیم کرده است. درک بدنی عبارت است از ادارکات مختلفی که فرد درباره بدن خویش دارد. فهم بدنی مربوط به درونی نمودن احساساتی است که فرد در مورد شخصیت خویش از داخل و خارج کسب میکند، به عبارت دیگر درک بدنی، بیشتر برداشت جسمانی از خود است در صورتیکه فهم بدنی برداشت جسمانی با قضاوت دیگران در مورد بدن خود است. تصویر بدنی را بهصورت تصویر واقعی از بدن و تصویر ایدهآل از بدن هم مطرح کردهاند. در تصویر ایدهآل، نوجوان خود را آنگونه که مناسبتر میداند و دلخواه اوست، میپندارد و در تصویر ایدهآل آرزوها و خواستهای پنهانی فرد نهفته است و همچنین بلندپروازیها و تمایلات سرکوفته تجلی میکند. تصویر دیگری که فرد از خود دارد، تصویر خیالی است. این تصویر را نوجوان در عالم خیال برای خود ترسیم میکند. تفاوت آن با تصویر ایدهآل این است که در تصویر ایدهآل، فرد آنچه را متناسب خود میداند و اگر تلاش کند میتواند به آن برسد در خود ایجاد میکند. ولی در تصویر خیالی خود را در نقشهای خیالی مییابد و غالبا برای فرد غیر ممکن است که به آن برسد و شاید مناسبتر هم نباشد (1 و 11).
یک تصویر بدنی واقعی ممکن است بهطور قابل توجهی بر استعداد شخص برای موفقیتهای آینده در سرتاسر زندگی نقش داشته باشد. هنگامیکه تصویر جسمی نقصی ندارد یک ارتباط منفی بین پنداشت از خود و درک دیگران وجود دارد. افرادی که در سیستم باورهایشان هماهنگی واقعی و یک ثبات در تصویر خود دارند، بررسی واقعی از توانایییشان دارند (29).
در طی دوران نوجوانی که از سن 10 یا 12 سالگی شروع و حداقل تا سن 18 سالگی ختم میگردد، تغییرات ویژهای در رشد و تکامل دختران و پسران، در آغاز، اواسط و انتهای دوران نوجوانی رخ میدهد (65 و 81). دورهای که نوجوان امواج عظیمی از رشد جسمی و شکلیابی هویت را تجربه مینماید و طرح زندگی آینده خویش را ترسیم مینماید، او در پی یافتن معادل و توازن تغییرات لجام گسیخته این دوران است، اما بهندرت تا قبل از نیل به سن بزرگسالی بدان دست مییابد. در واقع نوجوانی دوره منحصر بهفردی است که ویژگیهای جسمی و هیجانی دوران بزرگسالی بهظهور میرسند. عملا نوجوانی فرایندی است که در آن رشد جسمی، هیجانی و هوشی بهوقوع میپیوندد و فرد خود را برای نقشهای آینده آماده میسازد (29).
شاخصهای مهمی که در دوران نوجوانی، والدین میتوانند شاهد باشند جهش رشد جسمی و تغییراتی در شکل، بههمراه بلوغ و توانایی تولید مثل میباشد. در حقیقت تغییرات سریع در بسیاری از جنبههای تکامل جسمی در دوران نوجوانی رخ میدهد (29).
2-2-7-1-2 بلوغ
دوره بلوغ مرحلهای از زندگی است که تغییرات سریعی در جسم و رشد شخصیت فرد به وقوع میپیوندد. بالیدگی، تصویر ذهنی از بدن و هویت شخصی نوجوان را تهدید میکند، نوجوان با در نظر گرفتن تجربیات گذشته و قبول تحولات بلوغ میخواهد هویت خویش را از نو بسازد. حتی مخالفت و ستیزهجویی نوجوانان با والدین خود و عصیان آنان در برابر ارزشها و قدرتها و دخالتهای دیگران برای تثبیت هویت و جدا نمودن هویت خود از سایرین است (30 و 66).
اریکسون نوجوانی را دوره تنش و طوفان و دوره نیروهای قوی آشفتگیآور در زندگی فرد میداند. مرکز تنش فقط تغییر جنسی یا جسمی نیست بلکه تکلیف اصلی آن است که در این تغییرات، انتظارات غیرقطعی و امید برای آینده بهصورت خودپنداری منسجم درآید. به عقیده اریکسون نوجوانان بین دو نظام اصلی گرفتارند که هر دوی آنها در حال تغییرند. نوجوانان باید با تغییرات درونی، شناختی و غدد کنار بیایند، درحالیکه در همان زمان رویارویی با یک دوره ناپایداریها و تغییرات در روابط بیرونی هستند (32 و 86).
احمدی (1371) مشخصات و تغییرات این دوره زندگی را اینگونه توصیف میکند: فرایند بلوغ و نوجوانی یکی از بحرانیترین دورههای زندگی هر فرد است. استانلی هی که به پدر روانشناسی بلوغ معروف است این مرحله از زندگی را دوران طوفان و فشار مینامد و «روسو» دوره بلوغ را تولد مجدد میدانست. وقتی فرد به دوره بلوغ میرسد مثل این است که فرد دیگری با خصوصیات بدنی و روانی متفاوتی در وی بهوجود میآید (1). معمولا وضعیت بالیدگی کودکان بر اساس سن اسکلتی، سن آغاز قاعدگی، سن اوج سرعت قد (PHV) و یا صفات ثانویه جنسی به انواع زودرس (سن زیستی بیش از یکسال کمتر از سن تقویمی)، متوسط (اختلاف سن زیستی و تقویمی به اندازه ±1 سال) و دیررس (سن زیستی بیش از یکسال بیشتر از سن تقویمی) گروهبندی شده است. عوامل متعددی در تعیین زمان شروع بلوغ دخالت دارند که مهمترین این عوامل ژنتیک میباشد و علاوه بر آن عوامل محیطی و فردی همچون تغذیه، سلامت روانی، وضعیت اقتصادی-اجتماعی، وضعیت روحی-روانی و میزان تحرک بدنی نیز بر شروع بلوغ تاثیر میگذارند. عامل دیگر که خود تحت تاثیر وضعیت تغذیه و تحرک بدنی میباشد، شاخص توده بدنی است. مطالعات گستردهای بیانکننده ارتباط شاخص توده بدنی و زمان شروع بلوغ هستند به نحوی که بلوغ زودرس را با چاقی (شاخص توده بدنی بالا) و بلوغ دیررس را با لاغری (شاخص توده بدنی پایین) مرتبط میدانند. از عوامل محیطی که در شروع بلوغ موثرند عبارتند از: بهداشت خوب، تغذیه و شرایط اجتماعی-اقتصادی، بهطوریکه مطالعات متعددی نشان میدهند بهبود شرایط فوق باعث کاهش سن بلوغ در دختران شده است. در دخترانی که وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایینی دارند، شروع قاعدگی، تکامل پستان و ظاهر شدن موهای عانه نسبت به دخترانی که از وضعیت اقتصادی-اجتماعی بالاتری برخوردار هستند، تاخیر دارد (66).
به علاوه دخترانی که کالری کافی دریافت میکنند نسبت به دخترانی که کالری کافی دریافت نمیکنند، سن شروع قاعدگی زودتر اتفاق میافتد. طی شش ماه اول بعد از شروع قاعدگی یک افزایش قابل توجه در وزن دختران وجود دارد ولی بین سن شروع قاعدگی و افزایش وزن ارتباطی وجود ندارد. سن شروع قاعدگی با قد رابطه مثبت و با وزن و شاخص توده بدنی رابطه منفی دارد و تاثیر سن شروع قاعدگی روی شاخص توده بدنی در ابتدای جوانی میتواند در روند سلامتی مهم باشد (5).
مطالعات نشان میدهد که در دختران نوجوان و زنان جوان، چاقی و بلوغ جنسی با یکدیگر در ارتباطند. اثر بلوغ جنسی بر سطح چربی بدن مهمتر از اثر چربی بدن بر زمان بلوغ جنسی است و سطح چربی و شاخص توده بدنی ارتباط نزدیکتری با بلوغ جنسی نسبت به سن تقویمی دارند. بلوغ زودرس با افزایش خطر اضافه وزن و چاقی دختران همراه است بهطوریکه شروع اضافه وزن و چاقی در دخترانی که بلوغ در زمان طبیعی یا بلوغ دیررس دارند نسبت به دخترانی که بلوغ زودرس زودرس دارند، سن بلوغ و سرعت گذر از مراحل آن در افراد متفاوت بوده و عوامل مختلفی بر آن تاثیر دارد که بروز این تفاوت در بین همسالان ممکن است باعث نگرانی، اضطراب و حتی افسردگی آنها شود (66). دختران زودرس به تغییرات بدنی ناشی از بلوغ حساس میباشند و نسبت به دختران دیررس بیشتر در خطر آسیبهای روانشناختی پس از آن هستند و همچنین نسبت به همسالانشان تجربیات منفی بیشتر ناشی از بلوغ را گزارش دادهاند. بهویژه پژوهشها نشان میدهند که دختران زودرس سطوح بیشتری از نگرانیهای روانشناختی، اضطراب، افسردگی و علایم روانی نسبت به همسالان دیررس خود نشان میدهند. علاوه بر افسردگی، پیچیدگیهای روانی ناشی از زودرسی در میان دختران میتواند به یکسری احساسات منفی درباره بدن و لیاقت ورزشی خودشان نسبت داده شود. دختران زودرس نسبت به دیررسها اضافه وزن بیشتری دارند. این افزایش وزن موجب ادراکات منفی دختران درباره بدنشان و مهارتهای ورزشی آنها میشود (66، 87 و 88). درنتیجه، دختران زودرس به احتمال بیشتر با نارضایتی بیشتر از وزن بدنشان مواجه میشوند و تصویر بدنی مثبت کمتری نسبت به دختران دیررس گزارش میدهند (31، 44 و 85).
همچنین تحول بلوغ، ابعاد جسمی و ویژگیهای جنسی را نیز دربرمیگیرد. از جمله مشخصات اولیه جنسی این است که هم ارگانهای داخلی و هم ارگانهای خارجی و توانایی تولیدمثل را شامل میشود. صفات ثانویه جنسی مشخصاتی هستند که در واقع دوجنس را از یکدیگر متمایز مینمایند ولی نقش مستقیمی در تولید مثل ندارند. بروز این علایم ثانویه در دختران واقعه مهمی است که پیامآور شروع تغییرات جسمی و روانی جدیدی برای وی میباشد و تاثیر عمیقی در زندگی فردی و اجتماعی او دارد (96).

2-2-7-2 فعالیت بدنی و خودپنداره جسمانی
فعالیت بدنی بخش مهمی از بهبود کیفیت زندگی را شامل میشود زیرا سطح انرژی را افزایش میدهد و باعث سلامت جسمانی، اجتماعی و روانی میشود (60).
سلامت جسمانی
مطالعهای که در انجمن پزشکی آمریکا منتشر شده بیانگر این است که هرچه سطح فعالیت جسمانی افزایش یابد میزان مرگ و میر نیز کمتر خواهدشد. همچنین باعث بهبود کیفیت زندگی، پیشگیری از بیماریهای ناشی از فقر حرکتی، بهبود عملکرد اندامهای بدن، کمک به رشد جسمانی در کودکان و نوجوانان، تناسب اندام و نیز افزایش کارایی جسمانی میگردد (55).
در حال حاضر یکی از مشکلات عمومی سلامت جسمانی در تمامی کشورها چاقی و اضافه وزن است. مشخص شدهاست که در حدود 30% دختران و 10% پسرانی که در کودکی چاق بودهاند به افراد بزگسال چاق تبدیل شدهاند. از جمله عواملی اصلی شناخته شده در ایجاد چاقی و اضافه وزن دراکثر کشورها کاهش هزینه انرژی، الگوهای فعالیت بدنی و روش زندگی بیتحرک میباشد (47، 84، 87 و 91). بنابراین به نظر میرسد که فعالیت بدنی در دوران کودکی و نوجوانی باید بهعنوان یک اصل مهم توسعه یابد زیرا علاوه بر تنظیم وزن و بهبود ترکیب بدنی فواید بسیار دیگری از جمله فواید اجتماعی و روانی را بهدنبال دارد (18 و 22).
سلامت اجتماعی
فعالیتهای بدنی بهویژه بازی و تمرینات ورزشی، محیط مناسبی را جهت کسب ارزشهای فرهنگی، گرایشهای مثبت فردی- اجتماعی و رفتارهای سنجیده فراهم میآورد و آنچه که از راه فعالیتهای بدنی آموخته شود به سایر جنبههای زندگی نیز قابل انتقال میباشد (40).
سلامت روانی
جسم و روان در ارتباط با یکدیگر هستند و قوی شدن جسم از طریق فعالیت بدنی، دارای آثار روانی نیز میباشد. کچاک و مارتین33 (1999) با مرور تحقیقات به این نتیجه رسیدهاند که فعالیت جسمانی و تمرین در درمان برخی مشکلات روانی از قبیل افسردگی، اضطراب و اعتیاد موثر بودهاست. از طرفی آمادگی جسمانی در پیشگیری از فشار روانی فرد را یاری میدهد. برای بسیاری از افراد، تمرین، وسیله آرامبخشی است. فعالیت منظم در توسعه خودپنداره مثبت و افزایش اعتماد بهنفس موثر است و موجب احساس شایستگی،

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره خودپنداره، تصویر بدنی، تصویر ذهنی Next Entries منبع تحقیق درباره عزت نفس، خودکارآمدی، خودپنداره