منبع تحقیق درباره رشد و بالندگی، فرهنگ اسلامی، واقع بینی، ایدئالیسم

دانلود پایان نامه ارشد

جایگاه و اهمیت ویژهای برخوردار بودهاست. امام علی × علت پذیرش حکومت را یک تکلیف الهی و دستیابی به آرمانهای اسلامی برمیشمارند. آرمانهایی چون احياى دين، برپایی حقّ و دفع باطل، برچيدن آثار فتنه و فساد، حمايت از بندگان مظلوم و محروم، اقامه حدود الهى و… .
حضرت در خطبۀ دیگر میفرمایند، در صورت برقراری حاکمیت الهی وظيفۀ حاكم عادل الهى آرمانهای حكومت و ضرورت آن، با حاکمیت افراد نیکوکار در جامعه شرایط رشد و تعالی مادی و معنوی برای انسانهای صالح فراهم میشود و نشانههای آسایش و آرامش در رفتارهای فردی و اجتماعی افراد جامعه آشکارمیگردد و درچنین شرایطی است که رسیدن به آرمانهای الهی در جامعۀ اسلامی به تحقق خواهد رسید.

عوامل دستیابی به آرمانها در نهجالبلاغه
1ـ اقامه و احیای حق و دفع باطل:
اقامه و احياى حق و دفع باطل، از بزرگترين آرمانهاى حكومت امام على × است و بارها مبنا و دليل پذيرش حكومت را اقامۀ حق و از باطل و مبارزه با آن اعلام نمودهاست.
2ـ اصلاح نفس:
همۀ انسانها در زندگی به دنبال کمال مطلوب و آرمانهای خود هستند. برخی راه را بیراهه رفته، اما برخی دیگر به دنبال آرمان حقیقی هستند. یکی از اساسیترین مسائل در این مسیر ابتدا خودشناسی است و از آنجایی که خودشناسي، مقدمه‌اي براي خودسازي و اصلاح نفس است؛ زیرا برای دستیابی به آرمانها باید سختیها و دشواریهای زیادی را تحمل کرد تا به هدف مطلوب رسید به همین جهت است که میتوان گفت اصلاح نفس یکی از عوامل اساسی دستیابی به آرمانهاست و جزئی از ضروریات میباشد.
3ـ آزاداندیشی:
یکی از آرمانهای مهم در سیرۀ عملی حضرت علی × آزاداندیشی و احترام به استقلال رأی و عقیدۀ انسانهاست. امام در طول زندگی پربرکتشان بارها به طور عملی این درس آزادی در اندیشه و انتخاب را به ما میآموزند.
4ـ قاطعیت در مبارزات حقطلبانه:
برای نیل به آرمانهای بلند الهی گاهی اوقات برای برقراری حق در جامعه چارهای جز مبارزه نیست. یکی از عواملی که ما را محکم و استوار در این راه نگهمیدارد، قاطعیت در راه رسیدن به هدف است.
5ـ شايستهسالارى:
براى دستيابى به آرمانها، ضروری است مناصب بر اساس لياقت و شايستگى تقسيم شود و مسؤولان و كارگزاران حكومت، باكفايتترين و خدمتگزارترين افراد باشند. چنين حكومتى، به آرمانهاى خود سريعتر دست مىيابد.
بديهى است كفايت و شايستگى كارگزاران حكومت باعث جلب اعتماد و همكارى صميمانۀ مردم با حكومت خواهدگرديد و بدين ترتيب تعامل مستحكم و مترقى حكومت و مردم، زمينه بالندگى و رشد اجتماع و ثبات بيشتر حكومت را سبب خواهدشد و مردم را به سوى آرمانهاى متعالى رهنمون خواهدساخت.
6ـ اصلاح جامعۀ اسلامی:
ابتدا اصلاح فردی سپس اصلاح اجتماعی و نیل به جامعۀ آرمانی در فرهنگ اسلامی ما همیشه مد نظر بودهاست. امام على × لازمۀ اصلاح جامعه را در اصلاح رابطۀ مردم با حكومت میداند؛ زیرا این رابطه را، مانند رابطۀ پدر و فرزندى مىداند.
از فقرۀ اخیر برداشت میشود، امیرالمؤمنین × شیوۀ گفتوگو را برای فرونشاندن فتنه، مورد استفاده قرار دادند؛ هر چند شامیان متعصب و کینهتوز، تحت تأثیر عصبیتهای جاهلی، زیر بار نرفتند و با اصرار بر فتنهگری و آتشافروزی، بر طبل مبارزه کوبیدند.
آثار آرمانگرایی در نهجالبلاغه
1ـ اجرای حدود الهی:
نشانههای آرمانها و مقاصد عالى امام على × در سیرۀ ایشان، بهخصوص ساير در دوران کوتاه حکومتشان نمایان است.
2ـ حفظ كرامت انسانى:
انسانها بالاتر از حق حيات، داراى حق كرامت هستند. اين حق امرى قابل زوال نيست و مشروط به برخوردارى صحيح از همۀ نيروها و استعدادها و ابعاد مثبت است كه در انسان وجود دارد.
3ـ تأمين سعادت مادى و معنوى:
تفاوت حكومت على × با سایرحكومتها در اين است كه حكومت براى حضرت، هدف نيست، بلكه وسيلهاى براى رسيدن به آرمانهاى معنوى است. امام براى حكومت، شأن واقعى قائل نيست. این امر از دلائل زیر مستفاد است:
الف) حضور جمعيّت فراوان براى بيعت با آن حضرت.
ب) دليلى براى ترك قيام نمى‏ديد؛ زيرا به ظاهر حجّت بر او تمام بود و ياور براى طلب حق وجود داشت.
ج) عهدى كه خداوند از علما گرفتهاست كه منكرات را برطرف سازند و ظالمان را نابود كنند و با داشتن قدرت ستمها را از ريشه بركنند.
4ـ خودکفایی:
خودکفایی یکی از نشانههای جامعۀ آرمانی است و سبب بینیازی و مناعت طبع افراد در زندگی میشود که مطلوب هر انسان آزادهای میباشد.
5ـ وحدت سیاسی:
یکی از آرمانهای مهم وحدت سیاسی جامعه در سایه حكومتِ رهبرى الهى محقق میشود. حكومت از ديد امام على × نقش مستقيم و مؤثرى در وحدت و يكپارچگى امت دارد؛ زيرا امتى كه با داشتن هدف الهى، در مسير تكامل گام برمىدارد، به ناچار بايد به رهبرى تمسك جويد كه تبلورى از آرمان الهى و مورد قبول و پذيرش و مقتدا و دليل تحرك و پويايى باشد.
6ـ تأمين رفاه عمومى:
فراهم آوردن رفاه و آسايش و تحقق كفاف در زندگى براى تمامى اقشار اجتماع، از اهداف اساسى حكومت علوى بود كه زمينهساز تعالى و بالندگى معنوى مىباشد.
7ـ تأمين امنيت:
امام مانند ساير انديشوران اسلامى، بهخاطر ضرورت وجود امنيت و قدرتى نظمآفرين، معتقد به محال بودن عدم وجود حكومت است و حتى حكومت بَد و قوانين نامطلوب را، از هرج و مرج و بىقانونى بهتر و آسيب و تباهىاش را كمتر مىداند؛ زيرا در برابر بىقانونى و هرج و مرج، تمام راههاى نجات مسدود و كليۀ امور و حدود تعطيل مىگردد و فتنه حاكم مىشود.
8ـ تحقق عدالت:
يكى از اساسىترين آرمانهاى حكومت علوى، تحقق و اقامۀ عدالت است و امام × حكومت را براى تحقق عدالت، از جمله استيفاى حقوق پذيرفت.
9ـ كسب رضايت عامۀ مردم:
یکی دیگر از آثار آرمانگرایی در جامعه، کسب رضایت اکثریت مردم است. امام × در عهدنامۀ مالك به ایشان توصیه مینمایند که همواره در پی کسب رضایت عامۀ مردم باشد؛ زیرا رضایت آنها از رضایت طبقۀ خاص قابل اطمینانتر است و حاکم را در رسیدن به آرمانهای اسلامی بهترین یاور باشند.
موانع آرمانگرایی در نهجالبلاغه
1ـ غفلت از یاد خدا:
آرزوهای طولانی سبب غفلت از یاد خدا میشوند و به خاطر همین امر مهم، آرمانهای بلند رشد و بالندگی به فراموشی سپردهمیشوند.
2ـ یکجانبهنگری:
یکی دیگر از موانع آرمانگرایی یکجانبهنگری است که باعث سرگردانی انسان در تشخیص حق و باطل میشود و مانعی بزرگ در برابر دستیابی به آرمانها بهشمارمیرود.
3ـ خودمحوری:
یکی دیگر از موانع آرمانگرایی خودمحوری است. این افراد خودرأی در امور مهم اهل مشورت نیستند؛ به همین دلیل منزوی بوده و اتحاد جامعه مسلمانان را بههم میزنند. از این جهت مانع رسیدن به اهداف آرمانی در جامعه میشوند.
4ـ شتابزدگی وکاهلی:
عجله و سستی در امور نیز یکی از موانع آرمانگرایی است؛ زیرا این اوصاف باعث میشود در یک جامعه، هر فردی همۀ امکانات را برای خود بخواهد و به فکر منفعت خود باشد که این امر سبب تفرقه و سستی در اجرای اوامر الهی میشود.
5ـ سستی وتنبلی:
یکی از موانع مهم که ما را از دستیابی به اهداف الهی باز میدارد، تنبلی است؛ زیرا اینگونه افراد به هیچوجه حتی برای آسایش خودشان حاضر نیستند خود را به زحمت بیاندازند.
6ـ پیروی ازهواهای نفسانی:
پیروی از خواهشهای نفسانی یکی از مهمترین موانع دستیابی به آرمانهاست؛ زیرا خواهشهای نفسانی دشمن درونی انسان است و باعث زایل شدن عقل که نیروی هدایت به سوی کمال در وجود اوست، میشود. در نتیجه، از مسیر رشد و تعالی منحرف شده، در ضلالت و گمراهی میافتد.
7ـ عصبیّت:
یکی دیگر از موانع آرمانگرایی تعصب خشک و بیجا است که سبب تکبر و فخرفروشی میشود. تعصبهای خشک جاهلی سبب بهوجود آمدن تفرقه و دشمنی میشود که انسان را از رسیدن به آرمانهای الهی باز میدارد.
8ـ تقلید کورکورانه از نیاکان:
پیروی کورکورانه از نیاکان یکی از اساسیترین موانع آرمانگرایی در طول تاریخ بودهاست. امام علی × خطاب به معاویه، بزرگترین رهبر اهل باطل زمان خود است.
9ـ نافرمانی از رهبر:
سرپیچی از فرمان رهبر سبب تفرقه در جامعه شده و گمراهی از مسیر رشد به سوی کمالات الهی مردم را منجر میشود.
10ـ بروز فتنهها و شبههها:
از مهمترین موانع آرمانگرایی میتوان هنگام بروز فتنهها و شبههها را نام برد. چون در این مواقع انسان در شناخت حق و باطل دچار خطا و اشتباه شده و جامعه دچار هرجومرج میگردد. بدین ترتیب تحقق آرمانها یا به عقب میافتد و یا به فراموشی سپردهمیشوند.
11ـ حاکمیت فرهنگ استکباری:
حاکمیت فرهنگ استکباری نیز یکی دیگر از موانع آرمانگرایی است؛ زیرا در این وضعیت بهتدریج حاکمان باطل بدون درگیری و خونریزی از طریق تبلیغات کاذب و یا رشوه و…تفکر حقگرایانه مردم را تغییر میدهند. در اینصورت بهراحتی بر آنان حاکم میشوند.
آرمان بر اساس فرمایشهای حضرت در نهجالبلاغه با ایدۀ ایدئالیسم تفاوت دارد و من حیث المجموع به آرزوهای متعالی و سازنده تعلق گرفتهاست. از جملۀ این آرمانهای آن حضرت، میتوان به پیروزیهای حق بر باطل اشاره نمود که از مهمترین آرمانهای ایشان در دوران زندگی امام میباشد.

فصل پنجم
نسبتسنجی واقعبینی و آرمانگرایی در نهجالبلاغه

مقدمه
در موضوع نسبت آرمان‌گرایی با واقع بینی نظریات مختلفی وجود دارد. در این نظریات نحوۀ تلفیق آرمانگرایی با واقعبینی متفاوت است. عده‎ای به آرمان‌گرایی محض متوسل شده و از واقعیات غافل گردیدهاند؛ همان‎‎طوری كه عده‎ای صرفاً معتقد به واقعبینی محض شده و آرمان‌ها را نادیده گرفته‎اند. در این میان، گروه سومی معتقد به تلفیق این دو نظر می‎باشند. آنان در عین پایبند بودن به آرمان‌ها و اصول اعتقادی، از واقعیات نیز غافل نیستند.

5.1.فرایند تحقق آرمانها با عنایت به واقعیتها
در فرایند پیگیری آرمانها با توجه به واقعیتهای موجود، سه حالت را می‏توان در نظر گرفت:
1. شرایط سیاسی و اجتماعی به خاطر مساعد‌بودن، پیگیری هدف را در عین پایبندی كامل به اصول آرمانی و چارچوبه‏های آن، امكان‏پذیر سازد.
2. شرایط سیاسی و اجتماعی از چنان پیچیدگی‏ها و دشواری‏هایی برخوردار باشد كه دستیابی به اهداف جز از رهگذر عدم پایبندی كامل و تمام‌عیار به اصول آرمانی امكان‏پذیر نباشد.
3. پیچیدگی‏ها و دشواری‏های سیاست، بازیگران را وادار سازد كه تنها به سهمی از پای‏بندی به اصول آرمانی بسنده‏ كنند و به اجرای آن‏ها به صورت نیم‏بند بیندیشند.
لذا بر این اساس، بررسی نسبت این دو رویکرد و نسبت‌سنجی ترکیب این دو امر، از اهمیت ویژه‌ای برخورداراست و دربارۀ نحوۀ تلفیق آنها نیز نظرات گوناگونی وجود دارد که به صورت اجمال در مطالب ذیل به آنها اشاره می‎شود.
با بررسی و تبیین عوامل، آثار موانع واقعبینی و آرمانگرایی در فصول گذشته، دریافتیم که برای دستیابی به واقعبینی و آرمانگرایی از نگاه امام علی × در نهجالبلاغه نیاز به دستیابی به عواملی چون تقویت ایمان، خودسازی و امام علی × همواره در طول حیات خویش به شدت به اصول و ارزشهاي اسلامي عشق ميورزيد و لحظه لحظۀ عمر خويش را وقف ترويج و تحقق آنها مينمودند و بارها ثابت کردند که حاضر هستند که از همه چيز خود در اين راه بگذرند؛ اما لحظهاي از شرايط زمان غافل نبوده و حتي ارزشمداري و اصولگرايي ایشان نيز برخواسته از واقعبيني و درک عميقشان از شرايط زمان خود بودهاند. ایشان، پيش از اين که براي تحقق اصول و ارزشهاي اسلامي گامي بردارند، ابتدا شرايط را ارزيابي ميکردند، اگر شرايط فراهم بود لحظهاي سستي نمينمودند؛ اما اگر شرايط فراهم نبود ابتدا براي فراهم نمودن شرايط تلاش ميکردند و پس از آن گام برميداشتند.
پس از این مقدمۀ کلّی، ما در بحث خود، نسبتسنجی واقعبینی با آرمانگرایی حضرت علی × را به دو دورۀ اصلی حیات سیاسی ـ اجتماعی مهم حضرت × پس از پیامبر اکرم | تقسیم میکنیم و در هریک، به ذکر مصادیق این نسبتسنجی خواهیمپرداخت.

5.2. نسبت واقعبینی امام علی × با آرمانگرایی در دورۀ سکوت 25 سالۀ حضرت:
در این بخش، نسبتسنجی حضرت × در دو حوزۀ عمده قابل

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره امید به زندگی، حقیقت نهایی Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی آموزش از راه دور، مصرف کننده، تلفن همراه، روش پژوهش