منبع تحقیق درباره رشد و بالندگی، امید به زندگی

دانلود پایان نامه ارشد

به هر كس كه آن را انجام دهد جزاى خير مى‏دهد. همچنین نزد خدا بهترين آرزو را متضمن است؛ چون آنچه از رحمت و كرامت خدا در برابر آن عمل انتظار مى‏رود و آن ثواب و اجرى كه از آن توقع دارند بودن كموكاست و بلكه صد در صد به آدمى مى‏رسد.
اينگونه كارها، از زينت‏هاى دنيوى و زخارف زودگذر آن كه برآورندۀ يك درصد آرزوها نيست، آرزوهاى انسان را به نحو احسن برآوردهمى‏سازند و آرزوهايى كه آدمى از زخارف دنيوى دارد، اغلب آرزوهاى كاذب است و آن مقدارش هم كه كاذب نيست، فريبنده است.211
2ـ يك بار به معناى آرزوى نكوهيده؛
آیۀ دیگر، امل به معناى “آرزوى نكوهيده” خداوند در سورۀ حجر آیه 3 چنین میفرمایند:
﴿ذَرْهُمْ يَأْكُلُواْ وَ يَتَمَتَّعُواْ وَ يُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ﴾212
بگذارشان تا بخورند و برخوردار شوند و آرزو[ها] سرگرمشان كند، پس بهزودى خواهنددانست.
كنايهای که در اين آيۀ شريفه ـ به این معنا ـ هست، كه اين بيچارگان از زندگيشان جز خوردن و سرگرمى به لذات مادى و دلخوش داشتن به صرف آرزوها و خيالات واهى بهرۀ ديگرى ندارند، يعنى در حقيقت مقام خود
را تا افق حيوانات و چهارپايان پايين آورده‏اند و چون چنين است سزاوار است آنها را به حال خود واگذار كنى و داخل انسان حسابشان نكنى و احتجاج به حجت‏هاى صحيح خود را كه همه بر اساس عقل سليم و منطق انسانى است بىمقدار نسازى.213
اما، مراد از آرزو در این پژوهش، همانطور که قبلاً گفتهشد، آرزوهای درست و سازنده است که سبب رشد و بالندگی انسان میشود. آرزو مايۀ برپايى دنياست. اگر انسان در زندگی آرمان و آرزو نداشتهباشد، امید به زندگی از بین میرود و دیگر انگیزهای به توسعه و پیشرفت در زندگی معنا نخواهد داشت.
امام على × دربارۀ ادامۀ حیات بشری بر پایه آرزو میفرمایند:
«الدُّنيا بِالأَمَلِ.»214
دنيا، به آرزو برپاست.215
در روایتی نیز از حضرت عیسی ×، دربارۀ ضرورت وجود آرمان و آرزو برای ادامه زندگی آمدهاست ـ به نقل از داوود بن ابى هند و حُمَيد ـ عيسى × نشستهبود و پيرمردى با بيل خود، سرگرم كار بود و زمين را شخم مى زد. عيسى × گفت: «خدايا! آرزو را از او برگير.»
پيرمرد، در دَم، بيل را زمين گذاشت و دراز كشيد. ساعتى گذشت و عيسى × گفت: «خدايا! آرزو را به او بازگردان.» بىدرنگ، آن پير برخاست و به كار كردن پرداخت.
عيسى × به او فرمود: «چه شد كه كار مىكردى و بيلت را انداختى و ساعتى دراز كشيدى. سپس، دوباره برخاستى و بهكارپرداختى؟!»
پيرمرد گفت: «همانطور كه مشغول كار بودم. نفسم به من گفت که تا كى كار مىكنى؟ ديگر پير و سال خورده گشتهاى؟! پس، بيل را انداختم و دراز كشيدم. سپس نفسم به من گفت که به خدا سوگند، تا زندهاى بايد كار كنى. برخاستم و بيلم را برداشتم.»216
در کتاب “معدن الجواهر” نیز روایتی از پیامبر | دربارۀ آرمان و آرزو که عامل تلاش انسان در زندگی آمدهاست:
پيامبر خدا |، دو عدد سنگ برداشت و يكى را جلوى خود انداخت و فرمود: «اين، آرزوى پسر آدم است.»
سپس سنگ ديگر را پشت آن انداخت و فرمود: «اين، اَجَل اوست. بنابراين، او آرزويش را مىبيند و اجلش را نمىبيند. 217
از اين رو، پيامبر خدا |، آرزو را رحمتى مىداند كه خداوند متعال به جامعۀ بشر ارزانى داشته است.
مسئلۀ مهم در بهرهگيرى انسان از اين موهبت الهى، چگونگى تربيت آن است كه اگر اين خصوصيت فطرى درست تربيت شود، انسان با دستيابى به آرزوهاى خود، آرامش پيدا مىكند تا آنجا كه به تدريج ، به تعبير قرآن، صاحب “نفس مطمئنه” مىگردد و اگر درست تربيت نشود، آرزومند، سراب را آب مىپندارد و همۀ عمر، در طلب سراب مىدود. مرگش فرا مىرسد، امّا چيزى را مىخواهد كه بدان، دست پيدا نمىكند و اگر به چيزى كه خيال مىكرد در آرزوى آن است، دست يافت مطلوب خود را در آن نمىبيند.
لذا هيچگاه در زندگى احساس راحتى و آرامش ندارد و به گفتۀ امام على × :
«مَن سَعى في طَلَبِ السَّرابِ طالَ تَعَبُهُ وكَثُرَ عَطَشُهُ . امَن أمَّلَ الرِّىَّ مِنَ السَّرابِ خابَ أمَلُهُ و ماتَ بِعَطَشِهِ.» 218
هر كه در طلب سراب بكوشد، زحمت او به درازا مىكشد و تشنگىاش افزون مىشود. هر كه سيرابى از سراب را آرزو كند، به آرزويش نمىرسد و از تشنگى مىميرد.
به منظور تربيت آرزو، ابتدا بايد ديد كه فطرت انسان در جستجوى چيست و آنگاه، آرزوهاى درست را از آرزوهاى نادرست جدا كرد. سپس با تمام توان براى رسيدن به آرزوهاى فطرى حقيقى و اجتناب از آرزوهاى كاذب كوشيد. 219

2.4.آرمانگرایی در قرآن
ديدگاه قرآن دربارۀ سرانجام بشر، مثبت و پايان دنيا را، پاياني روشن و سعادتمند میداند. سرانجام سعادتمندی جهان، همان تحقّق کامل غرض آفرينش انسان‌ها است که چيزي جز عبادت خداوند نخواهدبود. قرآن دربارۀ سرنوشت جامعه‌ها به روشنى سخنگفتهاست. از نظر قرآن مشيّت الهى بر اين تعلق گرفته كه در آينده، فقط صالحان وارثان زمين خواهند بود و حكومت جهان و ادارۀ امور آن را بهدست خواهندگرفت و حق و حقيقت در موضع خود استوار بوده و باطل برچيده خواهدشد. همۀ جهانيان زير لواى حكومت صالحان قرار گرفته و حكومت واحدى بر جهان مستولى خواهدشد. آينده در قرآن کريم مبتني بر وعدۀ تحقق يک جامعه کامل و مطلوب، تشکيل حکومت واحد جهاني اسلام، بسط دين اسلام، غلبۀ آن بر همۀ اديان، زمامداري صلحا و ارباب لياقت و پيروزي حزبالله است. در اين زمينه، آيات بسياري در قرآن کريم وارد شدهاست که در اینجا تنها به بيان دو آيه بسنده ميشود:
﴿وَ لَقَدْ كَتَبْنَا فىِ الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِىَ الصَّلِحُونَ﴾220
و در حقيقت، در زبور پس از تورات نوشتيم كه زمين را بندگان شايسته ما به ارث خواهندبرد.
اسلام ادامۀ اديان پيشين آسماني است که جملگي به بشريت، آيندۀ‏ سعادتمندانه را نويد مي‏دهند تا فرمانروايي زمين و جهان از آن طلايهداران با ايمان و نيکوکار گردد و زماني که اين فرمانراوايي به دست افراد با ايمان و نيکوکار بيافتد، فرصتي براي سعادت و شادکامي بشر، دست خواهدداد.
همواره در آیات قرآن تاکيد بر اين است که حق سرانجام پيروز شده و پيروان حق زمام جهان را بهدست میگیرند و آن را بهساحل امن و امان رهنمون خواهندکرد.
﴿وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكمُ‏ْ وَ عَمِلُواْ الصَّلِحَتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فىِ الْأَرْضِ… يَعْبُدُونَنىِ لَا يُشْرِكُونَ بىِ شَيًئاً﴾221
خدا به كسانى از شما كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند، وعده دادهاست كه حتماً آنان را در اين سرزمين جانشين [خود] قرار دهد …[تا] مرا عبادت كنند و چيزى را با من شريك نگردانند و هر كس پس از آن به كفر گرايد آنان هستند كه نافرمانند.
خداوند بر اساس اين آيه به مؤمنان صالح وعده داده که آنها را خليفه روي زمين خواهدکرد و حکومت تمام جهان را در اختيار آنها خواهدنهاد. دين اسلام را به طور ريشهدار و اساسي بر روي زمين پيادهخواهدکرد. همۀ اسباب خوف و ناامني براي مؤمنان و صالحان از بين خواهدرفت، امنيت و آسايش کامل براي آنها محقق خواهدشد و از همه مهم‌تر در سراسر زمين تنها خداوند مورد پرستش واقع ميشود و هرگونه شرکي به کلي از صفحه روزگار محو خواهدشد.
شهيد مطهري دربارۀ جملۀ آخر اين آيه ميفرمايد: «جملۀ آخر اين آيه که ناظر به اين است که آنگاه که حکومت حق و خلافت الهي برقرار ميشود، اهل ايمان از قيد اطاعت هر جباري آزاد ميشوند… از اين آيه معلوم ميشود که از نظر قرآن هر اطاعت امري، عبادت است. اگر براي خدا باشد طاعت خداست و اگر براي غير خدا باشد شرک به خداست. اين جملۀ عجيب است که فرمانبرداريهاي اجباري که از نظر اخلاقي به هيچ وجه عبادت شمردهنميشود از نظر اجتماعي عبادت شمردهميشود.»222
در نويدهاي قرآن کريم، چند رکن اساسي براي جامعۀ موعود (جامعۀ آرمانی) بيان شدهاست:
1ـ حکومت بزرگ و کامل  جهاني بر اساس خداپرستي، به رهبري موعود قرآني، شکل گرفته و ادارۀ آن به دست مردم صالح و باايمان خواهدبود.
2ـ برنامۀ جامع و فراگير ديني و حاکميت مطلق الهي در سرتاسر جهان، بدون کم و کاست، محقق  و همۀ احکام اسلام اجرا خواهدشد.
3ـ ناامني، تشويش، سختي‌ها  و هراس مردم ازبين رفته و آرامش و امنيت کامل در سراسر گيتي برقرار خواهدگرديد.
4ـ همگان خداي يکتا را پرستش خواهندکرد و هرگونه شرک و بتپرستي ريشهکن خواهدشد.223
خلاصه آنکه، امید به آينده روشن جهان و جامعۀ آرمانى مهدوى، میتواند تاثير بهسزايي در شکل گيري آرمانهای متعالي در واقعیات داشته و انقلاب و تحول بزرگي در جوامع جهاني را بهوجود آورد.

3.4. آرمانگرایی در نهجالبلاغه
برای امام همواره در طول حیاتشان، حفظ آرمانها از اهمیت ویژهای برخوردار بودهاست. ایشان هیچگاه به خاطر منافع شخصی و یا قبیلهای حاضر به فدای آرمانهای الهی نشدند و در این راه تا آخرین لحظه عمر مقاومت نمودند. بدین جهت است که امام در روزهای نخستین خلافت، علت پذیرش حکومت را نیل به اهداف و آرمانهای الهی بیان مینمایند:
«اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنِ الَّذِي كَانَ مِنَّا مُنَافَسَةً فِي سُلْطَانٍ وَ لَا الْتِمَاسَ شَيْ‏ءٍ مِنْ فُضُولِ الْحُطَامِ وَ لَكِنْ لِنَرِدَ الْمَعَالِمَ مِنْ دِينِكَ وَ نُظْهِرَ الْإِصْلَاحَ فِي بِلَادِكَ فَيَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبَادِكَ وَ تُقَامَ الْمُعَطَّلَةُ مِنْ حُدُودِكَ»224
بار خدایا، تو نیک میدانی که آنچه از ما سرزده برای رقابت در قدرت یا بهدست آوردن چیزی از ثروت بیارزش دنیا نبودهاست، بلکه برای آن بوده که نشانههای دینت را به جای خودش بازگردانیم و سر و سامان را در شهرهایت آشکار کنیم، تا بندگان ستمدیدهات ایمنی یابند و حدود تعطیلشدهات به اجرا درآیند.
امام علی × برای کسب قدرت و یا ثروت حکومت را نپذیرفتند؛ بلکه ایشان علت پذیرش آن را یک تکلیف الهی و دستیابی به آرمانهای اسلامی برمیشمارند. آرمانهایی که در این خطبه به آنها اشاره شده، عبارتاند از:
1ـ احياى دين و حاكم ساختن شعائر و احكام و قوانين الهى و فراهم نمودن زمينههاى ديندارى؛
2ـ برچيدن آثار فتنه و فساد و مستقر ساختن صلاح و پاكى و صلح و صميميت و طرد عناصر فاسد و مفسد؛
3ـ حمايت از بندگان مظلوم و محروم، كه رمق جانشان توسط خداوندان زر و زور و تزوير پايمال و كاهيدهشدهاست؛
4ـ اقامۀ حدود الهى كه بر اثر توطئه و لجامگسيختگى حكام ستمپيشه و بىاعتقاد به تعطيلی كشيدهشدهاست.
در پایان مطلب میتوان چنین اذعان داشت با حاکمیت مردان الهی است که در جامعه، شرایط رشد و تعالی مادی و معنوی برای انسانهای صالح فراهم میشود و نشانههای آسایش و آرامش در رفتارهای فردی و اجتماعی افراد جامعه آشکارمیگردد.

Bottom of Form
4.4. عوامل دستیابی به آرمانها در نهجالبلاغه

4.1.4. اقامه و احیای حق و دفع باطل
اقامه و احياى حق و دفع باطل، از بزرگترين آرمانهاى حكومت امام على × است و بارها مبنا و دليل پذيرش حكومت را اقامۀ حق از باطل و مبارزه با آن اعلام نمودهاست.
هنگامیکه امام علی × براى جنگ با مردم بصره آماده میشدند خطبهای را ايراد فرموند. ابنعباس در زمينۀ صدور اين خطبۀ32 فرمودهاست. در محلى به نام “ذىقار” بر آن حضرت وارد شدم در حالى كه كفشش را وصله مى‏زد. از من پرسيد: «ارزش اين كفش چقدر است.» عرض كردم: «هيچ.» فرمود: «به خدا سوگند ارزش اين كفش براى من از خلافت و فرماندهى بر شما بيشتر است مگر اين كه در سايه خلافت حقى را به صاحب حق برسانم و يا باطلى را از ميان بردارم.»
بدين ترتيب امام ×، اقامۀ حق و دفع باطل را اساسىترين وظيفۀ خويش مىشناسد و حكومت را براى تحقق حق بهدست گرفتهاست. در سايۀ اين وظيفه است كه وظايف اصلى ديگر سامان مىيابد و زمينههاى سير به سوى اهداف متعالى و رسیدن به آرمانها فراهم مىشود و امنيت لازم به دست مىآيد و ديندارى، معنايى حقيقى مىيابد.
از ديدگاه امام علی × نظر اكثريت همواره موافق و مقارن با حق و حقيقت نيست. ایشان پايۀ حكومت خود را بر پيروى

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره شهید مطهری Next Entries منبع تحقیق درباره آزاد اندیشی، فرهنگ اسلامی، جامعه اسلامی، وجود خداوند