منبع تحقیق درباره حاتمی کیا، علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، ایدئولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

گوناگوني حايز اهميتاند. از جمله مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
– تداوم يا عدم تداوم مشروعيت نظام حاكم
– مشروعيت يا فقدان مشروعيت تهاجم يا دفاع
– حفظ و استمرار روحية همبستگي حاصل از جنگ براي بازسازي پس از جنگ
صنعت سينما در دنياي كنونی در وضعيت پيچيده اي قرار دارد. نحوة باز توليد گفتمان هاي روايي و چگونگي نشانه گذاري ها، اگر چه به خاطر تسلط تكنيكهاي صنعت هاليوودي از همشكلي و يكنواختي نسبي برخوردار شده، ولي حوزه هاي مختلف نيز براي باز توليد و انتقال ارزش هاي زمينه محور خویش در تلاش براي نشانه گذاري هاي خاص خود هستند.
تجربه هاي زيستي هر سرزمين در چگونگي اين نشانه گذاري ها از اهميت بسزايي برخوردارند همانطور كه اشاره شد، يكي از اين تجربيات وقوع درگيري ها و منازعات نظامي در قالب جنگ است. چنين تجربه ي زيسته ايي در ايران به عنوان كشوري كه پس از انقلاب اسلامي، تجربه هشت ساله جنگ را از سر گذرانده و چه در طول جنگ و چه پس از آن سعي در باز توليد و انتقال ارزش هاي خاص خود داشته است، از اهميت فراواني برخوردار است.
فيلم به مثابه ي اثري انساني، فرآوردهي ذهني بشر است به اين معنا كه انتخاب نهادها و تلفيق آنها با يكديگر توسط كارگردان، شكل بندي يك سكانس و چينش نماهاي مختلف آن را ميسر مي سازد.فيلم را از اين رو مي توان با متن نوشتاري در حوزه ادبيات مقايسه كرد. انتخاب واژه ها و كلمات وضع شده نمادين توسط نويسنده به شكل گيري يك نوشتار يا قطعه ادبي منجر خواهد شد.
نحوه انتخاب و كيفيت تنسيق واژهها كنار يكديگر به ذهنيت مولف باز مي گردد. در سينما نيز چنين است. تمام قطع ها، اندازۀ نماها، لوكيشن، ميزانسن و نحوهي دكوپاژ در فيلم از فيلتر ذهن مولف (كارگردان) عبور مي كند و نهايتاً مجموعه اي از نماها را با تركيبي خاص بر پرده ي سينما به تصوير مي كشد. حال این سئوال پیش می آید. آيا ذهن مولف هنگام نگارش و تنظيم متن ( چه در حوزه ادبيات و چه در حوزه سينما) از ساختار پيشيني نظم يافتهاي برخورداراست؟ و يا اين كه مخاطبين متناسب با تجربه زيستۀ خويش در زندگي فردي به درك و تجربهی شخصي از سينما دست مي يابند؟ متناسب با رويكرد ابتدايي آنچه به عنوان متن نهايي شكل مي گيرد، مجموعه اي از نشانه هاست كه مبتني بر ساختار و شالوده منظمي در كنار يكديگر تاليف شده اند. مولف متن به واسطه ي زيست در بستر اجتماعي خاص كه داراي هنجارها و ارزش هاي نمادين ويژه است، به دروني كردن آن هنجارها و ارزش ها مي پردازد. بنابراين شالوده ي ذهني وي نظام ساختاري خاصي مي‌يابد. اگر به اين رويكرد ساخت گرايانهي پيشيني، لايه ناخودآگاه ذهن مولف و نحوه شكل گيري آن را بيافزاييم به الگوي پيچيده تري دست خواهيم يافت.
ابراهیم حاتمی کیا به واسطۀ برآمدن از درون انقلاب اسلامی به نسلی تعلق دارد که آرمانگرایی و ایدهآل طلبی از خاصه های آن نسل است. ابراهیم حاتمی کیا احتمالاً از معدود فیلمسازانی است که اعتقادات ایدئولوژیک یا حتی سیاسیاش نه تنها در تقابل با مدیوم مورد استفادهاش ، قرار نگرفت که حتی در زمینه هایی بسیار به کارش آمد و با سینمای او به زیبایی تلفیق شد. در آثار او علیرغم حضور یک تفکر ایدئولوژیک، موجی انسانی نیز سیلان دارد. سینمای حاتمی کیا با جنگ هشت ساله ایران آغاز شد. و تا به امروز در هر برههای بازتاب شرایط اجتماع بوده است. چه در زمان جنگ که فیلم هایش در ژانر جنگی با نگاهی انسانی قرار می گرفت و چه پس از جنگ کوشید شرایط اجتماعی و مسائل مربوط به قهرمانان جنگی جبهه ها را به تصویر بکشد. و اکنون نیز در آثار اخیرش مضامین کاملاً اجتماعی به چشم می خورد.
بر این اساس در این رساله تلاش در پی آن استكه پنج فيلم از فيلم هاي بلند سينمايي ابراهيم حاتمي كيا تحليل نشانه شناسي كند و در اين رهيافت به اين سئوال اساسي پاسخ دهد كه اينكه سير تحول فیلم های ابراهيم حاتمي كيا بر بستر تحولات سياسي – اجتماعي ايران چگونه بوده است؟
روش تحقيق در اين رساله تحليل متن با استفاده از تكنيك نشانه شناسي است. چنان كه آسابرگر ميگويد، (1379) تحليل نشانه شناختي نوين با كار زبان شناسي سويس، فردينان دو سوسور (1857-1913)، و فيلسوف امريكايي، چارلز ساندرز پيرس (1839-1914)، آغاز مي شود.

1-3- ضرورت و اهمیت پژوهش
ضرورت ایدئولوژیک و اجتماعی ورای متون سینمایی و تاثیر آن شکل گیری نگاه مخاطبین امری بدیهی است که در مطالعات رسانه ای باید به شکل جدی مدنظر قرار گیرد. این متون در خلاء تولید نمیشوند و سازندگان آنها با ساخت چنین متونی در صدد دست یابی به اهدافی فرامتنی هستند. از منظر روش شناختی، این متون امکانات جدیدی برای نظریه پردازی در عصر رسانه ای فراهم میکنند که امروزه امری تثبیت شده است. دوره ای که به زعم گای دبور3 به شکل گیری «جامعه نمایش» منجر شده است و در آن تصویر به ابزار بسیار مهمی برای بیان افکار، ایدهها و نظرات تبدیل شده است و این در حالی است که مطالعات و پژوهش ها بر روی متون تصویری تاکنون مورد اغفال جدی بوده است و با دشواری های نظری و روش شناختی بسیاری روبرو بوده است. این امر، تحقیق و تتبع در این عرصه را به یکی از دشواری های اساسی حوزه مطالعات رسانه ای تبدیل کرده است.
این رساله از چند جهت دارای اهمیت است: نخست اینکه به بررسی و تحلیل آثار هنرمندی صاحب سبک و می پردازد که بی شک از فیلمسازان تاثیر گذار بعد از انقلاب اسلامی ایران بوده است. دوم اینکه همواره در فیلم های کارگردان مورد نظر بازنمایی شرایط جامعه رخ داده است. او فیلمسازی است که همواره دغدغه مسائل موجود در جامعه را داشته است و در تمامی آثارش رد پای دغدغه های او از اجتماعی که در آن زندگی می کند پیداست. سوم اینکه آثار سینمایی وی نمادین هستند و در آنها از نشانه های خاصی بهره گرفته شده است، که جای بسی تحلیل و بررسی دارد.
1-4- اهداف تحقیق
1. بررسی اثرات انفلاب اسلامی و دفاع مقدس و فضای ناشی از آن در سینما و چگونگی بازنمود تحولات عمیق فکری – اجتماعی در فیلم های مورد نظر
2. بررسی اثر تحولات بستر اجتماعی و فرهنگی بر گفتمان هنری و سینمایی آثار حاتمی کیا
3. بررسی نشانه شناختی آثار سینمایی ابراهیم حاتمی کیا
1-5- سئوالات پژوهش
سئوالاتی که در این پژوهش مد نظر قرار دارد عبارتند از:
1. بازنمايي و باز آفريني روابط نسلي در سينماي حاتمي كيا چگونه است؟
2. سير تحول سينماي ابراهيم حاتمي كيا بر بستر تحولات سياسي – اجتماعي ايران چگونه بوده است؟
3. آیا حاتمی کیا فیلمسازی مولف و نماینده گروه اجتماعی خاصی تلقی میشود؟
1-6- فرضیه های تحقیق
به علت اینکه تحقیق کیفی است فرضیه ندارد.
1-7- پیشینه پژوهش
در تحقیقات داخلی موردی که تمام جهات تحقیق ما را پوشش دهد وجود نداشت و از تحقیقات موجودی که نام خواهم برد،تنها نظریه کاربردیشان با تحقیق ما تطابق داشت که بیشتر محققین در پی آن بودند که به روش انتقادی،آثار رسانه ایی را نقد کنند ولی مسئله تحقیق و ژانر انتخابی ارتباطی با پژوهش ام نداشت.
در حوزه بازنمایی مواردی در قالب پایان نامه های کارشناسی ارشد در رشته های علوم ارتباطات اجتماعی و مطالعات فرهنگی موجود است که به شرح زیر است:
1. بازنمایی هویت جنسی در تبلیغات اینترنتی: رویا فرسلون ، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، رشته ارتباطات، سال 1384
2. بازنمایی زن در آثار سینمایی رخشان بنی اعتماد نقد فمنیستی رسانه ای آثار: ملکه صدیقی خویدکی ، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، رشته ارتباطات، سال 1384
3. تحلیل نشانه شناختی بازنمایی هویت کردی در سینمای پس از انقلاب (مطالعۀ فیلمهای سینمای ژانر جنگی و ژانر اجتماعی کارگردانان غیر کرد ایرانی): محمد رشید صوفی، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، رشته ارتباطات، سال 1387
4. بازنمایی ایران در سینمای هالیوود: محمد سروی زرگر، دانشکده صدا وسیما،رشته ارتباطات،سال 1387
5. تحلیل نشانه شناختی بازنمایی هویت دینی و ایرانی در سینمای ایران:ناصر اسکندری دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، رشته ارتباطات، سال 1388
خويدکي (1384) در تحقيق خود به بررسي نحوه بازنمايي زن در آثار يکي از کارگردانان مطرح زن سينماي ايران، يعني رخشان بنياعتماد، ميپردازد. تا پي ببرد که عامل جنسيت فيلمساز بر نحوه بازنمايي زنان چه تأثيري دارد. وي زمينه اجتماعي سياسي جامعه را نيز در نحوه بازنمايي دخيل دانسته و در تحليل بازنمايي آثار کارگردان در سه دوره جنگ، سازندگي، و اصلاحات تأثير زمينه را نيز مدنظر قرار داد. يافتهها نشان داد که کارگردان در بيشتر آثارش زناني از طبقه پايين را در نظر گرفته و به بازنمايي مشکلات و دغدغه هاي اين قشر از زنان جامعه پرداخته است. از طرف ديگر، در آثار وي متعلق به دوره هاي سياسي اجتماعي مختلف، بازنمايي متفاوتي از زن ارائه مي شود. در دوره اول، يعني در دوره جنگ، در فيلم هاي «زرد قناري» و «پول خارجي» وي نيز مانند کارگردانان مرد، زنان را در نقش هاي کليشه اي و محدود به نمايش در آورده است. زنان در نقش هاي مادر، همسر و خواهر به تصوير کشيده شده اند که همه خانهدار هستند و به انجام کارهاي سنتي چون گلدوزي، بافندگي و … مشغول هستند و با ويژگي هاي خاص چون احساساتي، منفعل، وابسته به مرد، صبور و سازگاري توصيف شده اند. در حالي که در دورۀ سازندگي و به ويژه در دورۀ اصلاحات در فيلم هايي چون «نرگس»، «روسري آبي»، «بانوي ارديبهشت»، و «زير پوست شهر»، ضمن طرح مشکلات زنان، تصوير جديدي از زن با ويژگي هايي چون شجاع، زحمتکش، داراي عزت نفس و اعتماد به نفس، باگذشت، زرنگ، داراي قدرت مديريت، مستقل، با پشتکار و داراي احساس مسؤليت ارائه مي شود.
فرسلون (1384) نيز در بخشي از تحقيق خود به بررسي بازنمايي ارائه شده از نقشهاي جنسيتي زنانه و مردانه در رسانه جديد، يعني اينترنت ميپردازد. او تحليل نشانهشناختي خود را بر روي هجده قاب تبليغاتي اينترنتي پياده ميکند، او که قابهاي تبليغاتي خود را در سه دسته تبليغات مربوط به حوزه مد و زيبايي، حوزه اقتصادي، و حوزه ارتباطات ميان فردي طبقهبندي مي کند، در هريک از آنها به نتايج زير دست مي يابد: در تبليغات دسته مد و زيبايي تمايز و ناهمگني ميان هويت زنانه و مردانه برجستهتر است، تقريباً در تمامي تبليغات اين دسته، زنان براي جلب توجه مخاطب به عنوان ابژه زيبايي و سکس بازنمايي شدهاند. در اين دسته، هويت زنانه بر پايه فيزيک و ابعاد جسماني زنان تعريف شده است و به ابعاد فکر و عقلي آنها بي توجهي شده است. تأکيد بر ناهمگني هويت زنانه و مردانه برپايه کليشههاي سنتي درباره هويت جنسيتي کاملاً آشکار بوده و بر موقعيت فرودست هويت زنانه تأکيد دارد. در تبليغات گروه اقتصادي، نوعي دوگانگي در بازنمايي هويت جنسيتي به چشم مي خورد. در تعدادي از تبليغات اين دسته، حوزه رفتاري زنانه و مردانه و به تبع آن هويت جنسيتي به صورت کاملاً متمايز از يکديگر بازنمايي شده است. حوزه اقتصادي و حرفه اي حوزه اي مردانه محسوب شده و حوزه امور خانگي زنانه قلمداد شده است. به طوري که با توجه به خوانش آگهي هاي اين دسته، براي هويت مردانه مي توان ويژگيهايي چون فعاليت، جستجوگري، ريسکپذيري، مسؤليتپذيري، استقلال، جسارت، شجاعت، و بينيازي و براي هويت زنانه ويژگيهايي مانند لطافت، زيبايي، آسيب پذيري، وابستگي و انفعال را برشمرد. در تعداد کمي نيز، هويت برابر جنسيتي و رفتاري برجسته شده است. در تبليغات دسته ارتباطات بينفردي نيز اين دوگانگي به چشم مي خورد. فرسلون در جمعبندي کلي خود، چنين نتيجهگيري ميکند که در کل جهتگيري جنسيتي در تبليغات مبتني بر نابرابري هويتي است که بازنماييکنندۀ موقعيت فرودست زنان است. و اين روند ادامه روند بازنمايي زنان در رسانههاي سنتي مانند راديو و تلويزيون است.
ادعاي مطرح در پاياننامه صوفی (1387) اين است که در درجه اول با توجه به در اقليت بودن قوميت کُرد و نيز به دليل سابقه تاريخي جريان هاي اجتماعي-سياسي کُردي که در راستاي مقاومت در برابر ايدئولوژي و فرهنگ مسلط صورت گرفتهان

پایان نامه
Previous Entries مقاله با موضوع کتاب الکترونیک، کتاب الکترونیکی، اعضای هیات علمی، تحلیل واریانس Next Entries منبع تحقیق درباره نشانه شناسی، جامعه شناختی، علوم اجتماعی، دانشگاه تهران