منبع تحقیق درباره بافت تاریخی، جلفای اصفهان، شهر اصفهان

دانلود پایان نامه ارشد

مردمي.
-3 ايجاد زمينه هاي مناسب اشتغال.
شکل 3-10 محور تاریخی فرهنگی محله جلفای اصفهان شکل 3-11 تصویر هوایی پهنه تاریخی محله جلفای اصفهان

محور تاريخي- فرهنگي- گردشگري جلفا: اين محور از خيابان توحيد و كوچه نمازخانه مريم شروع شده و به ميدان جلفا رسيده از خيابان حكيم نظامي گذر كرده وارد خيابان خاقاني، كوچه چهار سوق شده و به محور مادي هاي شايج و نايج رسيده ، داخل كوچه سنگتراش‌ها و تبريزي‌ها مي‌شود اين محور به علت عناصر تشكيل دهنده اش كه حائز ارزش هاي فرهنگي- تاريخي فراواني است از توان بالقوه جذب گردشگر برخوردار مي باشد در همين راستا سازمان نوسازي و بهسازي محور مذكور را با هدف احياء محله و بازگرداندن حيات و ارزش‌هاي فرهنگي آن، شناسايي نموده است.
اقدامات اصلي در باززنده سازي اين بافت عبارتند از:
-1 بازگرداندن هويت اجتماعي محله از طريق احيا عناصر تاريخي ويژه.
-2 ايجاد پيوستگي و اتصال فضايي مناسب بين عناصر تاريخي در قالب محور.
3‌ -ايجاد فضايي مناسب جهت اقامت گردشگر.
-4 باززنده سازي محلات و گذرهاي تاريخي بافت.
در جمع بندي كلي، اهداف اصلي در مرمت گذر شامل بازگرداندن حيات اجتماعي به بافت تاريخي و حفظ هويت اصيل و محلي آن است كه در راستاي تحقق آن سازمان نوسازي و بهسازي شهر اصفهان با نگرشي موضعي موضوعي به مداخله در بافت پرداخته است. بدين ترتيب در سراسر محور ضمن شناسايي عناصر حائز ارزش و تزريق و تغيير كاربري ها اقداماتي ويژه در قالب طرح هاي موضعي در نقاط عطف به مورد اجرا گذارده شده است.
عناصر شناسايي شده موجود هم شامل تك عنصر و هم شامل محورهاي خاص مي‌باشد همچون كوچه چهار سوق
(گذر اصلي جلفا)، كوچه خواجه عابد شامل دو نهر شايج و نايج، اولين كليساي ارمنيان جلفا (كليساي هاكوپ)
كليساي بيت الحلم، مجلل ترين كليساي جلفا، كليساي وانك، خانه مارتاپيت …. (صالحي، باقري، بهشتي، 1383)

شکل 3- 12 محله جلفای اصفهان، کفسازی و بدنه‌سازی شکل 3- 13 محله جلفای اصفهان، کلیسای وانک

شکل 3-14 تصویره هوایی پهنه تاریخی فرهنگی جویباره اصفهان شکل 3-15محور تاریخی فرهنگی جویباره اصفهان
محور فرهنگي- تاريخي- گردشگري جويباره: جويباره اصلي ترين هسته اوليه شكل گيري شهر اصفهان بشمار مي‌رود اين محور تاريخي- فرهنگي از سبزه ميدان (ميدان عتيق) آغاز شده و با عبور از بازار غاز به مركز محله زند كرماني شامل عناصر و ابنيه شاخص همچون مسجد زند كرماني و سقاخانه مي‌رسد از ديگر مراكز مهم محور، مركز حاج سليمان، بازارچه حاج سليمان، آسياب قديمي و خانه ملكان مي‌باشد محور مذكور پس از عبور از بازارچه بلند كوي جويباره (محل تقاطع خيابان كمال و محورجويباره كه در اين محدوده مسجد كريم ساقي، سقاخانه ابتداي كمال و تتمه كاروان‌سراي كوهساري قرار دارند با گذر از منارهاي ساربان و چهل دختران به دروازه قديمي شهر در خيابان سروش ختم مي‌شود.
جويباره همچون غالب محلات قديمي شهر اصفهان دچار كمبودهاي زيرساختي و همچنين عدم تناسب سازمان فضايي- كالبدي با نيازهاي معاصر مي‌باشد كه اين كمبودها به همراه تنزل كيفيت محيطي ناشي از فرسودگي بافت، در نهايت منجر به خالي شدن آن از سكنه قديمي و جاي گزيني آنها با افرادي است كه هيچ گونه تعلق خاطري با محله جويباره ندارد.
بدين ترتيب مشكلات عمده محله جويباره شامل موارد زير است:
– عدم تناسب امكانات و خدمات با نيازهاي معاصر ساكنان.
– محدوديت در عبور و مرور و دسترسي وسايل نقليه.
– مشكلات ثبتي و قانوني در رابطه با تفكيك، تجميع و ساخت و ساز در املاك و مستغلات.
– افت ارزش زمين و مسكن.
– عدم تمايل ساكنان به نوسازي ابنيه و محل زندگي خود.
– مهاجرت ساكنان قديمي و اصيل محله.
– معضلات اجتماعي از قبيل اعتياد، بزهكاري و … اشاره كرد.
جهت رفع كمبودها و تبعات نامبرده اقدامات مرمتي در اين محله اهداف خاصي را دنبال می‌کنند كه از آن جمله مي‌توان به افزايش ارزش املاك و مستغلات ، تامين سرانه خدمات مورد نياز ساكنين، احياء فرهنگ قديمي و اصيل در محل، ايجاد اشتغال، روان بخشي ترافيك و … اشاره كرد.
در نهايت مهمترين پروژه هاي موضوعي و موضعي طرح در اين محل شامل:
-1 اصلاح شبكه معابر با توجه به طرح هاي فرادست.
-2 طراحي شهري مراكز محلات و هويت بخشي به آنها در راستاي اهداف طرح.
-3 كفسازي و بدنه سازي محور و تعريف مسير سواره، پياده و احداث پاركينگ هاي موقت.
-4 تغيير كاربري ابنيه و فضاهاي حائز اهميت معماري و تاريخي مي باشند (صالحي و باقري بهشتي، 1383)

شکل 3-16 نمونه‌هایی از مرمت و بهسازی در محله جویباره اصفهان

جدول 1-3 معرفي اصول،اهداف، راهبردها و شیوه اقدام در طرح های باززنده سازي در نمونه‌هاي مورد مطالعه خارجی
مأخذ: حبیبی و مقصودی ، 1374 و نگارنده
عنوان
اهدف طرح
راهبردها
روش اقدام
چی چستر
(انگلستان)
– تداوم وجودی فضای کالبدی شهر با اعطای نقش عمده به جهانگردی
– تقویت بنیه اقتصادی شهر
– تضمین حضور ساکنان بومی در شهر قدیم
– حفظ هویت فرهنگی شهر

– معاصرسازی فضای داخلی ابنیه
– تخریب بناهای فاقد ارزش
– انحراف آمد و شد سواره از داخل بخش قدیمی از طریق ایجاد خیابان کمربندی
– تقویت دسترسی پیاده
– ایجاد تسهیلات جهنگردی و تفریحی
– روش جامع :
– بهسازی
– نوسازی
– بازسازی

بولونیا
(ایتالیا)
– حفاظت از بافت تاریخی شهر
– حفظ ساکنان موجود و ارتقا سطح زندگی آنان
– منع مداخله سرمایه گذاری خارجی در بافت
– حفظ هویت فرهنگی شهر قدیم

– در مجموعه های تاریخی با ارزش زیاد: مداخلات محتاطانه
– در مجموعه های تاریخی با ارزش متوسط:ترکیب ابنیه
– در مجموعه های تاریخی فاقد ارزش: تخریب بناها
– تاکید بر حمل و نقل عمومی
– تجهیز تاسیسات شهری

– روش موضوعی :
– نوسازی
– بازسازی

برگامو
(ایتالیا)
– حفاظت از روابط و مناسبات متقابل شهروندان با محیط زندگی
– توجه به نقش فرهنگی شهر و هویت تاریخی
– منع مداخله سرمایه گذاری خارجی در بافت

– حفظ ابنیه و مجموعه های تاریخی موجود
– روزآمد سازی تاسیسات و تجهیزات بافت
– آرام سازی آمد و شد سریع درون شهری

– روش حفاظتی :
– بهسازی

بارسلون
(اسپانیا)
– ایجاد ارتباط معقول میان بافت تاریخی و بافت مدرن
– جذب دانشجویان و پژوهشگران به بافت تاریخی
– ایجاد مرکزیت چندگانه در سطح شهر
– بازآفرینی سواحل شهر

– افزایش مشارکت عمومی و خصوصی در سطح شهر
– جداسازی بافت تاریخی با ایجاد یک کمربندی از بافت مدرن
– طراحی پارک ها و باغ ها (تبدیل حیاط ها به باغ های خصوصی و عمومی)
– ایجاد کارکردهای جدید فرهنگی در بافت قدیم (مثل موزه، دانشگاه،مراکز فرهنگی)
– ایجاد مراکز شهری جدید در فضاهای خالی یا تخریب شده

– روش موضوعی و موضعی :
– نوسازی
– بازسازی
حلب
(اسپانیا)
– برنامه ریزی جامع
– جلب مشارکت ساکنان
– ارائه طرح هایی با جزئیات اجرایی
– بهبود وضعیت ترافیک شهر تاریخی

– تغییر کاربری ابنیه تاریخی
تأمین تاسیسات زیربنایی
– ارئه یک سیستم حمل و نقل مؤثر و تأمین پارکینگ کافی
– طراحی مسیرهای پیاده میان نقاط تاریخی و محیط اطراف

– روش حفاظتی :
– بهسازی

جدول 2-3 معرفي اصول،اهداف، راهبردها و شیوه اقدام در طرح های باززنده سازي در نمونه‌هاي مورد مطالعه داخلی
مأخذ: نگارنده
عنوان
هدف طرح
راهبردها
روش اقدام
شیراز

– اجتناب از توسعه کاربری های تجاری داخل بافت تاریخی
– تقلیل تمرکز کاربری در منطقه تاریخی
– هدایت توسعه مرکز شهر در دیگر نواحی شهری
– ایجاد حلقه توسعه پیرامون منطقه تاریخی

– تثبیت کاربری های موجود در بافت قدیم
– هدایت کاربری های تجاری در بازار و منطقه تاریخی به سمت عرضه کالاهای فرهنگی
– ایجاد کمربندی از معابر شریانی در اطراف بافت تاریخی
– روش جامع :
– بهسازی
– بازسازی

اصفهان

– بازگرداندن هويت اصيل و محلي به بافت تاريخي.
– حفاظت از بافت قديم بعنوان ثروت ملي.
– ايجاد جاذبه هاي مورد نياز گردشگر در بافت و در شهر.
– حياء راسته هاي با ارزش از طريق نوسازي كالبدي و يا تزريق كاربري هاي خاص.
– بازگرداندن حیات اجتماعی به بافت تاریخی
– حفظ هویت اصیل و محلی بافت تاریخی

– جلوگيري از تخليه بافت از ساكنين قديمي و اصيل آن.
– استفاده از مشاركت خود جوش مردمي.
– ايجاد زمينه هاي مناسب اشتغال
– ايجاد پيوستگي و اتصال فضايي مناسب بين عناصر تاريخي در قالب محور.
– ايجاد فضايي مناسب جهت اقامت گردشگر.
– تزریق و تغییر کاربری های عناصر تاریخی

– روش حفاظتی :
– بهسازی
– بازسازی

3-3 جمع‌بندی
با بررسی و تحلیل مطالعات انجام شده پیرامون موضوع روش های باززنده سازی بافت تاریخی و طراحی در جوار آنها می‌توان به این جمع‌بندی رسید که نظرات مختلفی از سوی نظریه پردازان مطرح شده و برخی از آنها در پروژه‌های واقعی اجرا شدند و هریک دارای نقاط قوت و ضعف بوده که در مرتبه‌های بعدی توسعه شهری نقاط ضعف طرح‌های اجرا شده، مشخص و طرح دیگری برای بهبود آن مشکلات جایگزین شده است. ولیکن مهم‌ترین نکته قابل ذکر در این تغییر و تحول سبک‌ها، شیوه‌ها، منشورها و قطع نامه‌ها، این است که روند تکاملی مبتنی بر شناخت نقاط ضعف و برطرف کردن آن در قدم بعدی تا رسیدن به نتیجه مطلوب متناسب با شرایط معاصر جامعه وجود داشته است. آنچه مسلم است، اینکه هیچ طرح کامل و نسخه قابل تعمیمی برای همیشه وجود ندارد و هر طرحی دارای بازه محدود پاسخگویی به شرایط جامعه است و صد البته نیازمند تغییر و تحول دائمی است. این اصلی غیر قابل انکار است. در مجموع روشی که نگارنده جهت احیای بافت تاریخی متناسب با اهداف این پژوهش و متعاقب آن طرح پیشنهادی مناسب می‌داند، مبتنی بر حفظ روحیه بافت تاریخی -هم به لحاظ شکلی و ظاهری و هم حفظ خاطره فضایی- به گونه‌ای است که هویت فضایی شهر گذشته حفظ ولیکن نیازهای زندگی در مجتمع‌های زیستی معاصر نیز لحاظ شود. میتوان عوامل زیر را در این باره برشمرد:
تغییر کالبدی: بورتنشا و دیگران (1991) بیان می کنند: «برنامه‌ریزی برای شهرهایی که آماده تحول و تکامل هستند و می‌توانند بدون قطع ارتباط با گذشته، ‌به وضع حال خود رسیدگی کنند و نیم‌نگاهی نیز به آینده داشته باشند، ‌یک ضرورت بنیادی است». (استیون تایسدل و تنراک،‌تیم هیث, 1390) تداوم بصری و کالبدی محله‌های تاریخی شهرها موضوع‌های ثبات و استحکام بافت ساخته شده و سایر ویژگی‌های کالبدی شهر تاریخی را پدیدار می‌سازد. (استیون تایسدل و تنر اک،‌تیم هیث, 1390)
تغییر سامانمند و غیرسامانمند: آستانه میان تغییر سامانمند و غیر سامانمند -در صورتی که اثر بارز تعدادی از تغییر‌های نسبتا کوچک بتواند در طول زمان منجر به فرسودگی هویت و ساختار محله شود- مهم می باشد. (استیون تایسدل و تنر اک،‌تیم هیث, 1390) مورد پژوهی‌های متعددی که راجع به محله ها صورت پذیرفته، به دنبال حفاظت عملکردی و در عین حال کالبدی بوده‌اند. این گونه محافظت ها در تلاش اند که در برابر نیروهای بازار و سایر نیروهای دگرگونی اقتصادی مقاومت کنند، و در نتیجه نهایتا بی ثمر خواهند بود. بنابراین آنچه که اغلب اهمیت بیشتری پیدا می کند، حفظ سرسختانه خصلت‌های کالبدی و در عین حال انعطاف پذیری در برابر خصلت کارکردی محله است. پرداختن صرف به خصلت های کارکردی چه بسا تلاش برای شکل گیری سرمایه گذاری موردنیاز به منظور حفظ و بهسازی کالبدی محله را عقیم گذارد و به نزول کیفیت و یا حتی از دست دادن زمینه های تاریخی بناها منجر شود. (استیون تایسدل و تنر اک،‌تیم هیث, 1379)
باززنده سازی موفق: روند باززنده‌سازی با شناسایی و ادراک ابعاد ویژه فرسودگی که هر ناحیه از آن رنج می برد،‌ شروع می‌شود. منابع و دارایی‌های محله بایستی به همراه فرصت‌های آن شناخته شوند و این که باززنده‌سازی بایستی با مدیریت دقیق و مناسب اداره شود تا تضمین کند که ماندگار است. (استیون

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره حفاظت و مرمت، خدمات عمومی، میراث فرهنگی Next Entries منبع تحقیق درباره بافت تاریخی، شهر تاریخی، بافت تاریخی شهر