منبع تحقیق درباره بافت تاریخی، تعاملات اجتماعی، شیوه زندگی

دانلود پایان نامه ارشد

و فرسایش بافتهای مسکونی بر اثر عوامل جوی، عدم رسیدگی و …
نبود فضا و امکانات مناسب برای سکونت موقت مسافرین وجمعیت گردشگر و مراجعین به شهر.
 و …
آنچه که امروز حائز اهمیت است، اخذ تصمیمی جدی و کارآمد در مقابله با این جریان روز افزون ویرانی و مهاجرت می‌باشد .درچنین شرایطی درنگ جایز نیست و اهمیت اخذ تصمیمات کارآمد ضرورتی بیش از پیش به نظر میرسد.
با چنین رویکردی اقدامات و تصمیماتی در این شرایط کارآمدتر و موثرتر خواهند بود که دامنه تاثیرشان تنها محدود به زمان حاضر نباشد، و با گذشت زمان قابلیت رشد و توسعه و تطبیق پذیری با شرایط جدید را داشته باشند .
چنین وجهی از هدف گذاری، در طراحی مجموعه های شهری در معماری گذشته ایران به خوبی به چشم می‌خورد، این نوع از طراحی و معماری، در زمانی آغاز می‌شد و در طول ادوار تاریخی به تناسب ذائقه زمان خود گسترش می‌یافت (کیانی، 1374). لذا با الهام از این کهن الگوهای معماری ایران، طراحی مجموعه ای چند منظوره با هدف احیا و فراهم آوردن زیر ساخت های توسعه گردشگری موثر به نظر می رسد.
1-5 اهداف تحقیق
اهداف مشخص تحقيق (شامل اهداف آرماني، فرعی، اهداف ويژه و كاربردي):
هدف آرمانی :
هدف کلی در این پژوهش احیای مجدد شهر تاریخی عقدا و باز گرداندن حیات و زندگی اجتماعی به آن می باشد.
هدف فرعی :
• حمایت و توسعه صنعت توریسم جهت جلب جمعیت و سرمایه به شهرعقدا و منطقه

اهداف کاربردی:
با نگاهی اجمالی به نقشه کاربری اراضی ( بافت تاریخی) عقدا آنچه که جلب توجه می کند، تعدد و تنوع فضاهای مذهبی (تحت عناوین مختلف ؛ نظیر مسجد ، حسینیه ، تکیه ، حوزه علمیه و … ) است ، که موضوعی در خور تامل می باشد. از طرفی برپایی مراسم های آیینی و مذهبی ، نظیر آیین های عاشورایی ، تعزیه خوانی و …همه ساله در ایام خاصی (محرم و صفر) جمعیت زیادی را به شهر جلب می کند که عمدتا اهالی کوچ کرده همین دیارند ، به طوری که شهر در این ایام جلوه و حیات سابق خود را بازمی یابد. نکته جالب توجه دیگر آنکه ؛ همه ساخت و سازهای دهه های اخیر، در بافت تاریخی شهر، شامل توسعه و بنیان همین فضاهای مذهبی بوده که با خرج همین اهالی صورت گرفته است.
لذا با بررسی نقش و اهمیت کارکردهای مذهبی در شهر عقدا به نظر می رسد طراحی مجموعه چند منظوره با کارکرد مذهبی- اقامتی به احیای شهر کمک کند. لذا اهداف کاربردی این تحقیق را می توان چننین بیان نمود:
• توسعه فضاهای مذهبی به شکلی نوین با هدف جلب جمعیت بیشتر و حفظ و اشاعه سنت های آیینی
• ارائه الگویی مناسب جهت توسعه آتی شهر به شکل تلفیقی از فضاهای مذهبی و سکونتگاهی
1-6 سوالات تحقیق
روش‌های طراحی در جوار بافت تاریخی در چالش میان حفاظت و توسعه آبستن مشکلات و معایب بسیاری است. در واقع رویکرد جامع و مشخصی را برای احیای بافت‌های تاریخی نمی توان ارائه داد. با توجه به این موضوع، تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به این سوالات اصلی می باشد که:
1- چگونه می توان با جریان روز افزون ویرانی و مهاجرت در شهر تاریخی عقدا مقابله نمود ؟
2- با چه رویکردی می توان بافت تاریخی عقدا را احیا کرد ؟

در ادامه سوالات فرعی زیر مطرح می‌شود:
3- آیا کیفیت خاطره بافت‌های تاریخی قابلیت تبدیل شدن به مکان‌هایی پویا برای زندگی معاصر را دارد؟
4- چگونه می‌توان خاطره فضایی حضور در این بافت ها را در فضاهای معاصر احیا نمود؟
1- 7فرضیه‌های تحقیق
1- استفاده از پتانسیل ها و استعدادهای شهرهای تاریخی جهت جلب توریسم و توسعه گردشگری به نظر می رسد می تواند در احیا این شهرها و توسعه حاصل از جلب سرمایه به آنها موثر باشد.
2- برگزاری مراسم مذهبی و آیینی در شهر عقدا ، همه ساله جمعیت زیادی را ( در ایام محرم و صفر ) به خود جلب می کند. لذا به نظر می رسد توسعه فضاهای مذهبی به شکلی نوین همراه با عملکردهای جدید بتواند به ارتقاء کیفیت زندگی و احیای این شهر کمک کند.
3- طراحی یک مجموعه چند منظوره با کارکردهای مذهبی – اقامتی – گردشگری، ضمن توسعه و حفظ سنت های آیینی و فرهنگی می تواند دراحیای فعالیت های شهر نیز موثر باشد.
1-8 تعریف مفاهیم اصلی و واژگان
همدیس:
«همدیس» همانطور که از نام آن پیداست ،ریشه در واژه « همانندی» و « هم سازی» دارد (فرهنگستان زبان فارسی،1390،ص144). در واقع « مجموعه همدیس عقدا» نوعی همانند سازی و الگوبرداری از بافت تاریخی عقداست .الگویی که از جاری شدن آیین ها و مذهب در بطن زندگی مردم شکل گرفته است.
واژه مهم دیگر که نیاز به تعریف دارد، عبارت «بافت تاریخی» است. این واژه حوزه عام پژوهش را مشخص می‌کند. «بافت تاریخی محدوده‌ای از بخش مرکزی شهر شامل اصلی‌ترین بناها و اثرها و «یادمان‌های تاریخی» در قالب محله‌های قدیمی می‌باشد که دارای ارزش هویتی- فرهنگی بوده و از بخش‌های دیگر شهری متمایز است. به عبارت دیگر،‌ بخشی از یک شهر است که با دارا بودن نمادها،‌ یادمان‌ها و ساختمان‌های تاریخی حائز اهمیت می‌باشد و «میراث تاریخی» یک شهر را درخود جای داده است. این بخش معمولا در محدوده قدیمی شهرها واقع گردیده است و علاوه بر در برگرفتن ناحیه قدیمی (Old area)، بناهای دارای ارزش تاریخی این بخش را نیز مرمت و ساماندهی نموده و از آنها محافظت به عمل می‌آورد» (استیون تایسدل و تنراک، ‌تیم هیث، 1390).
1-9 روش انجام تحقیق
این تحقیق از نظر هدف، “کاربردی” است چرا که نتیجه مطالعات و بررسی ها وتحلیل داده ها در پایان، منجر به طراحی یک مجموعه چند عملکردی با محوریت مذهبی خواهد شد.
از نظر نوع تحقیق ، توصیفی است زیرا متغیر ها در حالت طبیعی مورد مطالعه قرار می گیرند و هیچگونه ملاحظه‌ای روی آنها انجام نخواهد شد. و روش پژوهش از نوع تحلیلی است .
1-9-1 روش و ابزار گرد آوری داده‌ها
روش تحقیق میدانی- اسنادی است که دراین پژوهش از ابزارها و روشهای جمع آوری اطلاعات شامل کتب و مقالات مربوط، مشاهدات میدانی و…استفاده خواهد شد.
1-9-2 جامعه آماري، روش نمونه‏گيري و حجم نمونه
جامعه آماری این پژوهش شهر عقدا می باشد و روش نمونه گیری در مورد ابنیه مذهبی بررسی همه نمونه بناهای موجود و در مورد بناهای مسکونی انتخاب گزینشی و تعمیم نتایج به کل جامعه آماری می باشد.
1-9-3 روش‌ تجزيه و تحليل داده‏ها
در این پژوهش جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات به روش زیر عمل شده است:
1- جمع آوری داده ها و اطلاعات اولیه از طریق مشاهده و تحقیق کتابخانه ای و …
2- تخلیص و نمایش داده های مرحله اولیه به صورت جدول ،نمودار و …
3- تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده
4- جمع بندی و نتیجه گیری
1-9-4 متغیرهای مورد بررسی
متغیرهای مستقل : محیط، فرهنگ و آیین ها و مراسم عزاداری حسینی
متغیرهای وابسته : معماری ابنیه ، بافت و فضاهای شهری عقدا ، جمعیت

فصل دوم
بخش اول: فرهنگ و کالبد شهر
2-1 مقدمه: طرح مسئله
با ظهور مدرنیسم و هجوم فرهنگ‌های غیربومی و الگوی مصرف جهان پیشرفته به کشور، فرهنگ شهرنشینی جدید در تضاد با فرهنگ سنتی قرار گرفته و فرهنگ نوگرایی و تجددطلبی جایگزین فرهنگ اصیل و سنتی شده است بدین ترتیب همپا با توسعه های شهری جدید، بافت های تاریخی به مرور به حاشیه رانده شده و مهجور شدند و این در حالی است که بناها و بافت های تاریخی نماینده فرهنگ، هنر و فن معماری زمانه ساخت خود و به عبارت دیگر صورت تاریخی و فرهنگی هر کشور و ملتی بوده و در خاطرات تاریخی ملت‌ها تجدید حیات هنری تمدن‌های پیشین را رقم می‌زنند، لذا سزاوار نیست که اینگونه مورد بی توجهی قرار گیرند.
ایران با توجه به پیشینه کهن فرهنگی و تمدنی برخوردار از فرهنگ شهرنشینی، همواره شاهد پیدایش شهرهای زیادی در اقصی نقاط حوزه های مختلف تمدنی خود بوده است. یادگارهایی که اینک در دل بافت های تاریخی خودنمایی کرده و روزگاری قلب تپنده تمدن بزرگ ایران بوده اند. اصفهان، شیراز، یزد، تهران، همدان، کرمان، بم و… هر کدام شاهکارهایی از دوره‌های مختلف شهرنشینی و شهرسازی را در خود جای داده اند، یادبودهایی که در پس هزاره های مختلف تاریخی خود را حفظ نموده، اما با تاسف اکنون در معرض فروپاشی و بی توجهی عمومی قرار گرفته اند. دخالت دستگاه های مسوول و غیر مسوول در حوزه بافت های تاریخی، اکنون دغدغه های جدی و مهمی را در راستای صیانت از این گنجینه های ملی هویدا ساخته که اگر اکنون برای این دغدغه چاره‌ای اندیشیده نشود، به طور حتم فردا جز افسوس و پشیمانی چیزی عاید ما و فرهنگ کهن ایران نخواهد شد. بی توجهی به ارزش‌های کالبدی، تاریخی و هویتی برخی بافت ها در کنار تعلل در تعیین محدوده‌های تاریخی و تدوین ضوابط و سیاست‌های جدید در نحوه مداخله در آنها، بیش از پیش این عناصر ارزشمند را در انزوا فرو برده است. با گذشت زمان، با پی بردن به ارزش های ذاتی و ماهیتی بافت ها و بناهای تاریخی، امروزه در عرصه بین الملل این بافت ها به یکی از ارزشمندترین مناطق شهری تبدیل شده و همه ساله هزاران گردشگر را به خود جذب خود می کنند.
امروزه طراحی معماری به حوزه‌های مختلف دانش بشری مربوط و نیازمند است. طرح این پرسش که چگونه می‌توان یک فضای واجد کیفیت‌های مطلوب محیطی طراحی کرد؟ و همچین «طراحی یک مرکز اجتماعی برای تقویت تعاملات اجتماعی و فرهنگی در کنار ابنیه مذهبی واجد چه ویژگی‌ها و معیارهایی باید باشد؟» موضوع پژوهش را به سمت محیط، تعاملات اجتماعی و حوزه تاریخی و فرهنگی می‌کشاند. از سوی دیگر، درک رو به افزایشی که امروزه از تاثیرات فضای شهری مطلوب بر تقویت تعاملات اجتماعی شهروندان در میان طراحان و به ویژه مسئولین امر ایجاد شده است، لزوم توجه به این مباحث را دو چندان کرده است.
در این فصل از پژوهش تلاش شده که ضمن بررسی فرهنگ و تعامل آن با کالبد ،که عامل مهم و تعیین کننده ای درزندگی شهری از گذشته تا به امروز بوده به راهکارهایی برای بازآفرینی بافت‌های تاریخی کشور که به عنوان سرمایه‌های ارزشمند، امروزه در مرکز توجه نهادهای شهری واقع شده‌اند، ارائه گردد. در ادامه ضمن معرفی بافت شهری قدیم عقدا به عنوان جامعه آماری نمونه، تاثیر مراسم آیینی و مذهب به عنوان زیرمجموعه ای از فرهنگ شهر در بازآفرینی و احیای بافت تاریخی آن بررسی شده، و تلاش شده که با بررسی ظهور فضاهای فرهنگی امروزی و پیوند آن با مفهوم تعاملات و ارتباطات اجتماعی به خلق فضایی پرداخته شود که ضمن ایجاد پیوند میان گذشته و امروز شهر، تلاشی برای زنده کردن واحیای عقدا باشد.
2-1-1 فرهنگ و اهمیت و جایگاه آن
فرهنگ در لغتنامه دهخدا متشکل از دو بخش فر به علاوه هنگ برگرفته از ریشه اوستایی کلمه ثنگ به معنی کشیدن وفرهختن آمده است. در لغتنامه معین فرهنگ را مترادف با علم، ادب، خرد و چاره می یابیم. (دهخدا, 1373) واژه مرکب فرهنگ یا فرهنج هر دو به معنای علم و دانش و عقل و ادب و سنجیدگی و نیکوئی، پرورش، بزرگی و بزرگواری و … آمده است. همچنین فرهنگ در بحث علوم اجتماعی و انسانی از جمله واژهها و مفهومهایی است که با وجود کاربرد بسیار فراوان، همسخنی چندانی بر سر تعریف آن وجود ندارد. ولی در تعریفها و نظریههای گوناگون درباره فرهنگ نکات مشترکی وجود دارد همچون این که فرهنگ، وجه مشخصه انسان و متمایز کننده او از حیوان (گل محمدی, 1381) و نیز عامل هویت بخش به اجتماعهای انسانی میباشد. برخی فرهنگ را چون مجموعهای از نهادها، ساختارها یا الگوهایی میبینند که هویت معنوی جوامع را تشکیل میدهد و گروهی دیگر به فرهنگ به منزلهی اصلیترین تجلی حیات انسانی و مجموعهای از نمادهای مرتبط با یکدیگر مینگرند. (Chartier 2009) روت بندیکت1 فرهنگ را اینگونه تعریف میکند: “فرهنگ روش متمایز کردن خود از دیگران است.” (جهانبگلو 1383, 53).
ریموند فرنی2 می‌گوید اگر جامعه را مجموعهای سازمانیافته از افراد فرض کنیم که دارای شیوه زندگی خاصی میباشند، فرهنگ همین شیوه زندگی است. جامعه تاکیدی است بر مولفه انسانی، مجموعه افراد و روابط بین آنها، فرهنگ تاکیدی است بر مولفه منابع انباشته شده، منابع مادی و

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره بافت تاریخی، میراث فرهنگی، ساختار تاریخی Next Entries منبع تحقیق درباره فضای شهری، فضاهای شهری، اجتماعی و فرهنگی