منبع تحقیق درباره انتخاب عاقلانه

دانلود پایان نامه ارشد

مفهوم تبليغ در اصطلاح
در مورد معناي اصطلاحي “تبليغ”، تعريف هاي زيادي صورت گرفته است که قبل از ورود به تعريف ها بايد دانست، اصطلاح “تبليغ” در حال حاضر در فرهنگ اسلامي و فرهنگ غربي تفاوت دارد و تعريف هايي که ارائه شده است با هم متفاوت خواهد بود. “تبليغ اسلامي، رساندن پيام الهي به شيوه روشنگرانه از طريق ايجاد ارتباط و تشويق به پذيرش محتواي مورد نظر با استفاده از ابزارها و روشهاي مشروع هر عصر و زمان بوده و انگيزه هاي آن الهي و مذهبي و براي اداي تکليف و از روي عشق به انسان هاست. در تبليغ الهي، پيام رسان از خود چيزي بر پيام نمي افزايد و بدون کم و کاست، محتواي پيام را براي پيام گيرندگان نقل و بيان مي کند و بر پذيرش آن اصرار ميورزد. در اين نوع تبليغ از ابزارها و وسيله هاي نامشروع و ترفندها و حيلهها کمک گرفته نميشود؛ بلکه ابزار همانند هدف بايد مشروع باشد.(رهبر،1371، 98).
رساندن پيام الهي با تکيه بر شناخت حقيقت، ارائه واقعيت و استفاده از زمينه هاي فطري و عقلي و دميدن روح ايمان، تعبد و تسليم و ايجاد شور و شوق در مخاطب، با رعايت اصل آزادي در انتخاب محقق مي شود. پس در ارشاد، با پرهيز از بزرگ نمايي و مبالغه در واقعيت، به انتخاب عاقلانه و حکيمانه مخاطب توجه و هدف، القاي مطالب خلاف واقع به مخاطب براي همراهي با مبلّغ نيست. در تبليغات قرآني، تامين نيازهاي مخاطب بر اساس حق و حقيقت مورد نظر است و با توسل به راه هاي مختلف، از جمله نيازسازي کاذب براي مخاطب صورت نمي پذيرد. البته در مواردي که غبار غفلت بر برخي نياز هاي اصيل نشسته باشد، براي زدودن آن و شکوفايي فطرت پاک انسان تلاش مي کند در تبليغات ديني، مخاطب اصل است. بنابراين مبلّغ، علوم و معارفي را که متناسب با نياز هاي فطري اوست و وي را رشد مي دهد و به کمال مي رساند، به انسان منتقل مي کند؛ بديهي است بين تبليغ ديني و تبليغ به معناي پروپاگاندا، تفاوت هاي زيادي وجود دارد. پروپاگاندا، فعاليتي است براي تغيير افکار و عقايد عمومي که از طريق تلقين و القاء، خواسته هاي خود را، بر مخاطب، تحميل مي کند. و به معناي آوازه گري، هوچي گري وجنجال است.
پروپاگاندا، شامل اقدامات متوالي و منظمي است که فرد يا افراد ذي نفع را از راه تلقين براي نظارت بر وضعهاي رواني گروههايي از افراد و در نتيجه نظارت بر اعمال آنان، به عمل ميآورند. در فرهنگ بين المللي علوم اجتماعي، پروپاگاندا، دست کاري تعمدي، به کمک نمادها در افکار، اعمال، معتقدات، ارزشها و طرز رفتار مردمان است.(مريجي،52،1387) بنابراين از هر وسيله و ابزاري که بيشترين اثر گذاري را در مخاطب داشته باشد استفاده مي شود. يکي از مشخصات آوازهگري اين است که غالباً تلاشي به عمل ميآيد تا ديدگاهي نه بر اساس شايستگيهاي خود، بلکه از طريق توسل به انگيزههاي ديگر مثل بهره برداري از گرايش، نگرش و احساسات پذيرفته شود. آوازهگري اهدافي کوتاه مدّت و معرّف وضعيت دارد. و بر اساس علايق، ترسها و يا خواستهاي آني شکل ميگيرد.(ريد و هارولدسن، 1378، 85)
از آنجائي که مبناي ما در تبليغ و ترويج دين، اسلام است و در صدد اجراي مفهوم متعالي با آموزهها و دستورات دين هستيم، لذا تبليغ ديني شامل همه فعاليتهاي مشروعي است که انسان را در مسير تقرب الي الله و کمال انساني پيش مي برد و شامل معرفي دين حقّ، آموزش معارف الهي و شناساندن خوبيها و بدهيها، تقويت باورهاي ديني و ايمان دروني، زمينه سازي براي عمل به احکام اسلامي، زدودن رذايل نفساني و نقش آفريني در پديده هاي اجتماعي و سياسي است.
3-3-1-2-2- تبليغ در قرآن
واژه “تبليغ” يعني رساندن؛ و قرآن کريم آن را در مورد “رسالات” که عبارت است از “پيام ها” به کار برده است. بر اين اساس تبليغ عبارت است از رساندن يک پيام از کسي به کسي ديگر، رساندن يک فکر و يا يک پيام، رساندن چيزي به فکر و روح و ضمير و قلب کسي.(مطهري،21،1377)
در آيه اي از قرآن چنين مي خوانيم: “الَّذينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلاَّ اللَّهَ وَ کَفى‏ بِاللَّهِ حَسيباً” آنان(پيامبران پيشين) کساني بودند که تبليغ رسالت هاي الهي مي کردند و (تنها) از او مي ترسيدند و از هيچ کسي جز خدا، بيم نداشتند و همين بس که خداوند حسابگر (و پاداش دهنده اعمال آنها) است (احزاب/39).
رسول گرامي اسلام(ص) پس از بيست و سه سال فداکاري و جانفشاني، آيين اسلام را به صورت يک آيين کامل اعلام نمود و مسئوليت تبليغ آن را بر عهده عالمان ديني گذاشت.
اين آيه مبارکه، يک تعريف جامع از مبلّغ اسلامي دارد، و ويژگي هاي مبلّغ را چنين بيان مي کند:
1. مبلّغ بايد پيام هاي خود را از کتاب و سنّت برگيرد”يبلغون رسالات الله”.
2. در گفتن حق و اشاعه ي دين، از هيچ کس و هيچ مقامي نترسد و با شجاعت کامل به بيان حقايق بپردازد”ولا يخشون احدا”.
3. در عين حال بايد خدا باور و خدا ترس باشد و رضاي خدا را در سخن خود، در نظر بگيرد”الا الله”.
4. بداند که تمام اعمال و حرکات و گفتار هاي او از سوي خدا مورد محاسبه و دقّت قرار مي گيرد”و کفي بالله حسيبا”.
و با توجه به اين ويژگي ها، بايد گفت: مقام تبليغ دراسلام، يکي از بالاترين مقاماتي است که نخست انبياء و اولياء آن را بر عهده داشته اند و سپس بر عهده عالمان دين و مبلّغان دلسوز و هوشيار است.
4-3-1-2-2- معناي اصطلاحي “تبليغ دين اسلام در دنياي مدرن”
معناي “تبليغ دين اسلام در دنياي مدرن”، اين است كه مبلّغ اسلام شناس، بصير، مؤمن، معتقد، با انگيزه اي الهي و معنوي و با احساس تكليفِ شرعي و عقلي و از روي عشق به هدايت انسان ها و اتمام حجّت بر آن ها، با استفاده از همه شيوه ها و ابزارهاي تبليغي مشروع معاصر، پيام خداوند را آن طور كه هست (بي كم و كاست و بدون تحريف و التقاط) به طور صحيح و شفاف و آسان، به ذهن و دل مخاطبان معاصر، برساند؛ به گونه اي كه با اقناع عقلي و قلبي و ترغيب و جذب آنان، در انديشه، احساس و رفتار آنان تغيير و تحوّل مطلوب ايجاد گردد؛ و آنان با آگاهي، اختيار و ا نتخاب خود، آزادانه در مسير رضايت الهي و كمال مطلوب انساني حركت کنند؛ يا اگر به هر دليل يا علّتي نپذيرفتند، حجت الهي بر آنان تمام شود.
5-3-1-2-2- تبليغات در عصر حاضر
در عصر حاضر مسئله تبليغ از اهميت خاصي برخوردار است و به عنوان يک امر بسيار حساس و سرنوشت ساز مورد توجه است.
نظام هاي کنوني، هزينه هاي سنگيني را به اين موضوع اختصاص مي دهند و تبليغات را يکي از محورهاي حاکميت مي شمارند. جذب ملّت ها و توده هاي مردم و تامين منافع دولت ها و ملّت ها، شرکت ها و نظاير آنها، بر همين اساس دور مي زند.
معرفي مکتب ها، نظام ها و شخصيت هاي سياسي، مذهبي و اجتماعي و… از همين راه صورت مي گيرد. پيشرفت و نفوذ نظام ها، مکتب ها و استيفاي حقوق هر ملت و کشور معمولاً به توان تبليغي آن کشور و ملّت بستگي دارد.
حضرت امام خميني(ره) در اين باره مي فرمايد: مسئله تبليغات يک امر مهمي است که مي شود گفت در دنيا در راس همه امور قرار گرفته است و مي توان گفت دنيا بر دوش تبليغات است.(خميني، 41،1369)
تنوع ابزار تبليغات و نيز ارتباط آن با انواع تکنولوژي هاي جديد و نوين، آن را به صنعتي پيچيده تبديل کرده، که از آن به عنوان صنعت تبليغات ياد مي کنند. اين صنعت آنچنان گسترده شده که ثروت هاي عظيمي در آن انباشته گرديده است و يکي از مهم ترين بخش هاي کشور ها محسوب مي گردد.
با ورود فناوري اطلاعات، اينترنت، مرزهاي تبليغات از هم شکافته به دهکده جهاني تبليغات تبديل شده است. هر سازمان براي جهت دهي مخاطبان خود در راستاي ايجاد نگرش هاي مثبت يا بهره گيري از ابزارها، تاکتيک ها و سبک هاي تبليغاتي جديد، قادر است تاثيرات اساسي در نظام فکري و سياسي جوامع بشري داشته باشد. بدين ترتيب تبليغات، يک سلاح فعال و موثّر در جنگ با افکار بشري است.
امروزه دشمنان اسلام از روش ها و ابزارهاي پيشرفته تبليغي، براي پيشبرد مقاصد شوم خود بهره مي برند. آنان بزرگترين ابزارهاي تبليغاتي از قبيل شبکه هاي ماهواره اي راديويي، تلويزيوني، مطبوعات، اينترنت و ديگر دستگاه هاي تبليغاتي را در اختيار دارند و با استفاده از اين ابزار هاي پيشرفته، تبليغات وسيعي را براي وارد کردن ضربه، به باورهاي ديني و معنوي مسلمانان، با شدت هرچه بيشتر بدون وقفه آغاز کرده اند.
حال با توجه به مطالب ذکر شده، اهميت و جايگاه تبليغ دين و ضرورت آن براي ما روشن مي شود. و اين امر، ما را براي مقابله با هجمه دشمن فرا مي خواند و ضرورت تبليغ ديني را دو چندان مي کند و بايد توجّه کنيم که در صورت کوتاهي در اين امر، خطر تباهي ارزش هاي ديني و گسترش ناهنجاري هاي اخلاقي و اجتماعي حتمي است. به همين دليل، در متون ديني آيات و روايات فراواني به اهميت و ضرورت تبليغ دين اختصاص يافته و پيروان دين مقدس اسلام را به قيام و انجام اين مسئوليت خطير تشويق مي نمايد و از هر گونه کوتاهي و بي تفاوتي در اين امر حساس بر حذر مي دارد.

6-3-1-2-2- تبليغ ديني
تبليغ، مواجه شدن با مردم و حرکت دادن آنها به سوي خداوند متعال، کاري عظيم ارزشمند و بس دشوار است. قرآن کريم هم چنين عملي را، مهم و دشوار مي داند. به عنوان نمونه وقتي حضرت موسي(ع) به مقام نبوت مي رسد، احساس مي کند که کاري ثقيل و سنگين بر او سپرده شده است؛ براي اداي اين وظيفه مهم از خداوند دريا دلي، ظرفيت روحي بسيار وسيع و تحمل فوق العاده فراوان مي طلبد و از درگاهش مي خواهد دشواري کار را برايش آسان گرداند و برايش ياوري نيز قرار دهد:
“قالَ رَبِّ اشْرَحْ لي‏ صَدْري*وَ يَسِّرْ لي‏ أَمْري*وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِساني‏*يَفْقَهُوا قَوْلي‏*وَ اجْعَلْ لي‏ وَزيراً مِنْ أَهْلي‏*هارُونَ أَخي‏*اشْدُدْ بِهِ أَزْري*وَ أَشْرِکْهُ في‏ أَمْري” (پروردگارا! سينه ام را گشاده کن * و کارم را برايم آسان گردان! *و گره از زبانم بگشاي* تا سخنان مرا بفهمند! * و وزيري از خاندانم براي من قرار ده* برادرم هارون را!* با او پشتم را محکم کن * و او را در کارم شريک ساز (طه/32-25).
يا درباره رسول گرامي اسلام(ص) که خداوند بدون درخواست حضرت، به او شرح صدر عنايت کرده مي فرمايد:
” أَلَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ *وَ وَضَعْنا عَنْکَ وِزْرَکَ*الَّذي أَنْقَضَ ظَهْرَکَ*وَ رَفَعْنا لَکَ ذِکْرَکَ*فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً” (آيا ما سينه تو را گشاده نساختيم* و بار سنگين تو را از تو برنداشتيم؟! * همان باري که سخت بر پشت تو سنگيني مي کرد! * و آوازه تو را بلند ساختيم! * به يقين با (هر) سختي آساني است! (شرح/5-1)
در اين آيات، سخن از سختي کار، سنگيني مسئوليت تبليغ و گرانسنگي آن است؛ به گونه اي که پشت انسان را مي شکند. از اين روي، خداوند متعال از روي امتنان به رسولش، شرح صدر عنايت فرمودند تا در پرتو آن، کار بر او آسان گردد. چرا که “وزر” در آيات ياد شده، همان بار دعوت، تبليغ و مواجه شدن با مردم است. همان مردمي که قصد هدايت و راهنمايي بلکه کشاندن آنها به سوي خدا را دارد.
در اهميت تبليغ و شرافت عظمت مبلغان ديني آيات و روايات زيادي وجود دارد که به عنوان نمونه در حديثي امام رضا(ع) ذکر مي نماييم که حضرت براي مبلّغ دعا کرده و رحمت الهي را برايشان مسئلت مي نمايد: “رَحِمَ اللّه‏ عَبدا اَحيا اَمرَنا … يَتَعَلَّمُ عُلومَنا وَ يُعَلِّمُهَا النّاسَ ، فَاِنَّ النّاسَ لَو عَلِموا مَحاسِنَ كَلامِنا لاَتَّبَعونا” (رحمت خدا بر بنده‏اى را که امر ما را زنده کند… دانش‏هاى ما را فرا گيرد و به مردم بياموزد. اگر مردم زيبايى‏هاى سخنان ما را مى‏دانستند، از ما پيروى مى‏کردند).(مجلسي،30،????)
از سوي ديگر قرآن کريم بيان نکردن معارف دين از سوي کساني که عالم به مسائل ديني هستند را، ظلم دانسته و مي فرمايد:” وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ کَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ” (چه کسي ستمکارتر است از آن کس که گواهي و شهادت الهي را که نزد اوست، کتمان مي کند؟!(بقره/140) پس بيان معارف قرآن وعلوم اهل بيت(ع)

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره فرهنگ و تمدن، علوم ارتباطات، آزمون و خطا Next Entries منبع تحقیق درباره نقش برجسته، روشنفکران، امام صادق