منبع تحقیق درباره امر به معروف

دانلود پایان نامه ارشد

از خصال مهم که درست در مقابل خودخواهي قرار دارد و سرچشمه بسياري از خوبي هاست، داشتن روح احساس مسئوليت در برابر ديگران است. اين ويژگي، آدمي را از حصار بي تفاوتي، خود محوري و جناحي و گروهي بيرون مي آورد و بين برنامه هاي خود و سرنوشت و سعادت ديگران پيوندي عميق برقرار مي کند.
گسترش فضايل و کمالاتي همچون خيرخواهي براي مردم، اهتمام به امور مسلمانان، ياري مظلومان، دفاع از حقايق و ارزش ها، امر به معروف و نهي از منکر، افشاي جنايات استکبار و نفاق، انسان دوستي و مردم گرايي که در تعاليـم حيـات بخش اسلام مورد تأکيـد قرار گرفتـه اند.
به دليل رسالت حساس رسانه ها در برابر جامعه اسلامي، ضرورت دارد که در اطلاع رساني، برجسته سازي رويدادها، انتخاب تيترها و ارائه گزارش هاي ويژه، به جاي تهييج بيهوده افکار عمومي و پيگيري سياست هاي گروهي، قومي، طبقاتي و القاي انديشه اي خاص، به مصالح عمومي و به مباحثي که “فرهنگ ديني” را ارتقا مي بخشد و مردم را به سوي خوبي ها سوق مي دهد، پرداخته شود.

4-7-5-1-2-2-توجّه به نيازهاي مردم
برخي رسانه ها مدعي اند که “دانستن، حق مردم است و بايد آنان را در کشف حقايق و واقعيت هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي ياري داد و خير و مصالح توده هاي تشنه حق را در نظر گرفت”؛ امّا آنان در عرصه عمل کمتر درصدد دفاع از حقوق مردم بوده و در راه اعتلاي فکري و معنوي آنان تلاشي اندک داشته اند. از باب نمونه، ستايش و مدح افرادي که ارزش هاي مردم را مورد تهاجم قرار داده و يا مانع اجراي عدالت اجتماعي و مساوات اسلامي بوده اند، در واقع تحسين افراد نالايق و نابخرد و خلافکار و خوب جلوه دادن اشخاصي است که شايستگي هاي لازم را ندارند. چنين اقدامي، خود فريب افکار عمومي و خيانت به جامعه است.
مطبوعات بايد بکوشند مودّت، محبّت و صميميت را در جامعه تقويت کنند و گسترش دهند و بين قشرهاي گوناگون که به تلاش، توليد فکر، حرفه و امور مسلمين اهتمام دارند، انس و الفت برقرار سازند.

5-7-5-1-2-2-ايجاد وحدت
بعد از انجام واجبات، عملي بهتر از اصلاح ميان افراد نيست. سخن انسان مصلح، خير است و او خير را شکوفا مي کند. رسول اکرم(ص) فرمودند: “اصلاح ذات البين از يک سال نماز و روزه برتر است”. (محدث قمي، 1414)
آيين اسلام به منظور رشد و شکوفايي صفت خيرخواهي، اصل اخوت ديني را در ميان مسلمانان بنيان نهاد و رسول اکرم و ائمه(ع) همواره مراقب بودند که پيروان اين آيين در انجام وظايف برادري و اداي حقوق اسلامي سستي نورزند و اگر بي مهري برخي مسلمين را مي ديدند، آنـان را به رعايـت عواطف ديني وادار مي کردند.
اگر رسانه ها اصل برادري و ايجاد وحدت را در گزارش ها و تحليل هاي خود تبيين کنند، در واقع انسان دوستي را نيز در جامعه گسترش داده اند که بر اثر آن، مردم به صفات عالي آراسته مي گردند و نهاد خود را از هر گونه رشک ورزي، خصومت، بدخواهي و ديگر رذايل اخلاقي پاک مي کنند. ترويج اين روحيه، امنيت رواني و رفتاري را بر جامعه حاکم مي سازد و عزّت و شکوهمندي را ارتقا مي دهد.

6-7-5-1-2-2-توليد سرگرمي سازنده
اگر به رسانههاي جمعي و وسايل ارتباطي، نگاهي بيندازيم، مطالب و گزارش هايي درباره انواع سرگرميهاي بيهوده در آنها ميبينيم که غير قابل انکار است. حتي رسانههاي وابسته به نهادهاي مذهبي نيز در پي درج اين گونه مباحث هستند و گاهي بيش از ديگران به آن ميپردازند.
از ديدگاه اسلام، قرآن و حديث سرگرميهاي بي فايده اي که فقط اوقات مردم را تلف ميکنند، مصداق بارز لهو به شمار مي روند و چنين برنامه هايي اگر آدمي را از ياد خدا بازدارند، ممنوع هستند. و امام باقر(ع) در جواب پرسشي درباره سفري که براي شکار(تفريحي) صورت گرفته، فرمودهاند: چون مسافر به منظور لهو و سرگرمي به مسافرت رفته،نبايد نماز را شکسته بخواند.(حرّ عاملي،511،1409)
بديهي است سرگرمي هاي سازنده و رشد دهنده از نظر اسلام منع شرعي ندارد؛ اما رسانه ها مجاز نيستند به لهوهايي که حرکت در مسير تربيت و خودسازي اخلاقي را کُند يا متوقف کنند، بپردازند. در اين روزگار، حجم زيادي از توليدات رسانه اي، نه تنها مفيد نيستند و گرهي را نمي گشايند، بلکه ارزشمندترين گوهر انساني؛ يعني عمر آنان را تلف مي کنند. چرا پايمال کردن اندکي از حقوق مادي مردم، ما را دچار ملامت هاي وجدان مي کند؛ اما از تلف کردن وقت خوانندگان بي تفاوت مي گذريم. اين در حالي است که اسراف در زمان، زيان بارتر از اسراف در اموال است.

7-7-5-1-2-2-انتقاد دلسوزانه
در آيين اسلام، علاوه بر قوانين کيفري و مقرراتي در زمينه امر به معروف و نهي از منکر، به مواعظ حسنه، انتقادهاي دوستانه و راهنمايي هاي مفيد و ثمربخش توجه شده است و تمام مسلمانان موظف اند نقايص و کمبودهاي يکديگر را تذکر دهند، اخلاق برادران را اصلاح کنند و براي سوق دادن جامعه به سوي کمال و فضيلت بکوشند. امّا آنان حق ندارند به عنوان نهي از منکر و جلوگيري از فساد يا انتقاد، در گناهان و عيوب اخلاقي اين و آن تجسس و پرده دري و آبروريزي کنند؛ زيرا همين جستجوهاي افراطي، خود مصداق خصلت مذموم عيب جويي است که گناهي بزرگ محسوب مي شود و مايه فساد اجتماعي است.
رسانه ها در انتقاد از تخلفات بايد مراقب باشند که اولاً، امور جزئي و اندک، بزرگ جلوه داده نشود. ثانياً، موجب آشکار گرديدن گناه و اشاعه مفاسد نشود. در اين موارد، بايد حق و مصلحت رعايت شود. در ضمن نبايد در برابر خوبي ها و موفقيت ها و افتخار آفريني ها بي توجه و بي اعتنا بود. برخي عينک بدبيني بر ديدگان خود زده اند و همواره در جستجوي زشتي ها هستند. اينان را نمي توان از منتقدان دلسوز و ناصحان راستين شمرد. چنين اشخاصي مبتلا به بيماري رواني عيب جويي اند.
“انتقاد بجا” مردم را واقع بين مي سازد، افکار و اعمال را اصلاح مي کند، راه رشد و ترقي را به روي جامعه مي گشايد و زمينه ترقي و پويايي اجتماع را فراهم مي آورد. دانش و معرفت در پرتو بررسي هاي نقادانه، رشد مي يابد و نقد صحيح و دلسوزانه، آحاد جامعه را متوجه حقايق و فضايل مي کند.
ناقد منصف به فهرست کردن مشکلات بسنده نمي کند، بلکه راه حل هم ارائه مي دهد. نقد، يک روش بررسي آگاهانه و مدبرانه است که حاصلش بهتر شدن اوضاع، سازندگي، توسعه، تعامل و بهره وري بهينه، شفاف شدن امور و در نهايت ترقّي است. نقد با هجو، افترا، تهمت و يورش هاي تبليغي که حاصلي منفي و مخرب دارد، متفاوت است. انتقادهاي توأم با اغراض شخصي و سياسي، به وحدت ملي آسيب مي رساند و اوضاع فرهنگي و اجتماعي را آشفته مي سازد. مشي اصلاح گرايانه در نقد، ممدوح است و در واقع بر اثر انتقادهاي خردمندانه دروازه اي به سوي امور ناپيدا گشوده مي شود و حقايقي روشن خواهد شد. نقّاد همچون پزشک، اوّل ناگواري ها را عاقلانه و عالمانه ارزيابي و با پي بردن به ناملايمات و کاستي ها، راه درمان را توصيه مي کند.

8-7-5-1-2-2-الگوسازي
نقش رسانه در الگوسازي و نهادينه کردن باورها و هنجارها امري پوشيده و قابل کتمان نيست. همه مي دانند و باور دارند که رسانه ها نقش فعالي در اين زمينه دارند و برعکس آن هم، امکان دارد که رسانه ها اگر شناخت درستي از اهداف و سياستگذاري هاي فرهنگي جامعه و حکومت نداشته باشند يا در نسبت خود با دين و اهداف ديني دچار خطا شوند، بحران فرهنگي و عقيدتي غيرقابل جبراني را خواهند ساخت که اين بحران تا زماني که از سوي صاحب نظران و مسئولان چاره انديشي شود، اثرات خود را بر انديشه و رفتار اعضاي جامعه خواهد گذاشت.
ارائه اطلاعات درست از انديشه ها و اعتقادات ديني از سوي رسانه ها مي تواند جامعه را بيشتر با آرمان ها و اخلاق ديني آشنا سازد. همانطور که ارائه اطلاعات غلط و نادرست از اين انديشه ها جامعه را فرسنگ ها از اين اخلاق و آرمان ها دور مي سازد و اعضاي جامعه را به قهقرا مي کشاند. نقش رسانه ها در تبليغ انديشه هاي درست اجتماعي و اخلاقي در جامعه ديني الزاماً مي بايست با شناخت از مفهوم جامعه ديني و عمق انديشه هاي ديني باشد تا به خرافه گرايي و ترويج انديشه هاي قشري و ظاهري کشيده نشود و جامعه را از اين نظر گرفتار بحران نسازد.

9-7-5-1-2-2-توليد هنجارهاي اجتماعي
رسانه ها در کنار نهادهاي ديگري که طرز تفکّر جامعه را مي سازند، نقش عمده اي ايفا مي کنند. بررسي هاي روانشناسي اجتماعي در زمينه نقش و قدرت رسانه ها نشان مي دهد که رسانه هاي گروهي داراي چنان قدرتي هستند که مي توانند نسلي تازه در تاريخ انسان پديد آورند؛ نسلي که با نسل هاي پيشين از جهت فرهنگ، ارزش ها، هنجارها و آرمان ها، بسيار متفاوت است.
رسانه ها از طريق ارائه هنجـارهاي خاص اجتمـاعي، به افراد تلقين مي کننـد که رفتـار ارائه شده در رسانه ها، رفتار “مناسب اجتماعي” است. به اين ترتيب، رسانه ها، با ارائه الگوها و هنجارهاي خاص (که در جهت اهداف مديران رسانه هاست)، باعث ايجاد همنوايي در افراد مي گردند.

10-7-5-1-2-2-اصلاح جامعه
از آنجا که رسانه ها به عنوان فرد يا گروه، از گسترده ترين و مهم ترين مبادي معرفتي بشر شده اند، از مؤثرترين عوامل فرهنگ ساز به شمار مي روند و در “اصلاح جامعه” نقش بسزايي دارند.
اما بايد دانست آثاري که رسانه ها بر فرهنگ جامعه مي گذارند، ناشي از چه عواملي است و چگونه بايد آنها را کنترل و هدايت کرد و از توانايي اين فن آوري مهم و پويا در اصلاح جامعه بهره گرفت؟!
روند تکاملي تکنولوژي در مسير تکامل زندگي بشري، قابل تحليل است؛ نياز انسان از طرفي و حس کمال جويي او از طرف ديگر، باعث پيشرفت تکنولوژي شده است. پس فن آوري به ويژه فن آوري رسانه، مانند ساير مصنوعات بشري تيغي دو لبه است و بستگي دارد که چگونه به کار گرفته شود.
از مشهورترين نظريات در باره ماهيت تکنولوژي، ديدگاه “مارشال مک لوهان” است. او تمامي فن آوري ها را امتداد اعضا، جوارح و حواس انسان مي داند. وي لباس را امتداد پوست مي داند که مي تواند حرارت بدن را تنظيم کند. مسکن را امتداد بيشتر پوست و پس از آن، شهرها و برج و باروها را در امتداد پوست بدن ارزيابي مي کند. همچنين چرخ، ماشين و سپس هواپيما را امتداد پاي انسان و رسانه هاي صوتي را امتداد دهان و گوش انسان و رسانه هاي تصويري را امتداد چشم انسان مي داند.(مک لوهان،141،51،1374 و 276)
“کارگزاران رسانه ها” نقش تعيين کننده اي در کم و کيف محصولات و توليدات و پخش آنها دارند و هر چه افراد در فرايند توليد و پخش نسبت به ساخت پيام مؤثرتر باشند، مسئوليت شان سنگين تر خواهد بود؛ زيرا به عنوان “علت قريب” محصولات رسانه اي نقش ايفا مي کنند . اگر هر عاملي در فرايند کاري خود، به خوبي وظيفه اش را انجام ندهد، مسئول برنامه نيز نمي تواند با مواد اوليه نامرغوب، محصول استانداردي را تحويل دهد. بنابراين در فرايند توليد برنامه، ورودي ها و مواد اوليه، جايگاه ويژه اي دارند.
کسي که در فرآيند توليد و پخش سازمان هاي رسانه اي در مسئوليتي قرار مي گيرد، بايد صلاحيت هاي لازم را براي انجام آن داشته باشد. مهم ترين صلاحيت در اين باره، آگاهي و معرفت نسبت به محتوا و مهارت هاي پيام رساني است. بنابراين “پيام سازان” بايد ماهيت پيام مورد نظر را به خوبي بشناسند و بفهمند تا توان انتقال آن را داشته باشند. آگاهي از ماهيت رسانه و اقتضائات و پيامدهاي آن همچنين آشنايي با مباني ارتباطات و … نيز از لوازم موفقيت پيام سازان است.
در يک جامعه مبتني بر “ارزش هاي مادي”، اخباري مورد توجه و انتخاب قرارمي گيرد که در ارضاي منافع مادي و غرايز حيواني مفيد افتد. در حالي که در جامعه مبتني بر “ارزش هاي الهي” پديده هاي غير مادي اولويت مي يابند. پس آنچه قبل از همه باعث برجستگي و بزرگ سازي اخبار و وقايع مي شود، خود افراد جامعه، ماهيت آن و شرايط خاص اجتماعي است.
بر اساس همين نگرش است که “مسئولان فرهنگي” براي اصلاح روند حاکم بر وسايل ارتباط جمعي و خصوصاً راديو و تلويزيون، تلاشي مستمر به کار مي برند تا بتوانند ضمن دور کردن اين رسانه ها از ابتذال اخلاقي حاکم بر عموم

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق درباره ابزار ارتباط، گروه همسالان، رفتار انسان Next Entries منبع تحقیق درباره منابع معرفت، تحول گرا