منبع تحقیق با موضوع کاشاني، آيت‌الله، زاهدي، کودتاي

دانلود پایان نامه ارشد

حزب توده از طرفداران مصدق خواست که همراه آن‌ها به خيابان‌ها بيايند.
– اين نگراني براي مردم به وجود آمده بود که نيروي غالب اين‌ها خواهند بود که اين حزب وابستگي به شوروي دارد و نمي‌توانستند اينها تحمل کنند.
– بسياري از مردم نگران به قدرت رسيدن حکومتي طرفدار شوروي در ايران بودند.
استناد:
صحبت‌هاي مالکوم برن، آرشيو ملي آمريکا، موسي مهران، محافظ مصدق، محمدعلي عمويي، عضو حزب توده‌ي ايران
پيش‌فرض:
– دکتر مصدق فردي قابل‌احترام و برجسته و تأثيرگذار در ايران آن روز بود.
– بي‌بي‌سي هرگز در عمليات کودتا عليه دکتر مصدق دست نداشته است.
– توده‌اي‌ها از اندازه خود را به دولت نزديک مي‌دانستند و نگران مصدق بودند.
– شاه فردي بي‌اراده و ترسو بود که نمي‌توانست به‌تنهايي مصدق را عزل نمايد.
– آيت‌الله کاشاني با کودتاگران همکاري داشت.
– نامه آيت‌الله کاشاني به مصدق دروغ است.
– مردم از وضعيت بي‌ثبات روزهاي 25 تا 28 نگران و ناراحت بودند.
– روحانيون و گروه‌هاي مذهبي هميشه به فکر منافع خود هستند و در صورت تأمين نبودن منافعشان حاضر به همکاري با ساير گروه‌هاي براي دفاع از منافع ملي نيستند.
– در ايران سلطنت بر دموکراسي ارجحيت دارد.
– نيروهاي آمريکايي تا آخرين لحظه براي اجرا و موفقيت مأموريتشان تلاش مي‌کنند و از هيچ فداکاري فروگذار نمي‌کنند.
– مصدق تدبير لازم را براي مديريت بحران و حل آن نداشت.
– پايين آوردن مجسمه‌هاي شاه و رضاشاه توهيني غيرقابل‌گذشت به سلطنت و حکومت بود.
دلالت‌هاي ضمني:
تداعي:
– احترام و تحسين مصدق بين عامهي مردم هنوز وجود دارد و از وي عنوان يک قهرمان ملي ياد مي‌شود.
– سکوت و تغيير موضع آيت‌الله کاشاني در مخالفت با مصدق دربارهي فساد دربار و سلطنت، يادآور اعتراضات و سخنراني‌هاي انقلابيون در سال‌هاي 57 و 58 عليه حکومت سلطنتي است.
– اهميت امنيت شهروندان آمريکايي به‌عنوان عامل کمک‌کننده به موج دوم کودتا، تداعي‌کنندهي فشار دولت آمريکا به حکومت پهلوي براي تصويب قانون کاپيتولاسيون است و اينکه دولت آمريکا تا چه حد براي جان مأموران و اتباع خود ارزش قائل است.
– اشاره به نقش بي‌بي‌سي در قانع کردن شاه، تداعي‌کنندهي نقش بي‌بي‌سي در کودتاي 28 مرداد است، هرچند درصدد تکذيب و رد آن است.
تلقين:
– احترام به مصدق از طرف مأموران و جاسوسان، ناشي از فهم و درک اين افراد و جدا کردن حوزهي کاري و شخصي است. ديگر اينکه اين افراد بنا بر دستور مقامات بالا اقدام به کودتا کردند، هرچند خود آنها هم مصدق را فردي برجسته و قابل‌ احترام مي‌دانستند.
– شاه که فردي ترسو و بي‌اراده بود، براي اداره و هدايت کشور نياز به همکاري و کمک قدرت‌هاي بيگانه‌اي مانند آمريکا داشت تا کشور در دامن شوروي و کمونيست نيفتد؛ بنابراين دخالت بيگانگان در ايران يک امر اجتناب‌ناپذير بود.
– هرچند در بين جامعهي ايراني نقش بي‌بي‌سي در کودتاي 28 مرداد پذيرفته‌شده است، اما متن در تلاش است تا با رد اين گزاره، عکس آن را القا کند.
– آيت‌الله کاشاني با کودتاگران همکاري داشته، هرچند شايد نتوان اين امر را اثبات کرد.
– طرفداران آيت‌الله کاشاني (نوه‌ي ايشان) با جعل يک نامه تلاش کردند تا دخالت وي را در کودتا انکار کنند.
– مصدق با دفاع نکردن از خانوادهي سلطنتي و باز گذاشتن دست دکتر فاطمي و توده‌اي‌ها در توهين به شاه و سلطنت، تاوانش را با سقوط دولتش پرداخت. کودتا نتيجهي آسانگيري وي بر توهين‌کنندگان به سلطنت و حکومت بود.
اجماع:
– متن در تلاش است تا از مصدق چهره‌اي محبوب و درستکار ترسيم کند، بهشکلي که حتي مخالفان و دشمنانش نيز با احترام از وي ياد مي‌کنند. هرچند ضمن قهرمانان نشان دادن وي، از عملکردش در روزهاي 25 تا 28 مرداد انتقاد مي‌کند و يکي از عوامل شکست وي را ناشي از تعلل و ترديدش در تصميم‌گيري و تحليل اشتباه وي مي‌داند. در عوض هوشمندي و تسلط کودتاچيان بر اوضاع و مديريت بحران آمريکايي‌ها و سرلشکر زاهدي را عامل برتري و پيروزي آنها عنوان مي‌کند.
– همچنين تلاش دارد تا با بزرگ جلوه دادن خطر حزب توده نزد مردم، حضور آنها را در کنار کودتاچيان و اراذل ‌و اوباش، چشمگير و قابل ‌توجه نشان دهد. اينکه خود مصدق نيز از ترس تسلط توده‌اي‎‌ها، 600 نفر از اعضاي حزب را بازداشت کرد، نشانه‌اي ديگر از واقعي بودن خطر کمونيست‌ها در آن روزها است.
– کنشگر متن همچنين با تأکيد روي سکوت و خانه‌نشيني آيت‌الله کاشاني و طرفدارانش تلاش دارد تا گزاره هم‌دستي با بيگانگان را نزد مخاطب تقويت کند و وي را خائن به منافع ملي نشان دهد. اين مضمون نيز مانند ديگر گزارش بي‌بي‌سي، نامه‌ي آيت‌الله کاشاني را به دکتر مصدق، سرپوش گذاشتن طرفداران آيت‌الله کاشاني (نوه‌ي ايشان) روي اشتباهات و به‌زعم آنها خيانت‌هاي وي جلوه دهد و هيچ‌گونه اعتباري براي اين نامه قائل نيست؛ بنابراين آيت‌الله کاشاني را شريک جرم کودتاچيان برمي‌شمارد.
گزاره‌هاي اساسي:
– در نگاه آمريکايي‌ها شاه فردي سست و فرومايه بود و در طرف مقابل شاه نسبت به آنها بي‌اعتماد بود.
– با استناد به ساعت پخش راديو بي‌بي‌سي و اشاره به نداشتن برنامه در ساعت ذکرشده در تاريخ، نقش اين رسانه در کودتاي ?? مرداد تطهير مي‌شود.
– شاه پس از کودتاي ناموفق ?? مرداد، ديگر اميدي به ادامه سلطنت و بازگشت به کشور نداشت.
– در راهپيمايي در ميدان بهارستان حسين فاطمي وزير خارجه‌ي دولت مصدق دربار شاه را مرکز فساد ناميد و گفت بساط سلطنت بايد برچيده شود.
– کاشاني خود سکوت اختيار کرد. طرفداران کاشاني ?? سال بعد با ارائه‌ي نامه‌اي ادعا کردند که او به مصدق هشدار داده بود کودتايي در جريان است
– توده‌اي‌ها مصمم‌ترين گروه برانداز حکومت سلطنتي بودند که به‌شرط همراهي مصدق مي‌توانستند مانع پيروزي کودتاي ?? مرداد شوند.
– مصدق نيز در آن روزها از روي کار آمدن حکومتي کمونيستي هراس داشت.
9-1-2-4- مضمون نهم: مرحله دوم عمليات؛ موفقيت کودتاي 28 مرداد
زمان: 47:10 – 53:40
شب ?? مرداد ???? تهران آرام بود.
28 مرداد 1332
عوامل ايراني تحت فرمان روزولت تظاهراتي ضد مصدق را در تهران و شهرهاي ديگر سازمان دادند. سرلشکر زاهدي به افسران تحت فرمان خود در ارتش دستور داد که مواضع کليدي را تصرف کند. ارتش وعده‌اي به سرکردگي جاهل‌هاي تهران به خانه‌ي مصدق حمله کردند. مصدق در اطلاعيه‌اي به ارتش يادآور شد که نخست‌وزير قانوني ايران است. اما اگر ارتش او را قبول نداشته باشد او مقاومت نخواهد کرد.
موسي مهران، محافظ مصدق: تمام ديوارهاي اتاق آقاي دکتر مصدق گلوله به آن خورده بود و مي‌خورد و صداي مهيبي مي‌داد تا يکي از گلوله‌ها وارد اتاق مي‌شود، يک گلوله‌ي رسام از تانک گلوله مي‌خورد. آقاي دکتر مصدق حرکت نمي‌کند. آقاي دکتر صديقي گفت که آقا اجازه بدهيد از اتاق بيرون رويم. گفت نه تخت من را ازاينجا برداريد آن‌طرف بگذاريد.
راديو: الو، الو اينجا تهران. الو، الو اينجا تهران.
اکثر ايراني‌ها خبر سقوط مصدق و پيروزي زاهدي را از راديو شنيدند.
راديو: تا چند دقيقه ديگر سرلشکر زاهدي، نخست‌وزير پيام شاه را براي شما قرائت خواهد کرد.
مصدق زير آتش گلوله از طريق نردبان از خانه‌ي خود خارج شد و با چند تن از وزيران وفادار به مخفيگاهي رفت. روز بعد از همان‌جا راهي باشگاه افسران مقر سرلشکر زاهدي شد و خود را تسليم کرد.
گزارش به زبان انگليسي: خانه‌ي مخروبه‌ي مصدق يادآور سه روز آشوب است که با کودتاي نظامي به پايان رسيد. خانه‌اي که ديکتاتور سابق ايران مصدق ازآنجا فرار کرد. سرلشکر زاهدي فرمانده‌ي ارتش مقدمات بازگشت شاه از آن را فراهم کرد. حکومت زاهدي به معني صدور مجدد نفت ايران به غرب است.
در مراسمي خصوصي شاه از رهبران جاهل‌هاي تهران به خاطر آنکه شجاعت و تهورشان خواند تشکر کرد. طرفداران شاه روز ?? مرداد را روز رستاخيز ملي ناميدند. خانواده و هواداران سرلشکر زاهدي تا امروز هرگونه تماسي با بيگانگان را انکار مي‌کنند. آن‌ها اعتقاددارند که کرميت روزولت و سم فال دروغ مي‌گويند و گزارش‌هاي سيا از کودتا و سفارت بريتانيا در تهران همگي ساختگي است. سر سم فال هرگز به ايران بازنگشت او بعداً سفير بريتانيا در نيجريه و سوئد شد. او هنوز معتقد است که عاملان بريتانيا در ايران افرادي وطن‌پرست بودند.
شما کسي را که مدافع سياست‌هاي بريتانيا است و از سفارت بريتانيا براي اين حمايت‌ها پول مي‌گيرد چه طور آدمي توصيف مي‌کنيد؟
سام فال، ديپلمات بريتانيا: من فکر مي‌کنم ايراني‌ها به آن مي‌گويند نوکر انگليس.
شما به آنچه مي‌گوييد؟
فال: من به آن مي‌گويم يک آدم همکار و منطقي.
صدها توده‌اي بعد از کودتا دستگير و اعدام شدند. محمدعلي عمويي ?? سال در زندان به سر برد. کودتاي ?? مرداد اولين عمليات موفق سيا براي تغيير حکومتي در يک کشور خارجي بود. در سال‌هاي بعد سازمان سيا چند عمليات موفق ديگر را در کنگو، گواتمالا و شيلي تکرار کرد.
فرداي روز کودتا آيت‌الله کاشاني از خانه‌ي تخريب‌شده‌ي مصدق ديدن کرد. جنبش ملي شدن صنعت نفت و قيام 30 تير ثابت کرد که روحانيت يکي از نيرومندترين گروه‌هاي سياسي در ايران است. مصدق و شاه هر دو تاوان ناديده گرفتن اين حقيقت را پس دادند.
چند ماه پس از کودتا مصدق محاکمه شد. او در دادگاه خود را نخست‌وزير قانوني ايران خواند و هرگز صلاحيت قانوني دادگاه را به رسميت نشناخت. او گفت که تنها دليل محاکمه‌اش؛ تلاش او براي کوتاه کردن دست بيگانگان از ايران بوده است. مصدق به سه سال زندان انفرادي محکوم شد و باقي عمرش را در منزلش در احمدآباد کرج گذراند.
محمود مصدق، نوه مصدق: ايشان به اهدافش نرسيد و آن کارهايي که مي‌خواست انجام دهد را نتوانست انجام دهد. خيلي خيلي خيلي مأيوس بود. خيلي مأيوس بود و واقعاً ديگر آن به قول فرانسوي‌ها ژوادوويو67 ]شور زندگي [را نداشت، بعدازاينکه از زندان بيرون آمد.
در سال ???? کنسرسيومي شامل شرکت‌هاي نفتي آمريکايي و اروپايي موافقت‌نامه‌اي را براي استخراج و فروش نفت با ايران امضا کرد اما نفت ايران ازآن‌پس عمدتاً در دست خود ايراني‌ها باقي ماند. موفقيتي که بدون پافشاري و تلاش مصدق هرگز ممکن نمي‌بود. محمد مصدق اسطوره‌اي شد که نامش در تاريخ مترادف است با مبارزه و مقاومت براي استقلال ايران.
استخراج اطلاعات مضمون نهم:
واژگان:
مثبت: آرام، نخست‌وزير قانوني ايران، پيروزي، شجاعت، تهور، رستاخيز ملي، وطن‌پرست، پافشاري، اسطوره‌اي، مقاومت
منفي: سقوط مصدق، انکار، ساختگي، نوکر انگليس
افراد و نهادها:
شاه: جاهل‌هاي تهران، باشگاه افسران
ساير: کنگو، گواتمالا، شيلي
مصدق: دکتر صديقي
قطب‌بندي:
ارزش‌هاي منتسب به مصدق:
– آقاي دکتر مصدق حرکت نمي‌کند
– نه تخت من را ازاينجا برداريد آن‌طرف بگذاريد.
– او گفت که تنها دليل محاکمه‌اش؛ تلاش او براي کوتاه کردن دست بيگانگان از ايران بوده است.
– مصدق و شاه هر دو تاوان ناديده گرفتن روحانيت در ايران را پس دادند.
– ايشان به اهدافش نرسيد، خيلي مأيوس بود.
– نفت ايران ازآن‌پس عمدتاً در دست خود ايراني‌ها باقي ماند.
– محمد مصدق اسطوره‌اي شد که نامش در تاريخ مترادف است با مبارزه و مقاومت براي استقلال ايران.
ارزش‌هاي منتسب به امريکا:
– کودتاي ?? مرداد اولين عمليات موفق سيا براي تغيير حکومتي در يک کشور خارجي بود.
ارزش‌هاي منتسب به انگليس:
– عاملان بريتانيا در ايران افرادي وطن‌پرست بودند.
ارزش‌هاي منتسب به شاه:
– سرلشکر زاهدي به افسران تحت فرمان خود در ارتش دستور داد که مواضع کليدي را تصرف کند.
– حکومت زاهدي به معني صدور مجدد نفت ايران به غرب است.
– خانواده و هواداران سرلشکر زاهدي تا امروز هرگونه تماسي با بيگانگان را انکار مي‌کنند.
– مصدق و شاه هر دو تاوان ناديده گرفتن اين حقيقت را پس دادند
ارزش‌هاي منتسب به آيت‌الله کاشاني:
– فرداي روز کودتا آيت‌الله کاشاني از خانه‌ي تخريب‌شده‌ي مصدق ديدن کرد
– روحانيت يکي از نيرومندترين گروه‌هاي سياسي در ايران است.
استناد:
صحبت‌هاي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با واژگان کلیدی جهان اسلام Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی استفاده از زور