منبع تحقیق با موضوع کاشاني، آيت‌الله، شعبان، اينکه

دانلود پایان نامه ارشد

ذالک خيلي توهين‌آميز بود. مصدق معمولاً جوابشان را نمي‌داد. مي‌گذاشت حرفشان را بزنند.
حزب توده رفته‌رفته با مصدق همراه شد. افسران حزب در لو دادن و خنثي کردن مرحله اول عمليات آژاکس سهيم بودند. عمليات مشترک سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريکا و بريتانيا در براندازي دولت مصدق. هرچند در آن روزهاي سرنوشت‌ساز به بيراه رفتند.
علي خدايي، عضو سابق کميته مرکزي حزب توده: اين دوره 25 تا 28 مرداد، اين چند روز، چپ‌روي‌هايي انجام مي‌شود توسط سازمان جوانان حزب هيجاني که در جامعه بوده نسبت به رفتن شاه و سقوط شاه. اين يک واقعيت است که مردم خودشان رو هم آمدند به ميدان، حمله کردند به مجسمه‌ها، شعار جمهوري دموکراتيک دادن يک‌چيز بسيار خطرناکي بود آن موقع، به نفع مصدق نمي‌توانست باشد.
بهروز: شعار جمهوري دموکراتيک، يعني اينکه ايران را کمونيستي مي‌کنيم. مصدق همچين اجازه‌اي نداشت و نمي‌خواست بکند. اصلاً همچين هدفي نداشت. بنابراين اتفاقي که افتاد اين بود که مصدق از طرفداران خودش و جبهه ملي و حزب توده خواست که از خيابان‌ها بيرون بروند. گفت اين را جمع کنيد من ارتش را مي‌آورم. غافل از اينکه ارتش خودش عامل کودتاست.
روحانيت سنتي شايد مهم‌ترين نقش را در اين کودتا ايفا کرد. چهره‌هاي سرشناسي مثل آيت‌الله بهبهاني، آيت‌الله بروجردي و به‌خصوص آيت‌الله ابوالقاسم کاشاني که کم‌کم راهشان را از مصدق جدا کردند و در مقطعي هم رودرروي او ايستادند. چرايي اين موضوع هنوز دقيقاً معلوم نيست. بعضي‌ها مي‌گويند روحانيت از ترس نفوذ کمونيست و حفظ بقاي خودش چنين موضع‌گيري‌اي کرد. بعضي‌ها هم مي‌گويند در آن زمان ارتباطاتي با سي‌آي‌اي آمريکا داشت. بعضي سهم خواهي کاشاني از قدرت را ريشه بروز اختلاف بين او مصدق مي‌دانند. ولي اين اختلافات چه نقشي در سقوط دولت مصدق داشت؟
داريوش بايندر، نويسنده کتاب “ايران و سيا”: در درجه اول اين نقش قاطعانه بود براي اينکه اگر آن‌ها دخالت نکرده بودند واقعه لااقل در آن روز اتفاق نمي‌افتاد. دوم اينکه آن‌ها با کارشان با توطئه‌اي که در آن موقع در جريان بود، توطئه آژاکس، ارتباطي نداشتند و مستقلاً از آن‌ها عمل کردند. سوم اينکه يک عمل واکنشي بود به روندي که بعد از خروج شاه از ايران آغاز شد به آن مي‌خواستند اعتراض کنند و آن هم‌تغيير نظام به جمهوريت؛ به اين معني که مردم را به خيابان ريختند نيروهاي انتظامي از سرکوبي مردم سرباز زدند و بعدازظهر آن روز هم نيروهاي رزمي، طرفدار شاه وارد عمل شدند که زدوخوردهاي شديد و تلفات جاني زياد دولت سقوط کرد.
روي ديگر سکه اما منابعي است که از روابط پشت پرده بعضي از روحانيون با عوامل خارجي کودتا حکايت دارد، ازجمله سند ??? صفحه‌اي سي‌آي‌اي آمريکا.
باور ما اين است که تقريباً همه‌ي رهبران بزرگ مذهبي با هواداران زياد به‌شدت مخالف مصدق هستند. شبکه‌ي محلي آمريکا و شبکه‌ي انگليسي اس‌آي‌اس63 داراي تماس‌هاي مستحکم با چنين رهبراني هستند.
مصدق: تصديق مي‌فرماييد که آشتي گرگ با ميش، بههيچوجه مناسبت ندارد.
واشنگتن بودجه‌ي هنگفتي را به عمليات براندازي محمد مصدق اختصاص داده بود.
کرميت روزولت، مأمور اشد سيآياي و از طراحان کودتا: ما معادل يک‌ميليون دلار پول به ريال داشتيم، ولي فقط معادل هفتاد هزار دلارش را خرج کرديم. مقداري به مأموران اصليمان داديم، مي‌گفتند خيلي لازم نيست کلاً هفتاد هزار دلار خرج شد که به مهره‌هاي کليدي داده شد. فکر مي‌کنم بيشترش را در زورخانه‌ها خرج کردند، به پهلوانهاي زورخانه دادند. آن‌ها تظاهرات را هدايت کردند.
شايد منظور کرميت روزولت اسم‌هاي آشنايي مثل شعبان جعفري باشد و نوچه‌هايش. اسمهايي که با تاريخ معاصر ايران گره‌خورده.
شعبان جعفري، زورخانه‌دار: ما با کاشاني بوديم. من هميشه طرفدار کاشاني زيادتر بودم، خانه‌ي او هم بيشتر ميرفتم؛ که روزي که به‌حساب ما رفتيم خانه‌ي کاشاني، کاشاني را ببينيم. آيت‌الله کاشاني گفت که برويد که شاه دارد از مملکت خارج مي‌شود، برويد نگذاريد از مملکت بيرون رود.
چماق داران و بزن بهادرهايي که هرکدام در يک گروه و دار و دسته بودند.
هما سرشار، نويسنده کتاب “خاطرات شعبان جعفري”: شعبان جعفري با آيت‌الله کاشاني رابطه‌ي نزديک داشت، جزء نوچه‌ها و يا اطرافيان آيت‌الله کاشاني بود و با بالا و پايين رفتن آيت‌الله کاشاني موقعي که با دکتر مصدق خوب بود، او هم حمايت مي‌کرد از دکتر مصدق موقعي که بينشان به هم خورد دستور داد که بروند به خانه‌اش بريزند، موقعي که آشتي کردند از او حمايت مي‌کرد، البته آن روز ?? مرداد در زندان بود ولي طبق گفته‌ها و همين‌طور تحقيقاتي که من کردم از داخل زندان گروهي را در بيرون، داخل شهر تهران هدايت مي‌کرد.
رد پاي سيا در ايجاد نارضايتي‌هاي عمومي در بعضي از اسناد ديده مي‌شود. در سخت‌ترين روزها براي دولت ملي. روزهايي که ايران زير فشار تحريم‌هاي نفتي از سوي بريتانيا و متحدانش کمر خم کرده بود. کودتا پيروز شد و ايران ناباورانه به تماشاي سقوط دولت ملي نشست. رهبر جنبش ملي نفت مغلوب شد و خانه‌اش زير آتش نظاميان و کودتاگران به ويرانه‌اي تبديل شد.
استخراج اطلاعات گزارش ششم:
واژگان:
مثبت: کليد پيروزي، حفظ بقا، قاطعانه؛
منفي: تخم کودتا، سرنوشتساز، سقوط، تندترين حملات، زمينداري، فئودالي، روباه مکار، طرفدار زمين‌داران، طرفدار امپرياليسم آمريکا، فحاشيهاي شخصي، کاريکاتور، توهينآميز، چپرويها، رفتن شاه، سقوط شاه، جمهوري دمکراتيک، چهرههاي سرشناس، سهمخواهي قدرت آشتي گرگ با ميش بودجهي هنگفت، عمليات براندازي، مهرههاي کليدي، زورخانهها، پهلوانها، تظاهرات، چماقداران، بزن بهادرها، نوچهها، داخل زندان، نارضايتيهاي عمومي، فشار تحريمهاي نفتي؛
خنثي: ريشههاي قاجاري؛
افراد و نهادها:
مصدق: قاجاري؛
آمريکا: سازمان اطلاعاتي آمريکا و بريتانيا، شبکه محلي آمريکا، کرميت روزولت، مأمور ارشد سيا؛
انگليس: شبکه انگليسي اس‌آي‌اس؛
شاه: چماق به دست‌ها، دربار شاهنشاهي؛
آيت‌الله کاشاني: روحانيت سنتي آيت‌الله بهبهاني، آيت‌الله بروجردي، آيت‌الله ابوالقاسم کاشاني، زورخانه؛
حزب توده: افسران حزب، سازمان جوانان حزب؛
قطب‌بندي:
ارزش‌هاي منتسب به دکتر مصدق و جبهه ملي:
– مصدق همچين اجازه‌اي نداشت و نمي‌خواست بکند اصلاً همچين هدفي نداشت.
– مصدق معمولاً جوابشان را نميداد. مي‌گذاشت حرفشان را بزنند.
– رهبر جنبش ملي نفت مغلوب شد و خانه‌اش زير آتش نظاميان و کودتاگران به ويرانه‌اي تبديل شد.
ارزش‌هاي منتسب به آمريکا:
– واشنگتن بودجهي هنگفتي را به عمليات براندازي محمد مصدق اختصاص داده بود.
– ردپاي سي‌آي‌اي در ايجاد نارضايتي‌هاي عمومي در بعضي از اسناد ديده مي‌شود.
ارزش‌هاي منتسب به انگليس:
– روزهايي که ايران زير فشار تحريم‌هاي نفتي از سوي بريتانيا و متحدانش کمر خم کرده بود.
ارزش‌هاي منتسب به شاه و نيروهاي طرفدار سلطنت‌:
– کودتايي که کليد پيروزي‌اش در دست اين جمعيت بود، حمايت از شاهي که به بغداد و ازآنجا به رم گريخته بود.
– ارتش خودش عامل کودتاست.
– بيشترش را در زورخانه‌ها خرج کردند به پهلوان‌هاي زورخانه دادند.
ارزش‌هاي منتسب به آيت‌الله کاشاني و نيروهاي مذهبي:
– روحانيت سنتي شايد مهم‌ترين نقش را در اين کودتا ايفا کرد
– آيت‌الله ابوالقاسم کاشاني که کم‌کم راهشان را از مصدق جدا کردند و در مقطعي هم رودرروي او ايستادند.
– بعضي‌ها مي‌گويند روحانيت از ترس نفوذ کمونيست و حفظ بقاي خودش چنين موضع‌گيري‌اي کرد. بعضي‌ها هم مي‌گويند در آن زمان ارتباطاتي با سي‌آي‌اي آمريکا داشت.
– بعضي سهم خواهي کاشاني از قدرت را ريشه بروز اختلاف بين او و مصدق مي‌دانند.
– روي ديگر سکه اما منابعي است که از روابط پشت پرده بعضي از روحانيون با عوامل خارجي کودتا حکايت دارد.
– باور ما اين است که تقريباً همه رهبران بزرگ مذهبي با هواداران زياد به‌شدت مخالف مصدق هستند. شبکه محلي آمريکا و شبکه انگليسي اس‌آي‌اس داراي تماس‌هاي مستحکم با چنين رهبراني هستند.
– شعبان جعفري: ما با کاشاني بوديم، من هميشه طرفدار کاشاني بودم.
– آيت‌الله کاشاني گفت برويد که شاه دارد از مملکت خارج مي‌شود برويد نگذاريد از مملکت بيرون رود.
– شعبان جعفري با آيت‌الله کاشاني رابطه نزديک داشت. جزو نوچه‌ها و يا طرفداران آيت‌الله کاشاني بود.
ارزش‌هاي منتسب به حزب توده و کمونيست‌ها:
– حزب توده دست‌کم در سال اول نخست‌وزيري دولت مصدق با او سر سازگاري نداشت و او را مورد تندترين حملات قرار مي‌داد
– حزب توده رفته‌رفته با دکتر مصدق همراه شد.
– افسران حزب در لو دادن و خنثي کردن مرحله اول عمليات آژاکس سهيم بودند.
– شعار رجمهوري دمکراتيک يعني ايران را کمونيستي ميکنيم.
استناد:
مازيار بهروز استاد تاريخ معاصر خاورميانه در دانشگاه ايالتي سانفرانسيسکو، علي خدايي عضو سابق کميته مرکزي حزب توده، داريوش بايندر نويسنده کتاب “ايران و سيا”، کرميت روزولت مأمور ارشد سيا و از طراحان کودتا، شعبان جعفري زورخانه دار، هما سرشار نويسنده کتاب خاطرات شعبان جعفري، سند 200 صفحه‌اي سيآياي آمريکا؛
پيش‌فرض:
– گروههاي مختلف داخلي و خارجي در براندازي دولت دکتر مصدق به يک اندازه سهيم بودند.
– رفتار حزب توده از روي عقلانيت و منطق نبود.
– تهمتهايي که حزب توده به دکتر مصدق ميزد، دروغهايي بي‌پايه و اساس بود.
– دکتر مصدق از روي بزرگواري و بزرگمنشي درصدد پاسخ به اتهامات حزب توده نبود.
– دکتر مصدق با نظرات و عملکرد حزب توده موافق نبود.
– عملکرد حزب توده در فاصلهي 25 تا 28 مرداد به ضرر دکتر مصدق تمام شد.
– گروه‌هاي مذهبي و روحانيون به خصوص آيت‌الله کاشاني در توطئه عليه دکتر مصدق نقش فعال و ويژه‌اي داشتند. آيت‌الله کاشاني با سي‌آي‌اي و اس‌آي‌‌اس در براندازي دکتر مصدق همراهي و همکاري داشت.
– شعبان جعفري به خاطر طرفداري از آيت‌الله کاشاني مخالفت وي با دکتر مصدق در کودتا شرکت داشت.
– شعبان جعفري و افرادش نه لات و اوباش، بلکه پهلوان و زورخانهدارهاي تهران بودند که نگران مذهب و کشور ايران بودند.
– دکتر مصدق، رهبر بلامنازع و منحصربهفرد جنبش مليکردن نفت بود.
– دکتر مصدق در راه مبارزه از خانه و موقعيت و مقام خود گذشت.
– آيتالله کاشاني فردي قدرتطلب بود.

دلالت‌هاي ضمني:
تداعي:
– فرار شاه در زمان کودتا، تداعيکنندهي فرار شاه در آخرين روزهاي حکومتش در ديماه 57 است.
– ادعاي شاه و اطرافيانش دربارهي اينکه کودتا يک قيام ملي بوده، در اين گزارش تداعي ميشود.
– ادعاهايي که در اين گزارش به آيتالله کاشاني در مورد پشت کردن به نهضت ملي کردن صنعت نفت نسبت داده ميشود، يادآور ادعاهايي است که از ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي، گروههاي مخالف و معاند جمهوري اسلامي نسبت به موضعگيريهاي حضرت امام داشتند؛ اينکه امام به گروههاي ديگر پشت کرد و حق سايرين را در نظر نگرفت.
اجماع:
– نويسندهي گزارش در تلاش است با طرح مسائلي همچون اينکه روحانيون برجسته، در کودتا نقش داشتند و يا پررنگ کردن نقش نيروهاي داخلي، از اهميت و حساسيتي که در رابطه با عوامل خارجيِ انگليسي و آمريکايي در کودتاي 28 مرداد وجود دارد، بکاهد يا لااقل سهم مساوي براي هر دو گروه در نظر بگيرد. گزارشگر به بهانهي برشمردن عوامل داخلي، نقش روحانيون به‌خصوص آيتالله کاشاني را در موفقيت کودتا بسيار برجسته نشان ميدهد تا جايي که نقش اين عامل را نه در تنها گذاشتن دکتر مصدق و پشت کردن به نهضت، بلکه در همکاري با سيا و عوامل بيگانه محرز مي‌داند. وي براي اثبات ادعاي خود به تصويري از سند اسآياس و صحبتهاي شعبان جعفري استناد ميکند که وي در آن به‌صراحت از همکاري با رهبران مذهبي ميگويد. جعفري خود را مطيع اوامر و طرفدار سرسخت آيتالله کاشاني نشان ميدهد. بنابراين براي مخاطب هيچ شک و شبهه‌اي در مورد همکاري آيتالله کاشاني با سيا در جريان کودتاي 28 مرداد باقي نميماند.
گزاره‌هاي اساسي:
– اگر نيروهاي خارجي طراح کودتا بودند، نيروهاي داخلي مجري آن بودند. بدون وجود آنها

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع وزارت خارجه، روشنفکران، باراک اوباما Next Entries منبع تحقیق با موضوع وزارت خارجه