منبع تحقیق با موضوع پیشگیری اجتماعی، سازمان ملل، سازمان ملل متحد، ارتکاب جرم

دانلود پایان نامه ارشد

پیشگیری از جرم دربرگیرندۀ تدابیر و اقداماتی است که جنبۀ قهرآمیز ندارند (نیازپور،1382: 125) .
2-2- 1- انواع پيشگيري از جرم
ديدگاه‌هاي مختلفي در مورد نحوه دسته‌بندي اقدامات پيشگيرانه از جرم وجود دارد. مثلاً استانويچ12 اقدامات پيشگيرانه را به دو دسته تقسيم كرده است وي در نخستين دسته بندي، پيشگيري از جرم را در سه خصيصة كلي توصيف مي‌كند كه به عنوان پيشگيري اوليه پيشگيري ثانويه و پيشگيري ثالث از آنها نام برده شده است (به عنوان نمونه مراجعه فرماييد به: وان ديك و دي وارد13، ۱۹۹۱). دومين گروه از اقدامات پيشگيرانه شامل دسته‌بندي هايي مانند دسته بندي اومالي و ساتن14 (۱۹۹۷) است كه مطابق آن رويكردهاي پيشگيري از جرم بر اساس كاهش فرصتهاي جرم يا پيشگيري اجتماعي دسته بندي شده‌اند. مشابه همين تقسيم بندي، تونري و فارينگتون15 (۱۹۹۵) راهبردهای پيشگيري از جرم را با عناوين پيشگيري انتظامي16، پيشگيري توسعه اي17، پیشگیری جامعه‌ای18 و پیشگیری وضعی19 تقسيم مي‌كنند؛ در حالي كه باتومس (۱۹۹۰) از پيشگيري‌هاي وضعي، اجتماعي و توسعه اي سخن مي‌گويد. جرم شناس ديگري به نام شفت20 رویکردهای پيشگيري از جرم را به سه روش اصلي به شرح جدول زير تقسيم نموده است:
جدول2-1 : تقسیم‌بندی انواع پیشگیری از نظر مکانیسم پیشگیری
۱
استفاده از سيستم عدالت كيفري (پليس، دادگاه‌ها، زندان‌ها و غيره) برای بازداشتن مردم از ارتكاب جرم يا خارج ساختن آنان از چرخة جرم به نحوي كه جرائم بعدي را مرتكب نشوند.
۲
كاهش فرصت‌هاي وقوع جرم در انگلستان و امريكاي شمالي، اين كار پيشگيري وضعي از جرم ناميده مي‌شود و معمولاً با اصلاح امنيت محيطي يا طراحي ساختمان ها و محله‌ها آغاز مي‌شود.
۳
كاهش انگيزه ارتكاب جرم . اين نوع از پيشگيري برخي مواقع پيشگيري از مجرميت يا پيشگيري اجتماعي از جرم ناميده مي‌شود.
2-2- 2-تقسیم بندي پیشگیري از جرم در رهنمودهاي سازمان ملل متحد
سازمان ملل متحد در رهنمودهاي خود براي پیشگیري از جرم و بینظمی، دو تقسیم بندي دیگر از پیشگیري ارائه و مصادیق آن را جهت اجرا به دولت هاي عضو توصیه کرده است:
2-2- 2-1- پیشگیری اولیه و پیشگیری از تکرار جرم
1-پیشگیري اولیه
شوراي اقتصادي و اجتماعی سازمان ملل متحد در بند (1) بخش D قطعنامه شماره 9/1995 خود به همه کشورهاي عضو توصیه کرده است که از طریق تدابیر زیر به پیشگیري اولیه از جرم بپردازند:
• از طریق ترویج تدابیر پیشگیري وضعی مانند سختتر کردن هدف
• از طریق توسعه رفاه و سلامت و به وسیله مبارزه با تمام اشکال محرومیت اجتماعی
• از طریق ارتقاي ارزشهاي اجتماعی و احترام به حقوق اساسی بشر
• از طریق ارتقاي مسئولیت و رویه هاي میانجیگري اجتماعی
• از طریق تسهیل انطباق شیوه هاي کاري پلیس و دادگاهها (با یکدیگر)
2- پیشگیري از تکرار جرم
سازمان ملل متحد در بند (2) بخش D قطعنامه شماره 9/1995 شوراي اقتصادي و اجتماعی خود در کنار پیشگیري اولیه، از پیشگیري از تکرار جرم نیز نام برده است. براي نیل به این پیشگیري راهکارهاي زیر توصیه شده است:
الف) کارآمد ساختن شیوه‌هاي مداخله پلیس (واکنش سریع، مداخله در قالب جامعه محلی و غیره)
ب) کارآمد کردن شیوه‌هاي مداخله قضایی و اجراي راهکارهاي جایگزین، از قبیل:
• تنوع بخشیدن به شیوه‌هاي برخورد و اتخاذ تدابیري بر اساس ماهیت و اهمیت موضوع (تنوع طرح ها، میانجیگري، دادرسی ویژه خردسالان و غیره)
• انجام تحقیقات سازمان یافته در مورد بازسازي بزهکاران درگیر در جرایم شهري از طریق اجراي مجازات‌هاي جایگزین حبس؛
• حمایت اجتماعی- آموزشی در چارچوب مجازات حبس و آماده ساز (محکومی) براي آزادي از زندان
ج) اعطاي نقش فعال به جامعه در مورد بازتوانی بزهکاران
2-2- 2-2- پیشگیری وضعی
ماده 26 قطعنامه شماره 13/2002 سازمان ملل متحد، دولت ها و جامعه مدنی را مکلف میکند که از طریق زیر از توسعه برنامه‌هاي پیشگیري وضعی از جرم حمایت کنند:
• اصلاح طراحی محیطی؛
• اعمال روشهاي مناسب نظارتی سازگار با حریم خصوصی افراد؛
• سختتر کردن آماج جرم، بدون لطمه به کیفیت محیط یا محدود کردن حق دسترسی به فضاهاي عمومی؛
• اجراي راهبردهایی براي پیشگیري از بزهدیدگی مکرر.
2-3- اﻧﻮاع ﭘﯿﺸﮕﯿﺮی جدید از ﺟﺮم
با توجه به رویکرد كلی مقابله با جرائمی كه در دهه‌های اخیر شاهد تحولات شگرفی نیز بوده است، می‌توان دو گزینه را پیش رو قرار داد كه عبارتند از: اقدامات كیفری و غیركیفری. در زمینه اقدامات كیفری سعی می‌شود از طریق جرم انگاری هنجارشکنی‌ها و سوء استفاده‌های جدید و یا تجدید نظر در قوانین كیفری گذشته، ارعاب پذیری موثری دربارۀ مجرمان بالقوه یا مکرر صورت می‌گیرد كه به این ترتیب، از ارتکاب جرم باز داشته شوند (نیازپور، 1382: 124). اما رویکرد دوم كه در بستر جرم شناسی تبلور یافته و با الهام از علوم دیگر نظیر پزشکی، روانشناسی، جامعه شناسی پدید آمده، اتخاذ تدابیر پیشگیرانه را در دستور كار خود قرار داده است. در این زمینه، تاكنون الگوهای مختلفی در عرصۀ جرم شناسی پیشگیرانه ارائه شده و مورد آزمون قرار گرفته است.
پیشگیری مضیق به دو بخش تقسیم می‌شود: پیشگیری اجتماعی21 و پیشگیری وضعی22
در پیشگیری اجتماعی علل و عوامل جرم زا اعم از اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، وراثتی و … مورد بررسی و تحقیق قرار می‌گیرد و هدف، جلوگیری از بروز فکر و تصمیم مجرمانه در ذهن افراد است. (میرخلیلی، 1388 :35) اما در پیشگیری وضعی با تغییر موقعیت‌ها و فرصت‌های بزهکارانه ارتکاب جرم را دشوار یا ناممکن نموده و یا در مواردی از تحریک و ایجاد انگیزه مجرمانه جلوگیری نماید. (میرخلیلی، 1388 :.35) هدف پیشگیری وضعی به هم زدن وضعیت ماقبل بزهکاری و یا انجام اقداماتی در آن وضعیت است که این اقدامات، دو جهت‌گیری عمده دارند: کاهش وضعیت‌های ارتکاب جرم و بالابردن هزینه ارتکاب جرم. (نجفی ابرندابادی، 1383: 751)
2-3- 1-پیشگیری اجتماعی
در طول تاریخ زندگی انسان در کره زمین، جوامع بشری در برخورد با نقض هنجارهای اجتماعی، واکنش‌های مختلفی داشته‌‌اند. رفتارهایی که الزام آور بوده و مورد حمایت شدید جامعه هستند، معمولاً با ضمانت اجرای مجازات شناخته می‌شوند. (میرخلیلی، 1388 :18)
با وجود اجرای شدید مجازات‌ها در سطح دادگاه ها، نرخ بزهکاری نسبتاً بالاست. حال که سرکوب کیفری نتوانسته جرم را تا حد قابل تحمل در بیاورد، بدین معنی است که نظام کیفری شکست خورده است و پیشگیری بایستی توسط نهادهای دیگری دنبال گردد. از طرف دیگر، سرکوب، شأن حقوق کیفری است و طبعاً این امر بسیار پرهزینه است و می‌توان گفت که دستگاه کیفری بودجه زیادی را به خود جذب می‌کند ولی چیزی که اهمیت دارد، آن است که بازده و تولید این دستگاه، با هزینه آن، متناسب نیست. مجازات‌های شدید نه تنها منجر به کاهش تعداد مجرمین و تنبیه و عبرت آموزی آن‌ها نشده است بلکه اسباب تجری بزهکاران را نیز فراهم کرده است. (نجفی ابرندآبادی، 1383: 1235) بنابراین دولت‌ها به پیشگیری غیرکیفری روی آورده‌اند. گرایش به پیشگیری غیرکیفری، به سبب ترویج اندیشه‌ها و نگرش‌هایی است که می‌توان آن‌ها را نگرش‌های بشردوستانه و انسان مدارانه به ویژه در دهه‌های اخیر دانست.
طبق بند الف ماده یک لایحه پیشگیری از وقوع جرم، پیشگیری اجتماعی عبارت است از
تدابیر و روش‌های آموزشی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی دولت، نهادها و سازمان‌های غیر دولتی و مردم نهاد در زمینه سالم سازی محیط اجتماعی و محیط فیزیکی برای حذف یا کاهش عوامل اجتماعی وقوع جرم.
مرکز بین‌المللی پیشگیری از جرم، موضع پیشگیری اجتماعی از جرم را به این نحو تعریف کرده است:
«هر چیزی که بزهکاری، خشونت و ناامنی را از طریق هدف‏گیری موفقیت آمیز علل شناخته شده جرم (از طریق علمی) کاهش دهد». (محمد نسل، الف ۱۳۸۷: ۵۵)
پیشگیری اجتماعی از جرم، وابستگی ژرفی بر تحقیقات و مطالعات جامعه شناختی، روان شناختی و جرم شناسی جدید دارد و هدف آن کشف علل، تغییر رفتار و نگرش انسان‌ها در برابر شکل گیری جرم، چگونگی وقوع آن، مقابله و مصونیت سازی افراد است؛ بنابراین لازمه وصول به چنین هدفی در مرحله اول نیازمند اعتماد شهروندان به نهادهای مربوط، از جمله به پلیس و سپس تعامل (به مفهوم دوسویه آن) پلیس و مردم است. (رجبی پور، ۱۳۸۲: ۲۱)
در میان تعاریف متنوع از پیشگیری اجتماعی، با دقت نظر می‌توان تعریف زیر را به دست داد: «پیشگیری اجتماعی از جرم، مجموعه اقدامات و تدابیری است که هدف آن حذف یا کاهش خطر عوامل اجتماعی و اقتصادی و محیطی جرم است». (محمد نسل، الف ۱۳۸۷: ۵۱)
هدف پیشگیری اجتماعی از جرم، ایجاد هماهنگی میان نهادهای مربوط در زمینه مقابله با عوامل اجتماعی جرم، از قبیل نابرابری در بهره‏مندی از فرصت‌ها و امکانات، فقر، بیکاری، ترک تحصیل، طلاق و غیره، تلاش برای تحکیم بنیان خانواده، برنامه‏ریزی در زمینه بهداشت روان و سلامت جنسی به ویژه در خصوص نوجوانان و جوانان، کوشش برای ایجاد محیط مساعد به منظور رشد فضایل اخلاقی و تقویت باورهای دینی، کمک به تأسیس و تقویت نهادهای غیردولتی، انجمن‌ها و تشکل‌های مردمی در زمینه پیشگیری از جرم و توسعه فرهنگ پیشگیری مشارکتی و جلب مشارکت مردم برای سرمایه گذاری در این امر است.
پیشگیری اجتماعی در جرم شناسی دو نوع است: «پیشگیری اجتماعی جامعه مدار و پیشگیری اجتماعی رشدمدار». منظور از «پیشگیری جامعه مدار» یعنی اگر در محیط، عوامل جرم زا حاکم بود، آن‌ها را خنثی سازیم و منظور از «پیشگیری رشدمدار»، یعنی اگر طفل به هر دلیل از خود مظاهر بزهکاری نشان داد با مداخله زودرس بر وی و محیط پیرامون او جلوی مزمن شدن بزهکاری را در آینده بگیریم. (نجفی ابرندآبادی، ۱۳۷۸: ۱۲۳۳) پیش فرض اصلی رویکرد پیشگیرانه اجتماعی به جرم این است که انحرافات اجتماعی به طور اعم و جرم به معنای نقض قانون به طور اخص، ریشه در محیط اجتماعی پیرامون فرد کج رو دارد و قبل از هر اقدامی باید این نکته را مورد توجه قرار دارد که چه عوامل اجتماعی باعث می‌شود فرد به ورطه کج روی و انحراف بیفتد. در این رویکرد، به جرم به عنوان یک واقعیت اجتماعی نگریسته می‌شود که ریشه در واقعیت‌های اجتماعی دیگری دارد. پیشگیری اجتماعی بر مبنای علت شناسی استوار است که نظر به حذف یا خنثی کردن عواملی دارد که در تکوین جرم مؤثرند. (ستار، 86-1385: 147) بنابراین، پیشگیری اجتماعی درصدد است تا با انجام برنامه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، رفاهی و نظایر آنها و درمان نارسایی‌های اجتماعی و بالا بردن ارزش‌های اجتماعی و اخلاقی مانع ارتکاب جرم گردد.
نکته اساسی در این نوع از پیشگیری، تخصص و اندیشه مضاعف است. زیرا به جهت گستردگی و پیچیدگی موضوع، ممکن است به رغم سرمایه گذاری‌های هنگفت و کلان، نتیجه مورد نظر در کاهش جرم حاصل نیاید. (فهیمی، 1389: 85)
سازمان ملل متحد در ماده 25 قطعنامه فوق‌الذکر و تحت عنوان پیشگیري از جرم از طریق توسعه اجتماعی، به دولت هاي عضو توصیه می کند که عوامل خطر جرم و بزه دیدگی را از طریق زیر مورد هدف قرار دهند:
• ترویج عوامل حمایتی از طریق برنامه هاي جامع و موفق توسعه اجتماعی و اقتصادي از جمله در زمینه بهداشت، تحصیل، مسکن و اشتغال؛
• ترویج فعالیت‌هایی که حاشیه نشینی و محرومیت را مورد هدف قرار دهند؛
• ترویج راه حلهاي برخورد مثبت
• استفاده از راهبردهاي آموزش و آگاه سازي عمومی براي رواج فرهنگ قانون‌مداري و انعطاف در عین احترام به هویتهاي فرهنگی.
2-3-1-1- سازمان‌های مسئول در پیشگیری اجتماعی
قوه قضاییه، وزارت کشور، وزارت اطلاعات، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، وزارت رفاه و تأمین اجتماعی، وزارت کار و امور اجتماعی، صدا و سیما، نیروی انتظامی، سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی، وزارت آموزش و پرورش، ستاد مبارزه با مواد مخدر، ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز و برخی مؤسسات سازمان‌های مسئول در پیشگیری اجتماعی از وقوع جرم هستند (ماده ۷ لایحه پیشگیری از

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع مددکاری اجتماعی، منابع اجتماعی، اعتماد متقابل، مهارتهای زندگی Next Entries منبع تحقیق با موضوع پیشگیری وضعی، پیشگیری اجتماعی، مددکاری اجتماعی، ارتکاب جرم