منبع تحقیق با موضوع پرسشگری، پیش دبستانی، تحول شناختی، نظریه تحول

دانلود پایان نامه ارشد

(1342). الکافی: الاصول و الروضه، با تصحیح علی اکبر غفاری، جلد 2، تهران: انتشارات المکتبه الاسلامیه.
مجلسى‏، محمد باقر (1364). بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، تهران: انتشارات مکتبه اسلامیه.
محمد، محمدی ری شهری (1378). میزان الحکمة، ترجمه حمید رضا شیخی، قم: دارالحدیث، جلد 2، ص 1216.
محمّدرضایی، محمد (1383). الهیات فلسفی، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسير نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ملکیان، مصطفی (1387). مشتاقی و مهجوری، تهران: نگاه معاصر.
مهرمحمدی، محمود (1384). جامعه دانایی محور و نظریه تعلیم و تربیت سوال محور، در کتاب علوم تربیتی، به مناسبت نكوداشت استاد دكتر عليمحمد كاردان، جمعی از مولفان، تهران: انتشارات سمت.
مهرمحمدی، محمود (1392). ارتباطات شخصی.
نهج الفصاحه (1382). مجموعه کلمات قصار حضرت رسول (ص)، ترجمه ابولقاسم پاینده، تهران: انتشارات علمی.
وحید خراسانی، حسین (1386). آشنایی با اصول دین (مقدمه توضیح المسائل)، قم: انتشارت مدرسه الامام باقر العلوم.
خزاز رازی، علی بن محمد (1360). كفاية الأثر في النص على الأئمة الإثني عشر، با کوشش عبداللطیف حسینی کوهکمری، قم: انتشارات بیدار.
Heidegger, Martin (1953). Introduction to metaohysics, translation by Gregory Fried and Richard Polt, Yale University Press, New Haven & Loudon.

بخش سوم: پرسش و پرسشگری از منظر روانشناسی

پرسشگری یک سفر بی پایان است.

2-3-1- آغاز یک سفر
آن بیرون چه خبر است؟ شاید این نخستین پرسش بزرگ انسان باشد پیش از آنکه به این دنیا گام بگذارد. در آن دنیای مرموز بیرون با صداهایی مبهم چه میگذرد؟ هر چه زمان میگذرد کنجکاوی وی نیز بیشتر میشود. ناآرام و بیقرار میشود. دیری نمیپاید که او دیگر نمیتواند در مقابل این کنجکاوی و پرسشگری تاب آورد و بالاخره تصمیم میگیرد سفر پر ماجرای خود را به این دنیای مرموز آغاز کند تا پاسخی برای پرسش خود بیابد. برای اولین بار قدم به این دنیا میگذارد و با دنیایی روشنتر، صداهایی واضحتر و لمسهایی واقعیتر مواجه میشود. دقیقاً اینجاست که دردسر وی شروع میشود و پرسشهای بیشماری را پیش پای خود میبیند. دیگر دیر شده است و هیچ راه بازگشتی نیست، سفر آغاز شده است، سفری پرسشگرانه و بیانتها با پرسشهای بیشمار. و در میان این پرسشهای بسیار هنوز آن نخستین پرسش او بی پاسخ تکرار میشود. آن بیرون چه خبر است؟ آن دنیاهای دور دست؟

2-3-2- رشد پرسشگری در کودکان
شرایط واقعی انسان نشان میدهد از زمانی که بدنیا میآییم تا زمانی که میمیریم، تجربه یکی از دلمشغولیهای مهم زندگی است، که در علائق و نیازهای در حال تغییر ما تظاهر مییابد. در اشکال مختلف تجارب زندگی، مسائل بوجود آمده، و پرسشهایی که نیاز به پاسخ دارند ظهور مییابند؛ در واقع جهان به عنوان پیکری از حقایق مورد مواجهه قرار نمیگیرد که باید کشف شود، بلکه به عنوان پرسشهای پیچیدهای در نظر گرفته میشود که باید پاسخ داده شوند (کالینگوود، 1970). نوزادان فهم جهان را از طریق جست و جو آغاز میکنند. آنها از زمان تولد صورتهایی را که به آنها نزدیک میشوند مشاهده میکنند، اشیاء را چنگ میزنند، چیزها را در دهان خود قرار میدهند و صداها را دنبال میکنند (پولام، 2000). در واقع فرایند پرس و جو ابتدا با بکارگیری حواس انسانی آغاز میشود: دیدن، شنیدن، لمس کردن، چشیدن و بو کردن. پرسشگری فرایندی است که از زمان تولد آغاز میشود. آنها با پرسیدنهای خود به دنبال فهمیدن و گشودن جهان پیرامون خود هستند.
دانش اندکی درباره نحوه رشد و تکامل پرسشگری کودکان وجود دارد. پاسخ پرسشهایی نظیر زمان آغاز پرسشگری، کیفیت، کمیت و نوع پرسشهای کودکان در سنین مختلف در اکثر کتابهای روانشناسی رشد و تربیتی هم در کتابهای تألیف شده و هم در کتابهای ترجمه شده بیپاسخ است و بطور کلی این مبحث در این کتابها نادیده گرفته شده است. بررسیهای انجام شده از مقالات و پژوهشهای منتشر شده نشان میدهد هیچ کدام از این مطالعات بیانگر محدوده سنی آغاز پرسشگری نیستند. با اين حال، اين مبحث به عنوان موضوع مطالعه برخی از پژوهشهای هر چند اندک قرار گرفته است و برخی از پژوهشها با انتخاب دامنه سنی خاصی امکان بروز پرسش در آن دامنه سنی را بطور ضمنی مورد تایید قرار دادهاند. به عنوان مثال انتخاب کودکان 1 تا 5 ساله (شوینار، 2007) برای مطالعه عمل پرسشگری آنها بطور ضمنی به این موضوع اشاره دارد که کودکان از یک سالگی، جدا از نوع و کیفیت پرسشان، قادر به پرسیدن هستند. این موضوع نشان میدهد که کودکان از سنین بسیار پایین شروع به پرسیدن میکنند.
به گفته پاول هريس (به نقل برگر، 2014)، روانشناس كودك در دانشگاه هاروارد، پژوهشها نشان ميدهد كه كودكان بين سنين 2 تا 5 سالگي نزديك به 40000 پرسش ميپرسند. تعداد پرسشهاي كودكان در 4 سالگي با 300 پرسش در روز به اوج خود ميرسد. در اين بازه زماني، تحولي در نوع پرسشها اتفاق ميافتد و از پرسشهاي مبتني بر حقايق صرف (نام چيزها) به پرسشهايي كه به دنبال تبيين و توضيح هستند تغيير مييابد.
پرسشهای کودکان نقش مهمی در رشد شناختی آنها ایفاء میکند. موجب رشد تخیل آنها شده و آنها را برای آفرینشهای بیشتر تحریک میکند. کاریج (1989) عقیده دارد؛ توانایی بکارگیری پرسشها بطور انعطافپذیر و کارآمد کودکان را قادر میسازد تا به اطلاعات جدید دست یافته، درک و فهم خود را افزایش داده، و مسائل را حل کنند (کاریج، 1989). از نظر هیمن و لگار (2013) فرآیند شناختی فعال و پیچیده جستجوی اطلاعات از دیگران با استفاده از پرسش یک عمل مهم تکاملی است.
کودکان انواع متفاوت پرسشها را با اهداف مختلفی میپرسند (کالانان و اکس، 1992؛ کملر نلسون و انیل، 2005). برای مثال کودکان پیش دبستانی میتوانند پرسشهای خود را برای بدست آوردن مقولههای مفهومی مختلف (گریف و همکاران، 2006) و یا برای کسب اطلاعات جدید (شوینار، 2007 و کاریج، 1989) هدایت کنند. شوینار (2007) پرسشهای کودکان را در رابطه با درخواست آنها برای حقایق منفرد یا اطلاعات تبیینی پیچیدهتر مورد تحلیل قرار داده است. تحلیل شوینار نشان میدهد در تمام سنین، پرسشهای مبتنی بر حقایق شایع تر بودند، اما هر چه کودکان بزرگتر میشوند نسبت پرسش های از نوع تبیینی نیز افزایش پیدا میکند. در حالی که کودکان یکساله هیچ پرسش مبتنی بر تبیین نمیپرسند، در سن 5 سالگی، به طور متوسط 30 درصد از پرسشهای کودکان از نوع پرسشهایی هستند که نیاز به پاسخهای تبیینی دارد. علاوه بر این، در محدوده 3 سالگی، افزایشی نسبی در پرسشهای مبتنی بر تبیین به چشم میخورد که ممکن است به این معنی باشد که کودکان در این سن علاقه مند به اطلاعات علی هستند. این نتیجه با یافتههای هیکلینگ و ولمن (2001) مبنی بر اینکه کودکان در 3 سالگی بیشتر از 2 یا 4 سالگی از بیان علی استفاده میکنند منطبق است. كودكان در حدود سنين 4 تا 7 سالگي بسيار کنجکاو بوده و پرسشهای زيادي ميپرسند. اين دوره براساس مراحل رشد پياژه زمان ظهور استدلال در كودكان است (سانتراك، 2004).
فرازیر و همکارانش (2009) نیز پژوهشی در قالب یک رساله دکتری با تمرکز بر پرسشهای “چگونه” و “چرا”ی کودکان 2 تا 5 ساله، درخواست آنها برای اطلاعات تبیینی، و همچنین نحوه واکنش کودکان به پاسخ دریافتی از بزرگسالان انجام دادهاند. این پژوهش شامل دو مطالعه بود، در مطالعه اول متن گفتگوی روزمره شش کودک را با پدر و مادر، خواهر و برادر، و مهمانشان در منزل را از سنین 2 تا 4 مورد بررسی قرار گرفت. در مطالعه دوم، آنها بصورت آزمایشگاهی گفتگوی 42 کودک پیش دبستانی 3 تا 5 ساله را مورد ملاحظه قرار دادند که با استفاده از اسباببازی، داستانها و ویدیوها برای پرسش کردن تحریک میشدند. آنها با ملاحظه چگونگی واکنش کودکان به پاسخهایی که به پرسشهای آنها داده میشد دریافتند که رضایت کودکان زمانی است که آنها یک پاسخ توضیحی دریافت میکند تا زمانی که آنها چنین پاسخی دریافت نمیکنند. در هر دو مطالعه، وقتی که پیش دبستانیها پاسخهای توضیحی دریافت میکنند، آنها راضی به نظر میرسیدند (آنها موافقت میکردند و یا یک پرسش جدید پیگیرانه میپرسیدند). اما زمانی که آنها پاسخ تبیینی دریافت نمیکردند، ناراضی به نظر میرسیدند و به احتمال زیاد پرسش اصلی خود را تکرار میکردند یا توضیح جایگزینی را عرضه میکردند. فرازیر و همکارانش میگویند: بررسی تعاملات محاورهای، و بطور خاص واکنشهای کودکان به انواع مختلف اطلاعاتی که آنها از بزرگسالان در پاسخ به پرسشهایشان دریافت میکردند، تایید میکند که کودکان بطور فعال برانگیخته میشوند تا به دنبال تببینها باشند. آنها برای به دست آوردن اطلاعات از استراتژیهای محاورهای خاصی استفاده میکنند. زمانی که پیش دبستانیها پرسشهایی از نوع “چرا” میپرسند آنها نه تنها برای تداوم گفتگو تلاش میکنند، بلکه برای دستیابی به راه حل مسائل تلاش میکنند. نتایج این پژوهش با در نظر گرفتن محدودیتهای تعمیمی نشان میدهد که در سن 2 سالگی، کودکان به طور فعال در فرایند یادگیری خود در مورد جهان اطراف شان مشارکت میکنند. فرازیر و همکارانش (2009) میگویند: برخی شواهد نشان میدهد که در رابطه با وظایف آسانتر، کودکان پیش دبستانی میتوانند تشخیص دهند چه موقع به اطلاعات کافی برای پرسشهایشان بدست آوردهاند. به عقیده زیمرمان و پیک (1972) با روشهای تربیتی مناسب میتوان پرسشگری کودکان را افزایش داد. از نظر آنها پرسشهای الگوسازی شده تعداد پرسشهایی را که کودکان میپرسند افزایش میدهد.

2-3-3- تبیین پرسشگری از دیدگاه روانشناختی
از بعد روانشناختی میتوان پرسشگری را بر اساس چند نظریه تبیین کرد. یکی از این نظریهها متعلق به پیاژه است که پرسشگری را بر اساس مفهوم عدم تعادل شناختی106 قابل تبیین میکند. نظریه دیگری که پرسشگری را تبیین میکند کنجکاوی معرفتی107 است که شباهتهایی نیز با نظریه تعادل شناختی دارد. در ادامه این دو تبیین را مورد بررسی قرار میدهیم.

2-3-3-1- عدم تعادل شناختی
یکی از نظریههایی که پرسشگری کودکان و بطور کلی انسان را میتوان بر مبنای آن تبیین کرد نظریههای ساختنگرایی از جمله نظریه تحول شناختی پیاژه است. در نظریه تحول شناختی پیاژه تعامل بین انسان با محیط پیرامون نقش اساسی دارد. زندگی در نظریه پیاژه تعاملی خلاق و بدون وقفه بین انسان و محیط است. پياژه (1985) این تعامل را در چارچوب مفاهیم سازگاری108 و سازمان تبیین میکند. این دو مفهوم توضیح دهنده كنش‌هاي زيستي هستند که در طول زندگی همواره تغییر ناپذیر میمانند. سازگاری مکانیزمی است که فرد از طریق آن به ايجاد تعادل بين درونیسازي109 (جذب) و برونسازي110 (انطباق، همسازی) میپردازد، فرآيندي كه موجب رهايي انسان از بي‌تعادلي و رسيدن به تعادل شناختی میشود. در اثر این سازگاری یا همان فرایند تعادلیابی111 سازمان شناختی شكل ميگيرد و اين سازمان نیز به نوبه خود به سازگاری مجدد ميانجامد. این عدم تعادل و تعادل شناختی حاصل تعامل مداوم بین محیط و فرد است که تا پایان عمر ادامه مییابد.
موقعیتهایی برای فرد پیش میآید که تجربیات و دانش قبلی فرد پاسخگوی آن موقعیت نیست و طرحوارهای که چنین موقعیتی را توضیح میدهد پاسخگو نیست. در واقع این موقعیتها واکنشی را تقاضا میکند که پاسخهای قبلی فرد آن را پوشش نمیدهند. من چگونه میتوانم بر این موقعیت پاسخ مناسب بدهم؟ اینجاست که علامت پرسشی پیش روی فرد قرار میگیرد. فرد برای باز یافتن وضعیت تعادلی قبلی باید به این پرسش پاسخ دهد. البته این چرخهای مداوم است. زیرا پاسخ به پرسشهای موجود فرد را در سطح دیگری قرار میدهد که برای او تعارض دیگری پیش میآورد. با مثالی این موضوع را میتوان چنین توضیح داد. فردی در روبروی خود تپههایی میبیند، پرسش او در این مرحله این است که پشت آن تپهها چیست؟ وی بدنبال پاسخ پرسش خود به سوی تپهها راه میافتد. بالاخره بالای تپهها میرسد. آنچه که میبیند یک چمنزار زیبایی است با گلهای

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع پرسشگری، وجود خداوند، معرفت دینی Next Entries منبع تحقیق با موضوع پرسشگری، تفکر انتقادی، شکاف اطلاعات، تعلیم و تربیت