منبع تحقیق با موضوع نماز جمعه، ظاهر و باطن، حجرالاسود، هتک حرمت

دانلود پایان نامه ارشد

فقه و فقها علاقه نشان مي داد. اعزاز و تکريم فقه و فقها بدين خاطر بود که تدوين احکام فاطميان ضرورت پيدا کرده بود. امري که تا به آن روز انجام نشده بود.252 رسم خطبه خواني در اعياد و بيان احکام شرعي از رسومي بود که منصور بالله انجام داده است، در روز عيد قربان در مهديه خطبه خواند و گفت: خدايا کارگزاري بندگانت را در سرزمينت بر عهده من گذاشتي. خدايا مرا شايسته ايشان و آنها را شايسته من قرار بده. و زيارت خانهات را نصيبم کن. منصور بعد از اين به توضيح مناسک حج پرداخت. البته در تاريخ ثابت نشده که منصور بالله و يا ديگر خلفاي فاطمي فريضه حج را به جا آورده باشند. در مورد ديگري او در حالي که با ابايزيد در ستيز بود، عيد فطر را جشن گرفت. وي در خطبه عيد گفت: خدايا تو مرا از بستر نرم خارج کردي، از خواب غفلت دور نمودي، خدايا تو مي داني که من از خاندان پيامبر تو و پسر پيامبر تو هستم، خدايا من جان و قلبم را در راه مبارزه با دشمنت در کف نهادم و به خونخواهي پيامبرت برخواستم و در اين کار رضايت تو را طلب کردم تا اينکه در زمين آن طور که شايسته تو است عبادت شوي و حکم تو در آن گسترانيده گردد”253 ابايزيد که عليه منصور فاطمي شوريد، از خوارج بود و مسلمين را تکفير مي کرد. در حالي که متبحر در فقه و کلام اباضيه بود، کشتار مردان و تجاوز به زنان نيز از کارهاي او در هنگام فتح شهرها بوده است. او به کابين در آوردن دو خواهر را همزمان مجاز و هتک حرمت زنان مخالفان را مباح مي دانست.254 منصور بالله اسماعيل هنگامي که در قيروان بود نمازي را براي مردم خواند که معروف به نماز اهل بيت شده بود. وي پس از رکعت اول تکبير گفت و پس از رکعت دوم پنج تکبير گفت، سپس به منبر رفت و پس از تعويض عبايش، رو به سمت قبله کرد و صد تکبير گفت، سپس به راست برگشت و صد بار تهليل (لااله الا الله) گفت؛ آن گاه پشت به قبله دو خطبه خواند و بين دو خطبه نشسته و دعا کرد.255
المعزّ لدين الله 365 ق: عهد معز براي دولت فاطمي عصري درخشان محسوب مي شود. او اديب، شاعر، فقيه وعالم به زبان هاي رايج عصر خود بود.256 در مدح او گفته اند: “کان مظهراً للتشيع معظماً لحرمة الاسلام کريماً حازماً سرياً يرجع الي الانصاف و يجري عن احسن احکامها”257 معز به عنوان فرمانرواي يک دولت اسلامي با جمعيت گوناگوني از حيث مذهب که تنها بخش کوچکي از آن اسماعيلي بودند، نمي توانست نه خود عقيده شريعت گريزانه همچون قرمطياني که در شرق بودند داشته باشد و نه مي توانست اجازه دهد که در قلمرو حکومتش کسي چنين بگويد. به همين علت هيچ نويسنده اسماعيلي در دوره فاطمي از عقيده شريعت گريزانه قرمطي و ترجيح علي الاطلاق باطن بر ظاهر حمايت نکرد و همه آنها به شدت اصرار بر رعايت عبادتين بنابر قول کرماني يعني هر دو جنبه ظاهري و باطني دين و شريعت داشتند.258 معز در سخنراني که بين شيوخ کتامه انجام مي دهد، از شأن خود به دور مي داند که خليفه اي باشد که به اکل و شرب و راحتي سر کند و يا اينکه اهل مسکرات و گوش دادن به غنا باشد.259 همچنين او در باب بحث ازدواج تذکر مي دهد که به يک همسر اکتفا کنيد چونکه تزويج به بيش از يک همسر موجب از بين رفتن قواي جسماني و ضعف آن مي شود.260 معز وقتي مصر را فتح نمود، دست به اصلاحات مذهبي زد. او مانند پدرانش عبارت “حي علي خير العمل” را به اذان اضافه نمود و همچنين دستور داد “بسمله” به جهر در نماز خوانده شود.261 معز قاضي نعمان را براي نگارش آثار فقهي و کلامي ترغيب و تشويق مي نمود. قاضي نعمان که منصب قاضي القضاتي را به عهده داشت همراه امام فاطمي در روزهاي جمعه و دو عيد مهم مسلمين (فطر و قربان) به منبر مي رفت.262 او وقتي به مصر رسيد و وارد قصر خود شد، دو رکعت نماز گذارد و تمامي کساني که با او بودند به او اقامه کردند. 263 همو در اولين عيد فطري که در قاهره بود نماز عيد برگزار کرد. ترتيب نمازي که معز خواند، بدين گونه بود: او نمازي طولاني خواند که در رکعت اول بعد از سوره حمد، سوره غاشيه خواند. بعد از آن تکبير گفت و رکوع و سجده اي طولاني خواند. در رکعت دوم سوره حمد و سوره ضحي را خواند. ابن زولاق مي گويد در رکوع و سجده او من بيش از 30 بار سبحان الله گفتم. او مي گويد اين نماز جدش علي بن ابيطالب بود. معز در يان نماز نيز بسم الله … را به جهر خواند. بعد از نماز به منبر رفت و خطبه خود را با بسم الله الرحمن الرحيم آغاز کرد … بعد از پايان خطبه به زير آمده و اکل طعام را شروع کرد و به تهديد کساني پرداخت که خوردن را به تاخير مي اندازند. (احتمالا اهل سنت)264 او نماز عيد قربان را هم به همان سبک نماز عيدفطرخواند. او اما در باب نماز ميت نيز رسمي داشت. وقتي در سال 363ق پسر عموي او فوت نمود، معز براي پسر عموي خويش نماز ميت خواند و در آن هفت تکبير گفت. در حالي که براي غير او پنج تکبير گفته بود. مقريزي اين رسم را از آن علي بن ابيطالب مي داند که براي ميت تکبير به اندازه منزلت او مي گفت.265 بعد از فوت قاضي نعمان معز در سال 364 ق علي بن نعمان پسر قاضي را به منصب قضاوت گماشت. و به او اجازه داد تا با تتبع در شرع به دادن حکم مشغول گردد. او نيز در خانه و مسجد جلسه افتا برقرار نمود.266 معز که از اباحه گريهاي قرمطيان ناراحت بود نامه اي به حسن قرمطي نوشت و در آن از خونريزي ها و اسير کردن زنان و مردان توسط آنها شکايت مي کند. او از قرمطي مي خواهد که به جبران مافات بپردازد و يا اينکه منتظر عذاب آخرت باشد.267
شريعت در سخنان جوهر سردار فاطمي: جوهر سردار فاطميان در هنگام فتح مصر بود. او بعد از فتح مصر در سخنراني ها و خطبه هاي مختلفي داشت که وعده استقرار دوباره سنت حقيقي پيامبر (ص) با مسووليت اصلي خاندان او مي داد.268 اين سردار معز، در نامه اي به مردم مصر امان نامه اي نوشت: ….. در طاعت او که نگهدارتان از معصيت است شتاب نماييد …. (اميرالمومنين معز) فريضه حج را که تعطيل شده است، بار ديگر برپا بدارد … با ترميم مساجد شما و پاکيزگي و مفروش کردن آنها و حقوق و مواجب دادن به مؤذن و خادمان آن و ائمه جماعات مساجد اقدام نموده … و آن سان که او (معز) عقيده دارد کار را به انجام برسانم تا اسلام سنت يگانه و شريعت پيروي شده اي باشد و شما چنان گذشته آگاهانه به اداي فرايض بپردازيد و براي آن در مساجدتان اجتماع کنيد؛ آن گونه که پيشينيان امت از صحابه و تابعان و فقيهان شهرها، احکام را بر اساس مذاهبشان جاري مي کردند. همچنين اذان، نماز، روزه ماه رمضان و عيد فطر و زکات و حج و جهاد را بر اساس دستور خداي عزّوجل در قرآن و سنت پيامبرش جاري سازيد.269 حضور در نماز جمعه اهميت زيادي نزد فاطيمان داشته است. به نحوي که جوهر در هنگام فتح مصر، در تاريخ 20 شعبان سال 358 در جامع عتيق قاهره براي نماز جمعه حاضر گشت.270 او در ماه جمادى الاولى سال 359 ق جوهر به مسجد جامع ابن طولون رفت و به مؤذن دستور داد كه در اذان خود (حى على خير العمل) بگويد. او نخستين كسى بود كه در مصر اين جمله را در اذان گفت. پس از آن در جامع عتيق هم همين جمله را در اذان گنجانيد و در نماز بسم الله الرحمن الرحيم را بلند خواند.271 جوهر در هنگام حضورش در قاهره، بعد از اتمام ماه مبارک رمضان عيد فطر را بر اساس حساب عددي که مبتني بر علم نجوم است اعلام نمود و عيد گرفت. او در قاهره نماز عيد را خواند در حالي که اهل مصر که سني بودند، با او نماز نخوانده و فرداي آن روز در جامع عتيق نماز عيد خواندند.272 در اين باره در پاورقي اتعاظ در باب نظر فاطميان به نقل از “المجالس المستنصريه” اين گونه آمده است: آنچه مقتضي اين مذهب شريف است اين است که دخول در ماه رمضان و خروج از آن به دو چيز اثبات مي شود: رويت و حساب با هم، اين دو مثل ظاهر و باطن مي مانند. زماني که يکي از اين دو مشکل شد، به ديگري رجوع مي شود. به همين دليل است که در اين بحث احتياج به امام پيدا مي شود چون که به وسيله او حقيقت کشف مي شود. رويت هلال مثل ظاهر است چون مشاهده مي شود و حساب عددي مثل باطن است چون امري معقول مي باشد. شيوه حساب نيز بدين گونه است که از ابتداي سال اعمال مي شود و در هنگامه ماه رمضان، طلوع هلال ديده مي شود. اگر حساب و رويت موافق هم بودند، ظاهر و باطن اتفاق نظر پيدا کردند و اشکال از بين رفته، ولي اگر بر مبناي حساب رمضان بود اما هلال رويت نشد مي فهميم که در مسير رويت آن اخلال پيش آمده است. جوهر همچنين اصلاحاتي ديني در نماز جمعه انجام داد. به طور مثال گفتن تکبير بعد از نماز جمعه را زائل کرد و قرائت سوره الاعلي را در نماز جمعه ممنوع نمود.273 در بين اصلاحاتي که جوهر انجام داد، اخذ ماليات هاي غير قانوني نيز پايان يافت. همچنين در بين اين امور مقدار فطريه ماه مبارک رمضان نيز بر طبق سنت پيامبر و اهل بيتش معين گشت.274 نقل شده که جوهر بعضي از قرامطه را که افعال ناشايست از ايشان سر زده بود مانند کندن حجرالاسود و ديگر کارهاي خلاف، در مصر به سياست (قتل) رسانيد.275
العزيز بالله 386 هـ .ق: عزيز ساخت مسجد جامع قاهره را شروع کرد. او به طور مرتب روزهاي جمعه ماه رمضان به مسجد مي رفت و نماز جمعه را به جماعت برگزار مي کرد.276 همچنين او نيز در عيد فطر و قربان به اقامه نماز عيد و ايراد خطبه مي پرداخت.277 يکي ديگر از کارهايي که خلفاي فاطمي به خصوص عزيز انجام مي داد، ارسال کاروان حجاج به مراسم حج تمتع به همراه پوشش خانه خدا بود.278 روزگار حکومت عزيز آغاز برنامه هاي آموزشي نسلي آشنا به نظام فقهي فاطميان بود که به تدريج جايگزين نظام فقهي رايج در مصر مانند مذهب مالکي مي شد.279 او با تشويق برگزاري مناظره بين مسلمانان و مسيحيان، از مجازات کساني که مرتد شده اند، خودداري مي کرد. اينها همه شايد بدين دليل بود که همسر او نصراني بود. احتمالا در مذهب فاطمي ازدواج دائم با اهل کتاب (بر خلاف فقه اماميه) جايز بوده است. همچنين با بر قرار ساختن رسم پرداخت مقرري ثابت براي کارمندان دولت، گرفتن هرگونه رشوه و هديه را ممنوع ساخت.280 او نيز مانند اجدادش به عيد قربان اهميت مي داد. به همين روي در روز عيد قربان مراسم بيعت مردم با او با اعلان خبر وفات پدرش المعز برگزار شد. نزار سواره به مصلي رفت و با مردم نماز خواند و با ايشان دست به دعا برداشت.281 در پي جنگ ها و تهاجماتي که توسط لشگر بيزانس براي حکومت فاطميان ايجاد شده بود، العزيز بالله فرزند و جانشين المعز در سال 377 هجري به دنبال برقراري صلحي موقت و هفت ساله با آنان برآمد. در اين بين يکي از شرايط العزيز براي امضاي صلح نامه امکان برگزاري نماز جمعه در مساجد بود که به امپراتوري بيزانس اعلام شد.282
الظاهر لاعزاز دين الله (427ه): در زمان حکومت ظاهر داعيان ملزم بودند دعائم الاسلام و کتاب فقهي ابن کلس در مذهب اهل بيت را تدريس کنند و بخشهايي از آن را حفظ کنند. او داعيان را وادار کرد که مردم را به حمايت از کتاب “دعائم الاسلام” قاضي نعمان و کتاب المختصر فقهي وزير “ابن کلس” فرا خوانند.283 داعيان موفق در اين طرح جايزه دريافت مي کردند.284 تعزيز فقهاي اسماعيلي با اعطا صله امري بود که در غير اين مورد نيز از ظاهر نقل شده است.285 اما در سال 416 ق فقهاي مالکي را نفي بلد نمود.286
الحافظ لدين الله (544ه): در زمان حافظ، او چند تن از امراي نظامي را به وزارت خود گماشت. يکي از اين امرا، سني مذهب و نامش رضوان بود. او در صدد برآمد که به بهانه اي حافظ را از خلافت عزل کند. اما چون نمي خواست اين کار به زور انجام پذيرد فقهاي شريعت اسلامي از مذاهب گوناگون را جمع کرد تا به نحوي از آنها حکم عزل حافظ را بگيرد. فقيه اول که سني مذهب بود گفت که خليفه را جز با شرايط فقهي از فقه اهل سنت، نمي توان خلع نمود و فقه اهل سنت اگرچه از بعد نظري چنين کاري را روا مي دارد اما وقتي خليفه اي بر مسند خلافت تکيه زده، به دشواري مي توان راه کاري عملي براي خلع او يافت. فقيه اثني عشري نيز با اين توجيه که چون حافظ از نظر او مشروعيتي ندارد، تا خلعش ضرورت پيدا کند؛ (يعني خلافت او چون اعتبار شرعي نداشته، نمي تواند

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع نماز جمعه Next Entries منبع تحقیق با موضوع ظاهر و باطن، نماز جمعه، امام صادق، نماز جماعت