منبع تحقیق با موضوع منابع معتبر، ظاهر و باطن، افغانستان

دانلود پایان نامه ارشد

نگاشته شده و همراه با مقدمه اي از سوي فرهاد دفتري، توسط انتشارات همين مرکز به چاپ رسيد. کتابي که خيلي از مقالاتي که در آن آمده براي اولين بار است که در مطالعات اسماعيلي مطرح مي شود. دفتري در مقدمه اين کتاب آن را اولين تحقيق مستقل گروهي در مورد اسماعيليه مي داند که بر اساس شيوه هاي علمي در ايران انجام شده است، که در اين صورت اقدامي پيشگامانه در زمينه مطالعات جديد اسماعيلي مي داند. نويسندگان اين کتاب هرکدام به بررسي بخشي از عقايد و يا نقاط مبهم فرقه اسماعيليه پرداخته اند. اين کتاب را مي توان به سه بخش تقسيم کرد که در هر کدام از آن بخش ها مي توان سرنخ هايي از مباحث مربوط به فقه و شريعت يافت. بخش اولين کتاب که در مورد اعتقادات است مقالاتي در باب خدا و صفات او، نبوت، امامت، معاد و باطني گري از ديدگاه اسماعيليه را دارا است. در اين بخش به خصوص در چهار مقاله اخير مي توان مباحث مربوط به اين پژوهش را هرچند به طور غير مستقيم يافت. در بخش دوم اين کتاب مقالاتي در باب بعضي از بزرگان اسماعيلي و يا منسوب به اين فرقه همچون قاضي نعمان، ابوحاتم رازي، ناصرخسرو، شهرستاني و خواجه نصير آمده است که به بررسي مذهب، انديشه و آثار آنها پرداخته است. در اين بخش نيز در لابلاي اين زندگي نامه ها اشاراتي همسو وجود دارد. در بخش سوم نيز دو مقاله درمورد دروزيه و قرامطه آمده است، که در مقاله اولي به مواردي از فقه و شريعت دروزيان که منشعب از اسماعيليه فاطمي شدند، به طور صريح اشاره شده است و در مقاله دومي نيز اشارتي به شريعت گريزي هاي قرمطيان شده است. اين اثر نيز به دليل آنکه سعي داشته رويکردي تقريبي مرکز مورد نظر را نسبت به اديان و مذاهب من جمله اسماعيليان حفظ کند، نمي تواند اثري کاملا بيطرفانه در بررسي اين فرقه از حيث فقه و شريعت باشد. البته مي توان اين توجيه را نيز ارائه کرد که عقايد اسماعيليه در اين کتاب بيشتر رنگ و بوي فاطمي دارد که آنها نيز مراعات ظاهر و باطن در کنار هم را معتقد بودند و به شريعت گريزي قرامطه و طيفي از نزاريان و دروزيان بسيار کم پرداخته شده است.
درسنامه تاريخ و عقايد اسماعيليه:3 اين کتاب توسط مهدي فرمانيان نوشته شده و نشر اديان در سال 1386 شمسي با همکاري موسسه مذاهب اسلامي آن را چاپ کرده است. اين کتاب داراي چهار بخش با عناوين بحث هاي مقدماتي، تاريخ اسماعيليه، دانشمندان اسماعيلي و اعتقادات اسماعيليه است. نويسنده اين کتاب به طور تفصيلي تاريخ و عقايد اين فرقه را بررسي کرده و در بيان حقايق اين فرقه صراحت بيشتري از دو اثر قبلي داشته است. اين اثر را نيز نمي توان اثري مستقل در باب فقه و شريعت اسماعيليان دانست و يا اثري که کاملا جنبه هاي اين موضوع را تنقيح کرده باشد. اما در اين کتاب و در پايان هر بخش به معرفي منابعي براي مطالعه بيشتر پرداخته شده که آن منابع تصريحات بيشتري در رابطه با موضوع اين پژوهش دارند.
اسماعيليه از گذشته تا حال:4 اين کتاب نگاشته محمد سعيد بهمن پور است و در سال 1386 زير نظر سازمان حوزه ها و مدارس علميه خارج از کشور و توسط انتشارات فرهنگ مکتوب به زيور طبع آراسته شده است. اين کتاب داراي چهار فصل است که به ترتيب به بررسي تاريخچه، عقايد، دوران معاصر و کتابشناسي اسماعيليان پرداخته است. از محاسن اين کتاب ارتباط نويسنده با بعضي از اسماعيليان مي باشد. همچنين در اين کتاب و در بخش عقايد بخش مجزايي به فقه اسماعيليه پرداخته و در بخشي ديگر مواردي از تاويلات فقهي اين فرقه را ذکر و تبيين نموده است. همچنين در فصل سوم کتاب که مربوط به دوران معاصر است، آداب مذهبي انشعابات فرقه اسماعيليه را به طور مجزا بيان نموده است. استفاده از منابع انگليسي نيز از ديگر امتيازات اين کتاب است. اگرچه مي توانست که از منابع اسماعيلي بيشتري استفاده نمايد.

اخبار القرامطه:5 اخبار القرامطه در مورد پيروان اين فرقه در احساء، شام، عراق و يمن است. اين کتاب در سال 1410 هجري در رياض عربستان و توسط دار الکوثر به چاپ رسيده است. اين اثر جمع آوري سهيل ذکار از تمامي منابعي است که درباره قرامطه نگاشته شده است. سهيل ذکار در اين کتاب تمامي منابع مربوطه را به ترتيب حوادث تاريخي و از ابتداي شکل گيري قرامطه تا افول آنها ذکر کرده است. سهيل ذکار کتاب دو جلدي ديگري تحت عنوان الجامع في اخبار القرامطه دارد. از حيث جامعيت و در کنار هم بودن تمام آنچه در بين منابع در باب قرامطه است، اثر قابل تحسيني مي باشد.
الموحدون الدروز في الاسلام:6 اين کتاب نوشته شيخ مرسل نصر رييس محکمه استينافيه دروز در لبنان است که در سال 1417 هجري در بيروت و توسط انتشارات الدار الاسلاميه به چاپ رسيده است. اين کتاب در 10 فصل تنظيم شده است. مرسل نصر در کتاب خود تاييدات بزرگان اهل سنت و شيعه لبنان را در مورد مسلمان بودن فرقه خود مي آورد و به تفصيل به بيان نظريات اين فرقه در باب اجزا و ارکان شريعت مي پردازد. او در اين کتاب به دنبال اثبات اين نکته است که موحدون کاملا يک فرقه اسلامي هستند که فقه مدار بوده و در خيلي از موارد مشابه فقه شيعيان و يا اهل سنت عمل مي کنند و تنها در بعضي موارد فقهي با ديگر مکاتب فقهي اسلامي تفاوت داشته که آنها هم از سر نوع برداشت بوده و اختلافي اجتهادي است. مرسل نصر در صدد رفع اتهامات برآمده و تاکيد مي کند که آنها التزام به ترک تمامي محرمات ديني دارند. اين همراهي دروزيان با ديگر شريعت باوران اسلامي جنبه مثبتي به نظر مي رسد اما آنچه که مورد اهمال قرار گرفته و انتقادي به اين کتاب است، نظريات شريعت گريزانه اي است که در کتبي همچون رسائل الحکمه آمده و جوابي به آنها داده نشده است و يا ترک شريعتي که اقوام مجاور دروزيان نقل کرده اند را چگونه بايد توجيه نمود؟
منابع مستشرقين: فرقه اسماعيليه مارشال گ. هاجسن:7 کتاب فرقه ي اسماعيليه تاريخ سياسي و اجتماعي و عقيدتي يکي از مهم ترين گروه اين فرقه، يعني نزاريان را طي يک صد و هفتاد سال (483 تا 654) براي ما باز گو مي کند. اين کتاب بنا به بيان آشکار مترجم آن، اولين کتاب مستقلي است که با پرداختي کاملا محققانه درباره ي اسماعيليه به زبان فارسي منتشر مي شود. هاجسن، با استناد به منابع معتبري چون جامع التواريخ رشيدالدين فضل الله همداني، جهان گشاي جويني، الکامل ابن اثير، تاريخ طبرستان ابن اسفنديار، تاريخ گزيده ي حمدالله مستوفي، تاريخ مصر ابن ميسر، و تاريخ دمشق ابن قلانسي و مطالعه ي متون بسيار ديني، فلسفي، کلامي، و جدلي فارسي و عربي، به نوشته خويشتن غنايي تحسين برانگيز بخشيده و برداشتي دقيق و استادانه از انديشه هاي نزاريان پيش روي خواننده گذاشته است. مترجم دانشمند کتاب هم به سهم خود، مقدمه اي مفصل و سودمند درباره ي تاريخ و عقايد اسماعيليان نگاشته که مدخلي بسيار راه گشا براي ورود به متن اصلي کتاب است.
تشيع در هند، جان نورمن هاليستر:8 اين کتاب که نتيجه حضور اين مستشرق در هند مي باشد، به طور تفصيلي به بيان تاريخ و اعتقادات فرق شيعه اثني عشري و اسماعيلي مي پردازد. اين مستشرق مشاهدات و برداشت هاي خود از اعتقادات و آيين هاي مذهبي و شرعي انشعابات مختلف فرقه اسماعيليه همچون بهره ها و خوجه ها و نزاريان را ذکر مي کند. از ديگر محاسن اين کتاب استفاده از منابع اسماعيليان که به زبانهاي انگليسي، اردو و گجراتي نوشته شده، مي باشد. اين کتاب توسط آذرميدخت مشايخ فريدني ترجمه شده و در سال 1373 شمسي توسط مرکز نشر دانشگاهي چاپ شده است.
آقاخان ها، ماهر بوس:9 اين کتاب به طور تخصصي درباره زندگاني چهار امام اسماعيليان نزاري قاسم شاهي معروف به آقاخان نوشته شده است. نويسنده اين کتاب ماهر بوس است و او به طور تفصيلي خلق و خو وسبک زندگي آقاخان ها بخصوص آقاخان سوم را مورد کنکاش قرار داده است. اين کتاب حاوي اطلاعاتي است که از رويکرد سکولارانه و شريعت گريزانه آقاخان ها حکايت مي کند. اطلاعاتي که در ديگر منابع نيز مي توان تاييداتي براي آن يافت و جواب اسماعيليان معاصر نيز ظاهرا جز سکوت چيز ديگري نبوده است. کتاب ماهر بوس توسط محمود هاتف ترجمه و در سال 1376 توسط انتشارات کتاب سرا چاپ گشته است.
9. معرفي و بررسي منابع
در ميان فرقه ها و دولت هاي برآمده در تاريخ اسلام شايد بتوان گفت که اسماعيليه از حيث منابع در وضعيت خوبي قرار دارد. اما اين منابع بيشتر به تاريخ سياسي اين فرقه شيعي پرداخته اند و شمار منابع و کتب فقهي اسماعيليان و يا منابعي که در مورد شريعت آنها سخن گفته باشد، محدود است. بهترين منبع فقهي موجود از آنها دعائم الاسلام قاضي نعمان است که تبيين آن به عهده بزرگاني همچون حميد الدين کرماني و مويد في الدين در مجالس الحکمه بوده است. در اين پايان نامه تلاش شده است که بيشتر از منابع متقدم استفاده شود. اما در مورد منابع متاخر علاوه بر ضعيف بودن بعضي از آنان، کمبود منابع در مورد انديشه و رفتار اسماعيليان معاصر به وضوح قابل احساس است. به نحوي که درباره اسماعيليان نزاري ايران، سوريه، بهره، خوجه، افغانستان و ديگر کشورهاي آسياي ميانه و يا رفتار اسماعيليان همراه آقاخان چهارم و انديشه شخص آقاخان در مورد شريعت منبع قابل اعتنايي وجود ندارد. به طور مثال آن طور که گفته شده است بهره هاي هند اجازه دسترسي پژوهشگران به منابع موجود در کتابخانه خود را نمي دهند و يا اينکه درزويان لبنان از دادن منبعي درباره خود به شخص پژوهشگر اجتناب کردند. به همين دليل در اين تحقيق از منابع موجود در کتابخانه دانشگاه اديان و مذاهب که قوي ترين کتابخانه اديان و مذاهب در ايران است، استفاده شده است. منابعي که توسط کساني نگاشته شده که چندي در ميان اسماعيليان ايران، هند و دروزيان حضور داشته اند. همچنين پايان نامه هايي که توسط اين افراد نگاشته شده و نيز سايت هاي خود اسماعيليان مورد استفاده قرار گرفته است. در اين بخش به معرفي و بررسي مهمترين منابعي که در اين تحقيق مورد استفاده قرار گرفته، پرداخته مي شود:
الف – منابع فرقه شناسي:
فرق الشيعه نوبختي:10 اين کتاب توسط ابو محمد حسن بن موسي نوبختي از متکلمان بزرگ شيعه اماميه (310تا300ق) نوشته شده است که در نجف به چاپ رسيده است. اين کتاب يکي از منابع اصلي پژوهشگر در معرفي اسماعيليه نخستين به شمارمي آيد. فرق الشيعه نوبختي از جمله معروفترين و کهن ترين آثاري است که درباره فرقه هاي شيعي نوشته شده و به تفصيل تمامي اين فرقه ها و انشعابات آنها را ذکر نموده است. به دليل اهميت اسماعيليه در ميان فرقه شيعي اين کتاب نيز به اين فرقه پرداخته و در اين بين با ذکر گروههاي اسماعيليه نخستين به بررسي آراء و انديشه آنها پرداخته است. اگرچه مي توان گفت نوبختي نگاه خوش بينانه اي به اين گروهها نداشته است.
ب – منابع تاريخي:
تاريخ طبري:11 کتاب تاريخ الامم و الملوك نگاشته محمد بن جرير طبرى است که در سال 224 ق در آمل متولد شد. وفات وى در سال 310 ه ق در سن 84 سالگى در بغداد روى داد. طبرى در علومي همچون فقه، حديث، تفسير و تاريخ تبحر داشت. طبرى سنى مذهب بوده ولى تعصب فرقهاي نداشته است. او يك سنى معتدل بوده که در متن کتاب تاريخ او شيعه ستيزي جايي ندارد. هرچند مي توان اين ويژگي او را ناشي از خو و تربيت مسالمت آميز وي دانست. ولي موضع گيري او در تاريخ هرگز به نفع شيعه نبوده است و بر همين اساس کتمان کم نويسي در مورد شيعه از نقايص کار اوست. به هر تقدير تاريخ طبرى، مهمترين تاريخ نامه روايى و سال شمار اسلامى است که با ظرافت و دقت رخدادها متناسب با سال وقوع به ترتيب کنار هم قرار گرفته اند. اين اثر‏ از کتب تاريخ عمومى‏ حساب مي شود که زبان آن عربى‏ است و مربوط به قرن چهارم‏ مي باشد. تاريخ طبرى دو بخش عمده دارد: بخش پيش از اسلام و بخش پس از اسلام. تاريخ طبرى دوره نوينى را در تاريخ نگارى اسلامى آغاز كرد و اثر فراوانى بر مورخان پس از خود برجاي گذاشت. در اين پژوهش و در مباحث مربوط به شريعت اسماعيليان نخستين و قرامطه از اين کتاب استفاده شده است.
الكامل في التاريخ:12 نوشته ابو الحسن على بن محمد ب

پایان نامه
Previous Entries دانلود پایان نامه با موضوع ایران اسلامی، نقوش هندسی، عصر سلجوقی، حالت طبیعی Next Entries منبع تحقیق با موضوع ناصر خسرو، سفرنامه ها، ظاهر و باطن، خلف بن احمد