منبع تحقیق با موضوع منابع عربی، حوزه علمیه، جمال الدین

دانلود پایان نامه ارشد

است. یعنی حجیت چیزی که باعث ظن می شود ولی در اخلاق حجیت خود ظن است. اما هر دو در نهایت بیانگر میزان احتمال مطابقت با واقع اند.

5-4. مقایسه ادله ی حجیت ظن فقهی- اصولی با ظن اخلاقی:
در مقایسه ی میان ادله ی حجیت و عدم حجیت ظن اصولی و اخلاقی می توان گفت: ادله ی حجیت ظن اصولی عمدتا دلیل عقلی است و ادله ی عدم حجیت ظن اصولی کتاب و سنت و عقل و وجدان می باشد .ادله ی حجیت و عدم حجیت ظن اخلاقی هم کتاب و سنت و عقل و وجدان است. در قرآن با توجه به قرائن موجود و قبل و بعد آیه می توان دلیل عدم حجیت ظن اخلاقی را از ظن اصولی تفکیک کرد .مثلا آیه ی ” لا تقف ما لیس” که استناد به عدم حجیت ظن اصولی شده ،اصلا در مورد مسایل اخلاقی است .آیه ی ” ان بعض الظن اثم” منحصرا در مورد عدم حجیت سوء ظن است .روایات نیز ناظر به ظنون اخلاقی و اصولی هستند که با توجه به قرائن حالیه و مقالیه در آن ها باید تشخیص داد ناظر به کدامین مورد است .اما دلیل عقلی ترجیح راجح چه در ظن اصولی ،چه در ظن اخلاقی زمانی که امر دایر به دو طرف راجح و مرجوح باشد مورد استناد می باشد .در ظن اصولی اگر نخواهیم به ظن عمل کنیم منجر به عمل به وهم شویم قطعا تقدم راجح ترجیح دارد و ظن حجت می باشد .در مسائل اخلاقی هم وقتی ظن نسبت به خدا و پیامبر و مومنین باشد ،رجحان با حسن ظن است و وقتی موارد استثناء مطرح شود رجحان با سوء ظن است پس این دلیل عقلی به طور مطلق مورد استفاده در حجیت ظن اصولی و اخلاقی می باشد .وجدان و نگاه عرفی هم در ظن اصولی و اخلاقی ناظر به یک مطلب است و هر دو ظن قوی اعم از اصولی و اخلاقی ،سوء یا حسن را حجت می داند و عدم حجیت را برای ظن ضعیف قائل است.

نتیجه گیری:
آنچه از بررسی و پژوهش پیرامون معنا و حکم و ادله ی حجیت ظن در علم اصول و اخلاق به دست آمد این است که:
ظن در هر دو علم به یک معنا است. اعتقاد راجح همراه با احتمال نقیض. از عنوان رجحان نیز ادراک بین 50 تا 100 فهمیده می شود.
حکم ظن در هر دو حیطه ی علمی یکی است. ظن قوی و در رتبه ی بالای تشکیکی اش حجت است و ظن ضعیف و در رتبه ی پایین تشکیکی محکوم به عدم حجیت است. چه ظن فقهی- اصولی باشد، چه ظن اخلاقی.
رابطه ی منطقی بین ظن فقهی- اصولی با ظن اخلاقی عموم و خصوص من وجه است. در موارد افتراق حکم حجیت و عدم حجیت آن با توجه به شدت قوت و ضعف درجه ی ظن می باشد و در موارد اجتماع هر یک به دیگری در شناخت درجه ی تشکیکی ظن و در نتیجه حجیت یا عدم حجیت آن کمک می کند.
برخی ادله ی حجیت ظن مثل دلیل عقلی لزوم ترجیح راجح هم در ظن فقهی- اصولی جریان می یابد هم در ظن اخلاقی.
در قرآن کریم با توجه به قرائن موجود و قبل و بعد آیه دلیل حجیت ظن فقهی- اصولی از دلیل حجیت ظن اخلاقی تفکیک داده می شود .
روایات ناظر به ظنون فقهی- اصولی و اخلاقی هستند که با توجه به قرائن حالیه و مقالیه در آنها روشن می شود ناظر به کدامین مورد است و دیگر خلط مبنا و دلیل صورت نمی گیرد.
وجدان و نگاه عرفی در ظن فقهی- اصولی و اخلاقی ناظر به یک مطلب است و هر دو ظن قوی اعم از ظن فقهی- اصولی و اخلاقی، سوء یا حسن را حجت می دانند و عدم حجیت را برای ظن ضعیف قائل است.

فهرست منابع و مآخذ:
– قرآن کریم
الف .منابع عربی
آلوسى، سید محمود. روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم .ج 1و 6و 13. على عبدالبارى عطیۀ، بیروت: دارالکتب العلمیه، اول، 1415ق.
ابن ادریس حلى، ابوعبدالله محمد بن احمد. المنتخب من تفسیر التبیان .ج 1 .محقق سید مهدى رجائى ،قم: کتابخانه آیت الله مرعشى نجفى، اول، 1421ق.
ابن منظور ،جمال الدین محمد بن مکرم .لسان العرب .ج 13 ،احمد فارس صاحب الجوائب، بیروت- لبنان : دار الفکر للطباعۀ و النشر و التوزیع- دار صادر، سوم،1414ق.
ابو الحسین ،احمد بن فارس بن زکریا . معجم مقائیس اللغة .ج 3، عبد السلام محمد هارون ،قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، اول، 1424ق.
اردبیلى ،احمد بن محمد. زبدة البیان فی أحکام القرآن . محمد باقر بهبودى ،تهران: المکتبۀ الجعفریۀ لإحیاء الآثار الجعفریۀ، اول، بی تا.
بحرانى ،آل عصفور یوسف بن احمد بن ابراهیم. الدرر النجفیة من الملتقطات الیوسفیة .ج 1 ،بی جا: دار المصطفى لإحیاء التراث،1423 ق.
7 . بدری ،تحسین .معجم مفردات اصول الفقه المقارن .تهران: بی نا، اول، 1421ق.
8.. جصاص، احمد بن على. احکام القرآن .ج 5، محمد صادق قمحاوى، بیروت: دار احیاء التراث العربى، اول، 1425ق.
9. جوهرى ،اسماعیل بن حماد. الصحاح- تاج اللغة و صحاح العربیة .ج 6 ،احمد عبد الغفور عطار ،بیروت- لبنان : دار العلم للملایین، اول، 1412ق.
10. حائرى ،سید محمد مجاهد طباطبایى . القواعد و الفوائد و الاجتهاد و التقلید( مفاتیح الأصول) ج ،بی جا: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، 1216ق.
حجازى، محمد محمود. التفسیر الواضح .ج 2 و3، بیروت: دار الجیل الجدید ،دهم ،
1413ق.
12. حرّ عاملى ،محمد بن حسن .الفوائد الطوسیة. سید مهدى لاجوردى حسینى محمد درودى، قم: المطبعۀ العلمیۀ، اول، 1403ق.
13. —————تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة ج 3و11.
12و 16و 17و 27 ،بی جا: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، اول، 1421ق.
14 .حسینی ،محمد .الدلیل الفقهی تطبیقات فقهیه لمصطلحات علم الاصول. دمشق: بی نا، اول،
2227م.
15.———-. معجم المصطلحات الاصولیه .بیروت: بی نا، اول، 1415ق.
حقى بروسوى، اسماعیل. تفسیر روح البیان .ج 1، بیروت: دارالفکر، اول، بی تا.
17.حسینى شیرازى، سید محمد. تقریب القرآن إلى الأذهان .ج 5، بیروت: دار العلوم، اول،
1424ق.
18. حمیرى ،نشوان بن سعید .شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم .ج 7 ، حسین بن عبد الله العمرى- مطهر بن على الاریانى- یوسف محمد عبد الله ،بیروت- لبنان، دار الفکر المعاصر، اول، 1422ق.
19. خطیب، عبدالکریم. التفسیر القرآنى للقرآن .ج 6و 13، بیروت : دار الفکر العربی، اول، بی تا.
20.راغب اصفهانى ،حسین بن محمد .مفردات ألفاظ القرآن . صفوان عدنان داودى، لبنان- سوریه: دار العلم- الدار الشامیۀ، اول، 1412ق.

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع آیات و روایات، محکم و متشابه، مطلق و مقید Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی بندر عباس، استان هرمزگان