منبع تحقیق با موضوع مسئولیت کیفری، مجازات اسلامی، سن مسئولیت کیفری، دوران کودکی

دانلود پایان نامه ارشد

عنوان معیار مسئولیت کیفری تعیین شد اما از نظر حقوقدانان، این معیار بدون توجه به واقعیت های اجتماعی و روانی و فیزیولوژیک افراد تعیین گردیده است و باید یک معیار مسئولیت کیفری مناسب و منطبق با واقعیت های اجتماعی تعیین شد.
1-3 سابقه وپیشینه تحقیق
در مورد این پژوهش کم وبیش نوشته هایی وجود دارد که برخی از آنها در ارتباط با همین موضوع می باشد که از آن جمله می توان به مقاله رشد جزایی از دکتر رهامی و مقاله دکتر نسرین مهرا در خصوص حق کودک بر خطاکاری نام برد همچنین کتب فقهی چون تحریرالوسیله امام خمینی، وسائل الشیعه حرعاملی وشرح لمعه شهید ثانی اشاره کرد. اما آنچه نوشته حاضر را از سایر آثار متمایز می کند توجه وتحلیل رویکرد قانون جدید مجازات اسلامی مصوب 92 می باشد.
1-4ضرورت انجام تحقیق
با توجه به جدید التصویب بودن قانون مجازات اسلامی، شناسایی نقاط ضعف و قوت این قانون و تلاش در جهت اصلاح نواقص امری ضروری به نظر می رسد.
از آنجائیکه یکی از مهم ترین منابع تدوین قوانین ایران فقه امامیه می باشد بررسی نظر فقها در خصوص این موضوع کمک موثری به وضع قوانین مناسب می کند.
1-5 سوالات وفرضیه های تحقیق
1-5-1سوالات
1-معیار پذیرش مسئولیت کیفری اطفال در قانون مجازات اسلامی چیست؟
2-دیدگاه فقهای امامیه و اهل سنت در مورد سن بلوغ افراد چگونه است؟
3-استفاده از ضابطه نوعی در تعیین سن مسئولیت کیفری کارامد تر است یا ضابطه شخصی؟
1-5-2فرضیه ها
1-تنها معیار در پذیرش مسئولیت کیفری اطفال بنابر نظر قانون مجازات اسلامی بلوغ فکری افراد دانسته شده است. چه بسا افرادی دارای بلوغ جنسی هستند ولی در بلوغ فکری دچار مشکل می باشند و به حد رشد نرسیده باشند.
2-فقها امامیه همه معتقدند که هم بلوغ جنسی و هم بلوغ فکری معیار پذیرش مسئولیت کیفری است اما در مورد سن بلوغ دچار اختلاف شده اند فقهای عامه غیر از مذهب حنبلی بقیه در سن بلوغ اتفاق نظر دارند ولی در مورد اینکه کدام سن بلوغ می باشند(جنسی یا فکری) برخی قایل به بلوغ فکری و برخی قایل به هر دو می باشند و حتی عقیده دارند که طفل ممیز اگر مرتکب جرمی شود مشمول مسئولیت کیفری قرار گرفته است و خیلی روی مبحث بلوغ سخن به زبان نیاورده اند.
3-با مطالعه ی کتب فقهای امامیه و عامه هر دو در تعیین سن مسئولیت کیفری افراد هم ضابطه نوعی و هم شخصی را مطرح کرده اند قانون مجازات اسلامی با تبعیت از نظر فقها این دو ضابطه را باهم پذیرفته است.
1-6اهداف وکاربردهای تحقیق
مطالعه اجمالی بحث سن مسئولیت کیفری اطفال در قانون جدید مجازات اسلامی و تطبیق آن با نظر فقهای اهل سنت وامامیه و ارائه راهکارهایی جهت بهبود و اصلاح قانون در این زمینه وهمچنین جمع آوری نظرات فقهای حاضر و گذشته و ارائه یک سن واحد به عنوان سن مسئولیت کیفری اطفال که بتوان تا حدودی از مشکلات و دشواری هایی که قانون مجازات ما در این زمینه دارد رهایی پیدا کرد.
1-7 نوآوری تحقیق
برخلاف سایر مقالات و پژوهش های مشابه این موضوع، تحقیق حاضر به بررسی جایگاه مسئولیت کیفری در قانون جدید مجازات اسلامی می پردازد و بررسی آن با فقه می پردازد و همین امر سبب تمایز آن می شود.
1-8 قلمرو مکانی وزمانی تحقیق
با توجه به اینکه در این پژوهش بررسی میدانی صورت نگرفته است بازه زمانی و مکانی خاصی مدنظر نمی باشد.
1-9روش های تجزیه وتحلیل
با توجه به اینکه تحقیق فعلی به مطالعه کتب و مقالات و جمع آوری داده ها می پردازد مطالعه میدانی صورت نگرفته است.
1-10منابع وماخذ
سعی شده در این تحقیق از نظرات اکثر فقها و حقوق دانان وبا استفاده از کتب فقهای شیعه وسنی از جمله شرایع السلام محقق حلی، تحریر الوسیله امام خمینی، تحریر الاحکام علامه حلی، الفقه علی مذاهب اربعه جزینی ورساله های و کتب حقوق دانانی چون اردبیلی در حقوق جزای عمومی، بزهکاری اطفال ونوجوانان جاوید تا حدودی این رساله را کاربردی تر ارائه داد.

فصل دوم
مفاهیم وتعاریف

2-1 مبحث اول: نظریه پردازی مکاتب در خصوص سن مسئولیت کیفری
2-1-1 تعاریف مسئولیت
مسئولیت در لغت، به معنی پرسش، مورد سؤال واقع شدن و به مفهوم تفکیک وظیفه آمده است. (عمید، فرهنگ عمید، تهران، 1375، ج2، ص95.) مسئولیت در لغت عرب از ریشه سال به معنی کسی که عهده دارعمل خود است، قابل جواب و قابل باز خواست (المنجد، فرهنگ المنجد فی اللغه، تهران، 1374، ج1، ص733)
مسئولیت در اصطلاح؛ عبارت است از تعهد قانونی شخص به دفع ضرر دیگری که وی به وجود آورده است خواه ناشی از تقصیر خود وی باشد یا از فعالیت او ایجاد شده باشد. (لنگرودی، ترمینولوژی حقوق، 1346، ج2، ص38)
مسئولیت در معنای لاتین مترادف عبارت responsibility قرار میگیرد که از معنای پاسخگو بودن (response) مشتق میشود .در معنای حقوقی و مدنی مسئولیت عبارتست از تکلیف قانونی شخص در عدم وارد نمودن ضرر به دیگری بصورت مستقیم یا غیر مستقیم. (خلیلی فر، مسئولیت حقوقی پزشک، 1389، ج1، ص73)
برخی مسئولیت کیفری را تکلیف شخص در پاسخگویی به نتیجه عمل خود می دانند یعنی شخص قبل از ارتکاب عمل مجرمانه نسبت به اوامر و نواهی قانونگذار مسئولیت قانونی دارد که بعد از وقوع جرم مورد مواخذه خواهد گرفت. (آقایی نیا، تقریرات حقوق جزای عمومی، دانشگاه تهران1388-89، ص32)
الزام به این پاسخگویی و به عبارت دیگر همان مسئولیت کیفری، زمانی حاصل می شود که در فرد شرایطی وجود داشته باشد. به عبارت دیگر شرایط مسئولیت کیفری باید موجود و مانع مفقود باشد.ارکان مسئولیت کیفری عبارتند از سن، عقل، آگاهی و اختیار و رسیدن به سنی که شخص قوه تمییز و تشخیص کامل حسن و قبح اعمال را دارد، یکی از ارکان مسئولیت کیفری است و اطفال و نوجوانانی که به این سن نرسیده اند از نظر کیفری مسئول نیستند زیرا ملاک عمل تحقق موضوع است و موضوع احکام کیفری اشخاصی هستند که توانایی ادراک اوامر و نواهی قانونی را داشته باشند که این موضوع در نظام های مختلف حقوقی مورد توجه قرار گرفته شده است.(غلامی، عوامل مانع مسئولیت کیفری، دانشگاه امام صادق(ع)، سال1387، ص30)
طرفداران مکتب نئوکلاسیک و مکتب تحققی در مبنای مسئولیت جزایی مجرم اختلاف نظر دارند. در نظر طرفداران مکتب نئوکلاسیک، مسئولیت جزایی که از تصور قبلی مختار بودن انسان سرچشمه می گیرد قائم بر مسئولیت اخلاقی است، در صورتی که مکتب تحققی تنها یک مسئولیت اجتماعی را متوجه مجرم می نماید.(عنایت پور، بررسی تطبیقی سن مسئولیت کیفری در حقوق ایران و انگلستان، سال 1390، ص28)
مسئولیت مجرم یک مسئولیت قانونی است که به کلی متمایز و مستقل از عقیده باطل مختار بودن انسان است و نتیجه مسئولیت قانونی، رهایی مجرم از هر گونه حس ملامت و ننگ است که هنوز جامه عمل نپوشیده است. زیرا مسئولیت قانونی در غالب کشورها و در بیشتر موارد با احساس ننگ و بی آبرویی مرتکبان اعمال مجرمانه ملازمه دارد.(باصری، سیاست جنایی قضایی کودکان و نوجوانان، پاییز 1387، ص95)
در مورد مسئولیت اطفال یا به عبارت دیگر مسئولیت کیفری اطفال بزهکار در سطح بین المللی، قواعدی وضع شده که بیانگر سن مسئولیت کیفری آنان است. معاهده حقوق کودک برای دولت های عضو، مقرر می نماید که جهت گسترش و ارتقای وضع قوانین، مقررات و موسساتی که به ویژه مربوط به کودکان مجرم و یا متهم هستند، حداقل سنی را برای اطفال قایل شوند به نحوی که زیر این سن، کودک به لحاظ نقص قانون کیفری فاقد مسئولیت کیفری باشد.(پرادل، تاریخ اندیشه های کیفری، ترجمه دکترنجفی ابرندآبادی، سال 1373، صص71-70)
2-1-2 تعاریف طفل
در لغت فارسی طفل به معنای بچه، کودک، نوزاد، خردسال، خرده و ریزه از هر چیزی می باشد. وجمع آن اطفال است.(دهخدا، لغتنامه دهخدا، 1372، ج1، ص 245) واژه دیگری که در این معنی به کار می رود و از عربی به فارسی آمده است کلمه(صبی)می باشد، در معنای صبی گفته اند:(کودکی که به احتلام نرسیده است)این کلمه بصورت فعل نیز در زبان عربی به کار رفته است و به معنای ذوق زده شدن و کارهای کودکانه انجام دادن می باشد.(قریشی، فرهنگ نامه، 1412، ج3، ص 109) صبی مفرد بوده و جمع آن صبیان است.کلمه صغیر نیز از واژه های مترادف طفل است.طفل در لغت عرب به زاده شده و بچه هر وحشی گویند جمع آن اطفال وگاهی در معنای واحد وجمع می آید(العلامه الجوهری، فرهنگ نامه، 1410، ج9، ص 1174)صغیر در لغت به معنای فردکوچک، کم سال، کم سن و در مقابل کبیر می باشد و جمع آن صغار است.(معین، فرهنگ معین، 1385، ج2، ص2130) گذشته از مفاهیم لغوی در نظام حقوقی هر کشور علی الاصول طفل یا صغیر دارای تعریف معینی است که البته بین این تعاریف اختلافاتی وجود دارد.هرچند در سالهای اخیر تلاشهای بین المللی در نزدیک ساختن این تعاریف اعمال شده است، در اعلامیه جهانی حقوق کودک سال 1959راجع به حقوق کودک مطالب مهمی ذکر گردیده است ولی تعریف مشخصی از کودک در آن دیده نمی شود.در گزارش دبیر کل سازمان ملل متحد در دهه ی1960-1970بدون این که تعریفی از کودک شده باشد کودکان در یکی از طبقات زیر قرار گرفته اند و از هم متمایز می شوند:(اشتیاق، تعاریف طفل، 1373، ج1، ص 28(
1-کودکانی که کاملأ وابسته به خود هستند و هنوز به مدرسه نمی روند(سن بین 6تا8سال(
2-کودکانی که در آن واحد برای رشد وتکامل خود هم به خانواده وهم به مدرسه در جهت اجرای تعلیمات اجباری وابستگی دارند(سنین12تا13سال(
3-جوانان و نوجوانانی که مرحله آخر قبل از رسیدن به رشد کامل و بالغ شدن را می گذرانند و کلیه موسسات دولتی تصدی امور آنها را بر عهده داشته و رسیدگی می نمایند.
چنانکه ملاحضه می شود در گزارش مزبور نیز تعریف و حدود سنی دقیق برای کودک ذکر نشده است تا قابلیت انطباق به تعاریف مختلف کشورها را حفظ نماید لیکن در مقایسه با اعلامیه ی جهانی کودک سال1959 قدمهایی را به این سمت برداشته است.بالاخره در ماده 1 ازکنوانسیون حقوق کودک سال 1989 چنین آمده است: (از نظر این کنوانسیون منظور از کودک، افراد انسانی زیر سن هجده سال است، مگر اینکه طبق قانون قابل اجرادر مورد کودک، سن بلوغ کمتر تشخیص داده شود.) در این ماده پایان سن بلوغ 18 سال تمام یا کمتر از آن مطابق قانون تعیین شده است.در اکثر کشورها علاوه بر تعریفی که از طفل نموده اند به تقسیم بندی اطفال به حداقل دو گروه سنی نیز مبادرت ورزیده اند.گروه سنی که از بدو تولد آغاز می شود و مطلقأ فاقد مسئولیت است و هیچ واکنشی علیه او نسبت به عمل هرچند به ظاهر مجرمانه وی نشان داده نمی شود. وگروه دیگری که ممکن است مشمول اقداماتی تامینی وتربیتی گردد.در برخی مواد سن خاص فاصله بین این دو طبقه تعیین نشده است بلکه ظهور عواملی نظیر قوه تمیز ملاک قرار گرفته است.
در مورد تعریف کودک و تعیین محدوده دوران کودکی نمی توان به صورت قاطع صحبت کرد، زیرا اختلاف نظرهای بسیاری در مورد تعریف طفل وجود دارد.این اختلافهای موجود در تعیین دامنه دوران کودکی امری نیست که نتیجه اختلاف سلیقه های شخصی باشد در واقع این امر ناشی از متغیر بودن دوران کودکی در افراد مختلف است.بر اساس دیدگاه روانشناسان و کارشناسان تربیتی پایان دوران کودکی در افراد مختلف، متفاوت است؛در یکی زود پایان می پذیرد ودر دیگری دیرتر واین امری نیست که در کنترل افراد باشد، بلکه مقوله ای غیر ارادی و غیر قابل کنترل است و همین عامل باعث می شود که هرگاه نوبت به تعریف کودک و تعیین محدوده دوران کودکی می رسد تعاریف گوناگونی ارائه می شود.و هر گروه با توجه به متغیر های رشته تخصصی خود تعریفهای متفاوتی را از کودک و دوران کودکی ارائه می دهد. اما به ناچار باید کودک را بطور دقیق بشناسیم تا بتوانیم در این دوران، که مهمترین دوران زندگی او محسوب می شود، اطفال را مورد حمایت قانون قرار دهیم. منظور از کودک و نوجوان در حقوق کیفری، فردی است که((فاقد شرایط لازم روحی-ذهنی، جسمی و اجتماعی برای پذیرش مسئولیت یا مسئولیت کامل در پاسخگوی

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع مسئولیت کیفری، سن مسئولیت کیفری، مجازات اسلامی، نظام حقوقی Next Entries منبع تحقیق با موضوع قرآن کریم، احکام شرعی، روانشناسی، امام خمینی