منبع تحقیق با موضوع مددکاری اجتماعی، کمک رسانی، علوم اجتماعی، رفاه اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

انقلاب زاید نیست بلکه حوادث بعد از انقلاب نظیر جنگ، زلزله و سیل ضرورت وجود آن را اثبات می کند. بر همین اساس طرح اولیه رشته خدمات اجتماعی تدوین و در آخر سال 1361 به شورای عالی انقلاب فرهنگی (کمیته علوم اجتماعی) تقدیم شد. چون سیاست کمیته مذکور بر تقلیل و کاربردی کردن رشته ها بود، از مجموع بیش از دوازده رشته علوم اجتماعی فقط یک رشته با شاخه (گرایش) خدمات اجتماعی مطرح و تصویب شد. با توجه به نیازهای گسترده بنیاد شهید و سایر نهادها به مددکاری اجتماعی دانشگاه شاهد از بدو تاسیس خود (1369) به گزینش دانشجو در شاخه خدمات اجتماعی به عنوان یکی از رشته های هفتگانه دانشگاه اقدام کرد و از سال 1372 نیز دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی بر اساس مصوبه جدید در رشته مددکاری اجتماعی دانشجو پذیرفت.
هم اکنون دانشگاههای علامه طباطبایی،شاهد،تربیت معلم تهران،علوم بهزیستی و توانبخشی اصفهان، آزاد اسلامی(در چند شعبه مانند رود هن،اراک،مرکزی،تهران،گناباد)به تربیت مددکاران اجتماعی مشغول هستند که دانشگاه علامه طباطبایی و علوم بهزیستی و توانبخشی در مقطع کارشناسی ارشد نیز دانشجو دارند؛ ضمن اینکه تا به حال سال 1382، مقطع دکترا دایر نشده است. به رغم گذشت نزدیک به 45 سال از تاسیس رشته مددکاری اجتماعی در ایران و ورود هزاران مددکار فارغ‌التحصیل از دانشگاه های کشور به بازار کار، هنوز مسئولان سیاستگذاری رفاه اجتماعی و برنامه ریزان خدمات اجتماعی، شناخت دقیق و درستی از این حرفه ندارند. به همین دلیل، نوعی گسست بین فعالیت های مددکاری و سیاست ها و برنامه های اجتماعی وجود دارد. تذکر چند نکته در اینجا لازم به نظر می رسد. اگر انتظار این است که مددکاران اجتماعی جایگاه مناسب خود را در سیاست گذاری و برنامه ریزی کلان رفاه اجتماعی کشور داشته باشند، نباید فراموش کرد که بار اصلی مسئولیت نه تنها بر عهده سازمان مرکزی مدیریت و برنامه ریزی کشور، بلکه بر شانه مراکز آموزشی این حرفه است تا با آموزش نظری های نوین و مطالب آموزشی که لازمه تجهیز مددکاران اجتماعی به دانش روز است، آنان را برای ادای وظایف خود در سطوح مختلف اجرایی و برنامه ریزی آماده سازند.
1-3- اصول اساسی مددکاری اجتماعی
1-3-1- اصل پذیرش
يكي از مهمترين اصولي كه مددكاران اجتماعي بايد رعايت كنند، اصل پذيرش است. اصل پذیرش از ارزش اساسی حرمت مقام انسانی سرچشمه می‏گیرد یعنی مددکار در جریان کمک‏رسانی مددجو را همان طور که هست می‏پذیرد باید توجه داشته باشیم که مددجو یا مراجع ممکن است از هر گروه سنی، جنسی، نژادی، طبقه ای، منطقه ای، مذهبی، ملیتی و… باشد. ولی این مسئله نباید پذیرش وی را تحت تاثیر قرار داده و باعث شود تا مددکار با وی برخوردی متفاوت داشته باشد (البته در اینجا باید بین احترام به عقاید و فرهنگ مددجو و اعمال تبعیض مددکار تفاوت قایل شد.) مددكار هر مراجع را با هر مشكلي كه دارد، در مقام انسان مي‌پذيرد و نحوه رفتار او به گونه‌اي نيست كه مراجع احساس كند مددكار او را طرد مي‌كند و نسبت به او بي اعتناست. بي اعتنايي، تكبر و غرور مغاير اصل پذيرش است. اگر مددكار اجتماعي در برخورد اوليه، كه سنگ بناي ارتباطات بعدي است، با پذيرش مناسب و احترام به مراجعان بتواند اعتماد آنها را جلب كند، در ادامه كار با مشكل كمتري مواجه خواهد شد.
1-3-2- اصل مشارکت مددجو
مددکار در کار با مددجو می‏بایست به این نکته توجه داشته باشد که از اهداف اساسی در مددکاری توانمند سازی مددجوست تا در مواقع مشابه این توانایی را داشته باشد تا خود مشکلش را حل کند و این توانایی جز با مشارکت مددجو در جریان کمک‏رسانی به دست نمی‏آید.
مراجع باید در سرتاسر فرآیند مددکاری اجتماعی، از جمله موارد زیر، مشارکت کند:
1) در مرحله جمع آوری اطلاعات یا مرحله اطلاعات؛
2) در مرحله تشخیص مشکلات یا نیازها و دسته بندی آنها؛
3) در مرحله تدوین برنامه کمکی برای رفع نیاز یا حل مشکلات؛
4) در مرحله اجرای برنامه های تدوین شده؛
5) در مرحله پیگیری و پس از ترخیص؛
6) در مرحله ارزیابی برنامه های در حال اجرا و اجرا شده.
شرکت دادن مراجعان در فرایند مددکاری اجتماعی، اصلی مهم است که پیامدهای گوناگونی دارد. برخی از این پیامدها عبارتند از:
1) مسئولیت پذیری مراجعان برای حل مشکل، رفع نیاز با مشارکت آنان افزایش می‌یابد.
2) اصل مشارکت، نوعی توجه و احترام به آنها محسوب می‌شود.
3) مراجعان مهارت های لازم را برای مقابله با مشکلات در شرایط دیگر کسب می‌کنند.
4) اعتماد به نفس و عزت نفس آنها تقویت می‌شود.
1-3-3-اصل خودآگاهی مددکار
مددکار به عنوان یک انسان دارای ارزشها و اعتقادات و فرهنگ و آداب و رسوم خاص خود است و این ارزشها و اعتقادات ممکن است بصورت ناخودآگاه و یا خودآگاه بر رفتار و گفتار و حتی تصمیمات او تأثیر بگذارد. مددکار باید از احساسات و عواطف خود آگاهی داشته باشد و نسبت به ایجاد پدیده‌هایی همچون انتقال (واکنشهای انتقالی و ضد انتقال)، همدردی بجای همدلی، بروز مکانیسمهای ناخودآگاه روانی در برخورد با مددجو و ….آگاهی داشته باشد (موسوی چلک، 1383: 62).
1-3-4- اصل رازداری حرفه‏ای
این مورد از مهمترین مواردی است که مددکار باید در پذیرش اولیه محدوده آن را با توجه به مسائل حقوقی مددجو مشخص و شفاف کند. (یعنی مشخص کند که در چه مواردی رازداری محض دارد و یا چه نکاتی را ممکن است به خانواده یا وکیل مددجو و یا دادستان عنوان نماید.) مددکار می‏بایست در اصطلاح صندوقچه اسرار مددجو باشد بر اساس این اصل مددکار حق ندارد اسرار و رازهای مددجوی خود را به اشخاص غیرصالح و غیرحرفه‏ای افشا کند زیرا افشای اسرار مددجو به افراد غیرحرفه‏ای ممکن است آبرو و حیثیت فرد را به خطر اندازد. (خاکسار ، 1372)
1-3-5- اصل رابطه حرفه‎ای
رابطه حرفه‏ای به این معنا است که مددکار در جریان کمک‏رسانی دارای هدفی است و در رابطه‏ای که با مددجو برقرار میکند به دنبال اهداف مورد نظر است.
1-3-6-اصل فردیت
بر اساس این اصل مددکار در کار با مددجو بایستی به تفاوتهای بین آنها توجه داشته باشد. عبارت دیگر ممکن است که دو مددجو با مشکلات در ظاهر یکسان به مددکار مراجعه کنند ولی در آنجا مددکار بایستی داشته باشد که مشکلات آنها ممکن است در ظاهر یکسان به نظر آیند ولی در واقع عللی که باعث به وجود آمدن این مشکلات شده است متفاوتند (قندی، 1350: 76-62).
در مددكاري اجتماعي هم ارزش قائل شدن براي مددجو و احترام گذاشتن به مقام انساني او اساس كار مددكاران اجتماعي را تشكيل می‌دهد (زاهدي اصل، 1382؛ خاكساري، 1372). و در فرآيند مددكاري اجتماعي هم توجه به علائق و نيازها و همچنين فراهم ساختن آسايش مددجو براي پذيرش درمان و حمايت از او در اولويت قرار دارد (هريس پرلمن، 1379). در مددكاري اجتماعي كمك به مددجو براي بدست آوردن استقلال شخصي و اجتماعي و كسب رضايت فردي و اجتماعي در ارجحيت قرار دارد تا زمینه‌های رشد مددجو هر چه بيشتر و بيشتر فراهم شود و روند درمان هر چه بيشتر تسهيل گردد (شولمن، 1378؛ قندي، 1347). در مددكاري اجتماعي تكيه بر اصل پذيرش مددجو و فرديت قائل شدن براي وي، مددكار اجتماعي ارتباطي فراتر از ساير اعضاي تيم درمان با فرد مبتلا به اختلال رواني و خانواده‌اش برقرار نموده و در پيگيري مسائل درماني، خانوادگي و اجتماعی‌اش به تيم درمان ياري می‌رساند. مددكار اجتماعي با كسب اطلاعات موثق از شرايط تحصيلي، شغلي، خانوادگي بيمار و گزارش آن به ساير اعضاي تيم توانبخشي، در درمان و توانبخشي آنان نقش به سزايي ايفا می‌کند (كريمي درمني، 1382).
1-4- وظایف مددکار اجتماعی
وظیفه خطیر مددکار از سه طریق متبلور می شود که عبارتند از:
الف) مشاوره
مددكار اجتماعي با ارائه نظريات مشورتي خود به گروه كمك مي‌كند. اين نظريه ها مي‌تواند در زمينه عملكرد گروه يا كمك به انجام وظايف گروه باشد. مشاوره مستلزم آن است كه مددكار سوال كند و اطلاعات و پيشنهادهاي لازم را ارائه دهد. اين نوع مشاوره راهي براي قادر ساختن گروه براي شركت در ارزيابي جمعي مددجويان در موقعيت و نيز در نظر گرفتن چاره كار براي فزوني راه حل مشكلات، توسعه طرح ها و برنامه هاي عملي است.
ب) تسهیل
تسهيل روندي است كه به ديگران توانايي عمل مي‌دهد. تسهيل روند گروهي يكي از اشكال اين وظيفه است كه مددكاران اجتماعي مي‌توانند اين وظيفه را به روش‌هاي متعدد انجام دهند. آنها مي‌توانند رفتارهاي سودمند اعضاي گروه، الگوهاي رفتاري مفيد، طرح سوالات مناسب يا ارائه مشاهدات مناسب را حمايت كنند؛ آنها مي‌توانند به اعضاي گروه، اطلاعاتي در مورد روند گروهي و عملكرد آن بدهند. روش ديگر تسهيل، كمك كردن به اعضاي گروه است كه در مورد موضوع اصلي بحث كنند، آنچه را كه گفته يا تصميم گرفته شده است، خلاصه بندي كنند و به ديگران اجازه دهند كه بدانند اين موارد را به خوبي احساس مي‌كنند.

ج) هماهنگی
هماهنگي مستلزم هدايت و كنترل اين مسئله است كه تمامي اعضاي وظايف مربوط به خود را انجام دهند و وظيفه هر يك از اعضاي گروه به طريقي انجام گيرد كه مكمل اعضاي ديگر باشد. بيشتر هماهنگي از طريق ايجاد روابط به وجود مي‌آيد. مددكار اجتماعي سعي مي‌كند به موقعيت اعضاي ديگر گروه و نيازهاي هر يك از افراد توجه كند. مددكار اجتماعي از طريق ارتباط با اعضاي گروه، سعي در از بين بردن تفاوت‌ها دارد. مددكاران اجتماعي با داشتن ديد وسيع در عملكرد شخصي و اجتماعي، توانايي انجام این کار را دارند (زاهدی اصل، 1373، 70-74).
1-5- روش های مطالعه و شناخت در مددکاری اجتماعی
مددکاری اجتماعی در کار فردی از کارابزارهای مختلفی استفاده می‌کند که مهمترین آنها عبارتند از: مشاهده، مصاحبه هستند که تا مرحله تشخیص بیشترین امکانات را برای مددکار اجتماعی فراهم می‌کنند؛ اما کارابزارهایی چون بازدید منزل و رابطه حرفه‌ای به طور کلی در مرحله تهیه طرح کمکی و مرحله اقدام برای حل مشکل به کار گرفته می‌شوند.
1-5-1-مشاهده
مشاهده را به عنوان دیدن حرفه ای یا دیدن با هدف حرفه ای تعریف کرده اند. مددکار اجتماعی از ابزار مشاهده برای کسب اطلاعات، جمع آوری حقایق و آگاهی از وضعیت های موجود برای شناخت بهتر مددجو و تجزیه و تحلیل مسائل و مشکلات او استفاده می کند. مشاهده حرفه ای با مشاهده غیر حرفه ای تفاوت بسیار دارد در مشاهده حرفه ای مددکار اجتماعی کارکردهای پنهان مسائل و مشکلات مددجو و اطرافیان او را می بیند و نگاه او به شواهد مرتبط با مددجو مشکل مورد نظر نگاهی «پدیدار شناختی» است. او فقط ظاهر مسائل را نمی بیند، بلکه جنبه های پنهان مسائل و روابط نامرئی میان اجزای مسئله را هم مشاهده می کند. مشاهده همواره در طول فرایند کمک رسانی ادامه می یابد و وسیله ای است برای ارزیابی پیشرفت مددجو و اثرات خدمات مددکاری فردی جهت حل مشکلات مددجو و کاهش خسارت.
1-5-2-مصاحبه
مصاحبه در مددکاری فردی به معنی مکالمه حضوری هدایت شده بین مددکار و مددجو است، مکالمه‌ای که دارای هدف یا هدف‌های مشخص است و همواره بر آن تاکید دارد. اولین مصاحبه هایی که در مددکاری فردی انجام می شود، از نوع مصاحبه های کسب اطلاعات است و بیشتر برای ایجاد رابطه و شناخت مددجو است، اما مصاحبه هایی که طبق برنامه کمکی انجام می‌شود و دارای هدف های کمک رسانی و درمانی است یا برای اصلاح رفتار و بی هنجاری های مددجو انجام می شود، از نوع مصاحبه های درمانی است.
در مصاحبه های مددکاری فردی لازم است مددکار اجتماعی از هنر گوش دادن بیشتر از هنر بیان و سخنوری استفاده کند؛ چرا که خوب گوش دادن و خوب شنیدن در فرایند مصاحبه اولین کمک های حرفه ای را در اختیار مددجو قرار مي‌دهد. هنگامی که مددکاری اجتماعی به مطالب مددجو گوش و به او فرصت کافی مي‌دهد تا هر چه می‌خواهد بگوید، در حقیقت فرصت هایی را در اختیار مددجو قرار داده است که دیگران از او دریغ كرده‌اند. از این رو، می‌توان گفت که مهمترین هنر مددکاری فردی

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع مددکاری اجتماعی، رفاه اجتماعی، انقلاب اسلامی، جرم شناسی Next Entries منبع تحقیق با موضوع مددکاری اجتماعی، منابع اجتماعی، اعتماد متقابل، مهارتهای زندگی