منبع تحقیق با موضوع قرآن کریم، امر به معروف، اخلاق اجتماعی، کودکان و نوجوان

دانلود پایان نامه ارشد

از ویرایش و بازبینی، آن را به شکل تفسیر نور درآورده است که در سال 1376 به عنوان کتاب سال در رشته‌ي قرآن پژوهی، اعلام شد.(سایت رسمی کتاب سال ایران www.ketab.sal.ir).
از دیگر فعالیّتهای قرآنی وی: 1. تدوین تفسیر برای کودکان و نوجوانان 2. تشکیل ستاد احیای تفسیر قرآن کریم 3. تفسیر ویدیویی قصّه‌هاي قرآن 4. تفسیر ویدیویی آیات قرآن 5. تفسیر یک آیه در سه دقیقه 6.طرح هزار جواب از قرآن و کتابهای دیگر، مي‌باشد.
ایشان هدف خود را از تألیف تفسیر نور، نوشتن یک تفسیر صادراتی عنوان مي‌کند که
می توان به راحتی آن را به زبانهای مختلف ترجمه کرد و برای همه انسانها با هر دین و گرایش پیام داشته باشد.
برای این منظور فقط پیام‌هاي آیات را بیان مي‌دارد، آن هم پیامهای عمومی و قابل استفاده برای همه‌ي انسانها. استاد قرائتی پس از انقلاب در مسئولیت‌هاي متفاوتی نمایندگی حضرت امام (ره) را بر عهده داشت وی در اردیبهشت سال 61 به «نمایندگی ولی فقیه» در سازمانهای نهضت سواد آموزی منصوب شد و سپس ریاست این سازمان را نیز بر عهده گرفت و این مسئولیت را تا اسفند سال 1389داشت. هم اکنون نیز مسئولیت نهاد «ستاد اقامه‌ي نماز» را بر عهده دارد و همچنین به فعالیّتهای قرآنی خود در صدا و سیما نیز ادامه مي‌دهد.
دیگر آثار استاد قرائتی عبارتند از: آشنایی با نماز، 114 نکته درباره‌ي نماز،پرتوی از اسرار نماز، امر به معروف و نهی از منکر و …)(سایت رسمی درسهایی از قرآنwww.ketab.sal.ir).

3-7-2- اساس کار تفسیر نور
این تفسیر به زبان ساده و روان و قابل استفاده برای عموم نگاشته شده و شامل همه‌ي آیات قرآن کریم بوده و مهّم ترین ویژگی آن پیام‌هاي کوتاه و کاربردی است که راه گشای زندگی و قابل ترجمه به زبان‌هاي زنده‌ي دنیا مي‌باشد.
مطالب این تفسیر در قالب 3 عنوان ارائه شده است:
1. ترجمه‌ي آیه؛
2. نکته ها، شامل: ریشه لغات مشکل، شأن نزول آیه، آیات مرتبط، روایات ذیل آیه، پاسخ گویی به برخی پرسش ها؛
3. پیام ها که مقصود اصلی مؤلّف، همین بخش بوده تا نشان دهد قرآن، کتاب زندگی بشردر همه‌ي عصرها و برای همه نسل هاست.

3-8- تفسیر جلاء الاذهان و جلاء الاحزان
3-8-1 – درباره‌ي مفسّر
شیخ «ابوالمحاسن حسین بن حسن جرجانی» فاضل، عالم، متکلّم، محدّث و مفسّر معروف از مشاهیر علمای امامّیه مي‌باشد. نگارنده با جُستار در بسیاری از کتب تفسیری مربوطه متوجّه شدم متأسفانه شرح درستی از ایشان موجود نیست، لذا درباره‌ي عصر حیات مؤلف اختلاف نظراتی وجود دارد. در عین حال از اسلوب و سبک نگارش تفسیر و کاربرد واژه ها و اصطلاحات و نیز قرائتی که گاه در ذیل توضیحات ایشان استنباط مي‌شود، باید اذعان کرد که احتمالاً وی از مفسّران قرن نهم یا دهم هجری باشد.
مرحوم «ابوالمحاسن جرجانی» از جمله مفسّران بزرگ امامّیه بوده که به طور گسترده در تبیین آیات روح بخش الهی از روایات روشنگر مروی از ائمه‌ي بزرگوار شیعه بهره‌هاي وافری برده است که این امر در گرایش تفسیری ایشان به روش روایی تأثیر به سزایی داشته است.
وی در خطبه‌اي که در مقدمه‌ي تفسیر خود آورده است به حدیث نبوی ثقلین به عنوان یکی از دو وزنه‌اي که لازم است مسلمانان جهت رهنمون شدن به حقیقت، بدان تمسّک جویند نام مي‌برد، لذا هر گاه ایشان در تفسیر آیه‌اي با ابهام مواجه مي‌شود به ویژه در تفسیر آیات مشابه، تنها ابزار
گشاینده‌ي مشکل را استناد به روایات مي‌داند و با استفاده از آنها به تفسیر آیه و رفع ابهام مي‌پردازد
(سایت دانشنامه‌ي موضوعی قرآنwww.maaref quran.org).

3-8-2- اساس کار تفسیر جلاء الاذهان و جلاء الاحزان
این تفسیر از جهت نگارشی بسیار خوب و عبارات آن دارای فصاحت و بلاغت و عاری از هر گونه اطناب مي‌باشد. در پاره‌اي از موارد که ایجاز مطلب باعث اخلال در کلام مي‌شود بیان مفسّر به صورت تفصیل ایراد شده است. وی مطلب تاریخی را متذکّر شده و جهت تنوّع موضوع و تقریب مطلب به ذهن خواننده به اشعار عربی و فارسی تمثیل جسته است. البّته با دقّت در محتوای تفسیر مذکور سبک بیانی آن طبق فضای ادبی قرن نهم یا دهم ایراد شده است.
گرچه این سبک شاید برای خوانندگان امروزی قدری مشکل به نظر برسد اما در واقع این گونه نگارش در نوع خود، سهم به سزایی در شکوفایی فرهنگ و ادبیّات یک ملّت ایفا کرده است، لذا مفسّر، تمام آیات را در یک مجموعه‌ي تفسیری در حجم ده مجلّد و به قطع وزیری تدوین کرده است برخی از مفسّران و محقّقان در کامل بودن این تفسیر از جهت در بر گرفتن تمام سوره‌هاي قرآن ایجاد تردید کرده‌اند و اعتقاد دارند که بخشی از قرآن توسط مرحوم «ابوالمحاسن جرجانی» تقریر شده است و پس از ایشان بخشی نیز توسط مفسّری دیگر به نام « سیّد گازر» به رشته‌ي تحریر درآمده است. امّا وجود نسخ متعدد و تصریح علمای اعلام به ویژه صاحب «ریاض العلماء» به این که وی تمام دوره‌ي این تفسیر را که
توسط «ابوالمحاسن جرجانی» تدوین شده مشاهده کرده است، به نظر مي‌رسد هیچ گونه تردیدی نسبت به این قضیّه بر جا نمي‌ماند(سایت دانشنامه‌ي موضوعی قرآنwww.maaref quran.org).

فصل چهارم
شواهد شعری

4-1- شواهد شعری بوستان و گلستان سعدی در تفسیر عاملی
4-1-1- سوره‌ي بقره، آیه‌ي 3
الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ.
(همان مردم كه مؤمن بعالم غيب هستند [و آنچه ز چشم‏شان پوشيده است بيارى انديشه و خرد مى‏پذيرند] نماز مى‏خوانند و از آنچه نصيبشان كرديم به ديگران بهره مى‏رسانند)
نکته ها:
این سوره در مدینه نازل شده است و در زمان پیامبر ( ص) گفته مي‌شد: هر کس که سوره‌ي بقره و آل عمران را مي‌دانست«حبرش» نامیده مي‌شد یعنی بسیار عالم و مردم او را محترم مي‌شمردند.
در یکی از جنگ‌ها پیغمبر، جوانی را فرمانده‌ي لشکر کرد مردم گفتند: این جوانتر از نفرات لشکر است. پیامبر ( ص) فرمود : او از دیگران عالم تر است زیرا که سوره‌ي بقره را یاد دارد.
پیام ها :
1.ایمان پذیرش در دل است و بس؛
2.غیب یعنی آنچه دور از حس و عقل است و دو گونه است:
– اوّل آنکه تو از آن غایبی و آن عالم غیب الغیوب خداوندی است که تو از آن دوری و آن به تو نزدیکتر از رگ گردن است؛
-دوّم آنکه او از تو غایب است و آن عالم ارواح و حقایق ثابته‌ي عالم است که موجوداتی ثابت هستند از پیش انسان تا همیشه و چون حواس ظاهری ما رسای به آنها نیست، غایب و پنهان از ما نامیده مي‌شوند؛
3. به درستی مواظب نماز باشید و در آن سستی نکنید؛
4.تکبیر و قرائت را با تفکّر، رکوع و سجود را با تواضع و تشهّد را با امیدواری انجام دهید و با اخلاص سلام دهید(عاملى،1360، ج‏1: 7).
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت 2 پیام ها:
دوست نزديـكتر از من بـمن است
چـه كنم با كـه توان گفت كـه او

ويـن عجب‏تر كه من از وى دورم‏
در كنــار مـن و مـن مهجـــورم
(سعدی، 1384: 100)‏

شرح ابیات :
وینت مشکل: یعنی دور بودن من از دوست با وجود کمال نزدیکی او، ترا مشکل و عجیب مي‌آید. ضبط بعضی نسخه ها “این عجیب تر ” است. در این صورت، عجب مصدر است و بر حسب قاعده نمي‌بایست ادات تفضیل به آن اضافه شود جز آنکه در زبان فارسی عجب به معنی عجیب به کار مي‌رود.
مهجور: اسم مفعول یعنی دور شده، مصدر آن “هجر” به فتح اول است و به کسر اول غلطی مشهور است(خزائلی، 361:1366).
هیچ کس مانند خدا به انسان نزدیکتر نیست ولی برخی درک نمي‌کنند و خود را در محضر خدا نمي‌بینند.

4-1-2- سوره‌ي بقره، آیه ی10
فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ.
(اينان به دل بيمارند [كه پند پذير نيستند] و خدا بيمارى‏شان فزون كند و آزارى دردناك دارند چون سخن حق دروغ پندارند)
نکته ها :
بیماری دل یا به واسطه‌ي دین است مثل کفر و انکار حقایق دین و یا از نظر اخلاق اجتماعی است مثل کینه، حسد،کبر، و ممکن است از جهت اخلاقی نفسانی باشد مثل ترس، بخل و حرص
– در این آیه نفرین به منظور راهنمایی مردم استفاده شده است که برای اشخاص منحرف، نفرین لازم است.
پیام ها :
1.مقصود از بیماری دل، ناراحتی و رنج ریاست و شخصیّت کافران و مشرکین بود که هر چه اسلام قوی تر مي‌شد بیماری برای آنها هم زیاد مي‌شد.
2.سه جور دروغ داریم:
الف) در جنگ که گفته‌اند جنگ با فریب پیش برود؛
ب) برای رفع کینه میان دو نفر؛
ج) در معاشرت مرد و زن برای به دست آوردن دل یکدیگر تا آنجا که موجب گول زدن نشود.
و این مثل: دروغ مصلحت آمیز به از راست فتنه انگیز است، برای مصلحت دیگران درست است نه منفعت خود(عاملى، 1360، ج‏1: 16).
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت 2 پیام ها:
تا نیک ندانی که سخن عین صواب است
گـر راست سخن گوئی و در بنـد بــمانی

باید که به گفتن دهن از هم نگشائی
به ز آن که دروغت دهد از بند رهائی
(سعدی، 1384: 303)
شرح ابیات :
عین صواب:کاملاً موافق مصلحت، کاملاً درست
گر راست سخن گویی و در بند بمانی :
این بیت به ظاهر بر خلاف گفته دیگر شیخ است که فرمود : دروغی مصلحت آمیز به از راستی فتنه انگیز، لکن در واقع آن سخن به مصلحت عام یا مصلحت دیگران ناظر است و این است متوجّه به مصلحت شخصی است(خزائلی،1366: 735 ).
از آن جا که همه‌ي اعضاء و جوارح انسان مورد بازخواست قرار مي‌گیرد در هنگام سخن گفتن باید مواظب بود تا به قطعیت چیزی علم پیدا نکردیم سخن بر زبان جاری نکنیم.

4-1-3- سوره‌ي بقره، آیه ی21
(يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ)
(اى مردم پرستش كنيد پروردگار خود را همان كه آفريده است شما و مردم پيش از شما را تا شايد پرهيزگار باشيد)
نکته ها:
– جمله‏ى (اعبدوا) يعنى اى كافران خداپرست شويد، اى گناهكاران فرمانبر باشيد، اى منافقين اخلاص پيشه كنيد و معنى عبادت، بكار بردن توانایى است در فرمان بردن و دورى از معصيت.
پیام ها:
1.علوم طبيعى، راهنماى به توحيد است و با دین، هم زاد است.
2. آخرین درجه‏ى كمال سالك تقوى است يعنى دورى از هر چيز غير از خدا و كلمه‏ى (لعلّ) اشاره است كه عابد نبايد مغرور به عبادت خود شود بلكه بايد هميشه با ترس و اميد باشد(عاملى، 1360،ج‏1: 25).
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت 2 پیام ها:
اگر مـردی از مـردی خود مگوی
پیاز آمد آن بی هنر جمله پوست
از ایـن نوع طاعت نیاید بـه کـار

نـه هـر شــهسواری بـه در بـرد گــوی
که پنداشت چون پسته مغزی در اوست.
بــرو عــذر تــقصـیر طـاعــت بــیــار
(سعدی، 1383: 149)
شرح ابیات:
شهسوار: سوار دلیر و چالاک
گوی بلاغت ربودن: گوی ربودن (بردن)در بازی گوی و چوگان نشانه پیروزی و سبقت گرفتن بر دیگران است و گوی … ربودن یعنی در آن کار بر دیگران پیروز شدن (کامیاب شدن)
تقصیر طاعت : کوتاهی در عبادت (یوسفی، 1369 :326)
در همه جا باید افتادگی کرد و در برابر همه کس باید خاضع بود و خضوع کرد. زیرا که خداوند با همگان است. حتی نزدیکتر از خود ایشان به ایشان. بنابراین خضوع و خشوع در برابر آدمیان نیز در حقیقت نوعی افتادگی و کرنش در برابر خداوند بزرگ و غنی است که جز افتادگی و بیچارگی در بارگاهش هیچ چیز دیگر نزدش بهایی ندارد(انصاریان، بی تا: 82).

4-1-4- سوره‌ي بقره، آیه ی73
فَقُلْنا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها كَذلِكَ يُحْيِ اللَّهُ الْمَوْتى‏ وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ.
(پس گفتيم: از آن ]گاو[ به بدن مرده زنيد تا كه [حقّ نمودار شود] و بدانيد كه خدا به اين گونه مرده را زنده مى‏كند و نشانه و علامت قدرت خود را به شما نشان مى‏دهد تا آزموده و خردمند شويد)
نکته ها:
– دلهاى مرده را با كشتن نفس امّاره زنده كنيد كه اگر نفس را با كوشش و مجاهدت

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع پیامبر (ص)، تفسیر قرآن، زبان فارسی، تعلیم و تربیت Next Entries منبع تحقیق با موضوع اقدام به جنگ