منبع تحقیق با موضوع فرهنگ فارسی، فرمانبرداری، اهل بیت (ع)، پیامبر (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

آبی کم بها که بر گردن خر و استر آویزان مي‌کنند(یوسفی،
1369: 303).

4-2-25- سوره‌ي یس، آیه ی12
إِنَّا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتى‏ وَ نَكْتُبُ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ وَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ
(ما خود مردگان را زنده مي‌کنیم و پیش فرستاده و باز نهاده شان را مي‌نویسیم و همه چیز را در کتابی روشن بر شمردیم ]که دگر گونی نمي‌یابد[)
نکته ها :
زنده کردن مردگان به دلیل آن است که در قيامت جزاى اعمال خود را ببینند و همچنين اثرهایی كه از آنها پس از مرگ در دنيا باقى مانده است (مانند علمى كه به كسى آموخته‏اند يا كتابى كه تأليف كرده‏اند يا مالى كه براى خيرات حبس و وقف نموده‏اند يا مساجد و كاروانسراها و پلها که
ساخته اند)

پیام ها :
آثار نیک و بد چنان است که حضرت سعدی (ره) گفته است (میرزا خسروانى،1390، ج‏7: 130).
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت پیام ها:
نمرد آنكه ماند از پس وى به جاى‏
هر آن كو نـماند از پسش يـادگار
و گـر رفـت و آثـار خيـرش نـماند

پل و مسجد و خان و مهمان سراى‏
درخــت وجـــودش نيــاورد بــار
نشايد پس از مرگش الحمد خوانـد
(سعدی، 1383: 53)
شرح ابیات :
خانی: چشمه‌ي آب، قنات
خان:کاروان سرا، رباط، مضمون بیت ناظر است به این حدیث (سبعه للعبد تجری بعد موته: من علّم علما او اجری نهرا او حفر بئرا او بنی مسجداً او اورث مصحفا او ترک ولدا صالحا یدعوله او صدقه تجری له بعد موته)
(هفت چیزست که پس از مرگ آدمی باقی مي‌ماند آن که به او علمی را آموخته، یا نهری که ایجاد کرده، یا چاهی که حفر کرده، یا مسجدی که ساخته یا قرآنی که به ارث نهاده یا فرزند صالحی که از خود بجا گذاشته است و او دعا مي‌کند یا صدقه‌اي که پس از مرگ او نیز خیرش را پایدار دارد.)
الحمد: مقصود سوره فاتحه الکتاب است که قرآن با آن آغاز مي‌گردد و به منظور طلب آمرزش برای مردگان آن را مي‌خوانند.
آثاری خوبی را که انسان برای بعد از مرگ خودش بر جای مي‌گذارد و موجب مي‌شود که نام نیک او بر زبانها جاری شود و اگر کار خیری را برای بعد از مرگش باقی نگذارد برای خودش طلب آمرزش از دیگران بر جای نگذاشته است

4-2-26- سوره‌ي فصلّت، آیات 6-7
قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى‏ إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَ اسْتَغْفِرُوهُ وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ (6) اَلذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ.
(بگو (يا محمّد بااين جماعت كافران) كه من هم بشرى مانند شما (از زادگان آدم و مركّب از گوشت و خون) هستم (و فقط خداوند مرا به نبوّت خود اختصاص داده و از شما فرقم به اين است كه به من وحى مي شود و اگر وحى نبود مرا دعوتى از شما نبود) بمن وحى ميشود كه معبود شما معبود يگانه‏ايست (كه شريكى در عبادت ندارد) بنابراين به راه او مستقيم و راست رو باشيد (از طريق او ميل به طرف ديگر نكنيد و براى فرمانبردارى فقط به سوى او توجّه نمایيد) و از او (براى گناهان خودتان و شرك به خدا) طلب آمرزش كنيد.
(و واى بر مشركين‏كه زكاة (يعنى حقوق واجبه الهى را) نمي دهند و آنان به آخرت و سراى ديگر هم كافر (و منكر بعث و حشر و نشر) ميباشند (يعنى بدان جهت انفاق نمى‏كنند كه مكافات آن سراى را باور ندارند).
نکته ها :
وجه تخصيص منع زكاة از ساير اوصاف مشركان‏ آن است كه مال، محبوب انسان است و بذل آن نفس را سخت باشد از اعمال ديگر.
پیام ها:
1. بُخل اعظم رذايل و اكبر ذمائم است.
2. توانگرى كه او را سخا نبود چون تنی است كه جان ندارد و يا چون درختى كه میوه ندارد. (میرزا خسروانى،1390، ج‏7: 322 )
شواهد شعری سعدی،مربوط به قسمت پیام ها:
مسـلّـم كسـي را بـوَد روزه داشـت
و گر نه چه حاجت كه زحمت برى

كه در مانده‏اى را دهـد نـان چـاشت
ز خـود بـاز گيـرى و هم خود خورى‏؟
(سعدی، 1383: 104)
شرح ابیات:
روزه داشت: در این جا یعنی روزه داشتن، مصراع اول یعنی روزه داشتن برای کسی مسلّم است و از کسی پذیرفته مي‌شود ….
دَرمنده: صورت مختصر درمانده است.
چاشت: موقع چاشت و چاشتگاه منظور است یعنی پس از برآمدن آفتاب، یک پاس از روز گذشته، در صورتی که روز را چهار پاس قرار دهند.(یوسفی، 1369: 279)
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت پیام ها:
گرفتم ز تو ناتوان تر بسی اسـت
ببخش‌اي پسر کادمی زاده صید

تـواناتر از تو هم آخـر کسی اسـت
به احسان توان کرد، وحشی به قید
(سعدی، 1383: 109)
شرح ابیات:
گرفتم: گرفتن در این جا به معنی فرض کردن و پنداشتن است.
ای پسر احسان و بخشش کن زیرا دل آدمی زاد را با نیکوکاری مي‌توان ربود و حیوان وحشی را با زنجیر ممکن است در بند کرد.(یوسفی، 1369 :283)
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت پیام ها:
کرامت جوانمردی و نان دهی است
قـیامـت کـسی بـیند انـدر بـهشت

مقالات بیهـوده طـبل تهـی اسـت
که معنی طلب کرد و دعوی بهشت
(سعدی، 1383: 111)
شرح ابیات :
کرامت: بزرگی ورزیدن، جوانمردی در اصطلاح تصوّف یعنی کارهای خارقِ عادت که به اولیا نسبت
داده‌اند در برابر معجزه که از پیغمبر به ظهور مي‌رسد. در این جا همان معنی نخست مناسب است.
طبل تهی: نمودار هر چیز پر آواز و تو خالی است و در این جا گفتار‌هاي بیهوده
دعوی بهشت: یعنی ادعا کردن را رها کرد و کنار گذاشت(یوسفی، 1369: 286).

4-2-27- سوره‌ي محمّد، آیه ی12
إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَما تَأْكُلُ الْأَنْعامُ وَ النَّارُ مَثْوىً لَهُم.
(خدا کسانی را که گرویده و کارهای شایسته کرده اند،در باغ هایی که از فرودست آن جویبار جاری است درآورد، و کافران بهره مي‌برند و مي‌خورند آن گونه که چهارپایان مي‌خورند و جایگاهشان آتش است.)
نکته ها :
-کسانی شایسته دوزخ مي‌شوند که لذّات و شهوات دنيا را اختيار كرده و از حقايق اعراض كرده‏اند و از لذائذ فانى دنيوى بهره و تمتّع ميگيرند.
پیام ها :
عاقل بايد كه خوردن او براى زيستن باشد يعنى به جهت قوام بدن طعام خورد. نه اینكه عمر خود، طفيل خوردن شناسد و مانند چهار پايان جز خوردن و خواب مطمع نظرش نباشد(میرزا خسروانى،1390، ج‏8: 7)
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت پیام ها:
بـه انـدازه خــور زاد اگـر مـردمــى
درون جاى قوت است و ذِكر و نفس
کـجـا ذِکـر گنـجــد در انبانِ آز
نــدارنــد تــن پــروران آگــهــى

چنـين پُـر شكـم، آدمى يا خُمى‏؟
تو پندارى از بهرِ نان است و بـس‏
بـه سختی نفس مي‌کـند پـا دراز
كـه پُر معده باشد ز حـكمت تـهـى
(سعدی، 1383: 188)
شرح ابیات :
زاد: به معنی عام است. زاد خوراکی که در سفر با خود بردارند..
قوت: خوراک، غذا، آن مقدار غذا که برای پایداری و پرورش بدن لازم است.
ذکر: در لغت به معنی یاد کردن و در این جا منظور دعا، ورد، یادکردن خداست.
انبان آز: کیسه‌ي حرص. کنایه از شکم پرخواران.
انبان: کیسه‌ي بزرگ که از پوست درست گوسفند تهیّه مي‌کردند یا کیسه‌ي پوستی پر ز باد، کنایه از چیزی تو خالی و بی ارزش
به سختی نَفَس: نفس به سختی راه خود را مي‌گشاید(یوسفی، 1369: 363)

4-2-28- سوره‌ي ق، آیه‌ي 45
نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخافُ وَعِيدِ.
(ما داناتريم بدانچه مي گويند و تو زورگویی گمارده بر آنان نمي‌باشی پس به قرآن پند ده کسانی را که از عذاب من مي‌ترسند.)
نکته ها :
در این آیه خداوند به پیغمبر (ص) اشاره مي‌کند که این جماعت کفّار آنچه در تکذیب تو و انکار نبوّت تو و معاد مي‌گویند بر ما پوشیده نیست و همه را مي‌دانیم.
پیام ها:
– مأموریت پیغمبر (ص) اجبار کفار به ایمان به خدا نبود بلکه فقط دعوت به سوی حق بود و کسانی که از تهدید و عیدهای خدا در قرآن ترسان بودند بهره مند ومنتفع مي‌شدند(میرزا خسروانى،1390، ج‏8: 75)
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت پیام ها:
در خير باز است و طاعـت و ليك
هـمـین است مـانـع که بارگـــاه
کلیـدِ قَـدَر نیـست دردست کـس

نه هر كس تواناست بر فـعل نيــك‏
نـشـایـد شـدن جـز به فرمانِ شــاه
تـوانـای مـطلق خـدای اسـت و بـس
(سعدی، 1383: 238)
شرح ابیات:
طاعت: فرمانبرداری کردن، عبادت کردن که در این جا معنی اخیر منظور است، تقصیر طاعت: کوتاهی در عبادت قَدَر: سرنوشت، تقدیر(یوسفی، 1369 :402).
شواد شعری سعدی مربوط به قسمت پیام ها:
نـیـایـد نـکـوکـاری از بـدرگــان
هـمـه فیـلسوفان یـونــان و روم
ز وحـشـی نیـاید کـه مردم شـود
تـوان پـاک کـردن ز زنـگ آیـنـه
به کوشش نروید گل از شـاخ بیـد

محـال است دوزندگی از ســگان
نـداننـد کـرد انـگبیــن از زَقـوم
به سعی اندر او تـربیت گم شــود
و لیـکــن نیـایـد زسنـگ آیـنـه
به رنـگی به گـرمـابـه گردد سـید
(سعدی، 1383: 179- 180)
شرح ابیات:
بَدرَگان: بدرگ، بدذات، بدنهاد
انگبین: عسل، مضمون شعر یادآور ترجمه‌ي بیت متنبّی است: من از عشق دردی پنهان دارم مانند مخفی شدن زهر در عسل وقتی که با آن آمیخته مي‌شود از این عشق جاهلانه لذت بردم در حالی که مرگم در آن لذت بود.
زقّوم: درختی دارای میوه بسیار تلخ در جهنم، کنایه از هر چیز تلخ در این جا ” کردن ” یعنی به عمل آوردن و ساختن
زنگی: منسوب به زنگ که نام قبایل سیاه پوست آفریقای شرقی است (فرهنگ فارسی) در این جا یعنی سیاه پوست. مضمون مصراع دوم ظاهراً مَثَل بوده است(یوسفی، 1369: 357).

4-2-29- سوره‌ي حشر، آیه ی20
لايَسْتَوِي أَصْحابُ النَّارِ وَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفائِزُون‏.
(ياران آتش با ياران بهشت برابر نیستند، این بهشتیانند که رستگارند).
نکته ها:
– یاران آتش کسانی هستند که خدا را فراموش کرده اند(دوزخیان)
-یاران بهشت کسانی هستند که تقوی اختیار کرده اند.
پیام ها :
-بهشتیان و دوزخیان هیچ گاه با یکدیگر مساوی نیستند و رستگاران واقعی و کسانی که به ثواب خدایی نائل و در طلب سعادت پیروزمندانه هستند همان بهشتیانند (میرزا خسروانى، 1390، ج‏8: 248).
شواهد شعری سعدی مربوط به قسمت پیام ها:
چـو مـا را بـه دنيا تو كردى عـزيز
عزيزى و خوارى تو بخشى و بــس‏
خـدايـا به عـزّت كـه خـوارم مـكن‏

بـه عـقبى هـمان چـشم داريـم نيــز
عــزيــز تـو خــوارى نبـيند ز كــس
بـــه ذلّ گنــه شرمــسارم مـــكــن
(سعدی، 1383: 258)
شرح ابیات:
عقبی: آخرت، جهان دیگر
چشم داریم: در مورد “چشم داشتن” ندارند چشم، چشم داشتن یعنی توقّع و امید داشتن، انتظار داشتن
بیت اشاره است به آیه 26 از سوره‌ي آل عمران: (و تعز من یشاء و تذل من تشاء: به هر که خواهی عزت بخشی و هر که را خواهی خوار گردانی)
به عزّت: تو را سوگند به عزّتت و بزرگیت
ذُلّ: ذلت ،خواری (یوسفی، 1369: 415).

4-2-30- سوره‌ي جمعه، آیه‌ي 4
ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيم‏.
(اين(موهبت يعنى نبوّت كه خداوند رسولش را به آن اختصاص داده است و از ساير افراد متمايز ساخته است) تفضّل و احسان و مزيّتى است از جانب خدا (كه هر كس را صالح و شايسته براى بعثت بداند و تحمّل مشّاق رسالت را بتواند) و مشيّتش تعلّق بگيرد به او عطا ميفرمايد و خداوند صاحب منّت و احسان بزرگى است بر خلق كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله را براى آنها برگزيده و به رسالت فرستاد)
نکته ها:
-خداوند در اوج گمراهی اعراب اُمّی (بی سواد) پیامبری از خود آنها مبعوث کرد که آیات الهی را نشانشان دهد و آنها را پاک و پاکیزه نماید این آیات به دیگران نیز ارائه شوند.
ما نیز باید شکرگزار قرآن و پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) باشیم.

پیام ها :
1.همه باید پیرو دستورات الهی باشند چه غنی و چه فقیر
2.اگر فقیر تسبیح گوی خدا باشد ثوابش بیشتر از آن کسی است که غنی باشد و

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع اسکندر مقدونی Next Entries منبع تحقیق با موضوع لَكُمْ، ايمان، ...، شوره