منبع تحقیق با موضوع عصر اطلاعات، فناوری اطلاعات، پایگاه اطلاعات، ساختار قدرت

دانلود پایان نامه ارشد

ارائه خدمات از طریق وب پرداخته است (ابسکو، 2005). پروکوئست نیز نسخه پیوسته خود را از سال ۱۹۹۵ ارائه نموده است (تنوپیر، 1996). صنعت بازیابی پیوسته در نمونه اخیر خود شاهد حضور یک پایگاه اطلاعاتی جدید به نام اسکوپوس172 بوده است که از سال ۲۰۰۴ از طریق شبکه وب ارائه میشود (اسکوپوس، 2005). پایگاههای اطلاعاتی توسط سه گروه تولید و اداره میشود: الف) نمایندگی‌های دولتی: مانند کتابخانه ملی پزشکی آمریکا (تولیدکننده پایگاه اطلاعاتی “مدلاین”173)، ب) سازمان‌های دانشگاهی/ تخصصي: مانند تولید ‌کننده پایگاه اطلاعاتی “سایک اینفو”174 و ج) سازمان‌های تجاری: مانند تولید کننده پایگاه “سای سرچ”175.
با توجه به رشد فزاینده تولید اطلاعات علمی در جهان و پیشرفت‌ فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، شاهد افزایش رشد تصاعدی تعداد پایگاه‌های اطلاعاتی در موضوعات و رشته‌های مختلف هستیم. در یک مطالعه، تعداد پایگاه‌های اطلاعاتی در سال ۱۹۶۵ بین ۱۲ تا ۲۰ و تا قبل از ۱۹۷۰، ۵۰ تا ۶۰ پایگاه برآورد شده است. گچمن (1972) تعداد پایگاه‌های اطلاعاتی را در سال ۱۹۶۸، ۲۵ پایگاه و در سال ۱۹۷۰، بین ۵۰ تا ۱۰۰ پایگاه تخمین زده است. در طی سال‌های ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰، تنوع مهم‌ترین گرایش در پایگاه‌های اطلاعاتی بوده است. در دهه ۱۹۸۰ رشد پایگاه‌های اطلاعاتی ادامه داشت و این تعداد از ۳۰۰ در سال ۱۹۷۵ به بیش از ۲۴۰۰ پایگاه در سال ۱۹۸۴ افزایش یافت (نئوفیلد و کارنو، 1986).
از اوایل دهه ۱۹۹۰، همزمان با رشد اینترنت، طرح‌های دیجیتالی کردن منابع اطلاعاتی رونق گرفته است. از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۹ تعداد پایگاه‌های اطلاعاتی از ۳۰۱ مورد به ۱۱۶۸۱ و تعداد میزبانها از ۱۰۵ به ۲۴۵۴ مورد افزایش یافته است (زای، 2003). تعداد رکوردهای موجود در این پایگاه‌ها نیز به شانزده میلیارد رسیده است (هود و ویلسون، 2003، ویلیامز، 2000).
امروزه پایگاه‌های اطلاعاتی پیوسته بخشی از منابع کتابخانه‌ای را در تمامی نقاط جهان به خود اختصاص داده است. سامانه‌های اطلاعاتی پیوسته، با سرعت چشمگیر به سوی توزیع الکترونیکی منابع پیش می‌روند و روز به روز بر تعداد کاربران افزوده می‌شود. پيش بيني ميشود كه در آينده رونق بازيابي پيوسته بيشتر شده و بسیاری از منابع اطلاعاتی به صورت پیوسته در اختیار کاربران قرار ميگيرد.

3-3- تغييرات لحظهاي دنياي اطلاعات
نگاهي به تغييرات لحظهاي دنياي اطلاعات و ارتباطات ما را بسيار شگفت زده ميكند. سايت آمار زنده اينترنت176 به آدرس http://www.internetlivestats.com تغييرات زنده اينترنت را در 8 نوامبر سال 2014 در ساعت 21 به وقت محلي ايران به شرح شكل 6 نشان ميدهد. در حالي كه اين سطور نوشته ميشود، اين آمارها بطور كلي تغيير كردهاند. تنها در اين روز 73 ميليارد ايميل ارسال شده و نزديك به 3 ميليارد ويديو در سايت يوتيوب مشاهده شده است. همچنين در اين روز تا اين لحظه يك و نيم ميليارد جستجو در گوگل انجام شده است.

شكل 5: تغييرات لحظه اي دنياي اطلاعات (برگرفته از سايت آمار زنده اينترنت، 2014)

3-4- تحولات عصر اطلاعات و ارتباطات
در قرن حاضر شاهد تحولات بسيار گستردهای در زمینههای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و تربيتي بودهایم. بسیاری از این تغییرات و تحولات، در سایه پیشرفتهای بوجود آمده در عرصه فنآوری اطلاعات و ارتباطات بوقوع پيوسته و پيامدهای فراوانی در سطح کار، زندگی و تربيت بوجود آورده است (بلایندر، 2000). فنآوریهای نوين اطلاعات، نقاط دور عالم را در شبكههاي جهاني به همديگر پيوند ميدهند، ارتباطات رايانهاي مجموعهاي از جوامع مجازي را به وجود ميآورند و در نتيجه آن، همه ساختارها و فرآیندهاي مادي و معنوي بشري دگرگون ميشوند (كاستلز، 1380، ص 48). اگرچه وسعت و سرعت این تحولات بسیار زیاد بوده است، اما این تحولات هنوز ادامه دارد و به نظر میرسد جهان هنوز در طلیعه این تغییرات به سر میبرد و ما هنوز به مرحله اصلی تغییرات گام نگذاشتهایم. بر اين اساس پیشبینی میشود بسیاری از ساختارهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و تربيتي جوامع فراتر از تصورات ما، بطور بنیادی متحول شوند. بدون اغراق ميتوان گفت اين عصر، عصر تغيير و تحولات گسترده در تمام شئون زندگی انسان است.

3-4-1- تحولات اقتصادی
صاحبنظران اقتصادي بر این باورند كه فناوری اطلاعات و ارتباطات از طريق افزايش بهرهوري نقشي اساسی در رشد اقتصادی ايفاء میکند. بسیاری از کشورهای جهان با بهرهگیری از ظرفیتهای فناوری اطلاعات و ارتباطات متغیرهای خرد و کلان اقتصادی خود را بهبود بخشیده و افزایش کارایی و رشد اقتصادی خود را فراهم آوردهاند. تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کشورهایی مانند کره جنوبی، سنگاپور و هند کاملاً آشکار شده است.
فناوری اطلاعات و ارتباطات همچنين بنیان کسب و کار را نيز تغییر داده و به عنوان یک مزیت راهبردی برای بسیاری از کشورها و شرکتها در نظر گرفته میشود. زیرا این فناوری به طور مستقیم یا غیر مستقیم همه مقولات بازار از جمله تعیین نوع تولید، چگونگی تولید، میزان و محل فروش کالاها و خدمات را تحت تاثیر قرار میدهد. بر اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات، مبادلات و خدمات مالی پیشرفته‌تر و کاملتر از گذشته شده است و سطح خدمات تجاری و اقتصادی به ميزان زيادی گسترش یافته و امکان دسترسی به بازارهای بزرگ دنیا تسهیل شده است.
در عصر اطلاعات و ارتباطات بسياري از نظامهاي اقتصادي بر يك بنيان دانايي استوار شده اند. در اين عصر اقتصاددانان و مديران بازرگاني وقتي نهادههاي مورد نياز توليد را محاسبه ميكنند، معمولاً عنصر دانايي را در کنار سرمايه و نيروي كار و زمين ناديده نميانگارند. دانايي با كاهش نياز به مواد خام و نيروي كار، زمان، مكان، سرمايه و ساير نهادهها منبع اصلي يك اقتصاد پيشرفته محسوب ميشود. با تحقق اين تحول، ارزش دانايي نيز به شدت افزايش مييابد (تافلر و تافلر، 1376). برخلاف گذشته که تمایز میان جوامع بر چهار شاخصه دوران صنعتی (سرمایه، ماشین آلات، مواد اولیه و نیروی انسانی) استوار بود امروزه آنچه که کشوری را در سطح اول دوم و سوم جهان قرار می دهد میزان اطلاعات و دانشي است که آن کشور تولید میکند، به آن دسترسی دارد و یا به کار میگیرد (منتظر، 1381).

3-4-2- تحولات فرهنگی
امكان دسترسي سريع به اطلاعات و سهولت برقراري ارتباطات گسترده بواسطه ظهور فناوريهاي ارتباطي نوين بسياري از وجوه فرهنگي جوامع را دگرگون كرده و مسائل جدیدی را پیش روی جامعه جهانی قرار داده است. فناوري اطلاعات و ارتباطات از یک سو زمینه ساز پدیدهای به نام جهانی شدن است که به فرهنگ جهانی شکل ميدهد و از سوی دیگر وسیلهای نیرومند برای محافظت و شناساندن جنبههای مختلف فرهنگ را در اختیار گروههای مختلف قومی قرار میدهد و موجب گسترش تنوع فرهنگی میشود (موسسه آمار یونسکو، 2003، ترجمه جاودانی، 1384). در کنار قابلیتهای فضای شبکهای برای انتقال و تبادل فرهنگها، نگرانیهايي نيز درباره تضعیف تنوع زبانی، فرهنگی و همچنین نابودی سریع زبانها، رسوم و سنتها بوجود آمده است (کوارال، 2003، ترجمه ایپکچی، 1384).
امروزه فناوري اطلاعات و ارتباطات، قلمرو تجربه انساني را عميقاً تغيير داده و به مردم اجازه مي‌دهد تا در زماني كوتاه، چيزهاي بيشتری را تجربه كنند. فناوري، جوامع محلي، ملي و بين‌المللي را بسيار بيشتر از گذشته به يكديگر وابسته كرده است. جوامع آنسوي مرزهاي محلي و فرهنگ‌ها، به‌ عنوان بخشي از اجتماع جهاني، به ‌سوي يك فرهنگ و مليت سوق داده مي‌شوند كه خود گامي براي ايجاد هويتي جهاني است. اكنون صدها ميليون ‌نفر از مردم دنيا، همه ‌روزه چندين‌ بار به‌ طور فوري با ساير كساني كه قبلاً بسيار دورتر از آنها بوده‌اند، تماس نوشتاري و ديداري- شنيداري برقرار مي‌كنند. در مجموع، آهنگ جهاني ‌شدن با گذشت زمان شتاب فزاينده‌اي پيدا كرده است (شولت، 1382).

3-4-3- تحولات سیاسی و اجتماعی
در عصر اطلاعات و ارتباطات حوزههای سیاسی و اجتماعی از جنبههای مختلفی متحول شده است. بسیاری از این تحولات نتیجه ظرفیتهایی بوده که در سایه فناوریهای مربوط به عصر اطلاعات و ارتباطات بوجود آمده است. یکی از زمینههای این تحولات مربوط به ساختار قدرت و حکومت است. آنگونه که دنیس مک کوئیل (1997) می گوید؛ ساختار قدرت و حکومت در عصر اطلاعات و ارتباطات اساساً دچار تحول شده است. به عقیده گيبينز و ريمر (1381)، دموكراسي مبتني بر ابزارهاي الكترونيك و ديجيتال، آرام آرام اين توان و فرصت را مي‌يابد كه از حالت صرف روش و تكنيك، به خود شكوفايي، خودساماني و خود انگيختگي انسان به عنوان “فرد در اجتماع”، تبديل شود. بنابراين در وضعيتي كه انسان مي‌تواند با تكيه بر اطلاعاتی روزافزون و قابل دسترس، ويژگي‌هاي كارآمدي و شفافيت را از ساختار فرمانروايانه مطالبه كند، معلوم است كه ساختار جديدي از ويژگي‌هاي نوين و بهم بسته‌ ساختار دولت در حال شكليابي و پديداري است. كاستلز (1382) معتقد است انقلاب ارتباطات و ظهور شبكه‌ها، موجب “ساختار شكني دولت ملي” و بازسازي دموكراسي از طريق بازآفريني دولت محلي و شكوفايي آن از طريق ابزارهاي الكترونيك، تقويت مشاركت سياسي و پيوند افقي ميان شهروندان شده و از طريق تسهيل، انتشار و اصلاح اطلاعات و امكانات براي تشكيل منظومه‌هاي تعاملي و مباحثه‌اي، فرصتهايی فراوان فراهم آورده است. صدوقی (1380) در کتاب تکنولوژی اطلاعاتی و حاکمیت ملی، درباره تأثیر ارتباطات جمعی می نویسد: برخی معتقدند که ابزارهای ارتباطی عصر اطلاعات موجب جابهجایی قدرت از دولت ملی به بازیگران غیردولتی، فرا یا فروملی، شکستن انحصار کنترل و مدیریت دولتها بر حجم عظیم اطلاعات، خدشه در سلسله مراتبهای قدیمی، پخش و اشاعه قدرت میان گروهها و افراد، غیر ملی شدن و غیر سرزمینی شدن اقتصاد و سیاست، و… و در نهایت فرا رسیدن پایان عمر دولت- ملت هستند. شبكه وسيعي از شهروندان آزاد و برابر در سطح جهان تشكيل شده است، به طرزي كه اين شهروندان قادرند درباره همه جنبه‌هاي زندگي بحث كنند بي آنكه نسبت به كنترلها و نظارت‌هاي دولتي و حكومتي هراسي داشته باشند (محسني، 1383).
عصر اطلاعات و ارتباطات همچنین بسترهای مناسبی برای کنشگران اجتماعی فراهم آورده است. میتوان گفت اینترنت و شیوههای ارتباطی وابسته به آن از جمله شبکههای اجتماعی يكي از مهمترين بسترهاي عمل جنبشهاي اجتماعي در عصر كنوني است که منجر به ظهور جنبشهای الكترونيك177 و شکلهای نوین اعتراض الکترونیک و کنشگری در اجتماع مجازی شده است. این جنبشها، به طور گسترده فضاي سايبر را براي تعامل، آموزش، سازماندهي، اشتراك فراوردههاي فرهنگي جنبش، ارتباط، ايجاد همبستگي (رید، 2005) و پيشبرد برنامهها، دفاع از ارزشها و علايق خود مورد استفاده قرار میدهند (کاستلز، 2009). استفاده وسيع از وبلاگها، وبسایتها و شبكههاي اجتماعي از جمله مواردي است که گستره حوزه عمل کنشگران اجتماعی و شهروندان را وسعت بخشيده است. پتی (2004) در پژوهشي كه با عنوان شبكههاي جنبش اجتماعي در گفتمان اينترنت، نقش اینترنت را در بسيج تودههاي مردم، به دليل امکان انتشار گسترده و سریع اطلاعات، قابل توجه میداند.
واقعيت جنبشهاي اجتماعي حاكي از وجود تنوع گفتمان در جوامع است. تفاوت گفتماني موجب صف بنديهاي فكري و ارزشي شده و آنها را به سمت استفاده از اهرمهاي فشار اجتماعي سوق ميدهد. از اين رو، نسبت نزديكي بين مقولههاي جنبشهاي اجتماعي و گفتمان هاي فضاي سايبري وجود دارد. شبكههاي اجتماعي، با قابليتهاي ارتباطي و سرمايههاي اجتماعي نهفته در آنها بسترهاي مناسبي براي رشد گفتمانها و جنبشهاي فكري- اجتماعي شده اند (کاستلز، 2009، ص 57-54). اين شبكههای ارتباطي در نهادینه ساختن کثرتگرایی سیاسی، بیان دیدگاههای احزاب و گروهها، ارائه راهکارهای کثرت گرایانه و تسریع در پیشرفت دموکراسی به عنوان یک الگوی سیاسی قابل احترام و نهادینه شدن ارزشهای دموکراتیک عمیقاً تأثیرگذار بوده است.
شبکههای ارتباطی طیف وسیعی از کنشهای اجتماعی را در بر میگیرد. بسیج عمومی، نظارت بر عملکرد دولتها، تقویت نهادهای مدنی،

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع برنامه درسی، پرسشگری، تعلیم و تربیت، آموزش و پرورش Next Entries منبع تحقیق با موضوع آموزش و پرورش، عصر اطلاعات، فناوری اطلاعات، دسترسی به اطلاعات