منبع تحقیق با موضوع ظاهر و باطن، فقه و قانون، دوره متوسطه

دانلود پایان نامه ارشد

صحبت کنند تا همديگر را بشناسند و تو صيف به تنهايي کفايت نمي کند. بهتر است که علاوه بر تعدادي که به عنوان شاهد آمده اند، جماعتي از اهل صلاح و خير نيز دعوت شوند. ازدواج صرفا به خاطر دفع شهوت و تمتع غريزي نباشد بلکه داشتن فرزند نيز مورد نظر باشد. در هر دو نفر حسن خلق يکي از معيار هاي ازدواج بايد باشد که اين حسن خلق بايد بعد از ازدواج همچنان در زندگي جاري باشد. ازدواج با يک زني صرفا نبايد به خاطر زيبايي او باشد. او درباره وصيت مي گويد که بر هرکسي که مال و دينار و درهم و يا املاکي دارد، واجب است که بدون وصيت به استقبال مرگ نرود. بلکه بايد در زماني که در صحت کامل به سر مي برد وصيت کند. در وصيت ابتدا براي خانواده اش وصيت کند. اما اگر فرزندانش انسانهاي نيکي نيستند و از اشرارند، اموال خود را براي برادران ديني وصيت کند و فقط مقدار کمي براي فرزندان خود بگذارد. همچنين اگر فرزندان نيکي دارد اما از لحاظ مالي وضع خوبي دارند مي تواند اموال خود را وصيت به صدقه نمايد.534

فصل پنجم:
مستعلويان و طيبيان؛
ادامه نگرش فقهي فاطميان

فرقه مستعلويه، فرقه اي است که بعد از مرگ مستنصر در سال 487 ق زمزمه شکل گيري آن شروع شد. در آن تاريخ افضل بن بدر الجمالي که وزير و امير دربار بود با مراجعه به مستعلي به امامت او قائل شد. افضل از ديگر فرزندان مستنصر خواست تا با او بيعت کنند، در حالي که آنها و بخصوص نزار با اين امر مخالف بودند. به طوري که نزار ادعا داشت دستخط پدر خويش را بر امامت بعد از خود دارد.535 بعد از اين جريان جريان غالب فاطمي به امامت مستعلي قائل شده و عده اي نيز که بعدها نزاريان ايران را شکل دادند، به طرفداري از نزار برخواستند. بعد از کشته شدن آمر در سال 524 ق536 اين بحث پيش آمد که او فرزند پسري به نام طيب دارد که به دنيا خواهد آمد و در حالي که عبدالمجيد پسر عموي آمر خلافت را به عهده گرفت. اين جا نيز دومين افتراق پيش آمد و اسماعيليان هند و يمن منتظر طيب ماندند در حالي که خلافت فاطمي با عبدالمجيد (حافظ لدين الله) ادامه پيدا کرد. سيده حره حضانت طيبيان را به عهده گرفت و بعد از اينکه او فوت نمود، سرپرستي آنها به دست داعيان افتاد. بعد از مرگ داعي بيست و ششم طيبيان، اکثر آنان جانشيني داود بن قطب شاه را پذيرفتند و داوديه لقب گرفتند، در حالي که سليمان بن حسن آن را نپذيرفت و ادعا کرد که او داعي است و بيشتر طيبيان يمن به او معتقد شده و سليماني گشتند.537 در اين بخش به بررسي فقه و شريعت از ديدگاه جريان باقي مانده از مستعلوي ها که طيبيان داوودي و سليماني باشند مي پردازيم. در ابتدا نيز گريزي به جريان صليحيون که در يمن در سال 429 ق شکل گرفت مي زنيم. بايد توجه نمود که درباره صليحيون يمن با فقر منبع مواجهيم و درباره طيبيان و يا بهره ها نيز به دليل اينکه آنها ديگر مسلمانان را در جمع خود راه نمي دهند و منابع علمي خود را نيز در اختيار ديگران نمي گذارند، اين مشکل وجود دارد.
5-1 صليحيون يمن و شريعت
صليحيون يمن دنباله حکومت فاطميان در يمن بوده و از حيث عمل به شريعت و قول به همراهي ظاهر و باطن همسوي با فاطميان بودند. در سال 429 ه ق علي بن محمد صليحي سلسله اسماعيلي صليحي را در يمن بنيان نهاد. او در بيانيه اي که بعد از دعوتش نگارش نمود به صراحت اعلام مي کند که اهل بدعت، ظلم و نابکاري نيست، کساني که آورنده دين و شرع با نظريات و آراء خود هستند و در هنگام حکم نمودن به هواي نفس خود حکم مي کنند. او تاکيد مي کند که در راه خود متمسک به سبيل الهي و عامل به شريعت الهي که در دين ذکر شده است مي باشد. او در ادامه مي گويد که با عدل رفتار نموده و اهل ظلم نيست و تمايلي به قول اهل کفر ندارد و آنها را برحذر مي دارد از اينکه به دنبال عصيان و امور خلاف دين باشند.538 صليحي بخاطر جوي که عباسيان عليه فاطميان ايجاد کرده بودند، تاکيد بر اين دارد که دعوتش بر اساس کتاب و سنت است و اهتمام ويژه اي به آنها دارد.539 او همچنين در دوران حکومتش همانند دوران حکومت فاطميان در مصر، به اهل سنت اجازه داد که در اظهار مذهب خود آزاد باشند. خليفه صليحي بعد از اينکه سيطره خود را بر يمن گسترش بخشيد، به اذن خليفه فاطمي به سفر حج و زيارت خانه خدا نيز رفت. 540 يکي ديگر از کساني که چهره مشهوري ميان صليحيون يمن بود قاضي لمک بن مالک است. او در دوره سيده ملکه اوري قاضي يمن بود و پنج سال در مصر زير نظر داعي و فقيه بزرگ اسماعيلي، مويد الدين شيرازي تعليم ديد. او در موارد ديني و شرعي به سيده ملکه مشورت مي داد.
5-2 شريعت مداري بهره هاي داوودي
درباب اصل کلمه بهره هم بايد گفت که تلفظ درست آن بهرا مي باشد. و در اصل ريشه اي گجراتي دارد. بهره ها در متون ديني داراي گرايشات تاويلي مي باشند اما اين تاويل گرايي آنها را از ظاهر شريعت دور نکرده و براي ظاهر و باطن دين (فقه اکبر) و احکام شرعي اهميت يکساني قائل هستند. بلکه شايد اهميت بيشتري به ظاهر مي گذارند.541 به رغم رنگ بسيار عارفانه حقايق طيّبى، ماهيت شريعت هرگز به صورتى جدّى از سوى تجارب اباحه گرايانه مورد سئوال واقع نشده است. در طول تاريخ بهره ها هيچ گاه دست از شريعت نکشيده اند و هميشه به آن اعتقاد داشته اند. اورنگ زيب حاکم مغولي تنها فردي بود که برخلاف سياست مذهبي سلسله اش موج بزرگي براي آزار اسماعيليان هند به راه انداخت . بهره هاي اسماعيلي ، به الحاد متهم شدند و مساجد آنها به دست گردانندگان سني مذهب افتاد. مراسم مذهبي و اعمال عبادي آنها تعطيل شد. مراسم عادي عبادي بهره هاي داودي و سليماني، مانند نمازهاي روزانه ، زير نظر مأموران سني که مساجد فرقه را نيز در اختيار گرفته بودند قرار گرفت. بهره هاي اسماعيلي مجبور به پرداخت مالياتهاي کيفري و مشمول تحميلات مالي ديگر نيز شدند. افزون بر اين معلمان سني مذهب مأمور آموزش معتقدات اهل سنت به بهره هاي اسماعيلي شدند.542 بعد از زوال حکومت مغولان آنها توانستند دوباره در مساجد شيوه خود را در خواندن نماز پي بگيرند. در زمينه اصول عقايد و تفکر نيز، آنها ادامه دهنده تعاليم و سنن اسماعيليان فاطمي مي باشند. همچنين کتاب دعائم الاسلام قاضي نعمان تنها مرجع فقهي بهره ها مي باشد. محمد حسن اعظمي محقق بهره اسماعيلي در اين باره مي نويسد: اين کتاب هنوز تنها نوشته اي است که بر زندگي طايفه بهره در هند و پاکستان و ساير اماکن سايه افکنده و در احوال شخصيه و احکام خانواده مورد مراجعه است و عجيب آن است که امروزه قانون گذاري اسلامي در هند، مقداري از قوانيني را که در زمان فاطميان در مصر اجرا مي شده را حفظ نموده است.543 آنها براي مطالعات فقهي خود از بيشتر کتب قاضي نعمان، مانند “کتاب الطهارة، مختصر الآثار، کتاب الاقتصار، دعائم الاسلام، تقويم الاحکام وکتاب المنتخبه (قصيده فقهي)” استفاه مي کنند.544 بهره هاي طيبي، امين جي را بعد از قاضي نعمان که دعائم الاسلامش بالاترين مرجع فقهي آنان است، به عنوان بالاترين فقيه اسماعيلي مي شناسند.545 کتاب مهم او در فقه “کتاب الحواشي” مي باشد که به صورت پرسش و پاسخ مسائل فقهي را بر اساس مذهب بهره تبيين مي کند. عالمان و داعيان طيبي نيز در انديشه هاي خود ادامه دهنده روش انديشمندان فاطمي مي باشند. به طور مثال ابراهيم بن حسين الحامدي در کتاب خود کنز الولد خلاصي نفوس و راه نجات را دقيقا همان مي داند که به قول او “سيدنا حميد الدين” بيان کرده است. و آن هم توسل به امامي که جامع حدود و قيام کننده به حفظ شريعت است. کسي که دعوت به علم و عمل مي کند به نحوي که وجود انسان و انسانيت او به مکانت و تعليم اين دو قوام مي يابد. ابراهيم بن حسين تاکيد دارد که به علم و عمل هر دو با هم است که رسيدن به غايات الغايات و نهايت النهايات ممکن مي شود. و علو به ملکوت آسمانها و زمين حاصل مي گردد. 546 علي بن محمد الوليد از داعيان بزرگ طيبي نيز قائل است: همانا شارع احكام شريعت خود و عبادات آن شريعت را وضع کرده است از طهارت و صلات و زكات و صيام و حجّ وغير ذلك، در حالي که متضّمن اُمور عقلي و احكام ومعاني الهي است، و آنچه که اختصاص به امور ظاهري دارد براي ظاهر جسم شکل گرفته، وامور باطني براي عقل، و نفس شکل گرفته است، و هر کسي که اين امور را محقق كند معتقدات سالمي دارد. او همچنين مي گويد که محال است خداوند شرعي را تشريع نمايد که غير حکميانه و غير معقول باشد، زيرا شريعت موافق حکمت است.547 در بحث امام شناسي بهره ها نقش عميق تري به امام نسبت به نبي مي دهند.‌ بهره ها درباره امامان قائلند، که آنها مكمل پيامبران هستند؛ با اين تفاوت كه پيامبران مبلّغان شرايع ظاهري و امامان مبلّغان شرايع باطني اسلام‌ مي‌باشند. همچنين مي گويند اگر امامي مرتكب فواحش يا محرمات شود، باز در مقام امامت باقي خواهد ماند.548 آن طور که در زهر المعاني هم آمده است: همانا دعوت رسول به تنزيل و شريعت است و دعوت وصي او به تاويل و حقيقت مي باشد.549بهره ها در باره دوره هفتم که دوره قيامت ناميده مي شود، قائلند که ناطق دور هفتم محمد بن اسماعيل است ولي او شريعت اسلامي را نسخ نمي کند و شريعت جديدي هم نمي آورد، بلکه متم شريعت سابق است.550 امروزه آموزش طلاب بهره در “الجامعة السيفيه” انجام مي شود. در تمام دوره هاي درسي آنان فقه کاملاً جايگاه ويژه اي دارد به طوري که يکي از گروههاي درسي آنان گروه فقه و قانون است. همچنين فارغ التحصيلان دوره متوسطه و عاليه اين حوزه علميه به ترتيب مدرک “الفقيه المتقن و الفقيه الجيد” اخذ مي کنند. بهره ها در تقسيم بندي کتب درسي خود آنها را به سه قسمت تقسيم مي کنند: 1- کتابهاي مربوط به علوم ظاهري مانند علم فقه و شريعت 2- کتابهايي که تاويل شريعت در آنها آمده است 3- کتابهايي که مربوط به حقائق و دقائق شريعت است. آنها کتب قسمت دوم و سوم را در اختيار طلاب جوان خود نمي گذارند و در نهايت آنها مي توانند اين کتب را مطالعه کنند.551
5-2-1 ارکان شريعت بهره ها
در نظر بهره ها فقه اسلامي بر هفت پايه استواراست که اين نظريه دقيقا بر طبق دعائم الاسلام قاضي نعمان استوار است. 1- ولايت 2- طهارت 3- نماز 4- زکات 5- روزه 6- حج 7- جهاد552. بايد گفت با اينکه پايه فقه بهره ها کتاب قاضي نعمان است و درباره قاضي نعمان دو نظريه وجود دارد که فقهش به مالکي ها و يا شيعه اثني عشري نزديک است؛ ولي آنها فقه مخصوص به خود را دارند که گاهي به اهل سنت و گاهي به شيعه نزديک مي باشد. درباره اين هفت پايه فقه نيز بايد گفت که ولايت را از آن جهت در اين بحث آورده اند که طبق نقل خود قاضي نعمان افضل در اين هفت چيز مي شمارند و در حقيقت ولايت را روح عبادت مي دانند.553 بهره‌ها غدير خم (18 ذىالحجّه) را جشن مي‌گيرند و در اين مراسم پسران و دختران پانزده ساله پيمان (ميثاق) مي‌بندند. آن مواردي که در فقه بهره ها مورد تاييد است را مي توان در ميثاقي که بهره ها در هنگام بلوغ مي بندند، يافت: نماز را حفظ کنيد و زکات را تمام و کمال بپردازيد و در ماه رمضان که خداوند قرآن را نازل فرموده روزه بگيريد و به زيارت خانه خدا برويد، در راه خدا پيکار نماييد و اين فريضه جهاد را به جاي آوريد و صادقانه از امام طيب ابوالقاسم اطاعت کنيد.554 در ميثاقي که در ميان بهره ها به عنوان سوگند بيعت بسته مي شود از آنها خواسته مي شود که حتي نسبت به آنچه در اثناي تلاوت قرآن و يا انجام فرايض ديني مي شنوند، راز دار باشند. آنها اين ميثاق الهي را بايد همچون فريضه اي که برايشان به عنوان يک تکليف واجب شده است، نگه دارند.555
طهارت: طيبي ها با تمسک به روايتي همچون “لا صلاة الا بطهور” طهارت را از ارکان اسلام مي دانند. بهره ها بسيار به آن اهميت مي دهند و مقيد هستند که براي نماز لباس مخصوصي که سفيد و تميز است، بپوشند. آنها بول، غائط، خواب، جماع ، بيهوشي و البته خروج مذي را سبب بطلان وضو مي دانند. آنها در اين رابطه حجامت، قي کردن، خروج خون غير خونهاي زنانه و روابط جنسي به غير دخول را سبب بطلان وضو نمي دانند.556 بهره ها به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع عالم محسوس، متعلق علم، حکمای اسلامی، زیبایی مطلق Next Entries منبع تحقیق با موضوع نماز جماعت، زنان مسلمان، نماز جمعه، محل سکونت