منبع تحقیق با موضوع رتبه بندی، اجتماعی و فرهنگی، استان فارس، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

ي رسد اين بسته نرم افزاري براي انجام پروژه هايي كه سطوح افقي و عمودي درخت سلسله مراتبي آن‌ها پيچيدگي و گستردگي بسيار دارند كاربرد چنداني نداشته باشد (صامتی و همکاران ،62،69،1382).
3-23-5-مدل اسکالوگرام :
اسکالوگرام یک روش گرافیکی است که به طور موفقیت آمیزی در برخی کشورها (تایلند، سری لانکا، هندوستان و انونری ) به منظور تعیین سلسله مراتب سکونتگاهی و سنجش سطح برخورداری نقاط شهری و روستایی مورد بررسی قرار می گیرد (کلانتری ،251:1387).
این روش که به عنوان ماتریس قطری نیز معروف است، را برای رتبه بندی خدمات در برنامه‌ریزی ناحیه‌ای، فضای جغرافیایی مورد استفاده قرار می گیرد. روش کار بدین صورت است که ابتدا شاخص‌هایی از بخش‌هایی مختلف را انتخاب و در جدولی تنظیم می کنیم.
مرحله دوم در فرایند این روش ،تعیین طبقات همگن و طبقه بندی شاخص ها بر اساس طبقات است . لذا برای تعیین سه گروه همگن رابطه زیر مورد استفاده قرار می گیردS X±1/4 که این طبقه ،طبقه خنثی نامیده می‌شود و طبقات کم درآمد تر از آن در گروه منفی و طبقات بیشتر از آن در گروه مثبت قرار می گیرند. بنابراین حدود طبقات مختلف تعیین می گردد.
مرحله سوم، نمایش جایگاه شاخص ها در جدول می‌باشد.
مرحله چهارم، تنظیم آن‌ها در قطر جدول و شاخص ها می‌باشد. در این مرحله هر چه متغیرها در قطر جدول تمرکز یابند، دقت رتبه بندی بالا می رود.
مرحله آخر، محاسیه “ضریب اسکالوگرام “یا ضریب اطمینان است. ضریب اطمینان مدل را می توتن از طریق این فرمول محاسبه کرد.
(کل ستاره ها (*)/مجموع ستاره ها (*) خارج از قطر )-1 KR=
“ایزارد ” می گوید:”هر چه این ضریب به یک نزدیک تر باشد ،یعنی فاکتورها مناسب بوده و مدل انتخابی به مدل ایده آل نزدیکتر است و برعکس. هر چه ضریب از یک بیشتر باشد، عکس آن صادق است. اگر جزاب کمتر از 8/ باشد، ماترسی قطری بدست آمده اعتبار نخواهد داشت و باید متغیر های جدیدی جای گزین شود. پس عدد قابل پذیرش بیش تر از 8/ می‌باشد ” .
از محاسن این روش این است که :
– ساده است به طور دستی قابل انجام است.
– واحد شاخصها میتواند مختلف در نظر گرفته شود.
– در فرآیند عملیات شاخصهاي غیر ضروري حذف می شوند.
– شاخصها را میتوان در حین انجام کار جابه جا و بالا و پایین کرد.
– تکنیک اسکالوگرام علاوه بر مباحث انسانی در مباحث طبیعی برنامه ریزي ناحیه اي نیز کاربرد دارد.
معایب این روش عبارتاند از:
– دقت بسیار زیاد در تعیین متغیرها می طلبد.
– تنظیم نهایی جدول و رتبهبندي نیاز به جابه جایی هاي بیش تر و اعمال سلیقه دارد(بیرودیان ،36:1371) (نظریان و مهرگان ،4،5:1389).
به طور کلی در طراحی مدل اسکالوگرام چهار مرحله ي مشخص وجود دارد که عبارتند از: تعیین عوامل مؤثر بر پدیده ي مورد بررسی، انجام محاسبات آماري، ارزش گذاري و رتبه بندي KarimiNazar et al,.2010)) در مدل اسکالوگرام جهت انتخاب عوامل مؤثر بر پدیدهي مورد بررسی، هیچگونه محدودیتی وجود ندارد و هر محققی بنا به نظر کارشناسی خویش و امکان دستیابی به اطلاعات می‌تواند تعداد عوامل را تغییر دهد. در این مدل عوامل مؤثر با توجه به نوع تاثیري که بر پدیده ي مورد بررسی دارند، به صورت مثبت یا منفی ارزش گذاري م یشوند. به طور معمول در محاسبات آماري مدل اسکالوگرام، ابتدا میانگین(μ) و انحراف از معیار (σ) هر یک از متغیرها محاسبه، آنگاه از معادله يKσ μ+ که در هیدرولوژي آماري کاربرد زیادي دارد استفـاده می‌شود. محققان مختلف بر اساس نظر کارشناسی و با توجه به تغییرپذیري عوامل مختلف هواشناسی نسبت به میانگین از یک ضریب ثابت k براي عوامل مختلف استفاده می نمایند.
در مرحله ي ارزشگذاري بر اساس محاسبات آماري مرحلهي قبل، دادهها در سه طیف ارزشی مثبت، خنثی و منفی ارزش گذاري می شوند که ملاك این تقسیم بندي، مقادیرKσ μ± داده ها است(قبای سوق و مساعدی ،26).
3-23-6-مدل یاگر :
در این روش رتبه بندی ،هیچ معیار کمی وجود ندارد و همه معیارها به شکل کیفی در مدل حضور دارند . حتی اعداد نیز در این روش ابتدا به شکل کیفی با هم قیاس می شوند و سپس در مدل آورده می شوند. یاگر معتقد است که در دنیا در حال حاضر با عدم دقت بنا شده و مسائل کمی چندان دقیق نیست. اجرای این تکنیک فقط نیازمند ارائه اطلاعات ارجحیتی زبانی با مقیاس ترتیبی است . این مشخصه به اعضای تیم تصمیم گیرنده امکان می‌دهد تا دانش و اطلاعات خود را درباره ی میزان رضایتشان بر روی معیارها و با گزینه های تصمیم در شکل متغیر های زبانی مانند بی نهایت با اهمیت، بسیار با اهمیت، بااهمیت، نسبتاً با اهمیت، کم اهمیت، بسیار کم اهمیت، و بی اهمیت فراهم آورند . توانایی انجام عملیات بر روی ارجحیت های زبانی نا دقیق با آن‌ها امکان می‌دهد تا از منابع با حداقل اطلاعات مرتبط با موضوع مورد بررسی استفاده نمایند. به عبارت دیگر هر فرد تصمیم گیرنده نظر و عقیده خود را درباره درجات اهمیت هر معیار و نیز تأمین معیارها توسط معیارها بیان می دارد (خورشید و ذبیحی، 15:1389).
اگر در یک مساله تصمیم گیری چند معیاره n معیار و m گزینه وجود داشته باشد به منظور انتخاب بهترین گزینه ابتدا می بایست گزینه ها و شاخص‌های مورد بررسی شناسای و تعریف شوند: تشکیل ماتریس تصمیم فازی.
در نخستین مرحله از مدل، بایستی ماتریسی به منظور ارزیابی دو به دو شاخص ها با یکدیگر ترسیم می شوند. شیوه وزن دهی در ماتریس مذکور به روش کمیتی ساعتی در بازه عددی 1تا 9 می‌باشد. بنابراین قطر ماتریس یاد شده همگی برابر یک خواهد بود.

تشکیل ماتریس تصمیم بر حسب درجه عضویت:
در این مرحله هر کدام از گزینه های مورد بررسی به صورت دو به دو نسبت به تک تک معیارها مقایسه شده و وزن نهایی بر حسب درجه ی عضویت هر کدام از گزینه ها نسبت به شاخص ها به دست آید.
تشکیل ماتریس تصمیم وزن دار :
در این بخش تک تک درایه های ماتریس تصمیم بر حسب درجه ی عضویت به توان وزن های هر شاخص (وزن های حاصل از گام نخست ) رسیده و ماتریس وزن دار ایجاد می‌شود
تعیین کوچکترین مقدار هر سطر ماتریس تصمیم وزن دار:
در این مرحله از هر یک از سطر های ماتریس تصمیم وزن دار، کوچکترین مقدار استخراج می‌شود.
تعیین گزینه برتر :
به منظور بهترین گزینه و در حقیقت اولویت بندی گزینه های مورد بررسی، بیشترین مقدار در بردار ستونی مربوط به گام چهارم و گزینه مربوط به آن به عنوان بهترین گزینه شناخته می‌شود. با مرتب کردن اعداد ستون مربوطه از بیشتر به کمتر، رتبه بندی گزینه های مورد بررسی بدست خواهد آمد (تقوایی و کیومرثی ،146:1391).
3-24روش تحقیق:
3-24-1-روش و ابزار گردآوری اطلاعات :
پژوهش حاضر از نوع توصیفی –تحلیلی، علی و کمی است که اطلاعات مورد نیاز ابتدا در قالب شناسایی شاخص‌های توسعه در منابع مختلف از قبیل مطالعات کتابخانه ای و اسنادی (مرکز آمار ایران ) گردآوری می‌شود. مطالعات کتابخانه ای، پژوهش ها و فعالیت‌های انجام شده را نشان می‌دهد و مبانی نظری از آن استخراج می‌شود و داده های مربوط به هر نوع شاخص در هر شهرستان از سالنامه آماری مرکز آمار ایران سال 1391استخراج و مورد استفاده قرار می گیرد.
3-4-2-روش تجزیه و تحلیل داده ها
برای تجزیه و تحلیل داده ها از مدل های مختلف کمی و آماری از قبیل AHP،TOPSIS،تحلیل عاملی و خوشه ای و… به تناسب نوع داده های موجود استفاده می‌شود و در نهایت نتایج بدست آمده در محیط GIS به صورت نقشه های سطوح برخورداری و توسعه یافتگی شهرستان‌های استان فارس نشـــان داده می‌شود.

فصل چهارم
تجزیه و تحلیل

4-1-مقدمه:
شاخص ها و مؤلفه ها یکی از اجزای ضروری برای ارزیابی پیشرفته سوی توسعه هستند(مولدن و بیلهاز،17:138). چرا که تنها ارزیابی سطوح برخورداری سکونتگاه ها ،بلکه پرداختن به هر تحقیق علمی، نیازمند یک سری گسترده از شاخص ها است ،اما لحاظ نمودن تمام شاخص ها در هر تحقیق علمی نه مقدور است و نه مطلوب. بنابراین با گزینش تعداد محدودی شاخص مناسب در بسیاری از مواقع می‌توان به نتایج واقعی تر دست یافت(تقوایی و نوروزی آورگانی،63:1386). در این پژوهش از 122شاخص توسعه در 9بخش، جهت سنجش و ارزیابی شهرستان‌های استان فارس انتخاب گردیده است.

4-2-انتخاب شاخص ها :
تعيين شاخصها مهمترين قدم در مطالعات توسعة ناحيهاي است و در واقع بيان آماري پديدههاي موجود در ناحيه است.(کلانتري، 1380: 111). براي بيان اهميت شاخصهاي توسعه و نقش آن در بيان آماري پديدهها ضروري است تا مفاهيم مربوط به متغير و شاخص بهطور عميقتر روشن شود. متغيرها ارقام خامي هستند که نميتوانند سطح توسعه مکان جغرافيايي را در معيارهاي انتخاب شده نشان دهند، مثل تعداد پزشکان، تعداد شاغلان بخش صنعت و غيره، زيرا که بالا بودن پزشکان و شاغلان و غيره دليل بر توسعه مکانهاي مورد نظر نميتواند باشد؛ چون امکان دارد مکاني جمعيت بيشتري داشته باشد و طبيعي است که تعداد پزشکان و يا متغيرهاي ديگر نيز بالا خواهد بود. در حالي که، شاخصها ارقامي هستند که براي اندازهگيري و سنجش نوسانهاي عوامل متغير در طول زمان به کار ميروند (آسايش، 1379: 29). در این پژوهش تعداد 122شاخص توسعه در 9بخش توسعه (فرهنگی-اجتماعی، ارتباطی، اقتصاد بازرگانی، اقتصاد کشاورزی، بهداشتی –درمانی، زیربنایی، مسکن و کالبدی، صنعتی و معدنی و آموزشی) جهت سنجش و ارزیابی و توسعه شهرستان‌های استان فارس انتخاب گردیده که با مدل های مختلف به بررسی آن پرداخته شده است و در ابتدا به توضیح کوتاهی در مورد هر کدام از این شاخص ها می پردازیم.
4-3-شاخص اجتماعی و فرهنگی:
تأثیر عوامل فرهنگی و اجتماعی در شهر سازی و برنامه‌ریزی‌های شهری آن چنان گسترده است که که هیچ یک از عناصر مختلف شهری را نمی‌توان بدون تأتیر چنین عواملی دانست. هر فرم و مجموعه شهری، همان طور که متأثر از عوامل اقلیمی و طبیعی است، نتیجه علائق و خصوصیات اجتماعی و فرهنگی مردم است. بنابراین در طرح و تدوین هر برنامه برای توسعه شهر یا نوسازی و بهسازی شهری و بالاخره طراحی هر ساختمان شهری، ارتباط چنین برنامه‌های از نظر فرم و سیمای شهری و محله ای و فرم و شیب ساختمآن‌ها با مسائل اجتماعی و جامعه شناسی شهری، بایستی در نظر قرار داشت .
در مسائل شهری، تکنیک بایستی در ارتباط ویژه خود با مسائل اجتماعی قرار گیرد. به وجود آوردن فرم های مجموعه های شهری و زیبا سازی محیط، روابط بین مردم و سلیقه های آن‌ها نسبت به شهری که در آن زندگی می کنند از اهمیت ویژه ای برخوردار است(شیعه،192:1383-193).
ضرورتهای اجتماعی ،یعنی تنسیق روابط اجتماعی در درون شهرها از طریق نظامند کردن آن‌ها و ضرورتهای فرهنگی ،یعنی هدایت فعالیت‌های فرهنگی در مسیر بالندگی و ارتقای فرهنگ شهرنشینی ،جامعه شهری در طبیعت خود ماهیت شکننده و آسیب پذیری دارد. چرا که شهر محل تجمع گروههای متفاوت قومی، فرهنگی، زبانی، دینی و …..است و هر گروه ممکن است توقعات خاصی داشته باشد که الزاماً با ضوابط و تمهیدات زندگی جمعی سازگار نیست. این واگرایها و تنوع در ترکیب اجتماعی شهروندان مکن است موجب بروز ناهنجاری های اجتماعی و فرهنگی در جامعه شهری شود(رهنمایی و شاه حسینی ،25:1390).
4-4-بهداشتی –درمانی:
یکی از ارکان اصلی توسعه محسوب می‌شود. منظور از خدمت بهداشتی بهبود وضعیت سلامت جامعه است. شناخت نیازهای بهداشتی –درمانی جامعه ،اولین گامی است که باید در راه رفع این گونه نیازها برداشته شود و در حقیقت بدون شناسایی این نیازها نمی‌توان خدمات بهداشتی –درمانی کاملی ارائه نمود. یکی از مشکلات مهم در ارائه خدمات بهداشتی –درمانی کشورهای جهان سوم؛ کمبود امکانات و نیروی انسانی بهداشتی و توزیع نادرست آن‌ها در مناطق شهری و روستایی است . عدم توازون در عرضه و تقاضای نیروی انسانی، بهداشتی و درمانی، سبب عدم کارایی در ارائه خدمات شده و سازمان دهی نادرست نیروها نیز به این عدم کارایی دامن زده است(ضرابی و دیگران،215:1387).
4-5-آموزشی:
انسآن‌ها نیاز به تحصیلات و آموزش و پرورش دارند

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع سلسله مراتب، سلسله مراتبی، تحلیل سلسله مراتبی Next Entries منبع تحقیق با موضوع اقتصاد کشاورزی، مصرف کننده، علوم پزشکی