منبع تحقیق با موضوع بلوغ جنسی، امام صادق، امام علی (ع)، فیزیولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

به صورتش موی بروید و یا قبل از آن موی زهارش پدیدار شود، حدود الهی به طور کامل نسبت به وی باید اجرا شود.”
پرسیدم و اما در مورد دختر جوان از چه هنگامی باید حدود الهی درباره وی اقامه شود؟ امام فرمودند: “همانا وضعیت دختر مانند پسر نیست. در مورد دختر، هنگامی که ازدواج کند و با وی آمیزش شود و آن هنگام 9 سال داشته باشد، یتم از او برداشته می شود، دارایی وی به او پرداخت می شود و جایز است در کار خرید و فروش وارد شود و حدود الهی به نفع یا ضرر وی جاری می شود” و آنگاه فرمود: “و پسر در خرید و فروش سخنش اعتبار ندارد مگر به 15 سالگی برسد و یا محتلم شود و یا موی بر صورتش بروید و یا قبل از آن بر زهارش موی پدیدار شود.”
در مجموع از مفاد روایت چنین استنباط می شود که حد شرعی برای اجرای حدود الهی و اجازه خرید و فروش و تصرفات مالی در پسران، رسیدن به سن 15 سالگی، روییدن موی صورت و زهار است و در دختران به علت متفاوت بودن وضعیتشان رسیدن به سن 9 سالگی، ازدواج و آمیزش می باشد.
حدیثی مشهور است که شیعه و سنی آن را از رسول خدا صلّی اللَّه‌ علیه و آله نقل کرده‌اند که فرمود:
« رُفِعَ القَلَمُ عَنْ ثَلاثَةٍ: عَنِ النائِمِ حَتّی‌ یَسْتَیْقِظَ وَ عَنِ الَمجْنونِ حَتّی‌ یُفیقَ وَ عَنِ الطِفلِ حَتّی‌ یَحْتَلِمَ»(دعائم الاسلام، 1405، ج۱، ص۱۹۴).(مسند احمد، 1406، ج۱، ص۱۴۰)
قلم تکلیف از دوش سه گروه برداشته شده است: از خوابیده تا زمانی که بیدار شود، از دیوانه تا هشیار گردد و از کودک تا آنگاه که به سن بلوغ برسد.
آنچه که از این حدیث برداشت می شود این است که در این حدیث به نظر می رسد تفاوتی میان دختر و پسر قائل نشده است و آنچه به عنوان ملاک بلوغ در این حدیث قرار گرفته است رسیدن به سن احتلام وبلوغ است و بدین ترتیب احتلام را باید طوری تعریف کنیم که شامل دختر هم بشود.
امام صادق (ع) می فرمایند:« اذا بلغ الغلام ثلاث عشرة سنة کتبت له الحسنة وکتبت علیه السیئة وعوقب واذا بلغت الجاریة تسع سنین فکذلک وذلک انها تحیض لتسع سنین»(شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، 1403، ج۱۹، ص۳۶۵).(شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، بی تا، ج۹، ص۱۸۴).(ثقة الاسلام کلینی، فروع کافی، 1404، ج۷، ص۱۶۸)هنگامی که پسر سیزده ساله شد، خوبیها و بدیهای او نوشته می‌شود و بر بدیها کیفر می‌شود. زمانی که دختر نُه ساله شد همان حکم را دارد؛ زیرا در نُه سالگی حیض می‌شود.
درحدیث دیگری از رسول خدا خطاب به امام علی (ع) آمده است:«پایان یتم وکودکی تحقق احتلام است وبه محض اینکه کودک محتلم شد دیگرکودک محسوب نمی شود ومسولیت دارد.» (یا علی، لایُتْمَ بعد احتلام، همان، حدیث9، ص315)
با این وصف باید گفت مقصود از احتلام، تحقق حالت انزال(رسیدن به اوج لذت جنسی) است که معمولا پس از رسیدن به بلوغ و تحصیل توانایی کامل جنسی اتفاق می افتد. در زنان در صورت وجود عوامل کافی برای تحریک ( در خواب و بیداری) و با رسیدن به حالت ارگاسم ظاهر می شود و از جمله همراه با ترشحات داخلی خواهد بود. در مردان نیز، احتلام با رسیدن به حالت ارگاسم کامل و دفع منی محقق می شود. در صورتیکه احتلام را این گونه معنی کنیم از علایم مشترک میان دختر و پسر است. (گاپتون، فیزیولوژی پزشکی، بی تا، ج3، صص227-226)
2-2-1-1-3 سن مسئولیت كیفری در احادیث امامان معصوم علیهم‏السلام
روایات رسیده از امامان علیهم‏السلام در خصوص بلوغ و مسؤولیت كیفری كودكان، به طور كلی به سه دسته قابل تقسیم است:
الف) روایاتی كه به طور اتفاق، احتلام در پسران و حیض در دختران را نشانه بلوغ می‏داند و هیچ اشاره‏ای سن ندارد.(بلوغ جنسی)
ب) روایاتی كه سن را در كنار قاعدگی در دختران و احتلام در پسران بیان كرده است (بلوغ سنی)
ج) روایاتی كه در آنها تنها سن به عنوان علامت بلوغ بیان شده و از سایر نشانه‏ها ذكری به میان نیامده است.
2-2-1-1-3-1 بلوغ جنسی
وقتی كه با دقت به روایات دسته اول بنگریم، به این نتیجه می‏رسیم كه احتلام و قاعدگی، به عنوان دو امر تكوینی در تحقق بلوغ و سپری شدن دوره «یتم و كودكی» موضوعیت دارد. با ملاحظه نص روایات زیر، مشاهده می‏شود كه ملاك اصلی در تحقق بلوغ و رسیدن به حد مردانگی و زنانگی، همان رسیدن به حالت احتلام و حیض است.
صحیحه هشام: امام صادق علیه‏السلام فرمود: «انقطاع یُتم الیتیم بالاحتلام و هو اشده و ان احتلم و لم‏یؤنس منه اشده و كان سفیها او ضعیفا فلیمسك عنه ولیّه ماله.»(همان (كتاب الحجر)، 1402، ج13، ص141)كودكی كودك با احتلام كه همان اشد اوست، پایان می‏پذیرد و اگر محتلم شد و ایناس اشد از او نگردید، سفیه یا ضعیف است و ولیّ او باید مالش را در اختیار او قرار ندهد.
صحیحه علی بن جعفر: «سألته عن الیتم متی ینقطع یُتمه؟ قال: اذا احتلم و عرف الاخذ و العطاء.» (همان، باب چهار، 1402، ج1، ص31) از موسی بن جعفر علیه‏السلام پرسیدم: كودك در چه زمانی یتیم نیست؟ فرمود: وقتی كه محتلم گردد و به گرفتن و عطا (داد و ستد) آشنا شود.
وصیت پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم به علی علیه‏السلام : «یا علی، لا یُتْم بعد احتلام.» (همان، باب چهار، 1402، ج1، ص315) ای علی! بعد از رسیدن به حد احتلام و بلوغ جنسی، یتیمی (كودكی) نیست.
2-2-1-1-3-2 بلوغ سنی
در برخی روایات، سن خاصی ذكر شده است؛ چون در این سن خاص، دختران حیض می‏شوند و پسران به حالت احتلام می‏رسند؛ یعنی از نظر این روایات، سن موضوعیت ندارد، ولی اگر سنی در این روایات تعیین شده است، به خاطر تحقق معیار بلوغ (حیض، احتلام) می‏باشد. لذا سن خاص مورد نظر، موضوعیت ندارد.
بنابراین، با دقت در متن این روایات، این نتیجه را می‏توان گرفت كه سن ملاک نیست ؛لذا مشاهده می‏شود كه امام علیه‏السلام در موثقه عبداللّه‏ بن سنان، (همان، باب جهار، 1402، ج13، ص431)دختر نه‏ساله را بدین خاطر در برابر اعمال خویش مسئول می‏داند كه دختران، معمولاً در این سن حائض می‏گردند. همچنین در موثقه عمار ساباطی ملاحظه می‏شود.(همان، باب چهارحدیث12، 1402، ج1، ص45).(تهذیب، 1403، ج2، ص318) كه امام علی علیه‏السلام وقتی پسر و دختر را در سیزده سالگی، موظف به انجام تكالیف و واجبات و در برابر اعمال خویش، مسئول و مكلف می‏داند، حلم مذكور را مشروط به این می‏كند كه پسر، قبل از سن سیزده سالگی به احتلام نرسیده و دختر، حیض نشده باشد؛ زیرا در صورت محتلم شدن پسر و حایض گردیدن دختر، بلوغ تحقق یافته و دیگر نیازی به سن بلوغ نیست.
2-2-1-1-3-3 تعدادی از روایات دسته سوم
روایت ابی‏حمزه ثمالی: از امام محمد باقر علیه‏السلام پرسیدم: چه وقت كودكان مكلف می‏شوند؟ در پاسخ فرمودند: «در سن سیزده و چهارده سالگی.» پس عرض كردم: اگر در آن سن محتلم نشده باشند چه؟ امام علیه‏السلام در پاسخ فرمود: «در این سن مكلف می‏شوند و احكام بر آنان جاری می‏شود، اگرچه محتلم نگردند. (حر عاملی، وسائل الشیعه، 1403، ج13، ص432)
صحیحه حمزة بن حمران: از امام محمد باقر علیه‏السلام پرسیدم: (همان، باب چهار، ج1، ص30).(الكافی، بی تا، ج17، ص197)چه موقع بر پسر، همه حدود الهی واجب می‏گردد و به سود و زیان او حكم شده، مؤاخذه می‏شود؟ امام علیه‏السلام فرمود: «وقتی كه از یتیمی و كودكی خارج شده، صاحب ادراك و شعور شود.» گفتم: آیا برای آن، حدی هست كه با آن شناخته شود؟ امام علیه‏السلام فرمود: «وقتی كه محتلم شود و به سن پانزده سالگی برسد یا شعور پیدا كند یا موی بر زهار او بروید، حدود الهی بر او اقامه و جاری می‏شود و به سود و زیانش حكم می‏شود.» گفتم: چه موقع همه حدود الهی بر دختر واجب می‏شود و پاداش و كیفر می‏بیند؟ امام فرمود: «دختر مانند پسر نیست؛ زیرا دختر وقتی كه شوهر كند و دخول با او صورت گیرد و نه سال داشته باشد، یتیمی او از بین می‏رود… . و حدود «به طور كامل» به نفع و ضرر او جاری می‏شود…»
امام جعفر صادق علیه‏السلام می‏فرماید: «معیار بلوغ زن، نه سالگی است.» (حر عاملی، وسائل الشیعه، 1403، ج20، ص104)بدین ترتیب، به نظر می‏رسد كه چون تكلیف، خطاب است و خطاب، متوجه كسی می‏شود كه دارای شرایط توجه خطاب باشد، از این رو افراد نابالغ به علت این كه مورد خطاب قرار نمی‏گیرند، فاقد تكلیف و مسئولیت كیفری هستند، اما پس از این كه كودكان به حد بلوغ جنسی برسند، از این جهت كه از جرگه كودكان خارج شده‏اند، می‏توانند مورد خطاب واقع شوند. لیكن به نظر می‏رسد كه تحقق بلوغ جنسی، به تنهایی نمی‏تواند شرط كافی برای وجود مسئولیت كیفری (گرچه شرایط لازم است) باشد؛ زیرا افرادی كه بالغ هستند، اگر به رشد كیفری نرسیده باشند و قادر بر تشخیص حُسن و قبح اعمال خویش نباشد، شایسته مؤاخذه و مجازات نخواهد بود.
2-2-1-2 بند دوم: نظرات فقها در خصوص بلوغ
با توجه به اینکه بلوغ یکی از شرایط عامه تکلیف است اما در کتب فقهی، فقها به طور مستقل مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است و ایشان تنها به مناسبت های مختلف در کتب حجر و صوم به این مقوله پرداختند، به علت اینکه نظرات فقها هم می تواند به روشن تر شدن بحث کمک کند فلذا به بررسی دیدگاه های فقهای اهل سنت (الف) و امامیه (ب) می پردازیم.
2-2-1-2-1 بلوغ در اهل سنت
2-2-1-2-1-1 فقه حنفیه
سن بلوغ از دید حنفیان برای دختر و پسر، رسیدن به سن 15 سالگی است. البته ابوحنیفه در فتوای مستقلی سن بلوغ را در پسران، 17 یا 18 سال و در دختران اتمام 17 سال می داند. در مورد تصرفات مالی نیز علاوه بر بلوغ، رشد فرد را هم در نظر می گیرد. (ابن قدامه، المغنی، 1403، ج۴، ص۵۱۴ـ۵۱۵).(وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی وادلّته، 1409، ج۵، ص۴۲۳ـ۴۲۴)از نظر گروهی از محققان هر سه علامت بلوغ در واقع یک چیز هستند و این که آن ها را به عنوان سه علامت بلوغ تفکیک کنیم صحیح نیست و شاید به این صورت بتوان گفت که احتلام و انزال منی به یک معنا هستند و حامله کردن زن می تواند یک توانایی ناشی از این دو وضعیت باشد (جزیری، الفقه علی مذاهب الاربعه، 1405، ج2، ص 350)
2-2-1-2-1-2 فقه مالکی
در فقه مالکی بلوغ را با نشانه های جسمی می توان شناخت و اگر هیچ یک از این نشانه ها هویدا نشود شناخت بلوغ با سن میسر می شود که از نظر فقهای این دسته، سن بلوغ در پسران و دختران به طور مشترک اتمام هفده یا هجده سالگی است. هر چند از مالک و فقهایی دیگر نقل شده که اصولاً سن را نشانه بلوغ نمی‌دانسته اند. (طوسی، کتاب الخلاف، 1407-1411، ج۳، ص۲۸۳).(ابن قدامه، المغنی، 1403، ج۴، ص۵۱۴)
2-2-1-2-1-3 فقه شافعی وحنبلی
از دیدگاه فقهای شافعی وحنبلی بلوغ در دختران و پسران به طور مشترک با اتمام 15 سالگی محقق می گردد. برخی منابع اهل سنت برای دوره بلوغ فاصله سنیِ خاصّی مطرح کرده اند، بدین ترتیب که سنین یاد شده را انتهای دوره بلوغ، و دوازده سالگی را در پسران و نه سالگی را در دختران ابتدای آن دانسته و کودک را در این فاصله سنّی «مُراهق» نامیده اند.(مصطفی احمد زرقاء، المدخل الفقهی العام، 1387/1986، ج۱، ص۷۷۹).(وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، 1409/1989، ج۵، ص۴۲۳)مراهق در لغت به معنای کودک نزدیک به بلوغ، نزدیک شده به احتلام و کودکی که میل به جنسی در او ظاهر شده است می باشد.(قمی، کتب قمی، 1423، ج1 ص337) کودکان ممیز همچنان کودک محسوب می گردد لیکن هنگامی که بلوغ نزدیک می شود ودر آستانه آن قرار می گیرد واستعداد بلوغ را از طریق انزال و یا نبات (روئیدن)موی ظهار دارد مانند ده ساله و بیشتراو را طفل مراهق می نامندو با رسیدن به بلوغ دوران مسئولیت و تکلیف آغاز می شود.(فیض، ارکان مسئولیت وبلوغ، 1381، ج1 ص170)شاید بتوان مراهق را همان نوجوان دانست که در تعریف آن گفته اند: نوجوانی با بروز علائم آغاز می شود و درجایی…پایان می پذیرد.شاید این را بتوان بهترین شیوه تعریف نوجوانی دانست.(پدرام نیا، دوران نوجوانی، 1387، ج2، ص23)
2-2-1-2-2 سن بلوغ در دختران و پسران از دیدگاه فقه امامیه
مساله ای که ذکر آن ضروری می نماید، بررسی دیدگاه های مختلف در

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع مسئولیت کیفری، حقوق جزا، ارتکاب جرم، حقوق کیفری Next Entries منبع تحقیق با موضوع ، وفقها، 9و15، رشدعقلی