منبع تحقیق با موضوع آموزش و پرورش، برنامه آموزشی، انتقال دانش، کتاب درسی

دانلود پایان نامه ارشد

اعلام شده است؛
1. بايد به علاقه كودك به يادگيري توجه كرد و راه يادگرفتن را به او آموخت.
2. بايد به تقويت كنجكاوي در كودك پرداخت.
3. بايد مقدمات شناخت علمي محيط را فراهم كرد.
4. بايد آموزش مفاهيم اساسي مورد توجه قرار گرفته و از اين طريق به پرورش تفكر كودك پرداخت. تفكري كه بر واقعيتهاي عيني و محسوس استوار باشد و كودك مشخصاً آنها را تجربه كرده باشد.
5. بايد زمينه را براي شكوفايي علايق و استعدادهاي كودك فراهم ساخت.
6. بايد به پرورش استعداد و ذوق هنري كودكان توجه نمود.
7. بايد كودك را با مقدمات زبان و ادبيات فارسي آشنا كرد و متوني را انتخاب كرد كه براي كودك قابل فهم و جذاب باشد.
8. نظر به اينكه در اين دوره كودك به تقليد آگاهانه ميپردازد و مربيان خود را الگوي خويش قرار ميدهد، بايد مربيان واجد فضائل اخلاقي باشند.
9. نظر به اينكه آموزش و پرورش اين دوره به وسيله آموزشگاه و خانواده متفقاً انجام ميشود، لازم است ميان اين دو نهاد همكاري و هماهنگي لازم برقرار شود.
10. در سالهاي پاياني اين دوره كه آثار بلوغ بتدريج ظاهر ميشود بايد كودك را با تحول جسماني و رواني كه در شرف وقوع است در حد امكان آشنا ساخت.
11. بايد به تربيت بدني و ايجاد عادات بهداشتي پرداخت و نكات بهداشتي و ايمني را به كودك آموخت.
12. بايد از راه شركت دادن كودك در اداره مدرسه و سپردن وظايف مناسب به او به پرورش اجتماعي كودك پرداخت و بتدريج اين اصل را به فعاليتهاي بيرون از مدرسه تسري داد (صافي، ص 52).
همانگونه كه در اصول مصوب كمسيون پيش دبستاني و دبستاني مشاهده ميشود، 3 بند اول و تا حدودي بند 4 با مبحث مورد نظر ما مرتبط است. با اين حال تأكيد بر پرسشگري كودكان به عنوان يك اصل مهم مورد غفلت قرار گرفته است. انتظار بر اين است ويژگي پرسشگري عنوان يك ويژگي بنيادي در كودكان مورد توجه قرار گيرد.

5-2-2-2- اهداف نظام آموزش و پرورش ايران
در اسناد نظري سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، شامل فلسفه‌ تربيت در جمهوري اسلامي ايران و رهنامه نظام تربیت رسمی و عمومی براي تحقق غايت و هدف کلي تربيت رسمي و عمومي در جمهوري اسلامي ايران، مجموعهاي از شايستگيهاي اساسي به عنوان اهداف مشترك و ويژه نظام تربيت رسمي و عمومي تعريف شده است كه انتظار ميرود تربيت يافتگان نظام تربيت رسمي و عمومي داراي اين شايستگيها باشند. این اهداف عبارتند از:
– خرد ورز، پرسشگر و فکور؛
– ديندار (انتخاب کننده و ملتزم نسبت به نظام معيار ديني) و متخلق؛
– خلاق و کار آفرين؛
– مقتصد، فعال و کارآمد؛
– سالم و با نشاط؛
– انتخاب گر و آزادمنش؛
– قانون گرا، منضبط و مسئوليت پذير؛
– عدالت ورز، مهربان و صلح جو؛
– وطن دوست، استقلال طلب و ظلم ستيز؛
– جمع گرا و جهان انديش؛
– داراي ذائقه هنري و زيبايي شناختي.
همانگونه كه در اين اهداف مشخص است، يكي از اهداف اصلي نظام تربيت رسمي و عمومي خردورزي، پرسشگري و انديشه ورزي ذكر شده است. همچنين در سند برنامه‌ درسي ملي، پرسشگري و مفاهيم مرتبط مانند حل مسئله و تفكر انتقادي به عنوان يكي از صلاحيتها و يادگيريهاي مشترك دوره آموزش رسمي ذكر شده است. اگرچه پرسشگر بودن افراد به عنوان يكي از اهداف عمومي نظام تعليم و تربيت در فلسفه‌ تربيت در جمهوري اسلامي ايران و رهنامه نظام تربیت رسمی و عمومی و سند ملي برنامه درسي مطرح شده است، اما در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش كه بصورت رسمي منتشر شده است، اين موضوع بطور كلي ناديده گرفته شده و هيچ اشارهاي به آن نشده است كه قابل تأمل است.

5-2-2-3- اهداف آموزش و پرورش ابتدايي
اهداف آموزش‌ و پرورش‌ دوره ابتدايي كه در ششصد و چهل‌ و هفتمين‌ جلسه‌ شوراي‌ عالي‌ آموزش‌ و پرورش‌ در سال 79 به تصويب رسيده است، پرسشگري و مفاهيم مرتبط با آن را به عنوان يك هدف مورد غفلت قرار داده است. در مقدمه اين مصوبه چنين آمده است: اين اهداف در راستاي‌ رسالت‌ و مأموريت‌ آموزش‌ و پرورش‌ و جهت‌دهي‌ به‌ رشد همه ‌جانبه ‌دانش‌آموزان‌ بر پايه‌ تعاليم‌ و دستورات‌ دين‌ مبين‌ اسلام‌، اهداف‌ دوره‌ ابتدايي تعيين‌ مي‌شود. مديران‌، برنامه‌ريزان‌ و همه‌ افرادي‌ كه‌ در تعليم‌ و تربيت‌ دانش‌آموزان‌ نقشي‌ برعهده‌ دارند، مكلفند در برنامه‌ريزي‌ امور، سازماندهي‌ فعاليتها و انجام‌ وظايف‌ مربوط بگونه‌اي‌ اقدام‌ نمايند كه‌ تا پايان‌ دوره‌ تحصيلي‌ دستيابي‌ دانش‌آموزان‌ به‌ اهداف‌ تعيين‌ شده‌ ممكن‌ باشد. با بررسي اين اهداف كه در هشت محور شامل اهداف اعتقادي،‌ اخلاقي،‌ علمي‌ و آموزشي،‌ فرهنگي و‌ هنري، اجتماعي، زيستي‌، سياسي‌ و اقتصادي تدوين شده است، مشخص ميشود اهدافي كه مرتبط با پرسشگري باشد وجود ندارد. تنها هدفي كه شايد بتوان آن را با پرسشگري مرتبط دانست هدفي است كه در محور علمي و آموزشي با اين عنوان آمده است: “نسبت‌ به‌ شناخت‌ پديده‌ها كنجكاو است‌”. با نگاهي نه چندان عميق بر اهداف اين دوره تحصيلي حاكميت رويكرد تربيتي پاسخمحور بر نظام آموزش و پرورش به راحتي قابل بازشناسي است.
‌همانطور كه در فصل قبلي در بخش چهارچوب برنامه درسي پرسش محور اشاره شد، اولين گام براي تحقق يك رويكرد تربيتي پرسش محور تصريح اهداف مرتبط با اين رويكرد است. حال آنكه چنين اهدافي در آموزش و پروش مغفول مانده است.
اطلاعات بدست آمده در خصوص اهداف نشان ميدهد، برنامه درسي دوره ابتدايي و فرهنگ حاكم بر مدارس هيچ سنخيتي با رويكرد تربيتي پرسشمحوري ندارد. تنها در موارد محدودي در برخي اسناد مانند رهنامه و كتاب راهنماي معلم علوم آن هم به صورت كم رنگ پرسشگري دانشآموزان مورد اشاره قرار گرفته است.
با وجود اهميت اهداف فرايندي و پرورش مهارتهاي اساسي، جهتگيري برنامههاي موجود در دوره ابتدايي و ساير دورهها هنوز بر انتقال دانش و اطلاعات به ذهن دانشآموزان و تأكيد بر حفظ مطالب است.

5-2-2-4- كتاب راهنماهاي معلم
كتاب راهنماهاي معلم يكي از منابعي مهم در دسترس معلمان است كه جهتگيريهاي تربيتي و نحوه تدريس دروس مختلف را براي آنها بيان ميكند. براي تعيين اينكه رويكرد تربيتي پرسش محوري، مفاهيم، مباحث و روش هاي مرتبط با آن چقدر در اين كتاب راهنماها مورد توجه نظام تعليم و تربيت بوده است، كتاب راهنماهاي تدريس دروس دروره ابتدايي مورد بررسي قرار گرفت. در اكثر آنها پرسشگري دانشآموزان و يا مفاهيم مرتبط مورد غفلت بوده و يا بصورت كمرنگي به آن پرداخته شده است. به عنوان مثال با بررسي راهنماي رياضي دوم ابتدايي متوجه ميشويم، اين موضوع كاملاً ناديده گرفته شده است و تمام مباحث ناظر به نحوه انتقال مباحث كتاب درسي به دانش آموزان ميباشد. با اين حال در برخي كتاب راهنماها پرسشگري به صراحت مورد اشاره قرار گرفته است. به طور مثال در صفحه 9 كتاب راهنماي درس علوم كلاس دوم پرسشگري دانشآموزان تحت عنوان اهداف/ پيامدهاي يادگيري اينگونه مورد توجه قرار گرفته است:
“در حقیقت آنچه مدرسه و یا معلم را به یک واحد آموزشی یا معلم موفق و کارآمد تبدیل میکند، بازده یا محصول مدرسه یعنی عملکرد دانشآموزان است. از این رو، به زبان ساده این کار با روش سنتی که در آن دانشآموز آموختهها را بازگو میکند و معلم سعی دارد کتاب درسی را تمام کند امکانپذیر نیست، زیرا دانشآموزان باید بتوانند اطلاعات جدید را با دانش و آموختههای پیشین خود پیوند داده، واقعیتها و حقایق را به مسائل کلی و روزمرهای که با آن برخورد میکنند ارتباط دهند، پرسشها را به طور عمیق بررسی کنند و به خوبی بتوانند آموختههای خود را در زمینههای جدید به کار گیرند. برای تحقق این امر لازم است معلمان در طراحی برنامه آموزشی خود به سه سؤال زیر پاسخ دهند:
1. مفاهیم، مهارتها و ایدههای اساسی که دانشآموزان باید به آن دست یابند، کداماند؟
2. چه مدارک و شواهدی بیانگر آن است که دانشآموزان به راستی مطالب اصلی را فرا گرفتهاند و میتوانند دانش و مهارتهایی که کسب کردهاند را به نحوی معنادار و مؤثر در موقعیتهای جدید به کار گیرند؟
3. چه راهکارها و روشهای تدریسی به دانشآموزان کمک خواهد کرد تا بتوانند مفاهیم را بسازند و به افرادی صاحب دانش و توانمند، در زمینهای خاص تبدیل شوند؟”
بعد در ادامه عنوان ميشود:
“در این شیوه کار، معلمان باید موقعیتهایی ایجاد کنند که در آنها دانشآموزان پرسش طرح کنند، راهکارهایی برای حل مسئله ارائه دهند و در مورد اینکه چگونه به نتیجه مورد نظر رسیده اند توضیح دهند”.
در ادامه ضمن تأكيد بر ايجاد ارتباط لازم بین فعالیتهای يادگيرندگان در مدرسه و محیط اجتماعی خارج از مدرسه، توجه به پژوهشگري را به عنوان يكي از شرايط برقراري اين ارتباط به شرح زير مورد تأكيد قرار ميدهد.
“پژوهشگری شیوه مؤثر تحقق هدفهاست: مواجه شدن با مسئله و تلاش برای حل آن، مهارت و روحیه پژوهشگری و تحقیق را در فرد به وجود میآورد. همان طور که اشاره شد لازمه پژوهشگری مواجهه با مسئله است و مسئلههای اساسی نیز داخل جامعه است، اگر این نکته را به خاطر آوریم که فرد برای زندگی در جامعه تربیت میشود ضرورت پژوهشگری و ارتباط فراگیر با جامعه در طول آموزشهای رسمی بیشتر احساس میشود فراگیران باید در دوران آموزش حل مسئله را بیاموزند و در عمل با مسائل جامعه مواجه شوند تا در آینده به عنوان شهروند در جامعه قادر به زندگی سالم و منطقی باشند”.

5-2-3- ابزار مشاهده
براي انجام مشاهدات، چهارچوب مشاهدات بر اساس مباحث نظري تهيه شد تا به عنوان راهنمايي پژوهشگر را در انجام مشاهدات كمك كند. علاوه بر اين براي بالابردن رزولوشن و دقت مشاهدات، ابزاري به نام ايكوئيپ (EQUIP)253 مورد استفاده قرار گرفت. اين ابزار وسيلهاي براي تعيين همسويي فرايند تدريس با رويكردهاي كاوشگرانه و اكتشافي است. براي ثبت مشاهدات از اپليكيشن ايكوئيپ و همچنين ضبط مباحث كلاس درس و يادداشت مكتوب استفاده شد.

5-2-3-1- اعتبار و روايي
ايكوئيپ يك ابزار مشاهده داراي روايي و اعتبار است كه معيارهاي كمي و توصيف هاي كيفي از فعاليتهاي پژوهشمحور در كلاس درس فراهم ميآورد. طي دو سالي كه ايكوئيپ توسعه يافته است، پژوهشگرها روايي و اعتبار آن را مورد مطالعه قرار دادهاند. روايي صوري از طريق گفتگوهاي حضوري، ايميل و تلفن با پژوهشگراني از سه دانشگاه مختلف تعيين شده است (مارشال و همكاران، 2010). در مطالعه پايلوت از مشاهده 102 كلاس، پايايي ايكوئيپ با آلفاي كرونباخ 88/0 بدست آمد. مطالعه پايلوت شامل 16 جفت مشاهده بوده كه در آن بيش از 85 درصد از ارزيابيهاي يك مشاهدهگر، بوسيله ارزيابيهاي مشاهدهگر ديگر منطبق بود. علاوه بر روايي صوري و پايايي بدست آمده روايي محتوايي ابزار با استفاده از تحليل عاملي مشخص شد. تحليلها نشان داد كه شاخصهاي 19 گانه كه در ابزار به عنوان سازه معرفي شدهاند، با چهار مولفه همخواني نيرومندي دارند (مارشال و همكاران، 2010). در اين پژوهش براي تعيين اعتبار ارزيابيها، دو مورد از كلاسها، همزمان توسط پژوهشگر و يك مشاهدهگر دوم مورد مشاهده قرار گرفت. همچنين نوار ضبط شده همه كلاسهاي مورد مشاهده توسط پژوهشگر توسط مشاهدهگر دوم ارزيابي شد. ارزيابيهاي صورت گرفته از كلاسها توسط مشاهدهگر دوم در 90 درصد مواقع با ارزيابيهاي پژوهشگر منطبق بود.

5-2-3-2- مولفهها و سازهها
اين ابزار داراي چهار مولفه اصلي شامل: برنامه درسي، آموزش، گفتمان، و ارزيابي است كه بر اساس نتايج تحليل عاملي مشخص و نامگذاري شدهاند. هر عامل داراي چهار تا پنج سازه است. هر عامل با توجه به سازهها و سطوح كاوش مرتبط با آن مولفه توصيف شده است (شكل 13).

مولفه ها
برنامه درسي
آموزش
گفتمان
ارزيابي
سازه 1
عمق محتوا
راهبردهاي آموزشي
سطح پرسشگري
دانش قبلي
سازه 2
محوريت يادگيرنده
ترتيب آموزش
پيچيدگي پرسش
توسعه مفهومي
سازه 3
تلفيق محتوا و پژوهش
نقش معلم
اكولوژي پرسشگري
تأمل دانشآموز
سازه 4
سازماندهي و ضبط اطلاعات
نقش دانشآموز
الگوهاي ارتباطي
نوع سنجش
سازه 5

كسب دانش
تعامل كلاسي
نقش سنجش
شكل 13: سازههاي تشكيل دهنده مولفه هاي ايكوئيپ (EQUIP)

مولفه برنامه

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع فاصله قدرت، پرسشگری، فرمانبرداری، نظام آموزشی Next Entries منبع تحقیق با موضوع افغانستان