منبع تحقیق با موضوع آمريکا، “ابرقدرتي، “پاد، انگليس

دانلود پایان نامه ارشد

روزهاي آخر دولت مصدق، به‌خصوص بعد از 25 مرداد، دوباره بر گفتمان “کمونيسم” تأکيد مي‌کند. براي تأثيرگذاري بيشتر بر مخاطب و ساخت انگارهي حزب تودهي قدرتمند، اين نزديکي حزب به دولت را از زبان يکي از اعضاي سابق حزب بيان مي‌کند. انگارهي ساخته شده از مصدق، فردي ساده‌لوح است که در محاسبات خود اشتباه کرده بود.
در متن مضمون هفتم با پرداختن و تأييد بستن سفارت انگليس از سوي فال، ديپلمات سابق اين کشور، تلاش دارد تا گفتمان “حق‌طلبانه و صادق بودن انگليسي‌ها” را القاء کند. همچنين با اشاره به نگراني‌هاي آمريکايي‌ها از نفوذ شوروي در جهان و ايران و عمليات مختلف سازمان ک‌گ‌ب به گفتمان “گسترش کمونيسم” نظر دارد و با اشاره به فعاليت‌هاي آمريکا در مطبوعات آن روز ايران و ترساندن مردم از طريق شايعه توسط عواملش و همچنين توده‌هاي قلابي، به القاي گفتمان “ابرقدرتي آمريکا” و “امپرياليزم” مي‌پرداخت.
در متن مضمون هشتم با اينکه از زاويهي گفتمان “قهرمان ملي” نسبت به دکتر مصدق وارد شده است، اما با انتقاد از عملکرد وي، يکي از دلايل شکست دولت جبهه ملي و پيروزي کودتاگران را ناشي از تعلل، ترديد و تحليل اشتباه وي مي‌داند. بنابراين در قالب گفتمان “قهرمان ملي”، نويسندهي متن معتقد است که انتظارات از دکتر مصدق برآورده نشد. در واقع با تقدسزدايي از قهرمان خود و در راستاي زميني نشان دادن وي تلاش دارد تا همزمان به‌ الگو کردن دکتر مصدق به‌عنوان قهرمان ملي مبارزه با استعمار دست بزند و در عين ‌حال خطاهاي وي را نيز نمي‌پوشاند تا با اين کار هم از خود چهره‌اي بي‌طرف به نمايش بگذارد و هم قهرماني را که بهتصوير ميکشد، واقعي‌تر جلوه دهد. همچنين متن با ساخت انگاره‌اي منفي از آيت‌الله کاشاني که به همدستي با بيگانگان پرداخته است، در چارچوب گفتمان “ضد مذهبي”، به گفتمان “اسلامي” حمله مي‌کند. نيز در راستاي مضمون‌هاي قبلي، مستند با تمرکز بر خطر روي کار آمدن توده‌اي‌ها، روي گفتمان “کمونيسم” تأکيد دارد و آن را برجسته مي‌کند. در انتها نبايد ادبيات زور آمريکايي را و اينکه حمله و دخالت نظامي به‌عنوان آخرين راهکار مدنظرش است، از قلم انداخت. اين ادبيات که متأثر از گفتمان “ابرقدرتي آمريکا” است، تلاش دارد تا “پاد گفتمان مقاومت” را در راستاي گفتمان “سازش” تقويت کند و شکست دولت جبههي ملي را ناشي از همين مقاومت در برابر قدرت‌هاي آن روز جهان يعني انگليس نشان دهد.
متن مضمون نهم نيز در ادامهي مضمون قبلي به تضعيف گفتمان “مقاومت” در برابر قدرت‌هاي بزرگ جهان مي‌پردازد. نوهي دکتر مصدق وي را فردي مأيوس و شکست‌خورده نشان مي‌دهد که نتوانست به آنچه در سر داشت برسد و در عوض آمريکايي‌ها و عوامل داخلي با تيزهوشي در شرايط خطر، موفق به پيروزي شدند. اين تيره‌روزي و يأسي که دامن‌گير دکتر مصدق شد، ناشي از همين سرکشي و ايستادگي بود که در برابر انگليس از خود نشان مي‌داد؛ پس اگر در مذاکرات از خود نرمش نشان مي‌داد و حاضر به مصالحه بود به چنين وضعيتي دچار نمي‌شد. در واقع گفتمان مطلوب اربابان و سياست‌گذاران چنين رسانه‌هايي، گفتمان “سازش و تسليم” است؛ زيرا آنها حاضر به پذيرش کوچک‌ترين استقلال و مقاومتي از سوي ديگر کشورها را نيستند. اين گفتمان حتي دکتر مصدقي را هم که در سعي در بزرگ‌نمايي و اسطوره‌اي جلوه دادنش دارند نيز شامل مي‌شود. مهم اين است که ابعاد منفي اين مقاومت همواره به مخاطب يادآوري شود و نزد وي امري مذموم شمرده شود تا مشکلات گذشته، جاري و آيندهي کشورش را از همين سازش‌ناپذيري با ابرقدرت‌هاي جهان بداند.

3-4- جداول يافته‌هاي تحقيق
جدول شمارهي 1-4- گزارش‌هاي “ويژهي شصتمين سالگرد کودتاي ?? مرداد” و از نظر گفتمان‌هاي ساخته‌شده در خصوص مصدق و جبههي ملي، آمريکا، انگليس، شاه و نيروهاي طرفدار سلطنت‌، آيت‌الله کاشاني و نيروهاي مذهبي، حزب توده و کمونيست‌ها.
گزارش‌ها
متن
گزارش‌هاي “ويژهي شصتمين سالگرد کودتاي ?? مرداد”
گزارش اول
گفتمان “ناسيوناليسم ايراني”
گزارش دوم
گفتمان “ما و ديگران” يا گفتمان “غرب و ديگران”، گفتمان “نژاد برتر آنگلوساکسون”، گفتمان “ناسيوناليسم ايراني”
گزارش سوم
“پاد گفتمان استکبارستيزي” و “پاد گفتمان توطئهي خارجي”، گفتمان “اسلام‌ستيزي”
گزارش چهارم
گفتمان “ژورناليسم عيني”، گفتمان “ابرقدرتي آمريکا”، گفتمان “شاه و ملت”
گزارش پنجم
گفتمان “تئوري توهم توطئه”، گفتمان “سلطنت” و گفتمان “استقلال شاه در برابر بيگانه”، حمله به گفتمان “اسلام سياسي”، گفتمان “تلافي‌جويانه”، گفتمان “صلح‌طلبي”
گزارش ششم
“پاد گفتمان توطئهي خارجي” و گفتمان “توهم توطئه”، حمله به “گفتمان اسلام”،‌ “گفتمان “دنياگرايي و قدرت‌طلبي رهبران مذهبي”‌ و گفتمان “خيانت رهبران مذهبي به منافع ملي”
گزارش هفتم
گفتمان “ليبراليسم”، گفتمان “ابرقدرتي آمريکا”، گفتمان “کمونيسم”

جدول شمارهي 2-4- مستند “مصدق، نفت و کودتا” از نظر گفتمان‌هاي ساخته‌شده در خصوص مصدق و جبههي ملي، آمريکا، انگليس، شاه و نيروهاي طرفدار سلطنت‌، آيت‌الله کاشاني و نيروهاي مذهبي، حزب توده و کمونيست‌ها.
مستند
متن
مستند “مصدق، نفت و کودتا”
مضمون اول
گفتمان “منافع ملي” و گفتمان “ملي‌گرايي”
مضمون دوم
“گفتمان رشد کمونيسم”‌ و گفتمان “ابرقدرتي شوروي”
مضمون سوم
گفتمان “قيم‌مآبي آمريکا”، گفتمان “گسترش کمونيسم”
مضمون چهارم
جدال بين گفتمان “سلطنت” و گفتمان “ملي‌گرايي”، گفتمان “استعماري انگليسي”
مضمون پنجم
گفتمان “سکولاريسم”، “پاد گفتمان اسلام سياسي”، گفتمان “ناسيوناليسم ايراني”، گفتمان “توهم توطئهي‌ مذهبي‌ها”
مضمون ششم
گفتمان “کمونيسم”
مضمون هفتم
گفتمان “حق‌طلبانه و صادق بودن انگليسي‌ها”، گفتمان “گسترش کمونيسم”، گفتمان “ابرقدرتي آمريکا” و گفتمان “امپرياليزم”
مضمون هشتم
گفتمان “قهرمان ملي”، گفتمان “ضد مذهبي”، حمله به گفتمان “اسلامي”، گفتمان “ابرقدرتي آمريکا”، “پاد گفتمان مقاومت”
مضمون نهم
“پاد گفتمان مقاومت”، گفتمان “تسليم و سازش”، زير سؤال بردن گفتمان “اسلام سياسي”

فصل پنجم
نتيجه‌گيري و پيشنهادها

1-5- خلاصهي يافته‌ها
استخراج مقوله‌هاي گفتماني مربوط به متون گزارش‌هاي “ويژه‌ي شصتمين سالگرد کودتاي ?? مرداد” و مستند “مصدق، نفت و کودتا” گوياي آن است که متون تمامي آنها از لحاظ سبک واژگاني، افراد و نهادهاي مطرح‌شده در متن، قطب‌بنديها، استنادها، پيش‌فرض‌ها، تلقين و تداعي‌ها، مؤلفه‌هاي اجماع و توافق و گزاره‌هاي اساسي، شباهت‌هايي بسيار با يکديگر دارند. اين امر گوياي موضع‌گيري همسان اين رسانه در رابطه با موضوع کودتاي 28 مرداد است. به‌طورکلي بايد گفت اين ويژه‌برنامه‌ها به‌خصوص گزارش‌هاي بررسي‌ شده و مستند مذکور هم‌راستا با ديپلماسي رسانه‌اي انگليس و غرب تلاش مي‌کند دخالت مستقيم دولت‌هاي غربي را در امور داخلي ايران توجيه کند تا بهنحوي به تطهير اعمال دولت‌هاي مداخله‌گر در نزد افکار عمومي مردم ايران دست بزند. در تشريح اقدامات رسانه‌اي که در قالب گزارش‌ها و مستند مذکور به مخاطبان ايراني ارائه شد، مي‌توان گفت اين کار به‌وسيله‌ي پررنگ‌تر کردن نقش ساير عوامل همچون نيروهاي داخلي کودتا، حضور مردم در کنار کودتاگران و همکاري آيت‌الله کاشاني با انگليسي‌ها و پررنگ جلوه دادن خطر کمونيسم و حزب توده صورت گرفته است. اين فرافکني در حالي از سوي بي‌بي‌سي فارسي صورت مي‌گيرد که تغييرات جديدي در وضعيت سياسي داخلي ايران در سال 1392 رخ داده است. با روي کار آمدن دولت آقاي روحاني در خردادماه 92 و تلاش براي تدارک دور جديد مذاکرات از سوي طرف ايراني، طرف غربي نيز از موضع‌گيري تازهي جمهوري اسلامي استقبال کرد. بي‌بي‌سي فارسي به‌عنوان بازوي رسانه‌اي نظام سرمايه‌داري، بهبهانهي شصتمين سال کودتاي 28 مرداد تلاش کرد از اين مناسبت تاريخي بيشترين بهره را برده و با دنبال کردن چندين خط و خردهگفتمان بهشکل همزمان تلاش کرد تا به مخاطب خود القا کند در شرايط حاضر بهترين راه‌ حل پيش روي مردم ايران و جمهوري اسلامي به‌منظور حل مشکلات اقتصادي و سياسي، مذاکره و همکاري با کشورهاي غربي و تمکين به خواسته‌هاي آنان است.
بي‌بي‌سي در اين کارزار تلاش کرد تا هر يک از اين گزارش‌ها و ويژه‌برنامه‌ها با دستاويز قرار دادن يکي از ابعاد کودتا و حاشيه‌هاي آن، گفتمان “مقاومت” را مورد هجمه قرار دهد و گفتمان “سازش” را در اذهان عموم مخاطبان برجسته کند.
در طي ساليان پس از انقلاب طراحي، برنامه‌ريزي و انجام کودتاي 28 مرداد توسط دولت‌هاي آمريکا و انگليس همواره از سوي مقامات و مسئولان کشور به‌عنوان نمونهي ملموس و غير قابل ‌انکار دخالت بيگانگان در امور داخلي کشور مطرح بوده است. بنابراين در اين مقطع حساس که به‌شدت نياز به ترميم چهرهي آمريکا و شکستن روحيهي استکبارستيزي در مردم وجود دارد، بايد از طرق مختلف اين هدف عملي شود. يکي از اين شيوه‌ها پررنگ‌تر کردن نقش نيروهاي داخلي در کودتا است، به اين نحو که اهميت بيشتري به آنها در تحليل‌ها داده شد؛ از اين‌رو نقش ارتش که فقط در اجراي کودتا، پياده کنندهي فرمان‌هاي اربابان خارجي خود بود، پررنگ مي‌شود. در گزارشي ديگر به‌منظور تقويت گفتمان “سلطنت” از شاه به‌عنوان فردي که به آمريکايي‌ها امرونهي مي‌کرد، ياد مي‌شود. يکي ديگر از مواردي که به‌شدت از سوي اين رسانه مورد تأکيد قرار مي‌گيرد عذرخواهي چندبارهي مسئولان مختلف آمريکايي به‌دليل مشارکت و دخالت در کودتا است. اين رويه که در قالب گفتمان “صلح‌طلبي” صورت‌بندي مي‌شود، تلاش دارد به مخاطب بقبولاند که دامنهي دخالت آمريکا در ايران مربوط به گذشته است و مسئولان آن کشور نيز پي به‌ اشتباه اسلاف خود برده‌اند و ديگر چنين عملي تکرار نخواهد شد. روي ديگر سکهي اين‌گونه القائات اين است که اين مقامات جمهوري اسلامي هستند که با کينه‌توزي و دشمن‌تراشي و توسل به گفتمان “توطئه” کوتاه نمي‌آيند و حاضر به تعامل با جامعهي جهاني نيستند.
يکي ديگر از خرده گفتمان‌هاي مورد تأکيد بي‌بي‌سي، گفتمان “گسترش کمونيسم” و خطر تسلط حزب توده بر ايران در آن دوران است که بدين نحو دخالت دولت آمريکا براي مقابله با اين مسئله توجيه مي‌شود.
مسئلهي ديگر که خود بخشي از گفتمان “مشروعيتبخش” به مذاکرات تلقي مي‌شود، تقويت گفتمان “ابرقدرتي آمريکا” و به‌اصطلاح “سوپر پاور آمريکا”68 است، که پيش‌تر در اين خصوص توضيحاتي ارائه شد؛ اما وقتي اين رسانه بر ادبيات زورمدارنهي آمريکايي متمرکز مي‌شود، نمود بيشتري پيدا مي‌کند؛ طوري که تمامي مراحل اين عمليات و کودتا را ناشي از شکست مذاکرات پي‌درپي و فشردهي ايران و انگليس -که با وساطت آمريکا انجام مي‌شد- جلوه مي‌دهد. بهعبارتي مخاطب ايراني را از دندان تيز خود يا “چماق”ِ سياست “چماق و هويج” مي‌ترساند و به مخاطبان ايراني متذکر مي‌شود که از مسئولان خود فقط توافق در چارچوب مذاکرات را مطالبه کنند، چرا که در اين صورت (همان‌گونه که اوباما بارها تهديد کرده است) دولت آمريکا – علي‌رغم خواستهي قلبي خود- ناچار به استفاده از گزينهي نظامي خواهد بود.
بي‌بي‌سي فارسي در چارچوب ديپلماسي رسانه‌اي خود از يک‌سو مخاطب را به گذشت از گناهان دولت آمريکا دعوت مي‌کند و از طرف ديگر با مرعوب ساختن وي در مورد موضع مسلط آمريکا در مواجهه با جمهوري اسلامي، تلاش مي‌کند تا گفتمان “استکبارستيزي” و “مقاومت” مخاطبش را بشکند. همچنين تلاش مي‌شود گفتمان “سازش”، جايگزين گفتمان مقاومت شود. موضوعي که بارها امام راحل و مقام معظم رهبري بر ايستادگي بر آن تأکيد کرده‌اند.
در کنار اين چارچوب اصلي اين رسانهي انگليسي چند گفتمان فرعي نيز ديده مي‌شود؛ گفتمان‌هاي فرعي که اگر مهم‌تر از سياست ديپلماسي رسانه‌اي بي‌بي‌سي فارسي نباشند، از آن کم‌اهميت‌تر نيستند.
يکي از اين خرده گفتمان‌ها که به سهم خود بايد مورد توجه فراوان قرار گيرد، تلاش براي اسطوره‌سازي و قهرمانسازي از دکتر مصدق است. هرچند براي بخش قابل‌ توجهي از ايرانيان دکتر

پایان نامه
Previous Entries منبع تحقیق با موضوع روشنفکران، عزل و نصب Next Entries منبع تحقیق با موضوع مصادره به مطلوب