منابع پایان نامه درمورد مشارکت سیاسی، مشارکت مردم، توسعه سیاسی، ثبات سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

حاضرند قدرت خود را با کسانی تقسیم کنند که از طریق راههای که به دقت برای آنها تعیین شده است به سیاست وارد شوند، مثلا نخبگان حاکم در نظامهای تک حزبی ممکن است به افرادی اجازه مشارکت دهند که به حزب یا نهادهای تحت کنترل حزب بپیوندند تا از این راه بتوانند وارد مشارکت سیاسی شوند. (پای و دیگران،1380: 288-281).
بحران مشارکت نشانگر آشکارترین و جامع ترین شکلی است که تغییر سیاسی معاصر در چارپوب آن رخ داده است. برخی ناظران رشد سیاست مردم گرایانه یا مردم سالارانه را به عنوان خاص ترین سیمای توسعۀ سیاسی خاطر نشان می نمایند. مفهوم کلی واژۀ مشارکت به دخالت در فرایند سیاسی اشاره دارد، فرایند سیاسی الزاما نباید نتیجه ویژه ای به دنبال داشته باشد بلکه می تواند صرفاً به عنوان یک کنش بی هدف مورد آزمون قرار گیرد یا به عنوان کنش سازمان یافته ای تعریف شود که هدف آن دادن دقت هنجاری به تصمیمات سیاسی اتخاذ شده برای تمامی یک جامعه هدف گیری شده است. چه آگاهانه و هدفدار و چه غیر آگاهانه و بی هدف مشارکت کنندگان در فرایند سیاسی بر سیاست حکومت تأثیر دارد.حالت عمده ای که در آن بحران مشارکت به ظهور می رسد حالتی است که در آن تعداد اشخاص مشارکت کننده در فرایند سیاسی افزایش یابد. همراه با افزایش تعداد مشارکت کنندگان انتظار می رود که گروههای جدیدی که در گذشته نزدیک از مشارکت سیاسی مشروع یا نامشروع منع شده بودند نیز به عرصه مشارکت سیاسی راه داده شوند سرنوشت نهایی بحران مشارکت کنترل نشده و رو به گسترش پذیرش بدون قاعده تمامی گروهها در سطحی تقریباً برابر از مشارکت است عموما بحران مشارکت درقالب رشد احزاب و جنبش های توده ای و نیز سیاسی شدن کاست و گروههای قومی و یا اعتصابات و حتی تظاهرات جانبدارانه سیاسی آشکار می شود. (پای و دیگران،1380: 288).
بخش سوم
توسعه سیاسی در کشورهای جهان سوم و افغانستان، نظریۀ های ارتباطی و نقش تلویزیون در توسعه سیاسی
در این بخش ابتدا به نقش ارتباطات در توسعه سیاسی خصوصا نقش تلویزیون توجه کرده و به توسعه سیاسی در کشورهای جهان سوم خصوصا افغانستان پرداخته ایم. در پایان نیز به نظریۀ هایی که در چارچوب نظری این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است پرداخته شده است، در اول به نظریۀ استفاده و رضامندی و بعد سرمایۀ فرهنگی را آورده ایم.
ارتباطات و توسعۀ سیاسی
پژوهش در زمینه ارتباطات و توسعه، بخشی از مطالعات و تحقیقات ارتباطی چند دهۀ اخیر را تشکیل می دهد. پایه و اساس این مطالعات، نظریاتی است که از دهۀ 1950 به بعد عمدتاً توسط نظریۀ‏پردازان غربی بویژه امریکایی‏ها مطرح شده است. «در مجموع باید گفت که ارتباطات نقش ویژه‏ای در رشد و ارتقای صنعت و اقتصاد دارد و در حقیقت سیستم اقتصادی جهان بدون وسایل ارتباطی نمی تواند کارایی داشته باشد و می توان گفت که بقای اقتصاد جهانی، به بقای وسایل ارتباطی وابسته است » (ذاکر، 1376 :30). به این ترتیب مشخص است که چرا ارتباطات و توسعه، به محور دلمشغولی سیاسیون، دانشمندان و پژوهشگران جهانی تبدیل و نظریات گوناگونی در مورد آن مطرح شده که اغلب نیز با یکدیگر به چالش پرداخته‏اند. یکی از متفکران صاحب نام که بر نقش ارتباطات در توسعۀ سیاسی تأکید می کند و معتقد است که همه جنبه های ارتباطات و حتی خود رسانه های جمعی عوامل اصلی مشارکت سیاسی است، لوسین پای در مورد توسعه و نوسازی بر معیارها و متغییر خاصی تأکید نکرده است ، بلکه مفاهیم گوناگونی را برای آن در نظر گرفته است که این مفاهیم را می توان به شرح ذیل توضیح داد: توسعه اقتصادی پیش نیاز توسعۀ سیاسیاست، توسعۀ سیاسی با ثبات و دگرگونیهای منظم لازمۀ توسعۀ سیاسی اداری و قانونی است. توسعۀ سیاسی بر اساس تقویت ارزشها و سنت های دموکراتیک تاکید می کند، توسعۀ سیاسی مترادف نوسازی سیاسی و تجهیز توده مردم و مشارکت لازمۀ توسعۀ سیاسی است. توسعۀ سیاسی را باید بر مبنای سیاست جوامع صنعتی غربی مورد توجه قرار داد و توسعۀ سیاسی تجهیز قدرت است. وی در مجموع افزایش ظرفیت نظام در پاسخگویی به خواست های متنوع مردم را توسعۀ سیاسی نامیده است(قوام،1373: 44-43). رسانه هامی توانند در زمینه توسعۀ سیاسی نقش عمده ای را ایفا کند و محققان در مورد کارکرد رسانه ها در روند توسعۀ سیاسی جوامع نظرات مختلفی دارد، لوسین پای برای ارتباطات در زمینه توسعۀ سیاسی کارکرد « حمایت از مشروعیت حکومت» «گسترش نفوذ نخبگان نواندیش» « برقراری ارتباط دوسویه میان مردم و این دسته از نخبگان» قائل است(خانیکی،1386: 71).
فدریک فرای نیز معتقد به نقش رسانه ها در توسعۀ سیاسی است و نقش آن را در ابتدا بالا بردن میزان مشارکت مردم می داند، در جامعه ای که میزان مشارکت بالا برود رقابت نیز شکل گرفته و برنامه های جدید و مکانیزم های دیگری هم برای اعمال قدرت به وجود می آید. مشارکت زمانی است که رقابت به وجود آمده باشد که در نهایت به تقسیم قدرت می انجامد، در این صورت است که مشارکت سیاسی متعادل که همه افراد جامعه به آن باور داشته و همه در نهایت در این فرایند شرکت می کنند.«فردریک فرای پنج وظیفۀ اساسی را در تبیین نقش ارتباطات در خدمت توسعۀ سیاسی قائل است: الف. تدارک اطلاعات بیشتر برای تصمیم گیری سیاسی درست تر؛ ب. تأثیر گذاشتن بر ساخت قدرت و کنترل آن؛ ج. کاستن پیامدهای روانی توسعه؛ د. تطبیق دادن مردم با آهنگ سریع تحولات؛ ه. ایجاد پیوستگی میان سطوح و نهادهایی که در روند توسعه از هم گسسته اند»( خانیکی، 1386: 71).
بسیاری از پژوهشگران علوم اجتماعی ارتباطات را نه تنها محور اصلی مبارزات سیاسی دانسته بلکه اساس معرفت شناسی آن می دانند و عقیده دارند که بدون ارتباطات مبارزۀ سیاسی شکل آگاهانه ای به خود نمی گیرد. با اصل قرار دادن ارتباطات می توان بسیاری از اصول مبارزات سیاسی معاصر و کارکردها و شیوه های مشخص ارتباطی، سبک ها و مجراهای وسایل ارتباط جمعی و آگهی های تلویزیونی را کشف کرد و همچنین به بررسی شیوه های ارتباطی در مبارزات سیاسی توسط رسانه ها پرداخت.
در مجموع می توان گفت که رسانه ها به عنوان انتقال دهندگان پیام از شهروندان به مقامهای سیاسی خود در فرایند توسعۀ سیاسی نقش مهمی را برعهده دارند ، مثلا رسانه ها در پوشش خود در زمینه نظر خواهی ممکن است چنین ادعا کنند که افکار عمومی را منعکس می کنند و از شرایطی سخن میگویند که که واقعی بوده و و نشان دهنده وضعیت سیاسی جامعه است، تلویزیون ها با پخش برنامه هایی که صدای مردم در آن انعکاس می یابد یک فضای باز را برای گفتگو در مورد وضعیت جامعه ایجاد می کند که این خود بر روند توسعۀ سیاسی جوامع تأثیر فراوانی می گذارد. رسانه ها به عنوان بازیگران بزرگ سیاسی در صحنه بین المللی مبدل شده اند و ارتباطات سیاسی در گستره وسیع جغرافیایی و سازمان های رسانه ای و انواع سازمانهای دیگر سیاسی شکل می گیرد گرچند در ظاهر شاید بعضی از این سازمانها حتی سیاسی هم نباشد(میرعابدینی،1376: 8).
رسانه ها می تواند با نظارت خود از امور و رفتارهای سیاسی به تقویت نقش مردم درتصمیم گیری ها منجر شده و با نظارتی که بر عملکرد دولتمردان ، نهادهای دولتی و بررسی و نقد آثار ناشی از آن دارند می توانند تا حدود زیادی از حق مردم در مقابل دولت دفاع نمایند، رسانه ها می توانند با بیان کاستی ها و ضعف های مدیران اجرایی و نقد سیاست های به اجرا در آمده، برنامه ای را در پیش بگیرند تا برنامه های دولتی متناسب با روند خواست های موجود در جامعه شود. کم و یا زیاد شدن وزارتخانه ها، نهادها و بنیادها و یا تغییر در سیاست های کلان دولتی در زمینۀ تأمین نیازمندی های اولیه مردم و اصلاحاتی از این قبیل می تواند به شکاف خواست ها غلبه کرده، آن را به حداقل ممکن برساند و زمینه بی ثباتی را از میان بردارد . همچنین رسانه ها می تواند با توجه به رسالت اطلاع رسانی خود، تصویر مردم از میزان کارایی دولت را دچار تحول کنند، بنابراین هر چه این تصویر مثبت تر و با دیدگاه خوشبینانه طراحی شود شکاف بی ثباتی را در جامعه کم می کند و در نهایت بی ثباتی و عدم اعتماد را از میان می برد. از این رو است که در کشورهای توسعه یافته در هر وزارتخانه دفتر ویژۀ خبرنگاران مقیم آن وزارتخانه تأسیس شده است تا روند اطلاع رسانی سریع تر و دقیق تر انجام شود. نحوۀ برخورد رسانه ها با باورها و اعتقادات مردم و شهروندان نیز تأثیر زیادی در نتیجه معادلات سیاسی و ثبات سیاسی دارد و این نشانگر اهمیت رسانه ها در ثبات سیاسی به عنوان یک شاخص توسعۀ سیاسی است، رسانه ها می تواند در کنار دولت به ثبات سیاسی در جامعه کمک کنند، همانطوری که می تواند مردم را به پای صندوق رای بیاورد از این رو نقش رسانه ها در توسعۀ سیاسی کشورها بسیار حائز اهمیت بوده و تصویر رسانه ها از حکومت می تواند موجب مشارکت مردم در سیاست و یا عدم مشارکت آنان در برنامه های سیاسی دولت که مشروعیت آن را تضمین می کند داشته باشد. نماد بزرگترین مشارکت سیاسی در یک جامعه شرکت در انتخابات است، هر چه میزان مشارکت مردم در انتخابات زیادتر باشد حکومت از مقبولیت و مشروعیت زیادتری برخوردار است. رسانه های قدرتمند و فعال می تواند در مشارکت مردم در انتخابات موثر عمل کنند و از سوی دیگر یک منبع بسیار مهم و موثق می توانند برای مردم باشد؛ رسانه ها با عملکردشان در راستای منافع مردمی می تواند اطلاع رسانی دقیق نموده و آگاهی سیاسی مردم را بالا برده تا آنها بتوانند یک انتخاب خوب داشته باشند و بر میزان مشارکت مردم در انتخابات و یا رای دادن آنها موثر باشند زیرا اطلاع رسانی رسانه ها می تواند به ضرر کسانی باشد که می خواهند با فریب در انتخابات رای بیاورند. در کشورها و جوامع در حال گذار که جنگ و درگیری را پشت سر گذاشته اند نیاز به اطلاعات مطمئن و قابل دسترس برای عموم مردم اهمیت اساسی دارد، زیرا در کشورهای جنگ زده مردم به رسانه های فراگیر و مستقل بدگمان هستند علت این است که معمولاً رسانه های پیش از جنگ تحت کنترل و هدایت دولتها بوده و اخبار و اطلاعات غیر واقعی و تحریف شده را منعکس کرده اند، حتی ارائۀ اطلاعات درست هم در راستای تقویت دولت بوده است( راش، 1377: 87).
«رسانه ها در پخش اخبار و اطلاعات سیاسی که در نهایت منجر به توسعه یافتگی سیاسی جامعه می شود مهم است و در بیشتر جوامع مهم ترین منبع اطلاعات و آگاهی های سیاسی را رسانه ها تشکیل می دهد که از این میان تلویزیون نقش محوری را بر عهده دارد. « رسانه های همگانی منبع اطلاعات دربارۀ مسائل سیاسی در کشورهایی مانند بریتانیا هستند. برای مثال در یک نظر سنجی که در سال 1974 انجام گردید معلوم شد که 63 درصد از پاسخگویان گفته بودند که تلویزیون یا روزنامه ها بهترین وسیله به دست آوردن اطلاعات در بارۀ سیاست است» (راش ،1377: 199).
در جهان امروزی رسانه ها در روند توسعۀ سیاسی ملتها و یا رساندن پیامهای سیاسی نقش بسزایی داشته است و می توان گفت که نقش رسانه ها در تحولات سیاسی جوامع و توسعۀ آنها هر روز نقش بیشتری می گیرد. نقش رسانه ها در انقلاب های معاصر بسیار مهم بوده است. در طول مبارزات سیاسی مردم ایران بر ضد شاه به رهبری امام خمینی شاید بیشترین استفاده از رسانه های جمعی و الکترونیکی برای ارسال پیام های سیاسی را امام خمینی انجام داده باشد، در طول انقلاب اسلامی در ایران زمانی که امام خمینی در فرانسه در تبعید به سر می برد نوارهای سخنرانی و اعلامیه های او از طریق ضبط صوت به گوش ملت ایران می رسید که این ارتباط نقش موثری را در انقلاب اسلامی ایران بازی کرد و سرانجام این انقلاب بود که در ایران به پیروزی رسید.( هیملویت،1376: 18).
توسعۀ سیاسی در کشورهای جهان سوم
اصطلاح کشورهای جهان سوم را ابتدا یک جمعیت شناس فرانسوی به نام “آلفرد سووی” به کار برد. او با این استدلال که در دوران جنگ سرد دو قطب جهانی به وجود آمده بود در قطب غرب کشورهایی با نظام سرمایه داری بودند و در قطب شرق کشورهایی با نظام سوسیالستی و در این میان کشورهایی خارج از این دو قطب جهانی قرار

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد مشارکت سیاسی، فرهنگ سیاسی، نظام سیاسی، سیاست عمومی Next Entries منابع پایان نامه درمورد افغانستان، خاورمیانه، ناسیونالیسم، جنگ جهانی دوم