منابع پایان نامه درمورد مذاهب اسلامی، دین و سیاست، نماز جماعت

دانلود پایان نامه ارشد

سنت پرداخته و جواب اشکالات مطرح شده بر حدیث را پاسخ می‌دهد. نکاتی که در مقاله‌ی ایشان وجود دارد عبارت است از 1- درفصل اول که داستان حدیث منزلت را بیان می‌کند با توجه به اینکه نویسنده، قصد دارد حدیث منزلت را از منابع روایی اهل سنت بررسی کند، از منبع شیعی (طهرانی، حسین، سؤالات ما– صفحه 127) نقل می‌کند که جا داشت از منابع اهل سنت داستان حدیث منزلت را بیان می‌کرد.
2- در فصل دوم ایشان فقط به ذکر شش منبع روایی اهل سنت می‌پردازد در حالی که در همان کتاب سؤالات ما، بیش از چهل منبع روایی اهل سنت نقل شده است. (طهرانی، حسین، سؤالات ما–صفحه 129).
3 – در فصل سوم ایشان به بررسی اشکالات اهل سنت پرداخته در حالی که فقط چند اشکال قرطبی را در نقد سند حدیث مطرح و پاسخ می‌دهد درحالی که سایر علمای برجسته اهل سنت نیز اشکالاتی در دلالت این حدیث مطرح نموده‌اند که جا داشت ایشان به اختصار به چند اشکال آنان نیز می‌پرداخت.
مقاله سوم: نقد و بررسی حدیث منزلت در رویکرد اهل سنت نوشته حجت الاسلام مهدی محمدی است. (مجله کوثر معارف ش 17 بهار 90) ایشان در مقدمه‌ی مقاله‌ی خود، به تعریف کلید واژه‌های نبی رسول، وزیر، مولی، خلیفه، منزلت پرداخته و بعد سند حدیث منزلت در منابع اهل سنت مانند صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ترمذی، سنن نسائی و مسانید احمد بن حنبل و ابن ماجه و غیره را ذکر کرده است و بعد، طرق حدیث منزلت و رجال آن را نقل می‌کند. سپس به دلالت حدیث منزلت که آیا این حدیث می‌تواند دلیل ولایت بلافصل امام علی باشد می‌پردازد. بعد از دلالت ویژگی‌های مشترک امام علی و هارون را بیان می‌کند و موانع سر راه هارون و امام علی و وجه امتیاز هارون نسبت به موسی و علی نسبت به پیامبر را ذکر کرده و در پایان نتیجه گیری بحث را بیان می‌کند. نکته حائز اهمیت در این مقاله این است که با توجه به اینکه موضوع مقاله نقد و بررسی حدیث منزلت در رویکرد اهل سنت است لازم بود در مقام اثبات ولایت بلافصل امام علی نظرات و شبهات اهل سنت را مطرح می‌کردند وسپس به اثبات حدیث منزلت می‌پرداختند.
مقاله چهارم: دلالت حدیث منزلت برمقام فرض الطاعه نوشته‌ی اصغرغلامی می‌باشد. (مجله سفینه ش 13 زمستان 85) نویسنده در این مقاله ابتدا مضمون برخی از احادیث شیعه را ذکر کرده که منزلت امیرالمؤمنین علی نزد پیامبر را همانند هارون نزد موسی می‌داند و در ادامه به ارتباط آن با مقام فرض الطاعه امام می‌پردازد. نویسنده خلافت را به عنوان یکی از شئون منزلت برشمرده و معنای خلیفه را به لحاظ لغت و روایات اهل بیت بررسی کرده، به توضیح مقام خلافت الله پرداخته و پیامبر را با توجه به تفویض مولویت و مقام امر ونهی خلیفه‌ی خدا برشمرده است. آن گاه برهمین اساس، خلیفه‌ی پیامبر اکرم را خلیفه‌ی خدا می‌داند که دارای مقام فرض الطاعه و مقام امر و نهی است.
دلالت حدیث منزلت برمعنای فرض الطاعه معنای امامت و معنای لازمه‌ی امامت از دیدگاه علمای شیعه نیز بررسی شده است. نویسنده در فصل اول نصوص حدیث منزلت در احادیث شیعه و کتب مشهور اهل سنت را بررسی می‌کند و سپس در فصل دوم به منزلت هارون نسبت به موسی از جمله خلافت، وزارت، شراکت در امر پرداخته و در فصل سوم دلالت حدیث منزلت بر مقام فرض الطاعه از نظر عالمان شیعه بیان می‌کند و در فصل چهارم به جمع‌بندی می‌پردازد. چون هدف این
مقاله، بررسی دلالت حدیث منزلت بر مقام فرض الطاعه یا امامت الهی است به اسانید حدیث و طرق آن و شبهات پیرامون حدیث منزلت از نگاه اهل تسنن نپرداخته و یا فقط به ذکر حدیث منزلت در چند منبع اهل تسنن روی آورده و بیش‌تربه بررسی منزلت‌ها و شئوون هارون نسبت به موسی و ارتباط این شئوون با مقام فرض الطاعه پرداخته است.
پنجم: کتاب نگاهی به حدیث منزلت (میلانی، سید علی، نشر حقائق 1390) که به اثبات امامت و ولایت امام علی می‌پردازد. ایشان در بخش اول کتاب نگاهی به راویان حدیث منزلت در قرون متفاوت و تواتر آن اشاره می‌کند. در بخش دوم کتاب متن حدیث منزلت را در منابع اهل تسنن بررسی می‌کند. در بخش سوم دلالت حدیث منزلت، نگاهی به مقامات حضرت هارون در قرآن و نگاهی به مقام‌ها و منزلت‌های امام علی دارد. در بخش چهارم دلالت حدیث منزلت برخلافت امیر مؤمنان علی را بیان می‌نماید و سپس در بخش پنجم به اشکالات علمی برای رد حدیث منزلت پاسخ می‌دهند. در بخش ششم به موارد بیان حدیث منزلت می‌پردازد و در بخش پایانی نگاهی به اشکال‌های غیر علمی دارد. مزیت این تحقیق این است که به طور مفصل به سند و طرق و موارد بیان حدیث می‌پردازد و دلالت حدیث را مورد بررسی قرار می‌دهد وشبهات را بر اساس تقدم وتاخر با نگاه مخالفان پاسخ می‌دهد.
روش تحقیق
در این تحقیق از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است بدین صورت که ابتدا در کتابخانه مجازی منابع دسته اول و دسته دوم جستجو شد وسپس با مراجعه به کتابخانه حقیقی منابع دسته اول دیده، فصل‌بندی شده و بعد از جرح وتعدیل مطالب فصول جمع‌آوری شد.

فصل اول
مفاهیم اساسی

مقدمه
یکی از اعتقادات اصیل و مستدل شیعه این است که رسول خدا بعد از خود فرد یا افرادی را به عنوان جانشینان خود معرفی نموده است. درقرآن کریم ونیز در سنت نبوی برای اثبات این مدعا ادله متعدد و بی شماری وجود دارد. یکی از ادله مهم در اثبات حقانیت اهل بیت و یا به عبارت درست‌تر اثبات حقانیت رهبری امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب حدیث صحیح و متواتر منزلت است که رسول خدا علی بن ابی طالب را نسبت به خود همانند نسبت هارون وحضرت موسی تشبیه نموده است. لذا در این تحقیق به دنبال اثبات این مدعا وپاسخ به نقدهای گرفته شده بردلالت حدیث منزلت هستیم ولازم است واژگان امامت، ولایت، خلافت، منزلت و مخالفان را تعریف و توضیح دهیم.
1. امامت
متکلمان در تعریف امامت به دوگروه تقسیم می‌شوند. گروهی امامت را تعریف نکرده‌اند. ربانی گلپایگانی در کتاب امامت در بینش اسلامی می‌گوید:
سید مرتضی در کتاب‌های الشافی و الذخیره و شیخ طوسی در کتاب الاقتصاد فی ما یعلق بالاعتقاد و عبدالجبار معتزلی در کتاب المغنی و قاضی ابوبکر باقلانی در کتاب التمهید و امام الحرمین در کتاب الارشاد و عبدالقاهر بغدادی در کتاب اصول الدین، امامت را تعریف نکرده‌اند؛ گویی بر این تصور بوده‌اند که همه‌ی مذاهب اسلامی، از امامت تصویر روشنی دارند که مورد قبول همگان است.5
1-1. تعریف لغوی
امام، واژه‌ای عربی و به معنای پیشوا، سرپرست و مقتدا است.6 راغب اصفهانی در این خصوص می‌نویسد: «امام کسی است که به او اقتدا می‌شود، چه شیء مورد اقتدا انسان باشد که به گفتار و کردارش اقتدا شود، یا کتابی باشد یا شیء دیگری، چه این اقتدا حق و صواب باشد و چه باطل و ناصواب».7
برخی متکلمان در خصوص معنای این واژه نوشته‌اند: «معنای لغوی واژه امامت آن است که دیگری مورد تبعیت و پیروی قرارگیرد؛ یعنی رئیس باشد و امام کسی است که مورد تبعیت و اقتدا قرار می‌گیرد. از آن جهت که در مفهوم امامت، تبعیت و اقتدا نهفته است؛ به کسی که نماز جماعت برگزار می‌کند، امام گویند؛ زیرا مردم در قیام و رکوع و سجده و تشهد به وی اقتدا کرده و از او تبعیت می‌کنند، بنابراین او مورد تبعیت است».8
لذا می‌توان دریافت که واژه امامت، از یک سو «پیشوایی و راهبری» و از سوی دیگر «تبعیت و پیروی» را می‌رساند، و از معنای لغوی این واژه استفاده نمی‌شود که امامت و پشوایی در حوزه و قلمرو دینی مردم است یا در حوزه دنیایی آن‌ها. واژه‌ی امام، در قرآن 12 بار به صورت مفرد یا جمع به کار رفته است.9 در این استعمال‌ها، امامت به همان معنای لغوی است؛ یعنی به معنای مطلق رهبری و پیشوایی به کار رفته و چیزی بر مبنای آن اضافه نشده است. مثلاً در آیه‌ی 73 سوره‌ی انبیاء می‌فرماید: «وَ جَعَلْناهُمْ اَئِمَةً یهْدُونَ بِاَمْرِنا» (و آنان را پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما هدایت می‌کنند). از «یهدون بأمرنا» می‌فهمیم که امامت مطرح شده در این آیه، امامت حق است. هم‌چنین از بررسی موارد متعددی که واژه‌ی امامت در گفتار معصومین به کار رفته است، در می‌یابیم که این واژه در اصل به معنای مطلق پیشوایی و رهبری است. در روایات اسلامی، واژه‌های امام و امامت از جایگاه بسیار برجسته‌ای برخوردار بوده، از آن به عنوان مقامی الهی یاد شده است که دست اختیار و انتخاب بشر به آن نمی‌رسد.
2-1. تعریف اصطلاحی امام در کلام متکلمین شیعه و سنی
این واژه از نظر اصطلاحی معنای خاصی دارد که شیعه و سنی آن را بیان کرده‌اند. با این تفاوت که در معنای کلی آن اتفاق نظر دارند؛ اما اختلافشان در برخی جزئیات، مصداق، نوع برگزیده شدن و شئون امامت و اختیارات امام است.
3-1. تعریف علمای بزرگ اهل سنت
سعدالدین تفتازانی و میر سید شریف جرجانی و سیف الدین آمدی گفته‌اند:
«الامامة رئاسة عامة لشخص من الاشخاص» (امامت، ریاست عمومی است برای شخصی از اشخاص).10
قاضی عضدالدین ایجی گفته است: «الامامة خلافة الرسول فی اقامة الدین بحیث یجب اتباعه علی کافة الامة» (امامت، خلافت (جانشینی) رسول است در اقامه‌ی دین؛ به گونه‌ای که واجب است تبعیت از او برای همه‌ی امت).11
سیف الدین آمدی در تعریف دیگری گفته است: «ان الامامة عبارة عن خلافة شخص من الاشخاص للرسول فی اقامة الشرع و حفظ حوزة الملة علی وجه یجب اتباعه علی کافة الامة» (همانا امامت عبارت است از خلافت شخصی از اشخاص برای رسول در اقامه‌ی شرع و حفظ حوزه‌ی مله (دین) به نحوی که تبعیت از او واجب می‌شود بر همه‌ی امت).12
ابن خلدون نیز نوشته است:
«الامامة خلافة عن صاحب الشرع فی حراسة الدین و سیاسة الدنیا» (امامت خلافت (جانشینی) صاحب شریعت است در حراست از دین و سیاست و مدیریت دنیا).13
4-1. تعریف علمای بزرگ شیعه
شیخ مفید گفته است: «الامام هو الذی له الرئاسة العامة فی امور الدین و الدنیا نیابةً عن النبی» (امام کسی است که دارای رهبری عمومی در امور دین و دنیا به صورت نیابت از پیامبر باشد.)14
سید مرتضی گفته است: «الامامة رئاسة عامة فی الدین بالاصالة لا عمن هو فی دار التکلیف» (امامت، رهبری عمومی در زمینه‌ی دین به صورت بالاصاله است؛ نه به صورت نیابت از کسی که در سرای تکلیف می‌باشد.)15
علامه حلی گفته است: «الامامة رئاسة عامة فی الدین و الدنیا لشخص من الاشخاص نیابة عن النبی» (امامت، رهبری عمومی در زمینه‌ی دین و دنیا برای شخصی خاص به عنوان نیابت از پیامبر است.)16
جناب فاضل مقداد نیز همین تعریف را ارائه کرده، ولی به جای «نیابة عن النبی» گفته است: «خلافة عن النبی»17
از تعاریف گفته شده استفاده می‌شود که: اولاً متکلمین شیعه و سنی بر سر تعریف امامت، اختلاف نظر عمده‌ای نداشته در محورهای اصلی اتفاق نظر دارند. ثانیاً امامت اصطلاحی متکلمین دارای مشخصات زیر می‌باشد.
1ـ امامت، ریاست عمومی بر جمیع امت می‌باشد، نه بر محدوده‌ی جغرافیایی خاص.
2ـ متعلق امامت امام، امور دین و دنیا بوده، منحصر به دین تنها یا دنیای تنها نیست.
3ـ امام، خلیفه و جانشین رسول الله می‌باشد، هم در امور دینی هم در امور دنیوی.
همان‌طور که در روایتی امام‌ رضا فرمودند: «همانا امامت، قدرش والاتر، شأنش بزرگ‌تر، منزلتش عالی‌تر، جایگاهش بلندتر و ژرفایش بیش‌تر از آن است که مردم با خردهای خود به آن برسند یا با آرائشان آن را دریابند یا با انتخاب خود، امامی منصوب کنند. همانا امامت، مقامی است که خدای عزوجل پس از نبوت در مرتبه‌ی سوم به ابراهیم خلیل اختصاص داده است…. همانا امامت، مقام پیامبران و میراث اوصیا است. همانا امامت، خلافت خدا و خلافت رسول خدا است».18
4ـ اطاعت و تبعیت از امام بر همه‌ی امت واجب و ضروری است.
5ـ مقام امامت، در هر عصری، تنها برای یک شخص ثابت است و طبق دیدگاه امامیه، این شخص را خداوند معین کرده است.
6ـ مقام امامت برای امام، اصاله و ابتداءً از جانب خداوند است.
لذا امام د

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد بررسی تطبیقی، علمای شیعه، حکمت و فلسفه اسلامی Next Entries منابع پایان نامه درمورد احادیث نبوی، حکومت اسلامی، جانشینی پیامبر