منابع پایان نامه درمورد مدارس دخترانه، حقوق زنان، زنان ایران، زنان ایرانی

دانلود پایان نامه ارشد

خارج بی حجاب بود ولی وقتی قرص صورتشان پیدا بود همیشه کلاه می پوشید،لباس شان همیشه تا مچ پایشان بود»(نجم آبادی ،1377 :599).
2-8-4 پروین اعتصامی
رخشنده اعتصامی معروف به پروین اعتصامی در بیست و پنجم اسفند 1285 ش. در تبریز به دنیا آمد در پانزدهم فروردین 1320 ش.در تهران چشم از دنیا فرو بست.
او از کودکی فارسی، انگلیسی و عربی را نزد پدرش آموخت و نزد استادانی چون دهخدا و ملک الشعرای بهار سرودن شعر را آغاز کرد. پدر وی یوسف اعتصامی، از شاعران و مترجمان معاصر ایرانی بود تنها اثر چاپ و منتشر شده از پروین، دیوان اشعار اوست که دارای 606 شعر در قالب های مثنوی، قطعه و قصیده باشد، پروین اعتصامی به دلیل به کار بردن سبک شعر مناظره در شعرهایش معروف است. شعرهای پروین قبل از چاپ به عنوان کتاب، در مجله ی بهار و «منتخبات آثار» ازهشترودی و «امثال و حکم» از دهخدا چاپ می شدند (مرتضی پور،1378 :18)
مضامین و معنای اشعار پروین، توصیف کننده دلبستگی عمیق او به پدر، استعداد و شوق فراوان او به آموختن دانش، روحیه ظلم ستیزی و مخالفت با ستم و ستمگران و حمایت و ابراز همدلی و همدردی با محرومان و ستمدیدگان است.شعر پروین از دیدگاه طرز بیان مفاهیم و معانی بیشتر بصورت، مناظره سوال و جواب است. در دیوان او بیش از هفتاد نمونه مناظره آمده این مناظره ها نه تنها میان انسان، جانوران و گیاهان، بلکه میان انواع اشیاء از قبیل سوزن و نخ نیز اتفاق می افتد او در بیان مقاصد خود از هنرهای شخصیت بخشی و تخیّل و تمثیل بسیار استفاده کرده است. پروین در طول عمر خود درباره ی ارتقای رتبه مقام زن کوشید شعری نیز به نام «زن در ایران» در این باره سروده است،پروین در شعر «زن در ایران» اشاره به ظلم ها و محدودیت هایی می کند که در آن روزگار برای زنان وجود داشته است اما بیشتر شامل نصیحت به زنان است که در بند ظاهر و زینت و لباس نباشند و ساده زیستی و تقوا و دانش دوستی را پیشه کنند. این شعر پروین، تنها شعر اوست که در آن، یکی از کارهای رضاشاه مورد تایید پروین قرار گرفته است که به سبب تایید کشف حجاب و مذمت چادر موجب ناخشنودی عده ای شد.در این شعر پروین به تیره روزی زنان و وضعیت بد حقوق زنان در جامعه مانند منع زنان از سوادآموزی پرداخته است او زن را اسیر نادانی و پریشانی اوضاع جامعه می داند. این قصیده 26 بیت دارد.(آرین پور،1382 :151)
«زن در ایران، پیش از این گویی که ایرانی نبود پیشه‌اش، جز تیره‌روزی و پریــشانی نبـــود
زندگی و مرگش اندر کنج عزلـت مـی‌گــذشت زن چه بود آن روزها، گر زآن که زندانی نبود
کس چو زن اندر سیاهی قــرنها منـــزل نکـرد کس چو زن در معبد سالوس، قربانی نبـــود
در عدالتخانه ی انصاف زن شاهــد نــــداشت در دبستان فضیـلت، زن دبـــستانی نبــــود
دادخواهیهای زن می‌ماند عمــــری بــی‌جواب آشکارا بــود این بیـــداد؛ پنـــهانی نبــــود
بس کسان را جامه و چوب شبانی بود، لیـــک در نهاد جمله گرگی بود؛ چـــوپانی نبــــود»
2-8-5 صدیقه دولت آبادی(1340-1261)
روزنامه نگار ایرانی و از فعالان انقلاب مشروطه و جنبش زنان در ایران است. او از موسّسان «انجمن مشروطه خواهان» و «انجمن مخدّران وطن» بود، او از نخستین فعالان حقوق زنان در ایران شد و اولین زن ایرانی است که بعد از مشروطه بدون چادر از منزل خارج شد. و نشریه ی زبان زنان را درباره ی حقوق زنان منتشر کرد. دولت آبادی در سال 1261هـ .ش در اصفهان به دنیا آمد پدرش حاج میرزا هادی دولت آبادی و مادر خاتمه بیگم نام داشت.
میرزاهادی و برادرانش از روحانیت بودند، صدیقه دولت آبادی تحصیلات خود را در فارسی و عربی در تهران آغاز نمود، سپس تحصیلات متوسطه را در دارالفنون ادامه داد پانزده ساله بود که با دکتر اعتضاء الحکماء ازدواج کرد ولی ازدواج شان با شکست مواجه شد در سال 1296 شمسی به همت او یکی از اولین دبستان های دخترانه به نام «مکتب شرعیات» تاسیس شد.صدیقه دولت آبادی در روز ششم مرداد سال 1340هـ .ش در سن هشتاد سالگی در تهران درگذشت. (رجبی،1374 :142)
او تمام عمر خود را در راه کشف حجاب زنان ایرانی سپری کرد و حتی در لحظات آخر زندگی نیز از این تلاش دست بر نداشت و این چند سطر را در وصیت نامه خود جای داد.
«مرا از کانون بانوان به آرمگاه ابدی ام ببرید و در مراسم تشیع جنازه ام حتی یک زن باحجاب شرکت نکند.»(شیخ الاسلامی، 1351 :99)
2-8-5-1 فعالیت های سیاسی – اجتماعی صدیقه دولت آبادی
ریاست بر کانوان بانوان، تشکیل مدرسه دخترانه به اسم «ام المدارس»، انتشار روزنامه در حمایت از تجدد طلبی زنان، حضور در انجمن های سری، رفتن به فرانسه، کشف حجاب.(دولت آبادی،1360 :401)

2-9 کشف حجاب در دوره ی رضاخان
یکی از چالش ترین اقدام های رضاشاه کشف حجاب بود و با مخالفت های مستمر و متعددی از سوی بسیاری از اقشار جامعه مواجه شد تا قبل از رضاخان عمدتاً حجاب زنان با استفاده از چادر، چاقچور،روبنده و یا پیچه بود و تقریباً جز چشم ها، دست ها و صورت را می پوشاند و کشف حجاب در آغاز با پوشیدن پالتو یا مانتو و کلاه آغاز شد که این حرکت را بصورت ساختار سند و سیستمی و در سطحی گسترده رضاخان آغاز کرد و کشف حجاب در مرحله ی بعدی با برهنگی همراه شد.
(جوادی یگانه و عزیزی، 1390 :15 و14).
رضاشاه در موضوع کشف حجاب از اندیشه ی افراد گوناگونی تاثیر پذیرفته است که از جمله می توان به اقدامات اسماعیل پاشا در فاصله ی سال های 70-1863.م اشاره کرد، او به صراحت با حجاب زنان مخالفت کرد و آزادی زنان از نوع غربی را تبلیغ و ترویج نمود هم چنین رضاخان از کمال مصطفی پاشا (کمال آتاتورک)نیز تبعیت کرد،آتاتورک که به همراه جمعی از جوانان ترک بر ضد امپراتوری عثمانی ایستاد و توانست جمهوری ترکیه را به وجود آورد، به شدّت با حجاب زن و مفاهیم دینی و مذهبی مخالف بود. از جمله اقدامات او می توان به نکات زیر اشاره کرد:
منسوخ کردن دادگاههای شرعی،تعطیلی سایر مدارس علوم دینی، جایگزینی کردن قوانین اروپایی به جای نظام شریعت، رواج رسم الخط لاتین، تغییر تاریخ هجری قمری به میلادی، که یادگاری از هجرت پیامبر (ص) بود، اعلام تعطیلی یکشنبه به جای جمعه، البته رضاخان در بسیاری از امور، به ویژه، در قالب شعارهای حزب تجدد نیز از آتاتورک تبعیت کرد و به نوعی مدل حکومتی او را در کشور ایران پیاده کرد.
امان الله خان رئیس جمهوری افغانستان نیز از کسانی بود که مشوّق رضاخان در امر کشف حجاب محسوب می شد، امان الله خان در 1928 م با تاسیس «انجمن حمایت از نسوان» به کشف حجاب در آن کشور پرداخت و حتی رضاخان او را به ایران دعوت کرد و از او به طور وسیع استقبال نمود و اولین هیأتی که به طور رسمی وارد ایران شد و اعضای زن آن هیأت بدون حجاب معمول آن زمان جامعه در شهر گشت و گذار کردند و با پوشش مانتو و تاحدی بدن نما در برخی از خیابانهای تهران حاضر شدند، همین هیأت بود (واحد،1391 :17-12) این حادثه در هفتم خرداد 1307 هـ .ش روی داد.شاید بتوان خط سیر کشف حجاب در دوره رضاشاه را چنین تبیین کرد:
1.تشکیل جمعیت بیداری نسوان، در 1305 هـ .ش و ترویج دکلته و منع استفاده از چادر از سوی ملکه و اعضای خانواده ی سلطنتی.
2.حضور اعضای خانواده ی سلطنتی، در نوروز 1306 هـ .ش در قم و با وضع زننده و غیر متعارف، از نظر پوششی در حرم حضرت معصومه (س)، که منجر به مقابله ی شدید محمدتقی بافقی در مقابلشان شد و همین امر موجب گردید رضاخان از تهران به قم رفته و در حضور همگان بافقی را با عصا مورد ضرب و شتم قرار داد و او را دستگیر و سپس تبعید کرد.(منظور الاجداد، 1385 :29)
3.مسافرت امان الله خان افغان و هیأت همراه در خرداد 1307 که عملاً زنان بی حجاب او را همراهی کردند.
4.اولین گام رسمی رضاخان برای کشف حجاب، به تاریخ 6/10/1307 ش بر می گردد، او دستور داد تا طبق قوانینی در چهارماده و هشت تبصره، هشتمین دوره ی مجلس شورای ملی، استفاده از کت و شلوار، کراوات و کلاه فرنگی را الزامی نماید، هر چند واکنش های بسیار فراوانی در این قضیه صورت پذیرفت اما عده ای از دولتمردان و درباریان خود و همسرانشان با پوشش های فوق وارد جامعه شدند (عاقلی، 1384 :292)
5.رضاخان در تاریخ 12/3/1313 هـ .ش، به مدت چهل روز به ترکیه سفر کرد، مورد استقبال وسیع آتاتورک قرار گرفت، رضاخان شیفته ی اندیشه اش شد و در یکی از مجالس گفت:«بواسطه برداشتن خرافات مذهبی در مدت سلطنت من، هر دو ملت بعد از این، با یک روح صمیمت مقابل دست در دست هم داده و منازل سعادت و ترقّی را طی خواهند کرد»(همان:295)
مخبرالسلطنه نوشته است:«رضاشاه، در ترکیه از مدرسه دخترانه عصمت پاشا و در آنکارا بازدید کرد که دختران بی حجاب با کف زدن ممتد او را همراهی کردند و رضا به مستشارالدوله صادق، سفیر ایران، گفت: هنوز عقب هستم و فوراً باید با تمام قوا به پیشرفت سریع مردم خصوصاً زنان اقدام کنیم»(به نقل از واحد :1391 :18) این امر به رضاشاه فهماند که باید از سیستم آموزشی و تعلیم و تربیت برای پیشبرد هدف خود در مبارزه با حجاب و کشف آن بیشتر بهره گیرد.
2-9-1 رضاشاه بعد از بازگشت از ترکیه
1.سوغاتش رفع حجاب بود او از وزیر فرهنگ معارف وقت خود، علی رضا حکمت، برنامه ای می خواهد که در چهار محور تدوین شود.
2.انتشار مقالات به نظم و نثر، که همه به زنان پند و اندرز و انتقاد از عادات معمولی نقاب و حجاب، سخن می گفت،در این دوره پروین اعتصامی هم آنان را همراهی می کرد:
«چشم و دل را پرده می بایست اما از عفاف چادر پوسیده بنیان مسلمانی نیست»
3. تشکیل تدریجی مجالس جشن و خطابه و حضور دختران به صورت بی حجاب و همچنین حضور رجال محترم، در این مراسم به منظور آشنایی هر چه بیشتر با فرهنگ جدید.
4.ایجاد کانون بانوان در 22 شهریور 1314هـ .ش به ریاست اشرف پهلوی، صاحب منصبان حکومتی، موظف بودند به همراه همسرانشان بدون رعایت حجاب در مجالس عمومی بیایند و در صورت عدم تمکین،همسران به جریمه در خراج و در رده پایین تر و ثبت در پرونده محکوم می شدند.
5.از سال 1315 مبارزه با حجاب از جنبه ی تبلیغی به سوی جنبه ی تحکمی رفت.دستور داد که مدارس دخترانه به شیوه اروپایی گسترش یابد مدرسه ابتدایی تا سال چهارم به صورت مختلط به همین دلیل تعداد فراوانی از مدارس دخترانه با نظام آموزشی جدید ساخته شد، تا 1307 فارغ التحصیلان مدارس دخترانه،صرفاً در مدارس ابتدایی تحصیل می کردند و شمار فارغ التحصیلان این مدارس 40 نفر بودند و این رقم در سال 1312 هـ .ش به 235 نفر افزایش یافتند، اما از سال 1313 هـ .ش تعداد رو به تزاید گذاشت.
6.رضاشاه دستور تشکیل «کنگره ی زنان شرق ایران» با هدف آشنایی زنان ایرانی و تمدن غربی در1314 هـ . ش را صادر کرد و پس از پایان کنگره کتابی به نام «زن در اجتماع» بوسیله ی م.هـ .آموزگار منتشر شد، در همان سال، کانون بانوان با حمایت علی اصغر حکمت، وزیر فرهنگ وقت و با ریاست افتخاری، شمس پهلوی تشکیل شد (منظور الاجداد، 1385 :29).
این کانون متشکل از زنان طبقه ی اعیان و اشرافی بود که با اوضاع کشورهای اروپایی آشنایی داشتند و از این جهت، باصطلاح تنویر افکار عمومی به ویژه زنان می پرداختند.(حیدریان،1390 :14)
7.در 17 دی ماه 1314 رضاشاه با همسر و دختران کشف حجاب کرده ی خود،در مراسم جشن فارغ التحصیلی دختران دانشسرای مقدماتی حضور یافت، این مراسم در حقیقت رسمیت بخشیدن به کشف حجاب در کشور بود. در این مراسم صدیقه دولت آبادی، خواهر یحیی دولت آبادی که بعد از فارغ التحصیلی از سوربن به ایران آمده بود رسماً بی حجاب وارد جمع شد و گفت:در وصیت نامه ام نوشته ام: زنانی که با حجاب بر مزارم بیایند نخواهم بخشید.
در واقع از منظر رضاخان و همفکرانش،رعایت حجاب اسلامی، به نوعی مظهر ارتجاع و عقب ماندگی به شمار می رفت و بخشی از وظیفه ی ماموران حکومتی این بود که به زور متوسل شده و چادر را از سر زنان بردارند، در این میان بسیاری از زنان مومن از خانه های خود خارج نمی شدند و یا با رعایت ملاحظات

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد نمایشنامه، حقوق زنان، میرزاده عشقی، ناصرالدین شاه Next Entries منابع پایان نامه درمورد ایرج میرزا، ملک الشعرا، ناصرالدین شاه، اساطیر ایران