منابع پایان نامه درمورد علامه طباطبایی، محمد بن سنان، مفهوم شناسی، تفسیر علمی

دانلود پایان نامه ارشد

محمد بن سنان نوشت: خوک حرام شد به خاطر این‌که اخلاق را بد میکند. خداوند متعال آن را سبب تندی خلق و عبرت و مایه ترس قرار داد و راهنمایی است بر این‌که آفرینش و شکل او مسخ شده است.»286
آیت الله مکارم شیرازی فرمودند:
انحصارى كه از آيه با كلمه انما استفاده مى‏شود به اصطلاح حصر اضافى است، يعنى منظور بيان تمام محرمات نيست، بلكه هدف نفى بدعتهايى است كه آن‌ها در مورد قسمتى از گوشتهاى حلال داشتند، و به تعبير ديگر آن‌ها قسمتى از گوشتهاى پاكيزه و حلال را طبق خرافات و موهوماتى بر خود تحريم مى‏كردند، اما در عوض به هنگام كمبود غذا از گوشت آلوده مردار يا خوك و يا خون استفاده مى‏كردند! قرآن به آن‌ها اعلام مى‏كند كه اينها براى شما حرام است نه آن‌ها.287
همچنین ایشان میفرماید:
خوك در امور جنسى فوق العاده لا ابالى است و علاوه بر تأثير غذا در روحيات كه از نظر علم ثابت است، تاثير اين غذا در خصوص لاابالي‌گرى در مسائل جنسى مشهود است. گوشت اين حيوان پليد داراى دو نوع انگل خطرناك به نام كرم تريشين و يك نوع كرم‏كدو است. به فرض كه با وسائل بهداشتى با پختن گوشت خوك در حرارت زياد انگلهاى مزبور به كلى از ميان بروند باز زيان گوشت خوك قابل انكار نيست؛ زيرا طبق اصل مسلمى كه اشاره شد گوشت هر حيوانى حاوى صفات آن حيوان است و خوردن گوشت خوك مى‏تواند بى اعتنايى به مسائل ناموسى را كه از خصائص بارز نر اين حيوان است به خورنده آن منتقل كند.288
علامه طبرسی فرمودند: «علّت اينكه گوشت خوک را تذكّر داد با اين‌كه كليّه قسمت‌هاى بدن آن حرام است اين است كه گوشت مهمترين قسمتهاى بدن را تشكيل ميدهد و به علاوه آن، مقصود از اين حيوان است.»289
2-3-1-2-2-4- نکات علمی
در کتب چندی پیرامون ویژگیهای خوک و ضررهای استفاده از گوشت و شیر آن مطالبی مطرح شده است و دکتر رضایی اصفهانی –دام عزّه- تقسیمبندی خوبی درباره بیماریهایی که از آن به انسان منتقل میشود انجام دادهاند.290 ایشان میفرمایند:
بيماري‌هايى كه توسط خوك به انسان منتقل مى‏شود به دو دسته تقسيم مى‏شوند:
الف) بيماري‌هايى كه از جمله عوامل ابتلاى به آن‌ها گوشت خوك است: اسهال خونى، يرقان عفونى، انتاميب هيستولتيك، بيمارى شبه باد سرخ و بيماريهاى تصلّب‏شرايين و دردهاى مفصلى و مسموميّت‌ها.
ب) بيماري‌هايى كه تنها علّت آن‌ها خوردن گوشت خوك است: مرض لادررى به وسیله كرم كدوى خوك، خراشيدن و التهاب جداره امعاء و پيدايش جوش‌ها و دمل‌هاى پراكنده در تمام بدن و تخم‏گذارى در عضلات انسان همراه با درد شديد عضلات و سختى تنفس و ناتوانى در سخن گفتن و جويدن غذا و گاهى نيز در اثر فلج شدن عضلات تنفسى و يا قلب به وسیله کرم ترى شينوز، به زحمت افتادن معده برای هضم گوشت ثقيل الهضم خوك یا بوتوليسم.291
2-3-1-2-2-5. دیدگاه‌ها
2-3-1-2-2-5-1- دیدگاه علامه معرفت
علامه معرفت درباره بعد علمی آیه نظری مطرح نکردهاند. تنها نکته جالبی که ایشان در زمینه خوردن یا نخوردن حرام بیان نمودند و مربوط به بخش انتهایی آیه است؛ درباره احادیث به ظاهر متناقض در ذیل آن آیه است. ایشان دو دسته حدیث را پیرامون خوردن حرام بیان نمودند:
دستهاول: احادیثی که مطابق مضمون آن انسان میبایست در حال اضطرار به قدر ضرورت از حرام بخورد و طبق برخی احادیث اگر چنین نکرد و مُرد داخل آتش میشود.
دسته دوم: احادیثی که مطابق مضمون آن خداوند هرگز شفا را در حرام قرار نداده است و کسی نمیتواند حرام را به عنوان دواء و شفا بخورد؛ حتی اگر از آن لذّت نبرد.
سپس علامه میفرماید: «شاید این به خاطر این است که هنگامی که برطرف نمودن ضرورت به درمان دیگری ممکن باشد اگرچه سختتر یا زحمتش بیشتر باشد. هنگامی که درمان منحصر در حرام باشد؛ ترک آن بعد از وجوبِ حفظ نمودن جان از تلف شدن یا کمبود یافتن؛ جایز نیست.»292
2-3-1-2-2-5-2- دیدگاه سیّد قطب
مفسر توانا جناب سیّد قطب در زمینه آیه این بحث میفرمایند:
نفس سالم از خون و مردار و خوک بیزار است. علم پس از مدت طولانی که قرآن و پیش از آن تورات آن را تحریم نمود؛ ثابت کرده است که مواد مضری در مردار و خون گرد میآید. اما نمیدانیم که آیا راز تحریم همان است یا عوامل کشفنشدهای در کار است. علم به تازگی کشف کرده که در گوشت خوک کرم خطرناکی هست. برخی میگویند: اگر با وسایل جدید و ایجاد گرمای زیاد این کرمها از بین رفته، دیگر منشأ خطر نیست. اما چه کسی میتواند قاطعانه بگوید که مضرّات دیگری در آن نیست. شریعتی که قرنها پیش از کشف این ضرر آن را تحریم نمود شایسته اعتماد است چراکه از سوی خداوند حکیم است. در هنگام ضرورتها و ناچاریها، شخص مجبور میتواند مضیقه را بر طرف کند. به این معنا که در حدود نیاز از آن چیز حرام بخورد به آن اندازه که ضرورت را از بین ببرد و بیشتر تناول نکند.293
2-3-1-2-2-6. مقایسه، بررسی و نتیجه‌گیری
خوک موجودی کثیف است که از پهن خود میخورد و در مسائل جنسی بی مبالات است. در گوشت آن کرمهای خطرناکی هستند و گوشت آن آلودگی جسمی و بی مبالاتی جنسی را به خورنده منتقل میکند. علاوه بر آن خوردنش سبب تندی اخلاق و سنگدلی است. همچنین خوک از جمله حیوانات مسخ شده است. همه اینها از جمله عواملی است که سبب حرام شدن خوردن گوشت آن شده است و تنها، علم به وجود کرمها پی برده است و شاید علل حرمت آن بسیار بیشتر از همه این عوامل باشد؛ پس باید اعتمادمان به قرآن که سخن خدوند حکیم است، باشد. سیّد قطب به بخشی از این آثار اشاره کردند؛ ولی نتیجه خوبی گرفتند.
علامه معرفت با توجه به روایات متناقض گونه در رابطه با خوردن حرام میفرماید خدا شفا را در حرام قرار نداده است ولی تا زمانی که راهی جز حرام برای درمان نیست استفاده از آن در حد ضرورت واجب است. سیّد قطب در این زمینه بدون توجه به روایات آن و اختلافهای فقهی درباره آن به صورت کلی به هنگام ضرورت، خوردن حرام را به اندازه رفع ضرورت جایز میداند. پس در این زمینه سخن آن دو بزرگوار یک نتیجه دارد و آن جواز خوردن حرام به هنگام ضرورت به اندازه رفع نیاز است.
2-3-2- نقش عسل در درمان بيمارى‏ها
خداوند در قرآن درباره زنبور عسل سخن میگوید. خداوند عسل را شفا و درمان معرفی میکند. گرچه گوشه گوشه این آیه را میتوان از نظر علمی بررسی نمود؛ در این مجال تنها به بررسی ویژگی درمانی عسل میپردازیم؛ به دلیل اینکه علامه و سیّد قطب فقط به همین بخش ایه توجه نموهاند. علامه و سیّد قطب در تفسیر علمی آیات این بحث چکونه سخن گفتهاند؟
2-3-2-1. آیه
وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ؛294 و پروردگارت به زنبور عسل وحى (الهام غريزى) نمود كه: از بخشى از كوه‏ها و از درختان و از آنچه داربست مى‏كنند، خانه‏هايى برگزين. سپس از همه محصولات بخور و راه‏هاى پروردگارت را فروتنانه بپيماى. از شكم‏هايشان نوشيدنى (عسل) بيرون مى‏آيد كه رنگ‏هايش متفاوت ‏[و] در آن براى مردم درمانى است.
2-3-2-2. مفهوم شناسی
چون تنها از شفا بودن و ویژگی درمانی عسل میخواهیم بحث کنیم، فقط به معناشناسی این واژه از آیه میپردازیم.
2-3-2-2-1- شفاء
جناب آقای مصطفوی مینویسد:
شفا آخرین نقطه نزدیک به عقبگرد یا اولین نقطه رهایی از آنچه مادی و چه معنوی است. در آیه كُنْتُمْ عَلى‏ شَفا حُفْرَةٍ؛ شفا آخرین نقطه قبل از سقوط در حفره و عقبگرد و بین سقوط و رهایی قرار دارد. در آیه مربوط به زنبور عسل و آیات مشابه رهایی به سوی خط نجات و رهایی از عقبگرد و سقوط مادی و معنوی است. این تعبیر اشاره است به اینکه هدایت و نجات و رهایی از این امور به دست میآید.295
2-3-2-3- نکات تفسیری
وحی درباره زنبور عسل از نکات تفسیری آیه است که آیت الله مکارم شیرازی پس از بر شمردن معانی گوناگون وحی، آن را به معنای الهام غریزی معرفی میکند.296
علامه طباطبایی وحی به زنبور عسل یا الهام غریزی را به او چنین تبیین مینمایند: «الهام به معناى القاى معنا در فهم حيوان از طريق غريزه هم از وحى است، هم چنان كه ورود معنا در نفس انسان از طريق رؤيا و همچنين از طريق وسوسه و يا اشاره، همه از وحى است‏.»297
علامه طبرسی پس از بیان سه تفسیر پیرامون ضمیر هُ در فیه در آیه، تفسیری را که آن ضمیر را به دردهای مردم مربوط میداند؛ قویتر میداند و میفرماید: «در این آیه نامى از قرآن به ميان نيامده است؛ تا ضمیر به قرآن باز گردد.»298
در مورد جنبه درمانی عسل، آیت الله مکارم شیرازی بیشتر با استفاده از خود آیه می‌فرمایند:
عسل را نبايد در ظرفهاى فلزى ذخيره كرد، اين مطلبى است كه دانشمندان به ما مى‏گويند و جالب اينكه قرآن به هنگامى كه از زنبوران عسل سخن مى‏گويد، مى‏فرمايد: «مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ»؛ يعنى خانه‏هاى زنبوران عسل را تنها در سنگها و چوبها خلاصه مى‏كند. نكته مهم ديگر اينكه براى رسيدن به خواص درمانى و بهداشتى عسل نبايد هرگز آن را حرارت دهند و نباید به صورت پخته در ميان غذاهاى ديگر استفاده نكنند، بعضى معتقدند تعبير قرآن به شراب (نوشيدنى) در مورد عسل اشاره به همين نكته كه آن را بايد نوشيد.299
علامه طباطبایی شفا بودن عسل را برای همه مردم که در آیه هست؛ به شفا بودن برای بیشتر مردم تفسیر میکنند. ایشان درباره علت این تفسیر توضیحی نمیدهند و به کتابهای تخصّصی پیرامون این موضوع ارجاع میدهند.300
2-3-2-4- نکات علمی
نکات علمی گوناگونی پیرامون خواص درمانی عسل مطرح شده است که در ادامه برخی از آن‌ها را بیان مینماییم.
جناب نائوم یوریچ مینویسد:
در زوریخ (سوئیس) در درمانگاهی اختصاصی که بیش از 50 سال است به وسیله دکتر بیر‌بنر تأسیس شد ، بیماریهای گوناگون را با روش دقیق گیاهخواری بر پایه عسل درمان میکنند. به عقیده بنیانگزارش، آدمی برای داشتن تندرستی کامل بیش از هر چیزی باید خوارکیهای طبیعی مرکب از سبزیهای تازه و میوهها، فراوردههای شیری و به جای قند عسل بخورد.301
جناب آقای جزایری میگوید: «عسل مقوی قلب است و برای کم و زیادی فشار خون و قند خون مناسب است. بیماریهای کبدی و ریوی را معالجه میکند و برای زخم معده و زخم اثناعشر به نحو خاصی باید مصرف شود.»302
صمد نوریزاد مینویسد: «عسل براى بچه‏ها و همچنين براى كسانى كه دچار كم خونى هستند بسيار مفيد است- به دليل آهنى كه دارد- همچنين براى ناراحتى‏هاى عصبى، بى‏خوابى، زكام، درد پهلو، اگزما، سرفه و برونشيت، ديفترى و التهاب معده داروى مناسبى است.»303
فیّومی میفرماید:
عسل زنبور از مقدار بسیاری قند گلوکوز و قند فروکتوز تشکیل میشود و آن دو، آسانترین قندها در هضم هستند. از نظر پزشکی اثبات شده است که عسل از نظر پزشکی مثل تقویتکننده مفید است و ضد مسمومیت ناشی از بیماریهای اعضای بدن مثل مسمومیت ادراری و صفرایی میبخشد و درمان برخی بیماریهای پوستی و غیر آن است.304
دکتر سیّد رضا پاکنژاد مینویسد: «عسل برای اسهالیها به علت خاصیت میکروبکشیاش و جهت بیماران کلیوی مفید است.»305
2-3-2-5- دیدگاه‌ها
2-3-2-5-1- دیدگاه علامه معرفت
علامه بزرگوار حضرت آیت الله معرفت ابتدا مواد گوناگون عسل را چنین برمیشمرند:
عسل شامل بیش از هفتاد ماده مختلف است. مهم‌ترین منبع برای مواد شیرین طبیعی است. تاکنون تا حدود 15 نوع از شیرینیها را در آن کشف کردهاند. در صف اول بین غذاهای کامل میایستد. از آن رو که حاوی آنزیمهایی است که به عملیات دگرگونی و هضم کمک میکند. حاوی مجموعهای از ویتامینها است. عسل حاوی انواعی از پروتئینها است.حاوی املاح معدني است. این املاح نسبت دو به هزار را از وزن عسل تشکیل میدهد. بسیاری از پژوهشگران بر وجود مواد

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد علامه طباطبایی، مفهوم شناسی، زبان عربی، امام صادق Next Entries منابع پایان نامه درمورد نزول قرآن، علوم انسانی، تفسیر علمی، کمال مطلق