منابع پایان نامه درمورد دانشگاهها، تاکسونومی

دانلود پایان نامه ارشد

كاريوتيپ37، كاريوگرام38 و ايديوگرام39 در خصوص شناسايي كروموزوم‌ها به كار مي‌روند.
كاريوتيپ مجموعه كروموزم‌هاي هاپلوئيد يك موجود مي‌باشد. كاريوگرام اندازهگيري فيزيكي كروموزوم‌ها از يك فتوميكروگراف است، يعني كروموزم‌ها را در يك ترتيب نزولي طولي (بلندترين به كوتاه‌ترين) مرتب مي‌شوند. ايديوگرام يك طرح نموداري40 از كاريوگرام است (39).
خصوصيات مورفولوژيك كروموزوم‌ها كه در بررسي كاريوتيپي مورد مقايسه قرار مي‌گيرند عبارتند از:
1- تفاوت‌هاي موجود در عدد پايه كروموزومي.
2- تفاوت‌هاي موجود در اندازه كل كروموزم‌ها.
3- تفاوت‌هاي موجود در اندازه نسبي كروموزم‌ها.
4- تفاوت‌هاي موجود در موقعيت نسبي كروموزم‌ها.
5- اختلافات موجود در تعداد و موقعيت ماهواره‌ها.
6- تفاوت‌هاي مربوط به مقدار و توزيع مناطق هتروكروماتيني.
7- ويژگيهاي تلومر.
8- موقعيت فرورفتگي ثانويه (39).
اندازه كلي كروموزوم‌ها مي‌تواند به صورت مطلق اندازه‌گيري شود ولي اين روش‌ از نظر كاربردي اشكالات زيادي دارد. طول كروموزوم‌ها از ابتدا تا انتهاي مرحله متافاز ميتوزي، دستخوش تغييراتي مي‌گردد؛ به همين دليل از اندازه‌گيري نسبي براي تجزيه وتحليل آماري استفاده مي‌شود (52).
2-8 خطاها‌ی اندازه‌گيري
دو منبع پراکنش داده‌ها، در مورد شاخص‌های كروموزومی و اندازه قطعات كروموزومي وجود دارد كه براي تجزيه و تحليل آماري كاريوتيپ، بررسی و شناخت آن‌ها بسيار حائز اهميت است. اين منابع تغییر عبارتند از (26 و 27):
2-8-1 عوامل تصادفي
– خطاهاي اندازه‌گيري: دليل عمده اين گونه اشتباهات مشكل بودن تعيين دقيق ابتدا و انتهاي قطعات كروموزومي مي‌باشد. اين مسئله در مورد كروموزم‌هاي كوچك‌تر در مقايسه با كروموزوم‌هاي بزرگتر، شدید‌تر رخ می‌دهد (26).
– تغييرات ناشي از روش‌هاي آماده سازي نمونه، پيش تيمار، تثبيت و اسكواش: ميزان اهميت اثرات پيش تيمار به طور دقيق مشخص نيست ولي به طور كلي، هنگام تهيه يك ايديوگرام با اطلاعات كمي، بايد نوع پيش تيمار و نيز روش‌هاي تثبيت و رنگ آميزي ذكرگردد. در بين روش‌هاي تهيه نمونه، اسكواش آثار قابل توجه و غيريكنواخت دارد. جهت كاهش خطا در اين مورد، تكرار در اندازه‌گيري‌ها بسيار موثر است ( 26 و 27).
– تغييرات تصادفي درون سلولي: جهت بررسي تغييرات تصادفي در اندازه‌گيري‌هاي كروموزوم‌هاي درون هر سلول، بهترين راه، مقايسه كروموزوم‌هاي همولوگ مي‌باشد(39).
– تغييرات بين سلولي ناشي از اختلافات در مرحله تقسيم سلولي: اختلاف در ميزان فشردگي كه ناشي از اختلاف در مرحله تقسيم ميتوزي است، باعث افزايش اختلافات در اندازه كروموزوم‌ها مي‌گردد. ذكر طول نسبي قطعات كروموزومي به عنوان درصدي از كل مجموعه كروموزومي، به جاي طول مطلق آنها، راه حل اين خطا مي‌باشد (55).
– تغييرات تصادفي بين سلولي از نظر طول نسبي قطعات كروموزومي: اين گونه تغييرات رامي‌توان از طريق اندازه‌گيري‌ كروموزوم‌هاي ويژه و مشخص برآورد كرد. هرگاه دو همولوگ از هر كروموزوم در هر سلول وجود داشته باشد، تغييرات بين سلولي و نيز درون سلولي قابل برآورد است (55).
2-8-2 عوامل ذاتي
– اختلافات ذاتي بين كروموزوم‌هاي غيرهمولوگ.
– اختلافات ذاتي بين كروموزوم‌‌هاي همولوگ هترومورفيسم (26 و 55).
2-9 اصول و مراحل تهيه كاريوتيپ
اصول پايه براي مطالعه كروموزوم‌های ميتوزي و ميوزي در همه گونه‌هاي گياهي مشابه بوده و شامل جمع آوري نمونه‌ها، تثبيت و رنگ آميزي است. به هر حال روشهای سيتولوژيكي براساس گونه‌ي مورد آزمايش‌ یا سليقه شخصي سيتولوژيست تغيير مي‌كنند (39).
2-9-1 تهيه ماده گیاهی
بطور كلي براي تهیه مادهی گیاهی از بانک بذر موسسات کشاورزی و دانشگاهها استفاده میگردد. اینگونه بذور حداکثر یکنواختی و حداقل اختلاط را دارا میباشند. در کاتالوگ مربوط به این گونه بذرها مشخصات تاکسونومیکی، محل برداشت بذر و اطلاعات گردآورنده بذر موجود میباشد.
2-9-2 جمع آوري ريشه‌ها
ريشه‌هاي فعال را مي‌توان از دانه‌هاي در حال جوانه زدن در يك پتري ديش يا از رشد دانه در گلدان يا مزرعه جمع آوري نمود. معمولاً ريشه‌ها بعد از جوانه زدن در يك پتري ديش در آزمايشگاه جمع آوري مي‌شوند. در اين مورد، زماني كه طول ریشه‌ها به 1 تا 2 سانتي‌متر رسيده باشد، آن‌ها را برش می‌دهند. بايد توجه داشت ريشه‌هايي که انتخاب مي‌شوند در تماس با كاغذ صافي باشند، در غير اين‌صورت ایندکس ميتوزي به علت كمبود رطوبت به شدت پایین خواهد آمد. اگر ريشه‌ها از داخل خاک گلدان‌ جمع آوري مي‌شوند، بايد مواظب بود كه صدمه نبينند و دچار شکستگی نشوند. ريشه‌ها پس از برداشت و شست‌وشو (حذف خاك) به داخل لوله‌هاي آزمايشگاهي درب‌دار حاوي آب سرد منتقل شده و درون ظرف آب يخ گذاشته مي‌شوند (2 و 39).
2-9-3 پيش تيمار41
پيش تيمار ريشه‌ها يك مرحله ضروري در مطالعات سيتوژنتيكي مي‌باشد كه به منظور متوقف كردن تشكيل رشته‌هاي دوك، افزايش تعداد سلول‌هاي متافازي به وسيله حذف رشته‌هاي دوك مي‌باشد. همچنين باعث افزايش غلظت سيتوپلاسم، صاف و شفاف شدن سيتوپلاسم، تسهيل در نفوذ سريع تثبيت كننده در اثر برداشتن رسوبات نامطلوب و پراكنده نمودن و وضوح ساختمان كروموزوم‌هاي منقبض شده انجام مي‌شود (29 و 26 و 30). از پيش تيمارهاي آب يخ42 ، كلشي سين43، 8- هيدروكسي كينولين44، آلفا- برومونفتالين45، هماتوكسين46 ، پارادي‌كلروبنزن47 ، كلرال هيدرات گامگزان48، اسنافتن49 و سولفات وين بلاستين50در تحقيقات مختلف اشاره شده است كه به برخی از آنها در ادامه اشاره مي‌شود (13).

2-9-3-1آب يخ
پيش تيمار آب يخ خيلي موثر بوده و بطور وسيعي براي كروموزوم‌هاي غلات مورد استفاده قرار گرفته است. زماني كه تعداد كروموزوم‌هاي مورد مطالعه زياد باشد، استفاده از پيش تيمار آب يخ به پيش تيمارهاي ديگر ترجيح داده مي‌شود. در اين روش ريشه‌هاي قطع شده، در داخل شيشه‌هاي كوچك درب‌دار قرار داده مي‌شوند و شيشه‌ها با آب يخ پر مي‌شوند و به داخل ظرفي كه آب سرد تا بالاي آن را پوشانده منتقل و با يك لايه ضخيم يخ پوشيده مي‌شوند. نمونه‌ها بسته به نوع مواد و مورد آزمايش به مدت 12 تا 24 ساعت در يخچال نگهداري مي‌شوند. از اين روش تيمار براي گندم و جو به مدت 18، 16 و 24 ساعت استفاده شده است (39 و 44 و 45).
2-9-3-2 هيدروكسي كينولئين
اين پيش تيمار براي اولين بار توسط تيجيو و لاوان براي بررسي كروموزومي معرفي شد (44). به منظور استفاده از 8-هيدروكسي كينولئين، ريشه‌ها در محلول 002/0 مول به مدت 3 الي 4 ساعت در دماي 18 سانتي‌گراد قرار داده مي‌شوند. اين پيش تيمار براي آن دسته از گونه‌هاي گياهي كه كروموزوم‌های بزرگي دارند مناسب مي‌باشد. همچنين با اين ماده مي‌توان محل كينتوكور، فشردگي ثانويه و يا مناطق سازمان‌دهنده هستكي را نيز مشخص نمود (14).
در مطالعه برخي از ژنوتيپ‌هاي خارشكر51 ( 38)، برخي از جمعيت‌خاي آجيلوپس (51)، برخي از ارقام سيب‌زميني52 (38) و گياه نعناع53 (7) از اين ماده استفاده شده است.
2-9-3-3 كُلشي سين
كلشي سين با فرمول شيميايي براي اولين بار از ريشه گياه گل حسرت بدست آمد. اين ماده در غلظت‌هاي بالا موجب پلي‌پلوئيدي مي‌شود و غلظت كم آن (2/0 تا 5/0 درصد) به مدت يك تا دو ساعت در درجه حرارت اتاق براي پيش تيمار توصيه مي‌شود. اين ماده كروموزوم‌ها را در مرحله‌ی متافاز نگه مي‌دارد و در نتيجه بيشترين درصد كروموزوم‌هاي متافازي را آشکار مي‌سازد (36 و 39).
براي شمارش كروموزوم‌هاي درمنه54 از كلشي‌سين 05/0 درصد به مدت 2 ساعت و 15 دقيقه در دماي اتاق استفاده شد (45). براي مطالعه كاريوتيپي چهار رقم باقلا از كلشي سين 05/0 درصد به مدت 2 ساعت در دماي اتاق استفاده نمود (33 و 60).
شاخص ميتوزي با تيمار كلشي‌سين كمتر از پيش تيمار آب یخ است، اما پيش تيمار كلشي‌سين مورفولوژي كروموزوم‌ها را بهتر حفظ مي‌كند.
2-9-3-4 آلفابرومونفتالين
اثر آلفابرومونفتالين تقريباً مشابه كلشي سين است. اين ماده به مقدار كمي در آب حل مي‌شود. از محلول اشباع شده اين ماده به مدت 4-2 ساعت در دماي اتاق به عنوان پيش تيمار استفاده مي‌شود (39 و 59).
2-9-3-5 پارادي كلروبنزن (PDB)
استفاده از پارادي‌كلروبنزن براي پيش تيمار گونه‌هايي با كروموزوم‌هاي كوچك مفيد است. اين ماده نيز مانند آلفابرومونفتالين حلاليت كمي در آب دارد. براي تهيه آن 3 گرم از اين ماده را به 200 ميلي‌ليتر آب مقطر اضافه کرده و به مدت يك شب در دماي 60 درجه سانتي‌گراد قرار داده مي‌شود، سپس محلول را سرد مي‌كنند. البته احتمال اينكه مقداري كريستال حل نشده باقي بماند وجود دارد، از اين رو قبل مصرف بايد تكان داده شود. ريشه‌ها 2 تا 5/2 ساعت در دمای 25-20 درجه سانتي‌گراد تيمار مي‌شوند (2).
2-9-4 تثبيت55
مطالعه دقيق كروموزوم‌ها به داشتن يك تثبيت‌كننده خوب بستگي دارد (44 و 58). مواد شيميايي تثبيت‌كننده به منظور حفظ و نگهداري اشكال سلول‌ها و محتويات آن‌ها، از جمله كروموزوم‌ها و ممانعت از تغييرات ساختماني آنها مورد استفاده قرار مي‌گيرند (46). عمل تثبيت كننده، نگه‌داشتن يا به عبارتي توقف سلو‌ل‌ها در مرحله كشش سلولي طي مراحل تقسيم، بدون بدشكلي و كوچك شدن كروموزوم‌ها است (7). هر ماده شيميايي تثبيت كننده داراي خاصيت كُشندگي است و مقصود از تثبيت، كشتن بافت‌ها است؛ به طوري كه ساختار دروني سلول‌ها در وضعيت اصلي خود نگهداري شود (14، 75). گونه‌هاي مختلف از لحاظ عكس‌العمل نسبت به تثبيت كننده‌هاي شيميايي، متفاوت هستند. بطور كلي مواد تثبيت كننده را مي‌توان در دماي 4 درجه سانتي‌گراد به مدت چندين ماه نگهداري نمود.
در ذيل تعدادي از تثبيت كننده‌ها توضيح داده مي‌شوند.

2-9-4-1 محلول كارنوي I56
اين محلول بصورت يك قسمت اسيد استيك گلاسيال و 3 قسمت اتانول 95 درصد است. اين تثبيت كننده بايد در زمان مصرف به صورت تازه آماده و براي تثبيت كردن ريشه‌ها و بساك‌ها استفاده مي‌شود. براي بساك‌ها مقدار جزئي (1 گرم در 100 ميلي‌ ليتر تثبيت كننده) كلريد فريك به تثبيت كننده اضافه مي‌شود. مواد را بايد حداقل به مدت 24 ساعت در اين محلول نگهداري نمود (14). الكل اتيليك و اسيد استيك به تنهايي محتويات سلول را منعقد مي‌كنند، ولي الكل باعث سخت شدن بافت‌ها مي‌شود و نفوذپذيري آنها را كم مي‌كند، در حاليكه اسيد استيك با نفوذ سريع باعث آماس سيتوپلاسم و نرمي بيشتر بافت‌ها مي‌گردد.
در برخی متون سیتوژنتیک این محلول را «محلول فارمر» نیز نامیدهاند که جزو تثبیتگرهای سریع الاثر محسوب می گردد (39).
2-9-4-2 محلول كارنوي II
اين محلول از يك قسمت اسيد استيك گلاسيال، و سه قسمت كلروفرم و 6 قسمت اتانول 95 درصد تشكيل مي‌شود. از يك محلول تعديل شده كارنويII به نسبت 1:3:4 نيز براي مطالعه كروموزوم‌هاي گندم استفاده شده است (39). مدت زمان نگهداري نمونه‌ها در محلول از 1 تا 24 ساعت در يخچال در دماي 4 درجه سانتي‌گراد متغير مي‌باشد (28).
2-9-4-3 محلول پروپيونيك – اتانول
اين محلول متشكل از 1 قسمت اسيد پروپيونيك، 3 قسمت اتانول 95 درصد و يك گرم كلريد آهن در 100 ميلي‌ليتر تثبيت كننده براي مشاهده ميوز اضافه مي‌شود (2).
اين تثبيت كننده براي گياهان با كروموزوم‌هاي كوچك مناسب است و سبب شفاف شدن سيتوپلاسم و رنگ آميزي مطلوب كروموزوم‌ها مي‌شود. بعد از 24 ساعت تثبيت، ريشه‌ها به محلول رنگ منتقل مي‌شوند (30). گل آذين‌ها و جوانه‌هاي گل دوبار با اتانول 70 درصد شسته مي‌شوند.

2-9-4-4 محلول ناواشين
اين محلول از نسبت حجمي مساوي اين دو مخلوط تهيه مي‌شود:
1- انيدريك كروميك 5/1 گرم، اسيد استيك گلاسيال 10 ميلي‌ليتر و آب مقطر 90 ميلي‌ليتر.
2- فرمآلدئيد 40 درصد، 40 ميلي‌ليتر و آب مقطر 60 ميلي‌ليتر.
زمان تثبيت كردن در محلول ناواشين 24 ساعت در دماي 4 درجه سانتي‌گراد مي‌باشد و آبكشي با آب مقطر بعد از تثبيت ضروري است. اين محلول براي جوانه گل و ريشه‌هاي جوان مناسب است

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد تريتيكوم، گونه‌هاي، كروموزومي، وحشي Next Entries منابع پایان نامه درمورد رنگ‌آميزي، آميزي، كاريوتيپ، مي‌شود.