منابع پایان نامه درمورد استان گیلان، دریای خزر، تقسیمات کشوری، استان زنجان

دانلود پایان نامه ارشد

شهرستان و هر شهرستان به تعدادی بخش و هر بخش به چند دهستان تقسیم می‌شود. براساس آخرین تقسیمات کشوری در خرداد ۱۳۹۱، کشور ایران از ۳۱ استان، ۴۰۲ شهرستان، ۹۹۹ بخش، ۲۵۱۲ دهستان و ۱۱۶۷ شهر تشکیل یافته‌است.( http://www.amar.org.ir)
در این راستا استان گیلان به عنوان یکی از استان‎های شمالی کشور می‎باشد که در کنار دریای خزر واقع شده است.
3-3- ويژگي جغرافياي طبيعي استان گيلان
براي مطالعه وضعيت جغرافياي طبيعي استان گيلان شناخت موقيعت جغرافيايي، ناهمواريها، آب و هوا و منابع آب پرداخته مي‌شود و به اختصار شرايط حاكم بر آن بررسي قرار مي‌گيرد.

3-3-1- موقعيت جغرافيايي استان گيلان
استان گیلان، از استان‌های شمالی ایران است. دربارهی نام گیلان ومعانی واژهی گیل، نظرات متفاوتی ابراز شده‌است. لغت‌نامه دهخدا، واژهی گیلان رابرگرفته از«گیل»،به‌اضافهی پسوندمکان«ان»،به معنای محل سکونت گیل‌ها دانسته و افزوده‌است که صورت این واژه در زبان پهلوی، گِلان(Gelan) و نزد یونانی‌هاگِلای(Gelae)بوده‌است.(http://fa.wikipedia.org)
این استان، دارای مرز بین‌المللی از طریق آستارابا جمهوری آذربایجان است که از شمال به کاسپین و کشور آذربایجان، از غرب به استان اردبیل، از جنوب به استان زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود می‌شود(مرکز آمار ایران،29:1387).مساحت گیلان ۱۴٬۰۴۴ کیلومترمربع و جمعیت آن طبق سرشماری ۱۳۹۱، ۲،۴۸۰٬۸۷۴ نفر است(مرکز آمار ایران،38:1391).
گیلان دهمین استان پرجمعیت و بیست و هشتمین استان وسیع ایران است. تراکم جمعیت در این استان با ۱۷۷ نفر در هر کیلومترمربع جایگاه سوم را در ایران دارد.کلانشهر رشت با داشتن ۴۶ درصد جمعیت کل استان(http://www.webcitation.org/6EZdWnSXT). مرکز و پرجمعیت‌ترین شهر استان گیلان و دوازدهمینشهر پرجمعیت ایران و پرجمعیت‌ترین شهر سه استان ایران در ساحل دریای خزر است. از دیگر شهرهای پرجمعیت این استان می‌توان به ترتیب به شهرهای بندر انزلی، مهمترین بندر ایرانی در حاشیه دریای خزر، لاهیجان، تالش، لنگرود، رودسر، بندر آستارا، فومن اشاره کرد. طبیعت گیلان، پوشیده از جنگل و دارای آب و هوای معتدل و مرطوب است. این استان شامل مناطق سرسبز شمال غربی رشته‌کوه البرزو بخش غربی کرانه‌های جنوبی دریای خزراست(http://fa.wikipedia.org).
استان گیلان از سال ۱۳۴۴ در تقسیمات کشوری ایران به عنوان استان مستقل وارد شد. این منطقه پیش از آن ولایت گیلان و استان یکمخوانده می‌شد(امیراحمدیان،20:1382). اين استان در 36 درجه و 34 دقيقه تا 38 درجه و 27 دقيقه عرض شمالي و 48 درجه و 53 دقيقه تا 50 درجه و 34 دقيقه طول شرقي از نصف النهار قرار گرفته است. درازاي آن از شمال باختري به جنوب خاوري، 235 كيلومتر و پهناي آن، از 25 تا 105 كيلومتر تغيير مي كند. رشته كوههاي البرز با ارتفاع متوسط 3000 متر، همانند ديواري در باختر و جنوب گيلان كشيده شده و اين منطقه جز از راه دره منجيل، راه شوسه ديگري به فلات ايران ندارد. كمترين فاصله كوه از درياي خزر (در بخش حويق از شهرستان تالش) نزديك به 3 كيلومتر و بيشترين فاصله آن از دريا (در امام زاده هاشم، مسير جاده رشت- قزوين)حدود 50 كيلومتر است. اين استان، از شمال به درياي خزر و كشورهاي مستقل آسياي ميانه، از غرب به استان اردبيل، از جنوب به استان زنجان و قزوين و از شرق به استان مازندران محدود مي گردد. بر اساس آخرين تقسيمات كشوري، تا پايان شهريور سال 1383، استان گيلان داراي 16 شهرستان، 48شهر و 43 بخش، 109 دهستان و 2892 آبادي (2690 آبادي داراي سكنه و 202 آبادي خالي از سكنه ) مي باشد. شهرستانهاي استان گيلان عبارتند از: آستارا ـ آستانه اشرفيه ـ املش ـ بندر انزلي ـ تالش ـ رشت ـ رضوانشهر ـ رودبار ـ رودسر ـ سياهكل ـ شفت ـ صومعه سرا ـ فومن ـ لاهيجان ـ لنگرود ـ ماسال.(http://ost.gilan.ir/26)

نقشه شماره (3-1): تقسیمات استان گیلان و نقشه (3-2): موقعيت استان گيلان در ایران
http://www.anobanini.ir/travel/fa/gilan))

3-3-2- ناهمواري هاي استان گيلان
ناهمواريهاي استان گيلان محصول عملكرد نيروهاي دروني و بيروني در دورههاي مختلف زمينشناسي است. اسكلت ناهمواريهاي استان گيلان مربوط به حركات كوهزايي دوران دوم زمين شناسي است كه شكل گيري قطعي آن كوه زايي آلپي دوره ترشياري از دوران سوم زمين شناسي است. و در دوره ي كواترنر تغييرات زمين ساختي و به ويژه عوامل فرسايشي مهم ترين تاثير را در تغيير شكل چهره زمين در اين ناحيه داشته است. از نظر ناهمواري ها در استان گيلان دو ناحيه قابل تشخيص است: يكي ناحيه كوهستاني و مرتفع و ديگري ناحيه پست و هموار. ارتفاعات استان گيلان را مي توان به دو گروه عمده و اساسي تقسيم نمود:
گروه اول: بخشي از ارتفاعات سلسله جبال البرز بوده كه با قرار گرفتن در جنوب استان گيلان اين منطقه را از فلات مركزي استان گيلان جدا ساخته است. از قلههاي مهم آن مي توان به قلهی درفك و قلهي سماموس را نام برد.
گروه دوم: اين كوههاي كه به ارتفاعات تالش معرف هستند از دره رود آستارا تا تنگه منجيل با جهت شمالي ـ جنوبي كشيده شده است. از مهم ترين قله هاي اين بخش مي توان به قله بغرو داغ اشاره كرد. ناحيه پست و هموار: ناحيه پست و هموار گيلان به صورت نوار باريكي از دريا شروع شده و امتداد آن به پاي كوه هاي البرز غربي و كوههاي تالش مي رسد. عرض اين ناحيه متغير است و در بعضي از قسمت ها از جمله در محدوده آستارا و تالش در غرب و رودسر تا چابكسر در شرق به حداقل مي رسد و در امتداد سفيد رود از امامزاده هاشم تا ساحل بندر كياشهر جلگه عريض شده و عرض آن به 60 كيلومتر افزايش مي بابد. (معاونت برنامه ريزي استان گيلان، 1389: 32 )

نقشه (3-2) : نقشه ناهمواري هاي استان گيلان
مآخذ: (فلک خواه، 1391: 40)

3-3-3- قله‌ها و رشته كوهها
برخي از مرتفع ترين قله‌هاي استان عبارتند از:
• شاه معلم يا دوخواهران 3090 متر در شهرستان فومن
• چاكنه 2963 متر واقع در بخش رحيم آباد از شهرستان رودسر
• پشته كوه 2685 متر واقع در بخش مركزي شهرستان رودبار
• كوه ديگاه 2611 متر واقع در بخش شاندرمن شهرستان ماسال
• ارك سر 2523 متر واقع در بخش چابكسر شهرستان رودسر
• كوه لرينه 2510 متر واقع در بخش عمارلو شهرستان رودبار
• كوه هفته خوني دالي 2471 متر واقع در بخش اسالم شهرستان تالش
• كوه بنده سنگه 2465 متر واقع در بخش مركزي شهرستان فومن
سه رشته كوه، گيلان را در برگرفته‌اند كه عبارتند از:
• كوههاي تالش كه به موازات ساحل درياي خزر امتداد يافته و ميان آذربايجان و درياي خزر واقع است.
• كوههاي طارم و خلخال كه رودخانه سپيدرود از ميان دره‌هاي باريك آن مي‌گذرد و آن را از دره‌هاي ديلمان جدا مي‌سازد. اين رودخانه گيلان را به دوبخش تقسيم مي‌كند.
• كوههاي ديلمان كه دنباله رشته كوه البرز بوده و مرتفع ترين قله آن در گيلان، درفك است. از جنوب تا منجيل و از شرق تا مناطق ييلاقي تنكابن و ارتفاعات سه هزار پيش مي‌رود.
وجود كوههاي بلند و نزديكي آنها به دريا و تبخير رودها و دريا، به گيلان آب و هوايي متنوع داده و موجب جريان‌هاي هوايي متغير در اين منطقه شده است.(http://ost.gilan.ir/29)

3-3-4- خاك‌هاي گيلان
بخش وسيعي از استان گيلان را جلگه گيلان تشكيل داده كه بوسيله رسوبات رودخانه سفيدرود پديد آمده و همچنين بخش ديگري از استان نيز كه صفحات جنوبي آن را دربر مي‌گيرد، كوهستاني است. از اينرو انواع خاكهاي جلگه‌اي، كوهپايه‌اي و كوهستاني در سطح اين منطقه ديده مي‌شود.
الف ـ خاك هاي جلگه‌اي استان گيلان با وسعت زيادشان دربرگيرنده بخش اعظم زمين‌هاي زراعي منطقه مي‌باشند. انواع خاكهاي جلگه‌اي كه در سطح استان ديده مي‌شوند عبارتند از: شن‌هاي ساحلي، خاكهاي رسوبي بافت ريز، خاكهاي چمني مرطوب و نسبتاً مرطوب و نيمه مردابي و خاكهاي باتلاقي كه در ذيل مورد بررسي قرار مي‌گيرند.
• شن‌هاي ساحلي كه در نواحي شمالي منطقه و در كناره درياي خزر قرار گرفته‌اند، بخشي از جلگه گيلان است كه در مناطق نزديك به دريا فاقد پوشش گياهي بوده و قابليت زراعي نيز ندارند. درحالي كه در نقاط دورتر، به علت بوجود آمدن هوموس و ايجاد چسبندگي در ذرات خاك كه امكان نگهداري آب و رشد گياه را پديد مي‌آورد، رويش گياهان در اين خاكها مشاهده مي‌گردد. با اينحال اين خاكها نيز از استعداد زراعي چندان برخوردار نبوده و غالباً بعنوان مرتع مورد بهره برداري قرار مي‌گيرند.
• خاكهاي رسوبي جلگه گيلان كه از رسوبات رودخانه هاي منطقه حاصل گرديده‌اند (عمدتاً سفيدرود) با برخورداري از شيب بسيار نازل و همچنين زهكشي مناسب، قابليت بسيار خوبي براي كشاورزي داشته و در رديف بهترين اراضي زراعي قرار مي‌گيرند. اين خاكها در مناطق شرقي، شمال شرقي و شمال شهر رشت ديده مي‌شوند و غالبا تحت كشت محصولاتي چون برنج، درختان ميوه، توتون و محصولات تابستاني مي‌باشند.
• خاكهايچمني مرطوب، نسبتاً مرطوب و خاكهاي نيمه مردابي بخشي ديگر از اراضي جلگه‌اي گيلان را تشكيل مي‌دهند. خاكهاي چمني مرطوب و نسبتاً مرطوب غالباً براي كشت برنج مورد بهره برداري قرار مي‌گيرند. اين خاكها در برخي نقاط به علت بالا بودن سطح آب زيرزميني كه گاهي تا سطح زمين نيز مي رسد، غير قابل استفاده بوده و غالباً به صورت چراگاه درآمده‌اند اين خاكها در نواحي ساحلي درياي خزر ديده مي‌شوند.
ب ـ دامنه هاي شمالي البرز پوشيده از خاك كوهپايه هاست. اين خاكها كه معمولاً داراي عمق نسبتاً زياد هستند در نقاطي كه شيب زمين كمتر است، براي زراعت مناسب مي‌باشند. عمده‌ترين انواع اين خاكها خاكهاي قرمز ـ زرد و خاكهاي قهوه‌اي جنگلي مي‌باشند.
• خاك‌هاي قرمز و زرد: بر روي اين خاكها يك لايه نازك از بقاياي گياهي وجود دارد. اين نوع خاكها در صورت برخورداري از شيب زياد بايد تحت پوشش گياهي قرار گرفته تا از فرسودگي آنها در اثر عوامل طبيعي ممانعت شود. در حال حاضر اين خاكها در برخي نقاط تحت كشت محصولاتي چون چاي و گندم بوده و در برخي نقاط نيز بصورت مرتع مورد استفاده قرار مي‌گيرند.
• خاك هاي جنگلي: اين خاكها داراي بافت متوسط و سطح آن پوشيده از بقاياي گياهي است. خاكهاي مزبور در منطقه فومن و جنوب لاهيجان ديده مي‌شوند.
ج – خاكهاي كوهستاني منطقه كه قسمت عمده خاكهاي استان را تشكيل مي‌دهند در نقاط مرتفع استان به چشم مي‌خورند و اين نوع خاكها بدليل شيب زياد، نمي‌تواند جهت زراعت مورد بهره برداري قرار گرفته و عمدتاً پوشيده از جنگل‌هاي انبوه و متراكم هستند.(www.gilan.ir)

3-3-5- رودها و رودخانه ‌ها
بيش از 40 رودخانه در استان گيلان جريان دارد. مهمترين رودخانه‌ گيلان، سفيدرود است كه از كوههاي چهل چشمه كردستان سرچشمه مي‌گيرد و پس از عبور از استان‌هاي كردستان، زنجان و پس از گذشتن از دره منجيل، دلتاهاي وسيعي با شاخه‌هاي بسيار تشكيل داده و در نزديكي بندر كياشهر (65 كيلومتري شمال شرقي رشت) به درياي خزر مي‌ريزد.
شعبه ‌هاي مهم اين رود در گيلان عبارتند از: صيقلان رودبار كه از شهر رشت مي‌گذرد و حشمت رود و نورود كه آب آنها به مصرف زراعت مي‌رسد. پلرود، كرگانرود، شفارود، ديناچال، ناورود، شمرود و شلمانرود از ديگر رودهاي مهم جلگه گيلان مي‌باشند. (http://ost.gilan.ir/30)

  تالاب انزلي:
از ويژگي‌هاي منحصر بهفرد اقليمي استان گيلان وجود تالاب انزلي است كه از نظر زيست محيطي، سياحتي و اقتصادي داراي اهميت ويژه‌اي مي‌باشد. اين تالاب توسط يك كناره شني باريك از درياي خزر جدا مي‌شود و ارتباط آن با درياي خزر از طريق يك آبراهه برقرار است. اين تالاب در ضلع جنوبي و غربي شهر بندرانزلي در 32 درجه و 28 دقيقه عرض شمالي و 49 درجه و 25 دقيقه طول شرقي واقع شده و مساحت آن حدود 100 كيلومتر مربع مي‌باشد كه از شمال به درياي خزر، از شرق به روستاي پيربازار، از غرب به كپورچال و آبكنار و از طرف جنوب به صومعه‌سرا و قسمتي از شهرستان رشت محدود مي‌گردد. از

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد ناسیونالیسم، خاورمیانه، خلیج فارس، جهان اسلام Next Entries پایان نامه درمورد بهرهوری کل عوامل، سرمایه انسانی، ضریب جینی، نیروی کار