منابع پایان نامه درمورد ارتباط درون فردی، ارتباط مؤثر، انواع ارتباطات، ارتباط غیررسمی

دانلود پایان نامه ارشد

همتایان کتابخانه‌های عمومی برنامه‌های ارتباطات عمومی را به رسمیت نشناختند و اجرا نکردند(مارشال29،2001).

2-1-4. انواع ارتباطات:
انواع ارتباط به لحاظ محتوا و کارکردهای آن‌ها شامل موارد ذیل می‌باشد:
ارتباط ارادی و ارتباط غیرارادی
ارتباط رسمی و ارتباط غیررسمی
ارتباط یک‌طرفه و ارتباط دوطرفه
ارتباط مستقیم و ارتباط غیرمستقیم
ارتباط کلامی و ارتباط غیرکلامی
ارتباط درون فردی، میان فردی، گروهی و جمعی(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390)

از بین انواع ارتباطات ذکرشده در بالا، ارتباط کتابدار با کاربران، در کتابخانه از نوع ارتباط میان فردی و به شکل ارتباط کلامی و غیرکلامی میباشد که این نوع از ارتباطات موضوع اصلی موردبررسی در این پژوهش می‌باشد. لذا در ادامه به تشریح این موارد می‌پردازیم.
2-1-4-1. ارتباط کلامی و غیرکلامی:
2-1-4-1-1.ارتباط کلامی30:
ارتباط کلامی به ارتباط گفتاري و نوشتاري اشاره دارد که انسانها به‌طور خودآگاه و براي هدفی مشخص از آن بهره میجویند(بورگن31،1990؛ سلیمی،1393) درواقع وقتي در جريان يك ارتباط، پيامها به‌صورت رمزهاي كلامي انتقال يابند ، آن ارتباط را “كلامي ” گويند (سمیاری و همکاران،1391).
این نوع از ارتباط، آگاهانه و قابل‌کنترل می‌باشد و پیام موردنظر، با به‌کارگیری کلمات، بیان جملات و از طریق سخن گفتن انتقال می‌یابد، مانند بحث و گفتگوی دو یا چند نفر با همدیگر درباره یک موضوع معین(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390).
2-1-4-1-2.ارتباط غیرکلامی32:
این نوع از ارتباط وابسته به حرکات و رفتارهای ما بوده و غالباً پیچیده و ناخودآگاه می‌باشد و معمولاً نشان‌دهنده احساسات و هیجانات ما می‌باشد، مانند حرکات و اشارات دست و بدن، چشم وابرو، حالات و رنگ چهره، طرز نگاه کردن، خنده، اخم و غیره(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390). ارتباط غيركلامي شامل تمامي جنبه‌های ارتباط به‌جز كلمات می‌باشد ارتباط غیرکلامی نه‌تنها شامل ژست‌ها و حركات بدن می‌شود، بلكه نحوه‌ی اداي كلمات را نيز در برمی‌گیرد مثل آهنگ اداي كلمات، وقفه‌ها ، بلندي صدا و لهجه. در ضمن ارتباط غیرکلامی شامل آن دسته از جنبه‌های مؤثر محيط از قبيل حالات چهره، طرز حركات، پوشش ظاهري، فرم ايستادن و … نيز می‌شود كه بر تعامل تأثيرمي گذارند (زاهد بابلان،1391). ارتباط غیرکلامی در فرایند ارتباط میان فردی، از اهمیت خاصی برخوردار است و می‌تواند مکمل ارتباط کلامی باشد مهارتهاي غيركلامي، منجر به روابط رضایت‌بخش با ديگران ميشود(دودجی33،1986؛ فلدمن34 و همکاران،1991؛ لایرن35 و همکاران،2003؛ بنی اسدی و باقری،1390) مثلاً برقرارکننده ارتباط با حرکات سر و حالات چهره، دست و بدن، چشم وابرو، می‌تواند مفاهیمی را به مخاطب انتقال دهد و یا او را، در درک و فهم مطالب یاری نماید. برقرارکننده ارتباط می‌تواند جهت انتقال پیام از هر دو نوع ارتباط کلامی و غیرکلامی، استفاده نماید و بدین ترتیب، تأثیر پیام‌بر مخاطب را بیشتر کند(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390). آگاهي افراد از دانش ارتباط غیرکلامی، آن‌ها را قادر می‌سازد كه در بيان انگیزه‌ها، احساسات، عقايد و نگرش‌هایشان موفق‌تر عمل كنند، تأثیر مطلوب‌تری بر ديگران بگذارند و ارتباط سازنده‌ای با ديگران داشته باشند. همچنين، با استفاده از آن به غناي كلماتي كه محتواي عاطفي دارند، بيافزايند تا احساسات واقعي خود را بيان كنند (بنی اسدی و باقری،1390).
2-1-4-2. ارتباط درون فردی، میان فردی و ارتباط گروهی و جمعی:
2-1-4-2-1. ارتباط درون فردی36 یا ارتباط با خود37
ازنظر بلیک ارتباط درون فردی، یک دادوستد ارتباطی است که درون شخص روی می‌دهد. به‌طور خلاصه این ارتباط حرف زدن با خود است(بلیک،1377). بر اساس این نوع ارتباط، که کمتر موردتوجه قرار می‌گیرد، هر یک از ما ابتدا با خود ارتباط برقرار می‌کنیم و درواقع جریان تفهیم و تفاهم را ، در درون خود انجام می‌دهیم. چنین عملی یک نوع ارتباط درونی محسوب می‌شود(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390).
2-1-4-2-2. ارتباط میان فردی(فرد با فرد)38:
ارتباط میان فردی، ارتباطی است که معمولاً بین دو نفر(فرستنده و گیرنده) برقرار می‌شود و می‌تواند ماهیتی کاملاً شخصی و خصوصی (رسمی یا غیررسمی) داشته و بیشتر اوقات به‌صورت مستقیم و چهره به چهره روی می‌دهد. برای مثال بسیاری از موقعیت‌های ارتباطی که مابین افراد، در طول شبانه‌روز و در مکان‌های مختلف، ازجمله در محل زندگی، کار، آموزش، مکان‌های ارائه خدمات و مراقبت‌های خاص و یا در سطح جامعه ایجاد می‌شود، ممکن است از این نوع باشد(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390). مهارت‌های ارتباطي ميان فردي عبارت‌اند از: مهارت سخن گفتن (کلامي و غیرکلامی) ، مهارت گوش دادن فعال، مهارت تفسير سخن‌های مخاطب، مهارت شفاف‌سازی صحبت‌های مخاطب، مهارت سؤال پرسيدن، مهارت تحسين و تشويق و مهارت بازخورد (معتقدلاریجانی و همکاران1393).
2-1-4-2-2-1. ویژگی‌های ارتباط میان فردی:
جریان پیام دوسویه است.
زمینه پیام چهره به چهره است.
بازخورد پیام به میزان وسیع قابل‌مشاهده است.
انتشار پیام میان افراد، محدود و کند است.
تأثیر عملی آن عبارت است از، تغییر در نگرش مخاطب(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390)
2-1-4-2-3. ارتباط گروهی39:
ارتباط گروهی، ارتباطی است که در آن تعداد گیرندگان پیام دو نفر و یا بیشتر بوده و تعداد این افراد تا آنجا قابل‌افزایش می‌باشد که فرستنده و گیرندگان پیام، قادر به حفظ برقراری ارتباط چهره به چهره با همدیگر باشند. در این نوع ارتباط طرفین غالباً همدیگر را می‌شناسند و به‌راحتی، قادر هستند به همدیگر نگریسته و سخنان یکدیگر را بشنوند(ارتباط چهره به چهره) و یا همدیگر را مخاطب قرار دهند.
ارتباط گروهی نیز همانند ارتباط با خود ممکن است به دلایل گوناگون به وقوع بپیوندد، مثلاً برای حل مسائل و مشکلات خود با دیگران، رفع تضادها و تعارضات، ردوبدل کردن اطلاعات، احساسات، عقاید و تجارب، درک بهتر دیگران یا رفع نیازهای عاطفی و اجتماعی خود(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390).
2-1-4-2-4. ارتباط‌جمعی40:
ارتباط‌جمعی، ارتباطی است که بین فرستنده پیام با یک گروه بزرگ و یا جمعیت کثیر برقرار می‌شود، مانند سخنرانی در میان یک جمعیت انبوه و یا پخش یک سخنرانی از طریق تلویزیون یا سایر وسایل ارتباط‌جمعی(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390).
2-1-5. مهارت‌های ارتباطی:
زندگی در آستانه قرن بیست و یکم پیچیدگی فزاینده‌ای پیداکرده است و قواعد و مقررات، بر اساس نظامی که انسان‌ها در یک‌زمان خاص در آن فعالیت دارند، تغییر می‌کند. چنین وضعیتی مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی خاص و پیچیده‌ای را طلب می‌کند و ازاین‌رو یادگیري مهارت‌های اجتماعی دیگر یک پدیده ساده و خودجوش نیست. در دنیاي امروز، آموزش مهارت‌های فنی و ارتباطی اهمیت ویژه‌ای دارد، و براي هر شغل و حرفه‌ای، مجموعه‌ای از چنین آموزش‌هایی لحاظ می‌شود. ازآنجاکه امروزه و در عصر حاضر ارتباطات حرف اول را می‌زند برقراري ارتباطات مؤثر و اصولی می‌تواند عامل مهمی در افزایش رضایت شغلی محسوب شود(مجیدی قهرودی، گرانمایه پور و بخشنده،1392).
در ادامه مهارت‌های ارتباطی موردنیاز جهت برقراری ارتباط اثربخش آورده می‌شود.
2-1-5-1. مهارت سخن گفتن:
سخن گفتن فن یا هنری است که انسان‌ها به‌وسیله آن، بر دیگران تأثیر می‌گذارند، آن‌ها را ترغیب و اقناع می‌کنند و در روابط اجتماعی همواره کاربرد فراوان دارد. در اولین لحظه برقراری ارتباط، شما با سلام و یا احوالپرسی قدرت بیان خود را نشان می‌دهید. اینکه چقدر باصلابت و با اطمینان سلام می‌کنید و یا اینکه از روی ترس و نگرانی، یا ناراحتی آن را انجام می‌دهید، می‌تواند نشان‌دهنده وضعیت روانی شما باشد(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390).
واقعیت این است که علم و دانش زیاد نیز به‌تنهایی کافی نیست و چه بسیار سخنرانانی که از دانش بالایی برخوردارند، ولی به دلیل عدم وجود سایر خصوصیات و ویژگی‌های موردنیاز جهت برقراری یک ارتباط مؤثر، در کار خود چندان موفق نیستند. به‌هرحال سخن گفتن در بین مهارت‌های ارتباطی، برای برقراری یک ارتباط مؤثر، از اهمیت زیادی برخوردار است(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390). و 30درصد از مهارت‌های ارتباطی را تشکیل می‌دهد (ورث41،2009). مهارت صحبت کردن مؤثر از مهارتهای کلیدی در برقراری ارتباطات میان فردی و لازمه تطابق با محیط و پیشرفت اجتماعی است. زبان، نقشی اساسی در تکامل فردی و اجتماعی انسان‌ها دارد و قادر است فرد را به درک بالاتری از خود و دیگران برساند. علاوه بر اینها کلیه سطوح ارتباطات اجتماعی را تقویت می‌نماید (برترام42،2002؛خطیب زنجانی و محرری،1391).
2-1-5-2. مهارت گوش دادن:
فرایند گوش دادن که از طریق آن، شنونده پیام‌ها را دریافت کرده، به آن‌ها توجه می‌کند، آن‌ها را درک می‌کند، به آن‌ها معنا می‌دهد و به آن‌ها پاسخ می‌دهد؛ فرایندی پیچیده است. برای مؤثر شدن این فرایند، شنونده باید کاملاً و فعالانه به پیام توجه کند(برکو، ولوین و ولوین،1389)
2-1-5-2-1. مهارت گوش کردن فعال43:
یکی از مهارت‌های ارتباطی که اغلب نادیده گرفته می‌شود گوش دادن است(ورث،2009). هنگام بحث و گفتگو در مورد ارتباطات، بیشتر افراد معمولاً به صحبت کردن و سخنوری اهمیت و توجه نشان می‌دهند و تصور می‌کنند که نقش اصلی را در فرایند ارتباطی، فرستنده پیام ایفا می‌کند. این تصور شاید براثر تفکر ارسطویی در مورد ارتباطات، که آن را یک‌سویه و از فرستنده به‌سوی گیرنده در نظر می‌گرفت به وجود آمده باشد.
یک سخنران ماهر و آشنا به فرایند ارتباط، به‌وضوح می‌داند که گوش کردن فعال و شنیدن مؤثر، ممکن است به‌مراتب از ارائه یک سخنرانی، دشوارتر باشد و حتی اگر این‌گونه نباشد، باید پذیرفت که در فرایند ارتباط، سخن گفتن می‌تواند ازهرجهت با گوش دادن برابری کند(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390). درواقع مهارت گوش کردن و صحبت کردن مؤثر بیش از75درصد از فرآیند ارتباطی ما را به خود اختصاص می‌دهند(خطیب زنجانی و محرری،1391)، که 45 درصد از این زمان صرف گوش دادن می‌شود(ورث،2009). بدون گوش کردن به گفته‌های سخنران، پیام به هدر می‌رود و ارتباط به هدفی دست پیدا نمی‌کند. با این توضیح، گوش کردن عبارت است از فرایند دریافت، تعبیر و تفسیر محرک‌های شفاهی(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390).
سرچشمه بسیاری از مشکلات روزمره انسان‌ها، عدم توجه به سخنان دیگران است، چراکه در بسیاری از اوقات بدون اینکه بدانیم دیگری درباره چه چیزی سخن خواهد گفت، فکر می‌کنیم همه‌چیز را می‌دانیم. اندیشمندان بزرگ بر این باورند که « دوتا باید شنید و یکی باید گفت». از طرفیدیگر کسانی که خودشان را عقل کل می‌دانند، ارزش و اهمیتی برای شنیدن سخنان دیگران قائل نیستند، درحالی‌که « شنیدن، بهره‌مندی از دانایی تمام افرادی است که با آن‌ها زندگی می‌کنیم». توانایی افراد برای خوب گوش کردن در گفتگوی اجتماعی، می‌تواند به‌اندازه هر مهارت دیگری، به پیشرفت آن‌ها کمک کند(وکیلی، حیدرنیا و نیک‌نامی، 1390).
وب44 نیز معتقد است که تقريباً هيچ جنبهاي از زندگي انسان به‌اندازه بهتر گوش کردن نميتواند در زندگي اجتماعي فرد مؤثر باشد. ارتباط با اعضاي خانواده و دوستان تا مسائل شغلي و ارتباطات ميان فردي اجتماعی، همگي متأثر از گوش کردن است. متأسفانه بيشتر ما شنوندگان خوبی نیستیم و نميدانيم که با اين ضعف بزرگ، چه چيزهاي بزرگ‌تری را از دست ميدهيم(وب،2006؛ خطیب زنجانی و محرری،1391). در اینجا منظور ما از گوش دادن فرایندی است طی آن فرد به علائم کلامی و غیرکلامی ارسال‌شده از سوی دیگران دقت می‌کند و سعی می‌کند آن‌ها را بفهمد(هارجی45،ساندرز46 و دیکسون47،1386).
2-1-5-2-2. کارکردهای گوش دادن:
تمرکز بر پیام‌های دیگران
دستیابی به برداشتی کامل و دقیق در مورد منظور دیگران
ابراز علاقه، نگرانی و توجه
تشویق طرف مقابل به ابراز کامل، آزادانه و صادقانه مسائل
اتخاذ رویکرد «دیگری مدار» در حین تعامل(هارجی،ساندرز و دیکسون،1386)
گوش دادن

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد علم ارتباطات، ارتباط مؤثر، کتابداران، افکار عمومی Next Entries منابع پایان نامه درمورد روابط عمومی، نیاز اطلاعاتی، ارتباطات عمومی، کتابداران