منابع پایان نامه درمورد عدل و داد، آخرالزمان، فرهنگ اسلامی، اجرای عدالت

دانلود پایان نامه ارشد

وجه شايسته انجام دادن و با عبارتی دقيقتر يعنی: برابري بازده و هماهنگي تکليف با طاقت و امکان است.
2-2- مهدويت 
مقدمه
همه اديان و فرق منتظر موعود و منجی برای اجرای عدالت در سطح جهان می باشند و هر که موعود خود را به نامی می خواند و او را به گونه ی توصيف می کند، در انديشه و فرهنگ اسلامی نيز، نويد آمدن مصلح عدالت گستر از صدر اسلام داده می شده است. و در اين بشارت ها که معمولا از طرف پيامبر اکرم  و جانشينان او انجام می پذيرفت، از هويت موعود آخرالزمان پرده برداشته می شده، تا مهدی  بر جامعه جهانی شناسانده شود.
حال که ما قصد بررسی مفهوم عدالت مهدوی  از ديدگاه روايات را داريم واجب است، تا پيرامون اين شخصيت والا گهر پژوهشی داشته باشيم.
2-2-1- امام مهدي 
مهدی، در لغت به معنی «هدايت شده» است.99 امام مهدي  يک موضوع عقيدتي و مذهبي بسيار حساس اسلامی است. اعتقاد به او از مهم ترين مسايل ديني و از اساس مکتب و ايمان به ارزشهاي معنوي است، بحث از شخصيت آن حضرت، آنگونه که برخي پنداشته اند، افسانه اي نيست که شيعه آن را به منظور آرامش بخشيدن به روان ناآرام خويش که در رهگذر قرون و اعصار تحت فشار ظلم و استبداد بوده است، ساخته باشد.100
امام مهدي  شخصيت برجسته اي است که درست 1179 سال پيش از اين ديده به جهان گشوده و هم اکنون زنده است، بر روي اين سياره خاکي زندگي مي کند و در انتظار دريافت فرمان ظهور خويش است، او انسان کامل و مقدسي است که رهبري جهان را بدست خواهد گرفت و به کمک عقلِ بشر خواهد شتافت و بر پادارنده عدالت ابدي و جهاني خواهد بود،101 وی بر سراسر گيتي حکم خواهد راند، مسيح  از آسمان فرود آمده و به امامت او نماز مي خواند. همه دولتها و ملتها در سراسر جهان، در برابرش خاضع مي گردند، مذاهب و اديان در مقابلش سر فرود مي آورند و اسلام راستيني را که نياي گرانقدرش محمد  آورده، را بطور کامل پياده مي کند.
علما شيعه به شناخت مسئله مهدويت اهميت وافری می دادند، تا جايي که يا کتاب خاصی در اين مورد به رشته تحرير در می آوردند و يا فصل خاصی از کتاب خود را به آن اختصاص می دادند. به عنوان مثال شيخ کلينی رازی که در زمان غيبت صغری می ‌زيسته، در کتاب خود «الکافی» مباحث زيادی پيرامون وجود مقدس حضر ت ولی عصر  مطرح می کند به عنوان نمونه ذيل کتاب الحجه، فصلی به نام «باب الغيبة» گشوده ‌است. و در آن رواياتی پيرامون غيبت امام دوازدهم  از پيامبر اسلام  و امامان عليهم السلام نقل کرده است.
در اينجا چندی از روايات بيان شده در باب مهدويت از کتاب های روايی شيعه و سنی را که بيان گر اعتقاد به اين امر مهم است را بيان می کنيم.
پيامبراکرم  در بياني نوارني مي فرمايند: «الْمَهْدِيُّ مِنْ وُلْدِي اسْمُهُ اسْمِي وَ كُنْيَتُهُ كُنْيَتِي أَشْبَهُ النَّاسِ بِي خَلْقاً وَ خُلْقا؛ مهدی، از فرزندان من است. اسمش، اسم من و كنيه اش، كُنيه ي من است. و در سيرت به صورت شبيه ترين مردم به من است.»102
و در بياني ديگر فرمودند: «… مِنَّا مَهْدِيُّ هَذِهِ الْأُمَّة… لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَقُومَ بِأَمْرِ أُمَّتِي رَجُلٌ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ يَمْلَأُهَا عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً…؛ از ماست مهدي اين امت… دنيا به پايان نمي رسد مگر اينکه مردي از فرزندان حسين  جهان را پر از عدل و داد مي کند همانطور که از ظلم و جور پر شده است.»103
از چيز هايی که به شناخت ما نسبت به کسی کمک شايانی می کند، دانستن ويژگی ها ی منحصر به فرد اوست. از اين رو در اينجا به بررسی برخی صفات و ويژگی های خاص آن امام موعود  می پردازيم.
2-2-2- سيرت مهدوي
در سنت خالق حکيم، هر مخلوقي، موجودي منحصر به فرد است که براي مقصودي ويژه آفريده شده است. بر همين اساس، هر يک از انبيا، اوصيا و اوليا با ماموريتي خاص، و در زمينه اجتماعي معين حضور يافته و به هدايت مردم پرداخته اند؛ در حالي که همگي رسالتي واحد داشته و نمي توان سنت و حکومت آنان را به طور اصولي متفاوت فرض کرد. آنچه در سنت، حکومت و سيره معصومان مورد تأکيد قرار گرفته، تلاش براي تحقق عدالت اجتماعي است؛ اگر چه راه هاي آن متفاوت باشد، مثلا پيامبر اکرم  عليه جاهليت آشکارا با نظام رو به انحطاط زمان خود قيام کرد، در حالي که قيام امام علي  عليه نفاق پنهان و در پسِ چهره دين بود. قيام امام مهدي نيز عليه نوعي خرد گريزي نظام يافته، سامان مي يابد.104
2-2-3- مهدي در آينه غدير
در احتجاج از پيغمبر  در خطبه غدير چنين نقل شده که فرمود: «خاتم امامان از ما، مهدي  مي باشد. آگاه باشيد! اوست چيره شونده به همه دين، اوست انتقام گيرنده از ظالمين، اوست فاتح و منهدم كننده دژها، اوست كه تمام قبايل اهل شرك را نابود مي سازد، اوست كه خون بهاي تمامي اولياي حق را مي گيرد. اوست كه از درياي ژرف مي نوشاند، اوست كه هر كس را بر اساس فضل و شايستگي سِمت مي دهد، او برگزيده و منتخب خداوند است، او وارث همه علوم و محيط بر همه آنهاست. اوست كه از پروردگار خود خبر مي دهد، حقايق ايمان به او را مطلع مي سازد (برپا مي دارد). اوست كه صاحب رشاد و سداد در رأي و عمل مي باشد، امور دين به او واگذار شده و پيغمبران قبل و امامان پيشين به او مژده داده اند. اوحجّت باقي است و بعد از او حجّتي نيست و حقّي نيست مگر با او و نوري نيست جز نزد او. كسي بر او غالب و منصور نمي شود. او ولي خدا در زمين و حاكم الهي بر خلايق و امين پروردگار در ظواهر اسرار است.»105
2-2-4- امام عادل مهربان
يکی از مهمترين ويژگي های امام عصر مهربانی امام  نسبت به شيعيان و زيردستان است. او جانشين علی مرتضی  است که جمع بين اضدا می کند، اگر کسی فقط وی را در ميدان جنگ ديده باشد چنين می پندارد که در دل او ذرّه ی مهربانی و عطوفت نيست، و حال آنکه مهربانی او نسبت به پيروانش مثال زدنی است.
قيامش با دعوت، موعظه و خطابه شروع می شود. همچون جدش رسول اکرم  با بيان نرم106 هدف و ابعاد قيام خود را برای مردم بازگو می کند،107چرا که اگر کسی کلام او را بشنود رهرو راهش می شود،108 بنابراين ملت ها فوج، فوج دعوت او را که بر دلهايشان نشسته لبيک می گويند.109 و فرمانبری از او را پذيرا می شوند.
رابطه امام و پيروانش فراتر از رابطه فرماندار و فرمانبر است، آنان رابطه پدر و فرزندی دارند،110 رهرورانش همچون برگ های درختی که هوا را مطبوع و دل پذير می کند، زمينه هدايت و سعادت ديگر اقوام و ملتها را فراهم می کنند.111 رهروان طريقش بسان پيکرهايی هستند که يک روح دارد و آن روح امام عدالت گسترشان است. آن ها امام  را جان خود می دانند، اين رابطه يک طرفه نيست و اختصاص به زمان ظهور ندارد حضرت مهدی  پدر مهربانی است112 که هرگاه برای شيعيانش مشکلی پيش آيد به کمک شان می شتابد،113 از غم و غصه آنها اندوهناک می شود،114 اگر مريض شوند رنجور می شود،115 در مصائب شان عزادار می گردد،116 و در تشيع جنازه مردگان شان شرکت می کند،117 لحظه ی از ياد شيعيان غافل نمی شود و ذکر خلوتها و مناجاتهای او با معبودش، دعا در حق شيعيان و پيروانش است.118
نتيجه: در باور شيعه اعتقاد به ظهور حضرت حجت بن الحسن العسکری  در آخر الزمان که نامش محمد، کنيه اش ابوالقاسم و دارای دو غيبت صغری وکبری است را مهدويت می گويند. و به باور اهل سنت فرزندی از اولاد پيامبر در آخرالزمان زاده خواهد شد که جهان را سراسر عدل و داد خواهد کرد.
2-3- عدالت مهدوي
مقدمه
در مباحث قبلی به توضيح و تبين واژه عدالت و شخصيت امام مهدی  پرداختيم. اينک بايد پژوهشی پيرامون عدالت مهدوی داشته باشيم.
واضح و روشن است که مهدويت و عدالت در منظر روايات پيوند ناگسستنی دارند و ما که به دنبال شناخت مفهوم عدالت مهدوی  از ديدگاه روايات و احاديث معصومين عليهم السلام هستيم، لازم است عدالت را با پسوند مهدويت به ميدان بحث و نظر بکشيم و درباره آن تحقيقی داشته باشيم.
2-3-1- تعريف عدالت مهدوی
اولين سوالی که در اينجا مطرح است اين است که عدالت مهدوی چيست؟ در پاسخ بايد گفت: امام مهدي ، امام عدل آخرين حجت الهي، عصاره تمام انبيا و اوليا است و وجود بي مثال او چشمه همه خوبيها و زيبايي هاست. در صدها روايت، سخن از عدالت گستري او مطرح شده و از آن بزرگوار به عنوان مظهر و تجلي کامل عدالت ياد گرديده است. چنانکه در زيارت آن حضرت آمده؛ «السَّلَامُ عَلَی الْقَائِمِ الْمُنْتَظَرِ وَ الْعَدْلِ الْمُشْتَهَر»119
بايد گفت عدالت گستري مهمترين رسالت آن سفير موعود است و ديگر ارزشها در همين بستر زنده خواهد شد.
با توجه به آنچه که در روايات درباره عدالت و شناخت مهدويت آمده است عدالت مهدوي  يعني: «عدالت منسوب به حضرت ولي عصر مهدي موعود  به عبارت ديگر، عدالتي که آن حضرت بعد از ظهور خود در زمان حکومتش برقرار خواهد کرد را عدالت مهدوي گويند.»120
2-3-2- عدالت مهدوی در آينه روايات
چهره تابناک عدل مهدوي در متون اسلامي يکي از زيباترين و زيبنده ترين تابلوهاي ترسيم شده براي انسان هاي عدالت پيشه، عدالت پرور، ستم زدا و ستم ستيز بوده وخواهد بود.
در ادبيات اهل بيت  به پيروي از فرهنگ قرآن کريم، اصل عدالت خواهي و ستم ستيزي يکي از عمده ترين اصول مورد توجه تمامي انبيا به ويژه خاتم پيامبران است.121
تمام روايات پيامبر خاتم  که درباره طاووس122 بهشتي و چهره زيباي فرزند دلبند حضرت محمد  و خاتم اوصياي او براي جامعه اسلامي و انساني تقديم گشته در يک جمله بسيار نغز و جالب مهدويت و عدالت خواهي و ستم ستيزی را قرين هم قرار داده و مانند يک اصل، تقارن عدالت فراگير و هستی امام مهدي  را مطرح مي نمايد. در اينجا ما به رواياتی که به عدالت مهدوی اهتمام ورزيده اند را در دو بخش عدالت و حضرت مهدی  و قيام به عدالت مطرح می کنيم.
2-3-2-1- عدالت و حضرت مهدی 
جالب است که بدانيم تنها در کتاب کمال الدين شيخ الصدوق، بيش از 30 حديث، جملة معروف: «يملأ الارض عدلاً و قسطاً…» ذکرشده است. و در کتاب «منتخب الاثر» 129 حديث دربارة اجراي عدالت کامل به دست آن منجي بزرگ آمده است.123 که اين آمار نشانگر آن است که بحث مهدويت و عدالت در روايات اهلبيت عليهم السلام بهم تنيده شده اند، و ارتباطي ناگسستني دارند.
اين ارتباط آن قدر تنگاتنگ است که گويا حضرت خود عدل هستند، چنانکه در دعائي که از خود آن حضرت در ماه رمضان روايت شده، آمده است: «اللّهم و صلّ علي ولي اَمرِک القائم المؤمِّل و العَدلِ المنتَطر؛ خدايا! درود فرست بر ولي امرت، قائم مورد آرزو، عدل مورد انتظار.»124
و در روايت ديگر که از اُبي در کتاب کمال الدين نقل شده پيامبر  قائم  را اينگونه توصيف مي کنند: «اوّل العدلِ و آخرُهُ؛ اول و آخر عدل است.»125
پيامبر اکرم  در ادامه توصيف احوال حضرت حجت بن الحسن  به اُبي بن کعب مي فرمايند: «با عدالت حکم مي کند و خلايق را به عدل امر مي کند.»126
امام صادق مي فرمايند: «لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَخْرُجَ فَيَمْلَأَهَا عَدْلًا وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً؛ اگر جز يک روز از دنيا نمامده باشد، خداوند آن روز را طولاني مي کند تا مهدي قيام کند و دنيا را آن چنان که پر از ظلم و جور شده، پر از عدل و داد مي گرداند.»127
بنابراين مهدويت مساوي عدالت خواهي و عدالت خواهي فراگير و جهان شمول به جز در سايه حکومت امام مهدي  فرزند دلبند فاطمه سلام الله عليها تحقق نخواهد يافت.128
2-3-2-2- قيام کننده به عدالت
يکي از نام هاي مشهور امام زمان  قائم است اين نام التيام بخش دلها، از ظلم ستمگران است و اهلبيت عليهم السلام با بشارت به قيام او اميد را در دلها زنده مي کردند. در زمان غيبت گويا دين ، قرآن، حقيقت129 و عدالت130 مرده اند و مردم امام موعود  را فراموش و انکار کرده اند.131 لذا او را قائم ناميدند تا نسيم حيات تازه در

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد صفات خداوند، امام زمان Next Entries منابع پایان نامه درمورد امام صادق، عدالت اجتماعی، ظلم و ستم، عدالت اقتصادی