منابع پایان نامه درمورد عدالت اقتصادی، عدالت اجتماعی، اجرای عدالت، جهان اسلام

دانلود پایان نامه ارشد

ثروتهاي روي زمين و ثروتهاي زير زمين نزد آن حضرت گرد آيد. آن گاه حضرت به مردم خطاب مي کند: بياييد و بگيريد آنچه را که برايش خويشاوندي را قطع مي کرديد و به خون ريزي و گناهان دست مي‌زديد. او چنان مي بخشد که کسي پيش از او چنان نکرده است.»317
و در جاي ديگري مي فرمايد: «حضرت مهدي  سالي دو بار عطايايي به مردم مي دهد. آن حضرت ماهي دو بار حقوق مي دهد و بين مردم يکسان رفتار مي‌کند، به گونهاي که فرد نيازمند به زکات در جامعه يافت نمي شود. دارندگان زکات سهم فقيران را نزد آنان مي آورند، ولي آنان نمي پذيرند. ناچار اموال را در کيسه هاي مخصوص پول مي گذارند و در محله هاي شيعه نشين مي چرخانند، ولي آنان مي گويند ما را به درهم هاي شما نيازي نيست.»318
و در نهايت، امام علي  در اين باره مي فرمايد: «… زمين گنجينه هاي خود را برون اندازد و کليدهاي خويش را از در آشتي، تسليم او سازد. پس روش عادلانه را به شما بنمايد و آنچه از کتاب و سنت مرده است، زنده کند.»319
3-5-3-3- مديريت بهينه ايجاد ثروت
سومين عامل زمينه ساز عدالت اقتصادی، مديريت بهينه ايجاد ثروت است. يک مدير خوب با تشويق به کار، فراهم کردن سرمايه کافی، توليد علم و رفع موانعِ توسعه در ثروت، به روند توسعه ثروت کمک شايانی می کند.
در عصر ظهور در پرتو هدايت امام زمان  و تکامل عقول320 مردم صاحب تمدن و فرهنگ والايی می شوند، از اين رو برای پيشرفت اقتصادی خود از انجام هيچ کاری مضايقه نمی کنند. در آن دوران با باز شدن درب های آسمان و نزول برکات،321 آشکار شدن گنجينه های زمين،322 عمل به دستورات اقتصادی قرآن و توزيع عادلانه ثروت، سرمايه کافی برای انجام هرکار اقتصادی فراهم می شود. در آن زمان علم از لحاظ کمی و کيفی توسعه پيدا می کند. 323 و توليد علم، اقتصاد پويا را به دنبال دارد. در آن عصر با ايجاد حکومت واحد جهانی،324 ديگر موانعی چون؛ تحريم، حق انحصار و… نيست، تا مانع پيشرفت اقتصادی همه مردم جهان شود. و همه اينها در پرتو هدايت وجود امام حجت عجل الله تعلی فرجه الشريف حاصل می شود.
نتيجه: به نظر می رسد عدالت اقتصادی مهدوی يعنی تحقق إعمال روشي عادلانه در عصر ظهور جهت تنظيم زندگي اقتصادي مردم تا زندگی مادی پله ترقی شود برای رسيدن به سعادت اخروی و اين عدالت با رفع فقر مديريت بهينه ايجاد ثروت و تساوی در توزيع حاصل می شود.

4- فصل سوم: شاخص های عدالت مهدوی

مقدمه
بحث سومی که در اين پايان نامه بعد از بررسی مفهوم و ابعاد عدالت مهدوی، بايد مورد توجه قرار گيرد، بررسی «شاخص های عدالت مهدوی» است. اما قبل از ورود به بحث بايد مقصود خود را از «شاخص» تبيين کنيم. «شاخص» در لغت به معنای؛ بلند بر آمده از هرچيزی، چشمی که واگشوده نهاده باشد،325 برجسته، ممتاز، نمونه،326 و علامتی که در آفتاب برای تعيين و تشخيص وقت ظهر نصب کنند،327 به کار رفته است. منظور ما از «شاخص» در اين مجال ويژگی هايی است که بتوان براساس آنها مدعی ثبوت عدالت در جامعه مهدوی شد به بيان ديگر منظور ما از «شاخص» نشانه هايی است که در روايات برای تعيين و تشخيص عدالت مهدوی، مطرح شده است. اما بايد توجه داشته باشيم، بعضی از نشانه ها، مقوّم موضوع خود می باشند به طوری که نبودشان دليل بر نبود موضوع است. و برخی ديگر از نشانه ها فقط بيانگر وجود موضوعشان هستند. بعنوان مثال در روايت معروف «أُبَشِّرُكُمْ بِالْمَهْدِيِّ…»،328 که در تبيين عدالت مهدوی بيان شده، هم سخن از تقسيم اموال به صورت مساوی (در شرايط همسان) به ميان آمده، هم به رضايت عمومی اشاره شده است، که شاخص اول، بودنش سبب تحقق عدالت اقتصادی است و نبودش دلالت بر نبود عدالت، دارد. ولی شاخص دوم فقط خبر از جريان عدالت می دهد. اما اين نکته را نبايد فراموش کرد که هر دو شاخصِ ذکر شده در روايت، سبب تشخيص اجرای عدالت برای شنونده می شود. خصوصاً اينکه با هم مطرح شده اند.
نکته ديگر که بايد در اينجا به آن پرداخت اين است که بعضی از شاخص های عدالت، ناظر به جنبه فردی، اجتماعی، اقتصادی يا سياسی هستند که با و جود آنها مثلا جريان عدالت اقتصادی و يا سياسی ثابت می شود، اما بعضی از شاخص ها هستند که ناظر به عدالت مهدوی به نحو مطلق هستند مانند فراگير بودن عدالت (يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً؛ او زمين را از قسط و عدل، مملوّ خواهد کرد؛ آن چنان که قبل از آن، زمين پر از ظلم و جور شده است)،329 ايجاد حکومت واحد جهانی، برقراری امنيت عمومی جهانی و اجرای عدالت اقتصادی فراگير و…
البته با اثبات فراگير بودن عدالت مهدوی می توان حکم به فراگيری و عمومی بودن جريان عدالت هايی همچون عدالت اقتصادی و فرهنگی در عصر ظهور نمود. به عبارت ديگر شاخص عدالت اقتصادی مهدوی با شاخص عدالت اقتصادی تفاوت دارد، مهم ترين نقطه افتراق آن فراگير (همه گير) بودن آن است.
قبل از ورود به بحث بايد ضرورت بحث از شاخص های عدالت مهدوی نيز روشن گردد. شاخص ها وسيله ای برای مشخص کردن هر موضوع می باشند. امروزه از شاخص به عنوان راهنما برای شناخت موضوع در عرصه های مختلف تعبير می کنند.330 به عنوان مثال کسانی که در صدد ايجاد انقلابی در سيستم سياسی کشور خود هستند برای منعطف کردن اذهان عمومی به سمت انقلاب به بيان ديدگاه های خود می پردازند. ايشان با ارائه شاخص ها نابسامانی موقعيت موجود و برتری وضعيت موعود را گوشزد می کنند. زيرا شاخص ها، نكات بارز و برجسته اي هستند كه فرد با كمك آنها مي‌تواند اطلاعات عظيم و بي شمار در مورد يك پديده را بيابد و با استفاده از آن با سرعت و دقت بيشتر به بررسي تحولات پديده مذكور بپردازد. بر اين اساس پيامبر اکرم  که مطرح کننده موضوع عدالت مهدوی در جهان اسلام است، از همان ابتدا به بيان شاخص های آن اهتمام می ورزيد. ائمه اطهار عليهم السلام با بيان شاخص های عدالت مهدوی بر قدرت تشخيص مخاطبين خود برای درک بهتر عصر ظهور می افزودند.
شاخص های عدالت مهدوی را می توان به اعتبار معروض آنها به دو قسم تقسيم کرد؛ برخی از شاخص ها ناظر به جنبه فردی جامعه انسانی مهدوی بوده و در واقع به عدالت افراد آن جامعه الهی مربوط می شود و برخی ديگر ناظر به جنبه اجتماعی آن می باشد. که به دسته اول شاخص های عدالت فردی می گوييم و به دسته دوم شاخص های عدالت اجتماعی. از اين رو در اين قسمت ابتدا شاخص های عدالت فردی مهدوی مطرح می شود، سپس شاخص های عدالت اجتماعی اعم از شاخص های عدالت فرهنگی، سياسی و اقتصادی را مورد بررسی قرار می دهيم.
4-1- شاخص هاي عدالت فردي مهدوي
مقدمه
در فصل قبل به اهميت و تبيين بُعد فردی عدالت مهدوی پرداختيم در اين فصل شاخص های آن را همچون غنای نفوس، ايمان مستمر، تکامل عقول و موضوعاتی از اين قبيل را مورد بررسی قرار می دهيم.
4-1-1- غنای نفوس
در روايات از دو تشنه ياد شده که هيچگاه سيراب نمي شوند يکي تشنه علم و ديگري تشنه مال دنيا.331 مشتاق مال دنيا همچون تشنه اي است که از آب دريا نوشيده است و هر چه مي نوشد، تشنه تر و به هلاکت نزديکتر مي شود. اگر احوال بعضي از زر اندوزان را مطالعه کنيم به اين مسأله واقف مي شويم که چه بسيار متمولينی که در عين دارايی گدايي مي کردند تا روز به روز بر اندوخته افزوده گشته و ثروتشان افزون شود و حتي حاضر نبودند مقداري از آن مال را صرف نياز هاي عادي خود کنند. اما در اخبار عصر نوراني ظهور آمده که نفوس اصلاح مي شوند و انسانها غناي باطني پيدا مي کنند. پيامبر  در ضمن روايتی که ناظر به عصر ظهور است می فرمايد:
در زمان ظهور حضرت مهدی ، به دستور ايشان منادي ندا مي دهد هر که احتياج مالی دارد به سوی خازن [بيت المال] رفته و به مقدار نياز خود از او بستاند اما احدی پيدا نمي شود که اين ندا را لبيک گويد و حتی اگر کسي هم احيانا حاضر به اين کار شود فورا پيشمان مي شود.332
و در همين روايت دارد «يَمْلَأُ اللَّهُ قُلُوبَ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ  غِنًى وَ يَسَعُهُمْ عَدْلُهُ؛ و خداوند به قلوب امت محمد  غنی می بخشد و عدالت او همه آنها را فرا می گيرد»؛ همچنين در روايتی شبيه به اين دارد «وَ يَجْعَلُ اللَّهُ الْغِنَى فِي قُلُوبِ هَذِهِ الْأُمَّة؛ خدواند بي نيازي و غنا را در دل هاي اين امت پديد آورد.»333
نتيجه گيری: به نظر می رسد افراد در دوران ظهور از غنای باطنی برخوردارند و اين حاصل تکامل و اعتدال نفس آنهاست.
4-1-2- ثبات ايمان
يکي از شاخص هاي عدالت در عصر حضور ثبات مردم بر ايمان است هيچگاه ايمان آنها کم نشود. چه اينکه لازمه عدالت پايداري اعتقاد و ايمان است.334 پيامبر  در توصيف مردم آن دوران می گويد:
«اي اُبي! خوشا به حال كسي كه با او ديدار نمايد، خوشا به حال آنكه او را دوست بدارد، خوشا به حال آنكه به او معتقد باشد، خداوند آنان را از هلاكت نجات بخشد، و بواسطه اقرار و اعتقاد به خدا و به رسولش و به تمام امامان، خداوند درهاي بهشت را برايشان بگشايد! آنان در زمين همانند مُشك اند كه بوي خوشش در فضا پخش و پراكنده گردد و هيچ گاه فاسد نشود، و در آسمان هم چون ماه درخشنده اند كه هيچ گاه خاموشي نمي پذيرد. و هيچ کافري بر روي زمين نخواهد توانست نفس بکشد چون به شمشير غيبي ملائک از بين مي رود.»
نتيجه گيری: در سايه تربيت مهدوی و هدايت های ايشان ايمان ها کامل و مستمر خواهد بود، تا اينکه در جهان هيچ کافری يافت نشود.
4-1-3- تکامل عقول
يکی از شاخص های عدالت فردی کمال عقلانی و خرد ورزی است. در عصر ظهور در سايه تربيت امام عصر  فطرت ها بيدار می گردد و نيازهای واقعی انسان ها مجال بروز پيدا می کند و اين شروع خردورزی و تعقل است.
در کمال الدين از حضرت امام باقر  روايت شده که فرمود: «هرگاه قائم ما بپاخيزد خداوند دستش را بر سر بندگان قرار دهد پس عقلهايشان جمع و حلم و بردباريشان کامل گردد.»335 و در کتاب خرائج به جاي جمله آخر «و اخلاقشان کامل گردد» آمده است.336
حال سوالی که در اينجا ممکن است مطرح شود اين است که معنای تکامل عقل چيست؟ علامه مجلسي در مرات العقول در پاسخ اين سوال گفته است: «اينکه فرموده پس عقلهاي شان جمع می کند… به دو وجه محتمل است: اول: اينکه آن حضرت عقلهاي شان را به اقرار به حق جمع مي کند که ديگر هيچ اختلافي نخواهد بود. دوم: يعني قواي نفساني و نيروهاي حيواني تسليم عقل گشته و با آن همراهي مي کنند به خاطر پراکندگي قواي نفساني عقل پراکنده نمي شود.»337
به نظر می رسد بنا بر احتمال دوم تکامل عقول به عدالت فردی نزديکتر باشد چون همانطور که در تعريف آن گذشت سپردن راهبري نفس به خرد و يا تعادل قوا در نفس به معنای عدالت فردی است و هماهنگی قوای نفسانی نيز به همين معنا است.
نتيجه گيری: به نظر می رسد در عصر مهدوی با تکامل عقول، اعتدال در قوای نفسانی انسان ها حاکم شود.
4-1-4- تعادل و توازن
همانطور که در قسمت تعريف عدالت فردی گذشت، به تعادل وتوازن حاصل در نفس انسانی عدالت گويند. از اين رو يکي از شاخص هاي افراد عصر حضور متعادل و متوازن بودن آنهاست. در آن دوران بشر به تعادل روحی و اخلاقی می رسد، هيچگاه کسي از رفتار افراطي و تفريط گونه شخصي آزار نديده و آن را تهديدي براي خود تلقی نمي کند.
آري عدالت بيش از آنکه آثار بيروني داشته باشد، آرام بخش، تنظيم کننده، متعادل و متوازن کننده انسان است. در طول تاريخ بشر، آن چه بيش از هر چيز ديگر او را از مسير فطري و طبيعي اش خارج و مصيبت ها و خسارت هاي همه جانبه اي بر او وارد کرد عدم تعادل وتوازن، و عدم تناسب و انطباق با فطرت الهي خود است.338 اما در دوران ظهور انسان ها به خاطر عدالتی که حکم فرما شده است از تعادل و توازن روحی و اخلاقی بهره مندند.
از اين رو در اينجا شاخص هايی که در عصر ظهور وجود دارد و دلالت بر توازن و تعادل روحی و اخلاقی افراد می کند بررسی می کنيم.
4-1-4-1- راست گويی
يکي از شاخص هاي عدالت فردي که به خاطر تعادل روحی و اخلاقی حاصل

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد سازمان ملل، اقتصاد اسلامی، عدالت اقتصادی، علم اقتصاد Next Entries منابع پایان نامه درمورد اجرای عدالت، عدالت اجتماعی، نفس اماره، رفاه عمومی