منابع پایان نامه درمورد شركت سهامی، شرکت سهامی، عام و خاص، حقوق تجارت

دانلود پایان نامه ارشد

شده‌اند را دربرمی‌گیرد. از این‌رو به نظر می‌رسد كه ابهامی در تعیین مصادیق «مؤسس»، حداقل در شركت‌های سهامی خاص وجود ندارد. هر چند كه برخی از علمای حقوق تجارت معتقدند كه «قضات برای تعیین اشخاصی كه بتوان آنها را مؤسس تلقی كرد به ناچار باید ملاكهای متعددی را در نظر بگیرند.»34
2-2-2. انواع تأسیس شرکت‌ها
ماده 4 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 مقرر می‌دارد: «شركت سهامی به دو نوع تقسیم می‌شود:
نوع اول- شركت‌هایی كه مؤسسین آنها قسمتی از سرمایه شركت را از طریق فروش سهام به مردم تأمین می‌كنند. این گونه شركت‌ها شركت سهامی عام نامیده می‌شوند.
نوع دوم- شركت‌هایی كه تمام سرمایه آنها در موقع تأسیس منحصراً توسط مؤسسین تأمین گردیده است. اینگونه شركت‌ها شركت سهامی خاص نامیده می‌شوند…»
با توجه به تعاریف فوق كه شركت‌های سهامی به اعتبار تامین‌كنندگان سهام آنها، به سهامی عام و خاص منقسم شده‌اند می‌توان شركت‌های سهامی را از جنبه دیگری نیز تقسیم‌بندی كرد. در این روش، شركت‌های سهامی را با در نظر گرفتن مدت زمانی كه برای تأسیس آنها صرف می‌شود به دو دسته تقسیم می‌كنند: تأسیس تدریجی؛ كه مصداق آن شركت سهامی عام است.
چنانچه در هنگام اتخاذ تصمیم در مورد تأسیس شركت تمام سهامداران شركت سهامی معین باشند و سرمایه شركت را متعهد شوند، شركت با تصمیم مجمع عمومی مؤسس در خصوص تصویب اساسنامه و انتخاب مدیران و بازرسان، فوراً تشكیل می‌شود و آغاز به كار می‌كند. تأسیس فوری معمولاً با شمار اندكی از سهامداران حاصل می‌شود و سرمایه شركت آن چنان زیاد نیست. مؤسسان، سرمایه شركت را متقبل می‌شود و فوراً شركت را تأسیس می‌كنند.
اما، در صورتی كه مؤسسان شركت تصمیم می‌گیرند تا شركتی را بنا نهند، اگر تمام سهامداران معین نباشند و جلب سهامداران از طریق دعوت و تبلیغ، برای تكمیل سرمایه لازم باشد، با روندی مواجه خواهیم شد كه مدت زمانی به طول می‌انجامد تا این سرمایه، تأمین شود. نتیجتاً چنین شركتی به تدریج، تأسیس خواهد شد.35
2-2-3. تشریفات مقرر در تأسیس شركت‌های سهامی
در مبحث پیشین، به مسائلی همچون مفهوم اصلاحات «تأسیس» و «مؤسس» و اقسام تأسیس پرداخته شد. در گفتار پیش رو كه به زعم نگارنده مهمترین گفتار این مبحث از تحقیق می‌باشد دو مسئله بسیار پر اهمیت مورد بررسی قرار خواهد گرفت. نخست در خصوص تشریفات قانونی در تأسیس شركت‌های سهامی عام و خاص بحث می‌شود و در فصل بعدی به ضمانت اجراهای حقوقی و كیفری عدم رعایت موازین و مقررات شكلی پرداخته خواهد شد.
برای تشكیل هر شركت تجاری قطعاً اقدامات و عملیاتی لازم است كه انجام هر مرحله از آن توسط قانونگذار پیش‌بینی شده است. قانونگذار در بحث تشریفاتی كه برای تأسیس شركت‌های سهامی باید رعایت شود با دقت نظر بیشتری عمل كرده و به جزئیات آن نیز اشاره نموده است. بررسی در تشریفات مندرج در قانون نشان می‌دهد كه تفاوت‌های بسیاری بین شركت‌های سهامی عام و خاص در این باب وجود دارد. البته همان‌طور كه در گفتار پیشین ذكر شد، تشریفات تأسیس شركت سهامی عام بسیار بیشتر و پیچیده‌تر است و این شركت به صورت تدریجی و سپس طی مراحلی كه گفته خواهد شد، تأسیس می‌شود.
پیش از بررسی تشریفات مقرر در تشکیل شرکت‌های سهامی عام و خاص ذکر یک نکته ضروری به نظر می‌رسد و آن تشریفات انتخاب نام شرکت سهامی است. بعد از آن که مؤسسین تقاضای تأسیس شرکت را به مرجع ثبت شرکت‌ها تقدیم کردند، مرجع اخیر الذکر، نام پیشنهاد شده از سوی مؤسسین را با نام‌های موجود در نرم افزار ارسالی ازاداره کل ثبت شرکت‌ها مطابقت می‌دهد. در صورتی که نام مذکور قبلاً توسط شرکت دیگری انتخاب شده باشد، مرجع ثبت شرکت‌ها، مؤسسین را از این موضوع مطلع می‌سازد تا آن نام دیگری را انتخاب نمایند. در غیر این صورت مرجع ثبت شرکت‌ها نام شرکت را در فرم مخصوصی درج می‌نماید و به اداره کل ثبت شرکت‌ها در تهران ارسال دارد.36
از مهمترین مواردی که در رابطه با بطلان شرکت سهامی در رابطه با آن سخن گفته شده است، تعداد شرکای شرکت سهامی می‌باشد که براساس ماده 3 لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت: «در شرکت سهامی تعداد شرکا نباید از سه نفر کمتر باشد.» و براساس ماده 107 همین قانون که مقرر می‌دارد: «…. عده اعضای هیئت مدیره در شرکت سهامی نباید از پنج نفر کمتر باشد.» با توجه به این دو ماده نتیجه گرفته می‌شود که هر گاه تعداد شرکای شرکت سهامی خاص از سه نفر کمتر و تعداد شرکای شرکت سهامی عام از پنج نفر کمتر باشد، شرکت باطل می‌باشد.37
2-2-3-1. تشریفات مقرر در تشكیل شركت سهامی عام
تأسیس شركت سهامی عام مستلزم آن است كه چندین مرحله به درستی و به شكل قانونی انجام گیرد. هر یك از مراحل مذكور قواعد خاص خود را در بردارد.
ماده 6 (ل.ا.ق.ت) مقرر می‌دارد: «برای تأسیس شركت‌های سهامی عام مؤسسین باید اقلاً 20 درصد سرمایه شركت را خود تعهد كرده لااقل 35 درصد مبلغ تعهد شده را در حسابی به نام شركت در شرف تأسیس نزد یكی از بانك‌ها سپرده سپس اظهارنامه‌ای به ضمیمه طرح اساسنامه شركت و طرح اعلامیه پذیره‌نویسی سهام كه به امضاء كلیه مؤسسین رسیده باشد در تهران به اداره ثبت شركت‌ها و در شهرستان‌ها به دایره ثبت شركت‌ها و در نقاطی كه دایره ثبت شركت‌ها وجود ندارد به اداره ثبت اسناد و املاك محل تسلیم و رسید دریافت كنند.
تبصره- هرگاه قسمتی از تعهد مؤسسین بصورت غیر نقد باشد باید عین آن یا مدارك مالكیت آنرا در همان بانكی كه برای پرداخت مبلغ نقدی حساب باز شده است تودیع و گواهی بانك را به ضمیمه اظهارنامه و ضمائم آن به مرجع ثبت شركتها تسلیم نمایند.
منظور از تعهد غیر نقدی مؤسسین در این ماده، تعهدی است كه موضوع آن وجه نقد نباشد. به طور كلی هر حق غیر مادی كه برای شركت ارزش مالی داشته باشد و بتوان در ازای آن، پول پرداخت كرد را می‌توان به عنوان آورده غیر نقدی، قبول كرد.38
در واقع این ماده به بیان نخستین مرحله از تأسیس یك شركت سهامی عام می‌پردازد. در این مرحله، فراهم ساختن اسناد و مدارك برای دریافت مجوز انتشار اعلامیه پذیره‌نویسی از مرجع ثبت، ضرورت دارد. ماده 6 مبین مرحله‌ای مقدماتی از تشكیل شركت سهامی عام است كه در آن تنها مؤسسین دخالت دارند.
نكتة دیگری كه در خصوص این ماده لازم به ذكر به نظر می‌رسد آن است كه قانون‌گذار در شركت‌های سهامی عام فقط تعهد قسمتی از سرمایه را به شكل غیر نقد تجویز كرده و در جهت حمایت از پذیره‌نویسان غیر از مؤسسین نیز سپردن عین مال و یا اسناد مالكیت آن را ضروری دانسته است. از سوی دیگر بر طبق ماده 76 (ل.ا.ق.ت) آورده‌های غیر نقدی مؤسسین باید توسط كارشناس رسمی وزارت دادگستری مورد ارزیابی قرار گیرد. این مقرره نیز منافع پذیره‌نویسان دیگر را در مقابل مؤسسان تأمین می‌كند و از تخلفات اشخاص اخیرالذكر پیشگیری می‌نماید. با توجه به تمام توضیحات فوق، نخستین اقدام در خصوص تأسیس شركت گشایش یك حساب در یكی از بانك‌ها به نام شركت سهامی عام در شرف تأسیس و تعهد 20% از سرمایه مقرر و پرداخت نقدی یا تحویل غیر نقدی 35% از 20% مذكور از طرف مؤسسین است.
باید گفت که موارد گفته شده براساس ماده 270 لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت، مربوط به تشکیل شرکت می‌باشد در صورت تخلف ازاین موارد شرکت قابل ابطال می‌شود.
مورد بعدی كه در ماده 6 پیش‌بینی شده، تكمیل و تسلیم اظهارنامه است. در خصوص اظهارنامه و اهمیت آن گفته شده است كه: «مهم‌ترین و نخستین سند ثبت شركت، اظهارنامه است كه در واقع تقاضانامه تأسیس شركت تلقی می‌گردد. این سند باید به امضای همة مؤسسین رسیده و اطلاعات و مشخصات مذكور در ماده 7 لایحه اصلاحی قانون تجارت 1347… در آن قید می‌گردد.»39
مندرجات الزامی اظهارنامه تأسیس شركت به شرح ذیل است:
1- نام شركت؛
2- هویت كامل و اقامتگاه مؤسسین؛
3- موضوع شركت؛
4- مبلغ سرمایة شركت و تعیین مقدار نقد و غیر نقد آن به تفكیك؛
5- تعداد سهام با نام و بی نام و مبلغ اسمی آنها و در صورتی كه سهام ممتاز نیز موردنظر باشد، تعیین تعداد و خصوصیات و امتیارات این گونه سهام؛
6- میزان تعهد هر یك از مؤسسین و مبلغی كه پرداخت كرده‌اند با تعیین شماره حساب و نام بانكی كه وجوه پرداختی در آن واریز شده است. در مورد آورده غیر نقد، تعیین اوصاف و مشخصات و ارزش آن به نحوی كه بتوان از كم و كیف آورده غیر نقد اطلاع حاصل نمود؛
7- مركز اصلی شركت؛
8- مدت شركت.»
اظهارنامه فوق مطابق نمونه اداره ثبت شركت‌ها در دو نسخه تنظیم و تكمیل می‌شود و همراه با دیگر مدارك به مرجع مذكور با الصاق تمبر قانونی تقدیم می‌شود.40
گام بعدی در تأسیس یك شركت سهامی عام، تهیه طرح اساسنامه شركت است. طرح اساسنامه شركت یا پیش نویس اساسنامه در ماده 6 مورد اشاره قرار گرفته و در ماده 8 ل.اخیرالذكر، مندرجات الزامی طرح اساسنامه شركت در 21 بند احصاء شده است.
مرحله بعدی در تأسیس شركت سهامی عام طرح اعلامیه پذیره‌نویسی است. به موجب ماده 9 (ل.ا.ق.ت) رعایت چند نكته در این طرح، الزامی است. همچنین متذكر می‌شویم كه طرح مذكور در واقع «همان آگهی دعوت از آحاد جامعه جهت پذیره‌نویسی و سرمایه‌گذاری در شركت سهامی عام در شرف تأسیس است.»41
اما موارد مندرج در ماده 9 پیش گفته عدول ناپذیر بوده و جزء قواعد آمره محسوب می‌شود.
پس از طی مراحل فوق، مرحلة پذیره‌نویسی آغاز می‌گردد. در قانون تجارت ایران تعریفی از پذیره‌نویسی ارائه نشده است. پذیره‌نویسی در لغت به معنای «نوشتن و امضاء كردن در پای نوشته‌ای است برای تعهد انجام كاری كه در آن نوشته شرح داده شده است.»42
در حقوق تجارت تعاریف مختلفی از سوی علمای این رشته از این اصطلاح مطرح شده است كه ذیلاً به برخی از آنها اشاره می‌شود:
– پذیره‌نویسی عبارت است از: «قبول پیشنهادی كه از طرف مؤسسین به عموم می‌شود تا قسمتی از سرمایه شركت را تعهد كنند و با پرداخت تمام یا قسمتی از مبلغ تعهدی خود در شركتی كه بعداً تأسیس می‌شود شریك و صاحب سهم گردند.»43
– در تعریف دیگری پذیره‌نویسی عمل حقوقی است «كه به موجب آن شخصی تعهد می‌كند با تأمین قسمتی از سرمایه شركت در حدود مبلغ آورده شده، در شركت سهامی عام شریك شود.»44
– پذیره‌نویسی به تعهد سهام شركت سهامی عام با امضای ورقه تعهد سهم كه بیانگر تعهد قیمت آن است، اطلاق می‌شود.45
مسئله دیگری كه در خصوص پذیره‌نویسی در كتب مرتبط با حقوق شركت‌ها مطرح شده بحث ماهیت پذیره‌نویسی است.
در حقوق برخی كشورها همانند فرانسه در باب ماهیت پذیره‌نویسی اتفاق نظر وجود ندارد.46 منظور از ماهیت یك عمل حقوقی، چهارچوب حقوقی آن كه می‌تواند عقد معین یا غیرمعین و یا حتی ایقاع باشد، است. از جنبه حقوقی، پذیره‌نویسی تعهد ساده‌ای است كه پذیره‌نویس را نسبت به تأدیه آورده در حدود مبلغ قید شده در ورقه تعهد سهم متعهد می‌كند. به زعم برخی از حقوقدانان «از نظر اقتصادی می‌توان پذیره‌نویسی را الحاق به قرارداد شركت در شرف تأسیس بیان نمود.»47 قرارداد الحاقی مذكور در فوق عبارت است از اعلام اراده‌ای كه شخص انجام خدمتی را از دیگری تقاضا كرده و تمام شرایط پیشنهادی او را برای انجام آن خدمت تقبل می‌كند و فقط رضایت شخص برای انعقاد چنین قرارداد مكفی خواهد بود.48
یکی از اساتید پذیره نویسی را از طرف شركت، عمل تجاری و نسبت به پذیره‌نویسان، غیر تجاری محسوب كرده است. و طبیعت قراردادی بودن پذیره‌نویسی را مطلقاً مردود می‌داند. از نظر ایشان رویه قضایی این سند را یك تعهد یك طرفه غیرقابل فسخ تلقی می‌كند و این عمل چیزی جز دو تعهد یك طرفه نیست.49
از سوی دیگر استاد دیگری، پذیره‌نویسی را قرارداد شركت می‌داند. براساس این طرز تلقی، مؤسسین «به نام خود عمل می‌كنند و پیشنهادشان به پذیره نویسان این است كه به قرارداد شركتی كه قبلاً بین مؤسسین منعقد شده است بپیوندند. »
ایشان می‌افزایند: «پذیره نویس با امضای ورقه تعهد سهم، اساسنامه شركت را كه به منزلة قرارداد شركت است امضاء كرده و بدین وسیله در زمره طرفهای قرارداد شركت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد شرکت سهامی، شرکت سهامی عام، شركت سهامی، نظام حقوقی ایران Next Entries منابع پایان نامه درمورد مجمع عمومی، شركت سهامی، هیات مدیره، صاحبان سهام