منابع پایان نامه درمورد سازمان ملل، اقتصاد اسلامی، عدالت اقتصادی، علم اقتصاد

دانلود پایان نامه ارشد

در درجه اول نياز به پاسداري و سياست دارد. در نتيجه پي ريزي حکومتي عدالت محور ضروري مي نمايد. از اين روي پيامبران و اولياي الهي براي وسعت دادن عدالت در ابعاد مختلف در صدد بر پايي حکومتي صالح بودند و حضرت مهدي  که جانشين انبياء و اولياء گذشته است با پايه گذاري حکومت و دولت به اهداف خود در توسعه عدالت در ابعاد مختلف اجتماعي مي رسد. و به سبب آن سعادتمندي جامعه را فراهم مي سازد.
مسئله ديگري که اهميت اجراي عدالت سياسي از ناحيه امام زمان  را بارز مي کند، ضرورت تغيير نظام جهاني از قدرت محوري به عدالت محوري است. مادامي که فرمانروايي جهان به دست افرادي غير صالح باشد، هر که از قدرت بيشتري برخوردار باشد، در صدد تأمين منافع خود خواهد بود. و به سبب تأمين منافع عده اي خاص، گروهي از تحصيل حقوق خود باز مي مانند. وضعيت کنوني جهان بهترين شاهد بر مدعاي ماست. در توضيح اين مطلب مي توان اشاره ای به سازمان ملل موجود کرد. در واقع نظام بين الملل کنوني پس از جنگ جهاني اول توسط فاتحان جنگ تعريف و تأسيس شد و مؤسسات مورد نياز آن از جمله سازمان ملل و در درون آن شوراي امنيت با محوريت ۵ قدرت بزرگ جهاني و برخوردار از حق وتو و ديگر نهادهاي آن نظير مجمع عمومي، دادگاه لاهه، يونسکو، صندوق بين المللي پول، بانک جهاني و غيره توسط فاتحان و قدرتمندان ايجاد گرديد. از اين رو مديريت جهان در دستان قدرتمندان دنيا قرار گرفته و از طريق سازمان ملل براي آن مشروعيت ايجاد شده و تسلط قدرتمندان بر جهان قانونمند و ساختارمند شده است. از آن جا که قدرتمندان جهان، دنيا را بر محور منافع و امنيت خود مديريت مي کنند لذا ما شاهد حاکميت قدرت و نه عدالت بر جهان هستيم.291 پس همانطور که اشاره شد تا مصلح بر جهان حکم نراند وضعيت به همين منوال خواهد بود. از اين روي بايد صالح ترين افراد که امام عصر  در رأس آنها مي باشد زمام امور جامعه جهاني را بدست بگيرند، تا ظلم به معناي واقعي کلمه، ريشه کن شود.
نتيجه: سياست به معنای هدايت جامعه به طرف مصلحتش است که اين مهم در غالب حکومت بهتر انجام می پذيرد. حضرت مهدی  با در نظر گرفتن عدالت به عنوان مهمترين شاخصه برای حکومت دست به تشکيل حکومتی جهانی می زنند.
3-5- عدالت اقتصادي مهدوی
مقدمه
عدالت‌ اقتصادي‌ يكي‌ از مهم ترين‌ ابعاد‌ عدالت‌ اجتماعي‌ است‌. و به‌ جرأت‌ مي‌توان‌ گفت‌ كه‌ بسياري‌ از تحولات‌ و نهضت هاي‌ اجتماعي‌، سياسي‌ كه‌ در طول‌ تاريخ‌ در جوامع‌ مختلف‌ رخ‌ داده‌، به‌ نوعي‌ با اين‌ موضوع‌ مرتبط‌ بوده‌ است‌. ولي بايد دردمندانه‌ اذعان‌ داشت‌ اگر چه‌ انسان ها براي‌ تحقق‌ عدالت‌ اقتصادي‌ تلاش هاي فراواني‌ كرده‌اند، اما بخاطر حرص و طمع بعضي از صاحبان قدرت کمتر بدان‌ دست‌ يافته اند و جز در مقاطعي‌ محدود از حيات‌ بشري، عدالت‌ اقتصادي‌ بر جوامع،‌ حاكم‌ نبوده‌ است.
ولي خداوند از علماء پيمان گرفته كه بر پرخوري و شكم پرستي ظالمان، و بر گرسنگي مظلومان، موافقت ننموده و آرام نگيرند،292 از اين روي پيامبران و جانشينان آنها بر تحقق و گسترش عدالت اهتمام زياد ورزيند، اما آن کسي که به وعده حق الهي، عدالت اقتصادي را به بهترين شکل ممکن بين همه انسان ها و جوامع گسترش مي دهد، نهمين فرزند از فرزندان امام حسين  و هم نام نبي اکرم  امام عصر  است.
نکته قابل توجهي اين است که در روايات پيش بيني کننده عصر ظهور، اجراي عدالت اقتصادي نقش پر رنگي از جهت کثرت و تعداد دفعات ذکر شده، دارد. که اين خود نشاني بر اهميت موضوع است.
پس بر ما که قصد توضيح زواياي قيام عدالت گستر جهان را داريم واجب است که تحقيقي پيرامون عدالت اقتصادي مهدوي داشته باشيم.
3-5-1- تعريف عدالت اقتصادي مهدوي
براي تبيين موضوع اين بخش لازم است ابتدا به تبيين واژه اقتصاد بپردازيم. سپس بدنبال ماهيت اقتصاد اسلامي باشيم تا عدالت اقتصادي مهدوي بر ما آشکار تر شود.
واژة اقتصاد به معناي: «ميانه راه رفتن،293 ميانه روي در هر کاري، رعايت اعتدال در دخل و خرج، ميانه روي در هزينه ها، صرفه جويي»،294 به کار رفته است. جناب حسن عميد در فرهنگ لغت خود در تعريف اقتصاد مي گويد: «دانش بررسي روش هاي کسب درآمد، مصرف کالاها و خدمات، روابط بازرگاني و سازمان دهي امور مالي براي بهره برداري بهينه از منابع توليد ثروت.»295
تعاريف متفاوتي براي علم اقتصاد وجود دارد که برخي از تفاوتها بازتاب دهنده تفاوت ديدگاهها درباره موضوع اقتصاد است. در فصل عدالت اجتماعي بخش مکاتب مدعي به نظريه بعضي مکاتب در باره اقتصاد پرداختيم. لذا از آوردن آن در اينجا پرهيز مي کنيم. در آنجا گفته شد سيستم اقتصاد اسلامي بدليل اينکه هم به فرد توجه دارد و هم اجتماع را مد نظر دارد، بهترين سيستم اقتصادي براي اجراي عدالت است. از اين روي در اينجا ناگزيرم در پي ماهيت اقتصاد اسلامي باشيم.
شهيد صدر در پاسخ اين سوال که ماهيت اقتصاد اسلامی چيست؟ پاسخ می دهد؛ آن چه اسلام ارائه می دهد مذهب اقتصادی اسلام است؛ يعنی اقتصاد اسلامی ارائه دهنده روشی عادلانه جهت تنظيم زندگی اقتصادی است و هيچ گاه درپی اکتشافات علمی در حوزه اقتصاد نيست از باب مثال، اسلام در حجاز به دنبال کشف علل و عوامل ربا نبود، بلکه آن را ممنوع ساخت و نظام جديدي بر اساس مضاربه، در عرصه فعاليت اقتصادي جايگزين نظام ربوي نمود. بنابراين اقتصاد اسلامي، تفسير عيني از واقع نيست، بلکه انقلابي جهت دگرگون کردن واقع غير مطلوب و تحول آن به سوي وضعيت مطلوب است.296
منظور از تنظيم زندگي اقتصادي در اين نظريه، رفع احتياجات ابتدايي و مادي انسان هاست. همانگونه که شهيد مطهري امور اقتصادي را احتياجات مادي انسان در مقابل احتياجات معنوي او مي داند (گو که در اين نظريه مناقشه است).297
با توجه به ماهيت اقتصاد اسلامي مي توانيم عدالت اجتماعي مهدوي را اينگونه بيان کنيم؛ تحقق إعمال روشي عادلانه در عصر ظهور جهت تنظيم زندگي اقتصادي مردم. بطوری که احتياجات مادي انسان ها بطور کلي رفع شود. (لازمه رفع احتياجات مديريت صحيح ايجاد ثروت است) و در توزيع مايحتاج انسان ها، مساوات و استحقاق ها رعايت گردد.
3-5-2- ضرورت عدالت اقتصادي مهدوي
هدف از زندگي در دنيا رسيدن به سعادت در جهان واپسين است. از دنيا در لسان روايات تعبير به مقدمه آخرت، مزرعه298 و بازار شده است که انسان ها در آن مشغول به کشت و تجارت هستند، که سود حاصل از اين کشت و کار و تجارت سعادتمندي اخروي است.299 از اين رو دنيا و منافع مادي آن پله ترقي براي رسيدن به سعادت ابدي است. بدين جهت حصول زمينه سعادت براي همه افراد جامعه نيازمند عدالت اقتصادي است. بعنوان مثال يکي از نتايج حاصل از عدالت اقتصادي، رسيدن به رفاه اقتصادي است. حال اگر منظور از رفاه اقتصادي فقط پر کردن شکمها، نمايش دادن دارايي ها و غوطه ور شدن در يک زيست حيواني باشد، نه تنها ارزش ندارد، که ضد ارزش است و اهانت به انسان و ضايع کردن عظمت هاي اوست. اما اگر اين سامانه اقتصادي منجر به داد و ستد فکري و سازندگي روحي شود، مترقي و در خور تحسين و پل سازندگي و بال رستگاري ملت هاست.
لکن از طرفي هنوز عدالت اقتصادي به معناي واقعي کلمه در تمام جهان حکم فرما نشده است. و از طرف ديگر همه انسان ها قوه و پتانسيل سعادت مندي را دارند، از اين رو ضروري است، عدالت اقتصادي به معناي واقعي کلمه در تمام جهان جريان پيدا کند، که وقوع اين واقعه مهم از سوي حاملان وحي و گنجينه هاي علم الهي بشارت داده شد، که همان ظهور حضرت مهدي  باشد. او که شايستگي اجراي تام و کامل عدالت در همه ابعاد را دارد از راه خواهد رسيد و موانع جريان عدالت را برطرف خواهد ساخت.
3-5-3- عوامل زمينه ساز عدالت اقتصادي
بعد از اين که پي به اهميت عدالت اقتصادي برديم، سوالي ديگر مطرح مي شود، که چگونه عدالت اقتصادي جريان پيدا مي کند؟ به عبارت ديگر عوامل زمينه ساز اجراي عدالت اقتصادي چيست؟
در پاسخ بايد گفت: عدالت اقتصادي با رفع مشکلات و ايجاد شرايط حصول، اجراي آن امکان پذير مي شود. بزرگترين مشکل اجراي عدالت اقتصادي، فقر است که با رفع آن زمينه جريان عدالت هموار مي شود. و عوامل ايجاد کننده عدالت اقتصادي عبارتند از: مديريت بهينه ايجاد ثروت و رعايت مساوات در توزيع ثروت. بدين سبب در سه بخش، به بررسي عوامل زمينه ساز عدالت اقتصادي مي پردازيم.
3-5-3-1- رفع فقر
نارسايي هاي اقتصادي به راستي، مشکل آفرين و بحران زا هستند و ناهنجاري هاي زيادي را در جامعه ايجاد مي کنند. مرگ بسياري از انسانها بر اثر سوء تغذيه، شکسته شدن ديوار حيا و در نتيجه، فساد و خودفروشي و رذالت، جاسوسي براي دشمن و خودکشي و مشکلات رواني و هزاران بي ديني ديگر، نتيجه قهري چنين جامع هاي است.300 علي به جهت جلوگيري از پيش آمدن چنين ناهنجاري هاست که ايثار مي کند و ديگران را بر خودش مقدم مي دارد، هر چند خودش سه شب غذا نخورد؛ چون طاقت دارد: «وَ يُؤْثِرُونَ عَلي‏ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَة؛ و هر چند به چيزي نيازمند باشند، باز مهاجران را بر خويش مقدم مي‏دارند (و جان شان به كلي از بخل و حسد و حرص دنيا پاك است).»301 قرآن بر طبق همين ارتباط تنگاتنگ بين مسائل اقتصادي و دين مداري، برنامه هاي حساب شده اي براي گردش مناسب پول در رگهاي جامعه ارائه مي دهد و در همين راستا، آدمي را از انباشتن ثروت302 و تکاثر303 و کم فروشي،304 منع و ربا305 را پليد و عملي شيطاني معرفي مي‌کند و با هدف توزيع عادلانه ثروت، به پرداخت خمس306 و زکات307 و به انفاق308 تشويق و به منظور ريشه کني فقر، براي انفال309 قوانين خاصي وضع مي کند و به قرض دادن310 ترغيب و از توزيع غير عادلانه311 نهي مي کند. افزون بر آن، اگر جامعه با پيروي از الگوي قرآني فوق، از روابط اقتصادي سالم و عادلانه بهره‌مند شد، آسمان و زمين نيز برکاتشان را از آنان دريغ نمي دارند و ثروتهاي نهفته خود را در اختيار آنان مي گذارند که: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُري‏ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْض‏؛ اگر مردم شهرها و ديارها ايمان آورده و تقوا پيشه کرده بودند، برکات آسمان و زمين را بر آنان مي‌گشوديم.»312
در حکومت مهدي  که مردم به اطاعت خداوند روي مي آورند و به فرمان حجت خدا گردن مي نهند، ديگر دليلي ندارد که زمين و آسمان از برکاتشان بر بندگان خدا مضايقه کنند. حضرت رسول  در همين باره مي فرمايد: «زمين را عدل و داد فرا مي گيرد و آسمان مي بارد و در نتيجه، زمين محصول خود را پديدار مي‌سازد و امت من در حکومت آن حضرت از نعمتي برخوردار مي شوند که هرگز مانند آن را نديده‌اند.313
3-5-3-2- تساوی در توزيع ثروت
منظور از تساوي، رعايت برابري در زمينة استحقاق های مساوی است. به عبارت ديگر منظور از تساوي «ايجاد شرايط براي همه به طور يکسان و رفع موانع براي همه به طور يکسان»314 است. و با رعايت مساوات در توزيع ثروت، عدالت اقتصادی در جامعه سريان پيدا می کند. از اين روی حضرت علی  بر اين امر اهتمام داشتند. هنگامي که به اميرالمؤمنين  دربارة تقسيم برابر بيت‌المال اشکال گرفتند، ايشان فرمودند: «تا وقتی که ستاره ای در آسمان می بينم، به خدا سوگند، اگر اينها مال من بود در ميان آنها به تساوی تقسيم مي‌کردم؛ چه رسد به اينکه اموال خودشان است.»315 همچنين، دربارة گروهي که به معاويه پيوسته و بخشي از اموال دولتي را براي خود ويژه سازي کرده بودند، مي‌فرمايد: «آنان دنياپرستانی هستند که به آن روی آوردند و شتابان در پی آن روان اند. عدالت را شناختند و ديدند و شنيدند و به خاطر سپردند و دانستند که همة مردم، در نزد ما، در حقْ يکسان اند، پس به سوی انحصارطلبی رفتند؛ دور باشند از رحمت حق، و لعنت بر آنان باد.»316 و امام عصر  در دوران ظهور با اين معيار به توزيع ثروت در بين مردم می پردازد.
امام باقر  مي‌فرمايد: «هنگامي که قائم  ما قيام کند، بيت المال را به گونهاي يکسان در ميان مردم قسمت کرده، به عدالت در ميان مردم رفتار مي کند.

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد امام زمان، اجرای عدالت، عدالت اجتماعی، عدل و انصاف Next Entries منابع پایان نامه درمورد عدالت اقتصادی، عدالت اجتماعی، اجرای عدالت، جهان اسلام