منابع پایان نامه درمورد روانشناسی، نمایشنامه، آموزش و پرورش، تاریخ اسلام

دانلود پایان نامه ارشد

فلسفی و مبالغه رمزی، درک آن برای کودک ضعیف است. به همین خاطر نویسندگان داستانهای کودک در اروپا و کشورهای اسلامی تلاش نمودهاند که این داستانها را به داستانهایی هدفدار ساده و دارای گرایش اخلاقی تبدیل کنند.
دانشمندان اسلامی در گذشته میدانستند که شیوه تربیتی کامل برای کودک تنها با توجه و در نظر گرفتن جنبههای مختلف زیر کامل میشود:
– عقیدۀ دینی
– دستآوردها و حقیقتهای علمی
– جنبههای شاد و طنزآمیز
– پایبندیهای اخلاقی
– پرورش مهارتهای ورزشی
– رشد و توسعه استعدادها یا مهارتها و نوآوریهای هنری
– غنیسازی دستاوردهای فرهنگی
– درست نیست که مربیان اسلامی از توجه به شوخی و شادمانی خودداری کنند چرا که رسول خدا ((شوخی میکرد)) و جز ((حقیقت)) را نمیگفت و به مسلمانان دستور میداد که هر لحظه دلهای خود را شاد نگه دارند، زیرا زمانی که دلها خسته شوند کور میشوند.
– به راستی که کودکان در تاریخ اسلامی وعربی ما بخشهای زیادی از ادبیات کودک را به پیش بردهاند، در حالی که این اندیشه بیتوجهی مورخان و مولفان به ادبیات کودک را رد نمیکند، ما میتوانیم انواع این ادبیات را در زیر خلاصه نماییم:
اول: داستانهای اخبار و غزوهها، ضربالمثلها و حکایتهای نیکان و صالحان (داستانهای واقعی و تاریخی).
دوم: داستانهای وارد شده در قرآن
سوم: داستانهایی که در احادیث نبوی آمده است
چهارم: داستان پیروزیهای اسلام، ودیگر ملتهای – غیرعرب، که فتح شده و اسلام در آنها رواج پیدا کرده و داستانهای مردمی
پنجم: داستان سفرها، مهاجرتهاو بازرگانان
ششم: بعضی از داستانهای مربوط به جن و فرشته، سحر و جادو
هفتم: داستانهایی از زبان حیوانات و پرندگان، هم چنین حشرات
هشتم: داستانهای خرافی و افسانهای (به کتاب «القدح المعلی» از ابنسعید اندلسی که دربارۀ افسانههای عربهاست و کتاب «مختصر العجائب» که در آن حکایتهایی دربارۀ جن و امور خارق العاده است و کتاب «الوزراء و الکتاب» از حیشاری .متوفی سال 942م، که در آن بسیاری از خرافهها و داستانسراییهای شبانه آمده، مراجعه کنید.
نهم: سرودها و آوازها و شعرها
دهم: حکمتها و ضرب المثلها و سخنرانیها
یازدهم: بعضی از چیستانها (معماها) به زبان شعر و نثر
سپس دورۀ جدید فرارسید و افقهای فراوانی پیش روی تحقیقهای انسانی به شکلها و رنگهای مختلف گسترده شد و علم «فیزیولوژی» – علم شناخت وظایف اعضاء بدن- و تلاشهای گوناگون در زمینه روانشناسی و جامعه و مکاتب مختلف تاریخ، و بررسی پدیدههای اجتماعی در قدیم و جدید توانمند شدند، و مکتبهای ادبی، فکری و هنری به طور کلی مشخص شدند، و آثار زیادی دربارۀ «روانشناسی» کودک و رفتار و عادتها و توانائیهایش نوشته شد، و محققان در این زمینه وسیلههای مختلفی را در تحقیقات و بررسیهایشان به کار گرفتند. و دانشمندان علومتربیتی تلاشهای فراوانی در امر آموزش و پرورش انجام دادند.
و ادبیات کودک در اروپا که باید نزد آثار به جا ماندۀ اسلامی و عربی شاگردی میکرد، به طور متبلور و مشخص در قرن هفدهم میلادی نمایان شد. و شکل جدیدش در دنیای عربی فقط در دهۀ بیستم این قرن ظهور یافت، مهمترین نشانههای این حرکت تاریخی مربوط به ادبیات کودک شامل مواردزیراست:
1) نوشتن به طور خاص برای کودک
2) رعایت مراحل سنی مختلف کودک
3) تلاش برای ایجاد فرهنگ لغت مناسب کودک در هر مرحله
4) مشخصنمودن معنا و مفهوم ادبیات کودک
5) تعیین انواع ادبیات کودک از جمله داستان و شعر و نمایشنامه
6) تلاش برای ارائه موضوعات مناسب درهر مرحله از سن کودک
7) استفاده ازتجارب دانشمندان با تجربه علوم تربیتی، دینی، روانشناسی، جامعهشناسی و مورخان ادبیات و نقد در این زمینه
8) استقبال نویسندگان بزرگ- در سطح منطقهای و جهانی- از نوشتن برای کودک
9) انتشار مجلهها و روزنامههای ویژه کودک
10) اختصاصدادن بعضی از انتشارات برای چاپ و نشر کتابهای کودک
11) به کارگیری وسایل جذاب در چاپ مجلات رنگی و طرحدار برای کودکان
12) انتخاب حجم مناسب حروف برای کودک و میزان استفاده از نقطهگذاری متناسب با سن کودک و سبک نوشتن
13) ایجاد انگیزه و در نظر گرفتن جایزه برای تشویق ادبیات کودک
14) طرح و برنامهریزی برای برپایی ادبیات کودک و داشتن نظم وترتیب همیشگی در امور محول شده به ایشان
15) تلاش خستگیناپذیر در ایجاد تئاترو نمایشنامه و برنامههای تبلیغاتی ویژۀ کودک، که در بردارندۀ تمامی امور مهم و مؤثر در رفتار و تربیت کودک باشد.
16) القای ارزشها، تفکرات و رفتارهای هدفمند به کودک و در نظر گرفتن آن به عنوان ثروتی حقیقی برای فردا، و به منزلۀ حق قطعی و مسلم کودک، که به درستی و آسانی توان بیان آن را ندارد.
هنگامی که ما به این نشانهها که ادبیات کودک را در عصر ما به صورت”وجودی مجزاو مستقل “قرار داده نگاه میکنیم، در مییابیم که ریشههای حقیقی آن در ژرفای تاریخ اسلامی ما شکل گرفته، و هم چون وظیفهای روزانه برای خانواده و مربیان گذشته بوده است؛ آن هم زمانی که اصطلاح و مفهوم روانشناسی یا جامعهشناسی در دورههای گذشته مانند زمان معاصررواج نداشت.
با وجود این طبیعت نفس انسانی و حرکتها، تمایلات و گرایشهای آن، و هم چنین همۀ عوامل منفی و مثبت تأثیرگذار در آن سپس حرکت اجتماعی به همراه انگیزه و ارتباطها و ضعف و قوتهایش، همۀ این جریان ها در عمق تمدن اسلامی ما، نمایانگر مذهب، رفتار، اندیشه و شرع میباشد، به راستی که پیشینیان میراث باشکوهی در رابطه با فرد و جامعه برای ما به جا گذاشتهاند، و یک نگاه به آثار بر جای مانده از ابنخلدون، غزالی، فقیهان و اندیشمندان و پزشکان اسلامی قدیم و مورخان، درستی این ادعای ما را تأیید مینماید. که علوم یادشده (روانشناسی و جامعهشناسی و علوم دیگر) کاملاً جدید نیستند، و همانا نوبودن آنها تنها در اسلوب و نگارش و تجربههای فراوان اجرا شده در آنها، به همراه نتیجههای گوناگونی که گاهی اوقات به دست آمده پنهان است. به همین خاطر مکاتب جامعهشناسی و روانشناسی و تاریخ در روسیه هم چنان با مکاتب اروپایی تفاوت دارد. ولی پختگی، محکمی و برتری عقیده اسلامی، باعث شد که قاعدههای سختی جهت یک جنبش علمی و فراگیر استوار گردد، و بینش صادقانه و بینظیری به فرد و جامعه، حرکت تاریخ و عوامل تأثیرگذار در رشد فرد و جامعه به همراه شیوۀ درستی که ما را به راه خیرو خوشبختی میرساند هدیه کند.
آیا کسی این مسأله را انکار میکند که بخش گستردۀ «ادبیات کودک» در گذشته و حال به تربیت کودک و تزکیه اخلاقی او، براساس ارزشهای خوبی، حقیقت و فضیلت توجه دارد؟؟
آیا ادبیات کودک در گذشته و در دوران جدید از داستانهای علمی، قهرمانی، فداکاری، صبر، پاکی، امانتداری، و هدایت کودک به راه های سعادتبخش، سودمند، و برتریدهندۀ امتش خالی میباشد؟
به راستیکه مهمترین استفادۀ ما از بررسیهای جدید انسانی و علمی همان تأکید ورزیدن بر درستی اصولیست که شیوههای تربیت کودک در نخستین جامعهی اسلامی بر اساس آن شکل گرفته است. قطعاً مرحوم کامل کیلانی پیشگام ادبیات نوین کودک بود، و با وجود این که او نمونههای گوناگونی در این زمینه از جمله آثار اقتباسشده او یا ترجمه از زبانهای دیگر به زبان عربی ارائه نمود، که به بیش از دویست داستان و نمایشنامه میرسد اما در رأس آثاری که کیلانی به جای گذاشته است، …. داستانهای او «در مورد زندگی پیامبر» میباشد؛ که با ساختاری ساده، قابل فهم و آسان به توصیف سیرۀ پیامبر(ص)، کارها، خلقوخو و رفتار ایشان پرداخته است، آن چنان که این اثر نزد بزرگ و کوچک در هر جا و مکانی به عنوان نمونۀ آرمانی و ایدهآل به شمار میرود.
اینها در رابطه با داستان بود.
اما در زمینه شعر، امیرالشعراء «أحمد شوقی» و مرحوم محمد هواری (1885-1939) نمونههایی قابل قبول از شعر کودک، به جا گذاشتند که باعث بازشدن مسیر برای شاعران و نویسندگان بعد از آنها شد.
امروز میبینیم که آثار نوشته شده برای کودکان برکتابخانهها و قفسهها (سکوهای) نشر فشار آورده است. بدرستی که دهها میلیون نفر از کودکان ما با وجود تلویزیون، رادیو و فضاهای مجازی خواهان مطالعه هستند …
اکنون باید بپرسیم:
أ‌- آیا چاپخانهها وظیفۀ درست خود را در برابر کودک انجام دادهاند؟؟
ب‌- و آیا خود نویسنده وظیفهاش را انجام داده؟؟
ت‌- و آیا مدرسه به وظیفۀ خود عمل کرده؟؟
ث‌- و آیا رسانههای رسمی توانستهاند که کاملاً ایفای نقش نمایند؟؟
سؤالات چهارگانۀ سرنوشتسازی که باید برای پاسخ گویی به آن ها تلاش کنیم، زیرا پاسخ گفتن به آن ها همان چیزی است که بر ضرورت ایجاد این تألیف تأکید دارد.
قطعاً چاپخانهها میدانند میزان نیاز به تألیفات کودک تا چه اندازه است ؟و روی این پدیده سرمایهگذاری تجاری میکنند، و بیشتر وقتها بدون در نظرگرفتن اصول، علمی، تربیتی، روانی و عقیدتی نوشتههای فراوانی را ارائه مینمایند زیرا چنین میپندارند که سادگی ساختار و امکان درک و فهم، دو اصل اساسی در نشر کتاب به شمار میآیند، به همینخاطر ترجمههایی مخالف با عقیدۀ اسلامی ما، پر از شعارها و نمادها و اقدامات غیراسلامی مینویسند که شیوههای رفتاری و عادتها و باورهای غربی را بیان میکند و کافیست بدانی که یکی از مدرسههای ویژه در یک کشور بزرگ و مسلمان عربی یک داستان انگلیسی پر از صحنههای جنسی و روابط حرام بین پسر و دختر را تدریس میکرد.این موضوع روزنامهنگاری آن زمان را به خود مشغول کرده بودو وزیر آموزش و پرورش این کشور دستور متوقف نمودن تدریس این داستان را صادر کرد، و این مسأله به این جا ختم نمیشود، بلکه همانطور که گفتیم، چاپخانهها به این موضوع اهمیتی نمیدادند که برای این نوشتهها یک هیئت نظارت وبررسی دراختیار گیرند تا آن ها را از لحاظ روان شناسی و تربیتی ارزیابی نمایند. زیرا آنها جنبههای خطرناک این امر را درک نمیکردند، علاوه بر کتابهای ترجمه شده و سریالهای تصویری تلویزیونی سرشار از تخیلات بیمارگونه و ماجراجوییهای میانتهی که با واقعیت زندگی و دورهای که کشورهای در حالتوسعه درآن به سر میبرند، بیارتباط هستند؛ کتابها و فیلمهایی که در آینده هم هیچ چیزی در کودک جهت باورپذیری علمی، عملی و واقعی، که زمینهساز نوآوری و ابتکار برای او باشد، ایجاد نمینماید. همانطور که به اساس عقیدۀ اسلامی و اصول آن اهمیتی نمیدهد بلکه آن را نمی شناسد … البته همه چاپخانهها (مراکز نشر) چنین دیدگاهی ندارند؛ چرا که در مصر و عربستان سعودی و کویت و کشورهای دیگر سازمان های اصیلی زیر نظر کارشناسان تربیتی و متخصصان ادبیات کودک وجود دارد، که در این راستا به نقش سازنده و پیشرو خود در کتاب یا مجلۀ کودکان، و یا صفحۀ ویژۀ کودکان در بعضی از روزنامهها وهفته نامهها میپردازند.
اما در مورد نویسندگان بخش کودک کمتر گروهی توانستهاند که مسأله کودک را باور کنند و نیازهای شدید اورا به آن چه که سبب افزایش سطح فکری، روحی و روانیش میشود درک نمایند، و ابزار آن را در اختیار گیرند. البته بعضیها به طور کامل به این مسأله میپردازند و با هدایتگری و روشنبینی شروع به نوشتن برای کودکان میکنند.
اما اکثریت قریب به اتفاق مولفان، این کار را آسان پنداشته، واز جایی که گمان منفعت داشتند ضرر کردند و براساس هیچ طرح و نقشه ای حرکت نکردند، و خودشان را به طور کامل برای رویارویی با این وظیفۀ دشوار یعنی نوشتن برای کودک آماده نساختند. اینان با چاپخانههای تجاری در مسیر فاسد خود مشارکت نموده، و میل بازار کتاب های کودک را گران دانستند و مغرضانه یا بدون هیچ نیتی در باغ سبز نشان دادند، همه میدانند که نیت خیر به تنهایی سبب ایجاد ادبیات ریشه دار تأثیرگذار و صادق برای کودک نیست، به یقین ما خواستار نویسندگانی شایسته هستیم که به کودک وفادار باشند و در برابر این رسالت سر تسلیم فرود آورند و مانند کامل کیلانی، محمد هواری، محمدسعید عریان، محمد عطیه ابراشی، أمیر الشعراء، محمود أبوالوفا، بهیجه صدقی، أمین دویدار، محمد زهران، حسن توفیق، سید قطب، توفیق بکر، محمد عبدالمطلب، حامد قصبی، علی فکری و اساتید دیگر7. همان طور

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد هزار و یک شب، حضرت محمد (ص)، قرآن کریم، پیامبر (ص) Next Entries منابع پایان نامه درمورد ناخودآگاه، روانشناسی، قرآن کریم، علوم تربیتی