منابع پایان نامه درمورد حضرت محمد (ص)، متون اسلامی، زیبایی شناسی، مکتبهای ادبی

دانلود پایان نامه ارشد

ز آگاهی از آن احساس کنیم که در مقابل یک تجربهی زنده و پویا قرار داریم، که ما را به سمت روابط تازهای همچون درککردن و تعالی روحی، اطمینان آسوده، مبتکر و تحریکبرانگیز میکشاند و به سوی برترینها و تغییرات پیاپی در جهت هدف بسیار بزرگ و ارزشمند سوق میدهد.
هر ادیبی «ذات مشخص»، و شیوه ی مخصوص به خود را دارد، که باعث تفاوت او با دیگر ادیبان رقیب او می شود، پس هنر– در بهترین شکل– نوآوری و اختراع ساختارهای زیبایی شناسی تأثیرگذار است، و هر ادیب مسلمانی در انجام این وظیفه روش جداگانهای دارد و چنان چه ادیبان اسلامی با هم هماهنگ باشند یا دربارهی محتوا و مضمون اسلامی توافق نظر داشته باشند، این تنوعی لازم و ثروتی دوستداشتنی است زیرا درست نیست که ادیبهای اسلامی نسخههایی تکراری باشند، همچنان که ادیب مسلمان وظیفه دارد تا دربارهی شکلهای جدید بسیار تأثیرگذار و مطابق با زمانه (مدرن) تلاش و جستجو نماید و همهی امکانات نیروهای جدید را برای بیان زیباترین تعبیر از مسئولیت جاویدش به کار گیرد. بنابراین اگر ادیب مسلمان موضعی انتخاب کند چیز عجیب و جدیدی نیست چرا که همه ی مکتبهای ادبی این کار را کردهاند.
و امر عجیب و غریب و خلاف و باطل این است که از ادیب مسلمان بخواهیم به اصل «هنر برای هنر» چنگ بزند، یا این که به نام آزادی ادبیات و اندیشه– از او خواستار غفلت از عقیدهاش شویم، تا جایی که متعصّب و واپسگرا نباشد.
آیا این یک نیرنگ بزرگ نیست که دشمنان اسلام تلاش میکنند تا قلم های اسلامگرایان را در آن به جنگ و فتنه وا دارند.
ادیب مسلمان باید با رضایت تمام و ایمان از صمیم قلب به عضویت و انتساب خود افتخار نماید.
همان طور که گفتیم این انتساب مسئولیت و پایبندی است.
در ادامه …
در سطرهای قبلی سعی کردیم که مفهوم ادبیات به معنای عام آن را کاملاً گسترش دهیم، و برای رسیدن به تعریف مفهوم ادبیات اسلامی چارهای جز انجام آن نداشتیم.

و به طور خلاصه میتوانیم بگوییم که ادبیات کودک از نظر معنا با ادبیات عمومی (اسلامی) تفاوتی ندارد جز اینکه در وجود خود توجه به گروه خاصی یعنی کودکان دارد.
این گروه با سطح عقلی مشخصی متمایز از دیگراناند.
و به واسطهی امکانات و تواناییهای روحی و روانی با ما بزرگان تفاوت دارند چراکه تجربهها و آگاهیهای کودکی مشخص، افقهای خیالش گسترده، وسیع و بدون هیچ مرزی است، و بر خلاف ما بزرگترها هیچ قاعدهی اخلاقی مانع او نمیشود.
ابزارهای آنان در جستجوی اندیشه، تحلیل و بررسی همچون وسایل کامل ما که با تمرین و تجزیه ی زیاد طی فرهنگهای گوناگون آن را به دست آوردهایم نمیباشد.
کودکان در کشف مجهولات و جهش در آن سوی دور دستها، و تشکیل دنیایی ویژه و بسیار متفاوت با دنیای ما، میل و رغبت سرکشی دارند.
این مسائل و قضایای دیگر نسبت به کودکان امری طبیعی است مراحل توسعهی بشر به مراحل تکامل کودکی شباهت زیادی دارد و با نگاهی به پیشرفت تدریجی رسالتهای آسمانی از زمان حضرت آدم و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی و حضرت محمد صلی علیه و آله و سلم در می یابیم که چگونه این رسالتها با رسالت پیامبر حضرت محمد (ص) بعد از رسیدن بشریت به سن رشد به پختگی و کمال رسیدهاند.
(الیَوم اَکمَلتُ لَکُم دینَکُم، وَ اَتممت عَلیکم نِعمَتی، وَ رَضیتُ لَکُم الإسلامَ دیناً)3
شیوه نبوت محمدی درزمینه تربیت وآموزش جامعه مسلمانان در دوران 23سال پیامبری حضرت محمد (ص)قدم به قدم پیشرفت.یعنی از زمانیکه حضرت جبرییل علیه السلام ((اقراء))تا آخرین کلمه کتاب خدا رابرایشان نازل نمود.
این همان شیوه الهی برای تربیت بشر از زمان کودکی تا دوران رشدش می باشد. نسبت به جامعه رسالت محمدی در مکه و مدینه نیز همین شیوه وجود داشت.
ادبیات اسلامی کودک همان تعبیر ادبی زیبا، تاثیرگذار و صادق در اشارات و برهانهایش میباشد، که از ارزشهای اسلامی و اصول وعقاید آن الهامپذیر است وآن رابه منزله بنیانی برای ساخت وجودی کودک از لحاظ فکری، روحی وروانی،رفتاری و جسمی قرار میدهد و در رشد توانائیهای فکری، آزادی، موهبتهای فطری و تواناییهای مختلف کودک طبق اصول تربیت اسلامی نقش دارد و کودک بر اساس آن به شیوه درستی که او را آماده انجام رسالت موکول شده به او بر روی زمین میکند رشد و تکامل مییابد. در نتیجه او به همراه افراد جامعهاش سعادتمند میشود، به شرط این که این ادبیات روشنبینی، رضایتمندی و منطق را رعایت نماید که براساس اعتقادات موجود این همان معنای رایج ادبیات کودک است. و این مفهوم در بردارنده نیازهای اصلی کودک است، به طوری که بررسیهای عالمان با تقوا در زمینه دین، تربیت، روانشناسی، جامعهشناسی، پزشکی همچنین زیباییشناختی از این مطلب پرده برداشته است.
در میراث عظیم بشریت امر شگفتانگیزی دیده میشود که قابل توجه است. به راستی که پیروان همه ادیان از جمله بتپرستی، ادیان آسمانی تا ادیان تحریف شده و به دوراز تحریف بسیار مایل بودند نوعی از ادبیات برای کودک ارائه نمایندکه بیانگر دین وعقیده باشد.
این مسئله در روزگاران بسیار دور رخ داد…
و در اسلام و مسیحیت و یهودیت نیز اتفاق افتاد..
بلکه آغاز دوران “ادبیات نوین کودک”- همان طور که خواهیم دید- اولین صفحههایش با داستانهای پیامبران وداستان های موجود درکتاب های مقدس شروع شد ولی ما این حقیقت را ثبت می کنیم تا پاسخگوی آن هایی باشیم که میپندارند کودک در آغاز نونهالی خود، توان پذیرش یا درک روایتهای مربوط به عقیده، معنویات و الفاظ انتزاعی را ندارد .
حتی اگر این ادعا صحیح باشد، باز هم ادبیات کودک بینیاز از ابزار درست موفقیتآمیز برای رساندن این (آگاهیها)یا معنویات و امور انتزاعی به عقل کودک نمیباشد، و واضح است که عقیده، همان اصل لازم برای ساخت جوهر روحی و فکری کودک است و باید خیلی زود هر چند به شیوه آموزش اشارهای، توضیح یا شرح شکلهایی که اشاره به شیء نامرئی دارد، شکل گیرد.
ادبیات کودک شامل داستان، نمایشنامه، تئاتر، یا شعر و سرود است، هم چنان که در برگیرنده ادبیات عمومی مثل سلام کردن می باشد که مردم به وسیله آن با هم روبهرو میشوند، یا کلماتی که هنگام غذا خوردن یا خوابیدن گفته میشود، یا بعضی از مسائل مهم مثل شهادتین، صلوات بر پیامبر، سورهها و احادیث کوتاه و بعضی از رفتارهای اجتماعی و به ویژه خانوادگی، که همه اینها ازهمان زمان کودکی به شیوه درست و مشخصی وجود دارد .هنگامی که کتابهای سیره و ارث را از لحاظ شعر و نثر مورد بررسی قرار میدهیم، مطابقت دقیقی در آن چه بدان اشاره شد مشاهده میکنیم، همچنین در احادیث رسول (ص) متون زیادی درباره دوران کودکی، توجهنمودن به کودکان، تربیت و آموزش آنها، مهربانبودن با بچهها وآموزش نماز، روزه و کارهای خیر به آنها وجود دارد.
((ای جوان… به یاد خدا باش تا در حفظ وپناه او باشی
به یاد خدا باش تا او را در برابر خود ببینی
و بدان اگر تمام مردم برای ضرر رساندن به تو جمع شوند هرگز ضرری به تو نمیرسانند مگر آن چه که خداوند برایت مقرر کرده است..)) تا آخر حدیث.
در گذشته زنان کودکانشان را با آوازهای شیرین در آغوش تکان میدادند و با این آوازها، ارزشها و اندیشههای موجود را اشاعه میدادند.
در دوره اموی مسجدها به وسیله راویان داستان واخبار رونق یافت، اخبار و داستانهائی که بزرگ و کوچک به طور یکسان به آنها گوش میدادند. و در این عرصه گروهی از مشهورترین داستان نویسان به ویژه در زمینه پندواندرز درخشیدند. سپس ابنمقفع آمد تا کتاب ((کلیله ودمنه)) و داستانهای عجیب آن درباره دنیای حیوانات وپرندگان را ارائه نماید و بسیاری ازاندیشههای عمیق فلسفی رادرآن وارد نماید، و بعضی به اشتباه فکر میکنند که این کتابها فقط اختصاص به بزرگسالان دارد در حالی که بعضیها این داستانها را شرح داده، ساختار آن را بدون هیچ دشواری و ابهامی بازسازی کرده واز بین آنها داستانهائی را که برطرفکننده عیب و نقص موجود در ادبیات وفرهنگ شان بود ،برای کودکان ارائه می دادند،غربی ها هم بعد ازگذشت قرن ها پس از آن که این اثر بینظیر برایشان ترجمه شد، اقدام به چنین کاری نمودند، که از آنها ((لامرتین)) فرانسوی را نام میبریم، همینطور شرقیها نیز همین کار را انجام دادند و از میان این دسته میتوان امیر شعرا احمد شوقی وکامل کیلانی و سعید عریان و دیگران را ذکر کرد.
داستانهای “هزارویک شب” با وجود در برداشتن برخی از سخنان زشت، به همراه زیادهروی در مسائل جنسی، واصرار بر خرافه و جادو، برای کسانی که از آن الهام گرفته و مطالبش را نقل کرده، از جمله کسانی که به ادبیات کودک توجه داشته، و در این زمینه مطالبی را نوشتهاند سرمایه هنگفتی به شمار میرفت.
موضوعات فراوانی در آثار به جامانده از جاحظ، کتاب اغانی، داستانهای نیکوکاران و داستانهای مربوط به جنگ، علم وجن وجود دارد که برای نویسندگی در زمینه ادبیات کودک میتوان از آن استفاده کرد.
البته داستانهائی از قرآن و پیامبران و سخنان سرشار ازحکمت واندرز، و تاثیرات عمیق حاصل از آنها در رابطه با عقیده و رفتار کودک و ایمان وی به خداوند در این زمینه بینظیر است.
قطعا کسانی که یک اثر ادبی را برای کودک مسلمان به نگارش در میآورند، می توانند در پرتو اسلام و نیز پایبندی عمیقشان به ارزشهای زیباشناختی در انواع ادبیات کودک، کارهای زیادی انجام دهند، هم چنین آنها وظیفه دارند یافتههای روانشناسان، عالمان تربیتی و ناقدان مخلص را بیهوده از بین نبرند، چرا که این محققان برای کشف دنیای درونی کودک زحمت فراوان کشیده و سعی کردهاند با هدایت الهی، تجربههای زنده، و بررسیهای میدانی، آرزوی شناخت عوامل مختلف وتاثیرگذار در عقل، روح، جان و رفتار کودک را برآورده سازند.
چنین تلاشهایی- حتی اگر کامل نباشند– تازمانی که با واقعیت متون اسلامی مخالفتی نداشته باشند، شایان تئوریسازی و اجرا میباشند.
به راستی کودکان آگاهی، تجربه و رویاهای ویژه خودرا دارند، و ادیب واقعی کودک کسی است که ابزار این زبان رابه گونهای به کارگیرد که کودک خوشی، زیبائی، نظم و برابری را احساس نماید، در نتیجه نیازهای روحی روانی مطلوب به کاملترین و گستردهترین شکل دلخواه آن ایجاد میشود، و این جاست که کودک تجربه جدیدی را که باعث غنای فکری وسعادت او، و حتی گاهی سبب حیرت و شگفتزدگی وی میشود، به دست می آورد، و کسی که شناخت کاملی از دنیای خاص کودکان نداشته باشد، وفاداری به این وظیفه سنگین برایش بسیار سخت میشود، زیرا کودک صادق و بیریاست. و بیپرده مسائل را میپذیرد یا رد میکند. و آزادانه نظر و تصور خود رابیان میکند، و به کتاب با اشتیاق و شادمانی روی میآورد، یا این که با خستگی و بیاعتنائی آن را به کنار میافکند. برای کودک سخت است کاری را که دوست ندارد ادامه دهد.. یا همانطور که میگویند، کودک، انتقادکننده راستگوئی است.

در ادبیاتی که مطالعه میکند، تعارفی ندارد، هر چند روش آکادمی برای ارزیابی عمل ادبی را نمیداند.. او فقط صاحب یک چیز است: که همان احساس لذت است..
این سخن را به ویژه برای آنهائی میگویم که نوشتههایشان را برای کودک پر از ارزشها و محتواهای گسترده میسازند، ولی متاسفانه آن ر ادر چارچوبی ضعیف، یا به شکل هنری غمگینی مینویسند، که نتیجه آن روی گردانی کودک از گوهرهای ارزشمندی ست که هم چون هدیه گرانبهائی آن را برایش در نظر گرفتهاند.
تصویر هنری زنده جذاب همان عنصراصلی است، که بدون آن محتوا در پیچ وخمهای خستگی، بیاعتنائی و فراموشی دفن میشود..
باید همیشه..و در همه حال.. به طورجدی در جستجوی بهترین شیوهها، زیباترین شکلها و چارچوبهائی باشیم که ازطریق آنها تمامی ارزشها و تفکرات موردنظرمان را به کودکان خود تقدیم کنیم .
اگر بعضی میپندارند که دین و هنرهیچ ارتباطی با هم ندارند و هدف هنر زیبائیست، وهدف دین حقیقت است، اگر چنین عقیدهای وجود داشته باشد، پس این همان تصوری است که نظریه ((هنر برای هنر)) و سایر نظریاتی که فقط تکیه بر گوشدادن به تنهائی دارند بدان اشاره کردهاند، و آنان فراموش کرده اند یا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد زبان مقصد، ادبیات کودکان، آموزش و پرورش، ناخودآگاه Next Entries منابع پایان نامه درمورد روانشناسی، نمایشنامه، آموزش و پرورش، تاریخ اسلام