منابع پایان نامه درمورد انقلاب مشروطه، شعر فارسی، دستور زبان، دستورزبان

دانلود پایان نامه ارشد

درگذشت پدرش یعنی؛ در بیست سالگی، به جرگهی مشروطهخواهان خراسان پیوست. در این زمان در مشهد انجمنی به نام «سعادت» تأسیس شد که با انجمن سعادت استانبول و آزادیخواهان باکو، ارتباط داشت. بهار به انجمن سعادت راه یافت و در دورانی که به «استبداد صغیر» مشهور است با برخی از هم مسلکان خود روزنامهی خراسان را با نام مستعار « رئیس الطلاب»، بنیان نهاد و نخستین اشعار وطنی خود، از جمله مستزاد معروف خود را با مطلع زیر، در آن روزنامه منتشر کرد (همان:6)
با شه ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست کار ایران باخداست
(بهار،1387: 124)
3-3-3- زمان و علت فوت
ملكالشعرای بهار، در ارديبهشت 1330 ش. بر اثر بيماري سل درگذشت و در گورستان ظهيرالدوله، در شميران به خاك سپرده شد (همان:6).
3-3-4- مشاغل و سمتهاي مورد تصدي
بهار در سال 1333ق. در ازاي خدمات ملي، از طرف اهالي سرخس، دره گز و كلات، به نمايندگي دور سوم مجلس شوراي ملي انتخاب گرديد و به تهران رفت. وي در مجلس چهارم ( 1300-1302 ش. ) از بجنورد و در مجلس پنجم ( 1302-1304 ش. ) از كاشمر (ترشيز) ، همچنين در دورهي ششم مجلس ( 1305-1307ش.)و دورهی پانزدهم 1324-1326 ش. ) از تهران به نمايندگي مردم برگزيده شد.به هنگام تشكيل كابينهي قوام السلطنه ( 25 بهمن 1324 )، بهار براي مدت كوتاهي نيز به عنوان وزير فرهنگ، معرفي شد (مرسلوند،1369: 94-99 ).
 3-3-5- فعاليتهاي آموزشي
بهار در سال تحصيلي1307-1308 ش. در دارالمعلمين عالي به تدريس اشتغال يافت.وي پس از كنارهگيري از سياست در سال 1313 شمسي و رويآوردن به امور فرهنگي و ادبي، استاد كرسي سبك شناسي در دانشكده ادبيات تهران گرديد و از سال1316ش. كه دوره ي دكتراي زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه تهران تأسيس شد، درس سبك شناسي خود را در سه جلد براي دانشجويان دورهي دكتراي ادبيات فارسي تأليف كرد كه به نام كتاب « سبك شناسي » يا « تاريخ شعر فارسي » معروف است (میرانصاری،1376: 5).
3- 3-6- بهار، سیاست و مشروطه
انقلاب مشروطه، اساسیترین دگرگونی و اصلاحات سیاسی و اجتماعی ایران را پدید آورد. زمینههای این انقلاب را بایست در تمام مبارزات آزادیخواهانه و استبداد ستیزانهی ملت ایران در طول تاریخ جست. اما مقدمات اصلی آن در عصر قاجار فراهم آمد. روی کار آمدن سلسلهی قاجار و بیکفایتیهایی که ملازم آنان بود، همراه با شرایط جدید جهان و تغییر مناسبات سیاسی و اقتصادی جهان و ظهور دول استعمارگر و مهمتر از همه بیداری ملت ایران، همه عواملی بودند که زمینه ساز وقوع انقلاب مشروطه شد(کرمانی،1357: 131).
گفتهاند:« شعر مشروطه شعر برزخ است. برزخ میان شیوهی قدیم و شیوهی رو به تحول جدید؛ گروهی همان شیوهی گذشته را دنبال میکنند؛ گروهی مضامین و مفاهیم جدید را در زبان و قالب قدیم و شعرای سلف بازگو میکنند؛ … نوجویی محتوایی، موضوعی است که اغلب شاعران آن دوره به آن توجه دارند، برای خود آنان نیز پرداختن به مفاهیم تفننی و بی فایده، دیگر جاذبهای نداشت یا حتی نکوهیده بود؛ زیرا اغلب آنان خود از آزادیخواهان و انقلابیون مشروطه، پرچمدار مبارزه با مفاسد اجتماعی و استبداد سیاسی و پیامرسانان آزادی و انقلاب بودند و حتی بعضی در این راه به شهادت رسیدند؛ این است که در سخنانشان نیز این خصوصیات جلوهگر است»( غلامحسین زاده، 1380: 68 ).
جهان شعر بهار پهناور است اما در بطن مشروطیت است که شعر بهار جان میگیرد(شفیعیکدکنی،1363: 638).
در سال 1328 حزب دمکرات ایران به زعامت حیدرخاناغلی در مشهد تأسیس شد و بهار که در همان سال به عضویت کمیتهی ایالتی حزب درآمده بود، روزنامهی نوبهار، ناشر افکار و سیاست حزب جدید را دایر کرد. این روزنامه، مدتی بعد توقیف شد و به جای آن تازه بهار درآمد که آن نیز به زودی توقیف و بهار و نه نفر دیگر از افراد حزب، به تهران تبعید گردیدند( همان:7).
اشعار اولیه بهار بیشتر در ستایش بزرگان خراسان و مدح و منقبت اولیای دین، در رثای پدر، در مدح مظفرالدینشاه، در مدح حضرت ختمی مرتبت، در مدح مولای متقیان، در مدح امام هشتم، در ولادت ولیعصر و جز آنها بود. بهار در همهی این قصاید به استادان قدیم شعر فارسی اقتفا میکرد؛ اما پس از مشروطیت و ورود به حلقهی آزادیخواهان، همان قصاید را با انواع تازهای از شعر خود به امر انقلاب و آزادی اختصاص داد.
با استقرار مشروطه در ايران، بهار به جمع مشروطه خواهان و به عضویت انجمن سعادت درآمد. پس از مرگ مظفرالدينشاه، در سال 1285 ش. محمد علي شاه، حكومت يافت واستبداد صغير به مدت يك سال تا اول رجب سال 1327 ق. بر ايران حاكم شد. همزمان به كار روزنامهنگاري وفعاليت سياسي مشغول بود كه سرانجام همين امر باعث حبس وتبعيد وي در سال 1290 ش. گرديد. بعداز مدتي به نمايندگي مردم انتخاب شد. اما در شعبان 1334ق. با ورود قواي بيگانه به ايران، تحت فشار نيروهاي روس و انگليس، توسط محمد تقيخانتنكابني به بجنورد تبعيد شد( میر انصاری،1376: 3).
بهار پس از آزادی از تبعید و آمدن به تهران بار دیگر روزنامهی نوبهار را انتشار داد و از این پس دورهی فعالیتهای ادبی او در پایتخت تجدید شد. بهار در سال 1336ق. انجمن ادبی دانشکده را تأسیس کرد و نیز مجلهی ادبی و اجتماعی به همین نام انتشار داد. در این انجمن و مجله، باذوقترین و مترقّیترین نویسندگان و جوانان بااستعداد آن روزگار جمع بودند. شیوهی ادبی مجلهی دانشکده، در پیش بردن نثری که از زمان انقلاب مشروطه آغاز شده بود کمک شایانی کرد و مردم کشور را با ادبیات اروپایی آشنا نمود و بهار در این دوره مسؤولیت روزنامهی رسمی ایران را نیز به عهده داشت(بهار، 1387: 8).
بهار از كودتاي 1299ش. در دورهی سيد ضياءالدين طباطبايي، در شميران تحت نظر قرار گرفت و بسياري از ماههاي سال را در زندان سپري كرد. او يكبار در آغازين روزهاي سال 1312ش. حبس و پس از مدتي به اصفهان تبعيد گرديد و بعداز گذشت يك سال به كمك لقمانالدولهادهم و محمدعلي فروغي آزاد شد و از تبعيد رهایي يافت. بهار در خرداد 1329ش. به آخرين فعاليت سياسي خود یعني؛ مشاركت در برپايي جمعيت ايراني هوادار صلح در تهران، دست زد(میر انصاری،1376: 3). او قصیدهی معروف جغد جنگ را به خواهش دوستان صلح طلب خویش و به اقتفای چکامه بلند منوچهری در همین ایام سرود. این اثر آخرین اثر دوران سخنوری و شاعری اوست:
فغان ز جغـــد جنگ و مرغـــوایاو که تا ابد بریده باد نــای او
بریده بـــــادنــــایاو و تــا ابــــد گسسته و شکسته پر و پای او
( دیوان بهار ، 1387: 600)
ملکالشعرای بهار ستایشگر بزرگ آزادی است و از شاعران بزرگ ایران هیچ کس به خوبی او از آزادی سخن نگفته است. آغاز شاعری وی مواجه با دورهای شد که در طی آن آزادی- و نه سنگر و کرسی آن- مطلوب و مقصود کسانی بود که برای نجات قوم و ملت خویش، شور و درد واقعی داشتند. مبارزه با نفوذ و تجاوز بیگانه، مبارزه با تعدی و بیداد فرمانروایان خودکامه، مبارزه با آنچه ایران را به ضعف و فقر و فساد محکوم کرده بود هدف کسانی بود که درآن روزها در مشهد و تبریز و اصفهان و تهران و همهجا با استبداد به پیکار برخاسته بودند. بهار، شاعر جوان مشهدی نیز که در این هنگامه به دفاع از حیثیت و استقلال قوم و وطن برخاست، آزادی را یگانه امید ملک و ملت میشمرد(زرین کوب، 1372: 373).
اسلامی ندوشن در دهمین سالمرگ بهار می گوید: «بهار در یکی از دورانهای طوفانی ایران زندگی میکرد. نزدیک به پنجاه سال از عمر خود را در کشاکشهای سیاسی گذراند(اسلامی ندوشن، 1340: 149).
درپهنهی تاریخ سیاسی ایران، شاید کمتر کسی را بتوان یافت که هم در ابعاد گوناگون ادب فارسی (تصحیح متون) و پژوهش و تحلیل (سبک شناسی) و روزنامهنگاری و فراهم آوردن مقالات گوناگون( روزنامهی نو بهار، تازه بهار و مجلهی دانشکده) و در عرصهی شعر و شاعری ( در سبکها و شیوهها و انواع مختلف) چنان برجستگی یافتهباشد و همزمان در میدان مبارزات ملی و آزادیخواهانه و روشنگریهای سیاسی از پیشگامان باشد. چندینبار به زندان برود و به تبعید فرستاده شود و نیز چندینبار بر مسند نمایندگی مجلس شورای ملی بنشیند. گاه تندروی داشته باشد و گاه کندروی. گاه یکدندگی نشان دهد و گاه تمکین نماید. نسبت به شخصیتهای سیاسی کشور، گاه تشخیص درست و عینی داشته باشد و گاه به دلایل روابط عاطفی او با برخی شخصیت های سیاسی و سوابق حرکتی جریانها، داوریهای ناصواب در بارهاش ابراز شود، گاه در کابینهای راستگرا به مقام وزارت بنشیند، و گاه کنار نشیند یا چپگرایی نشان دهد، کتاب تاریخ احزاب سیاسی بنویسد که هیچ محققی از خواندن آن بی نیاز نیست و در تمامی این زیر و بمها انسانی فرهنگی، صادق، ایراندوست، ملتخواه و پاکدامن باقی بماند(همایون،1383: 40).
3-3-7- آثار بهار
آثار منثور و منظوم بهار متنوع است و انواع شعر سنتی و اشعار به زبان محلی، تصنیف و ترانه، مقاله‌ها و سخنرانیهای سیاسی و انتقادی، رساله‌های تحقیقی، نمایشنامه، اخوانیات و مکتوبات، تصحیح انتقادی متون، ترجمه‌های متون پهلوی، سبک‌شناسی نظم و نثر، دستورزبان، تاریخ احزاب، مقدمه بر کتابها و حواشی بر متون به خصوص شاهنامهی فردوسی را در برمی‌گیرد.
مهم‌ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامهی عمر او نیز به شمار می‌رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید.
در میان آثار تحقیقی بهار نیز سبک‌شناسی یا تاریخ تطور نثر فارسی ممتاز است. این کتاب حاصل ۳۰ سال تتبع و تدریس استاد است. هنوز هم کتابی در این موضوع که بتواند با آن رقابت کند تألیف نشده‌است.
بهار بخشی از سبک‌شناسی شعر را نیز که چند دورهی آن را درس داده، و با وزارت فرهنگ در بهار ۱۳۲۹ش. برای چاپ و نشر آن قرارداد بسته بود، نوشت که با شدّت گرفتن بیماری سل مجال آن پیدا نکرد تا تدوین و نگارش این اثر را به پایان برساند. اما تقریرات درسی او با عنوان تاریخ تطور شعر فارسی چاپ و منتشر شد.
بهار در تدوین دستور زبان، معروف به دستور پنج استاد (تهران، ۱۳۲۹ش.)سهم عمده دارد. به ویژه در مبحث فعل، تمایز مادهی مضارع و ماضی و انواع مشتقات هر یک، ابتکار شخصی اوست. او ضمن درس سبک‌شناسی نثر، نکات دستوری تازه‌ای بیان می‌کرد و اصرار داشت که در امتحان درس سبک‌شناسی، این نکات را نیز موضوع سؤال قرار دهد.
مقالات ادبی و تحقیقی بهار، در زمان حیات یا پس از وفات او در جراید و مجلات و نشریات متعدد از جمله نوبهار، مهر، ایران، دانشکده، باختر، ارمغان، تعلیم و تربیت، دانش، جهاننو، یغما، آموزش و پرورش، نگین، گلهایرنگارنگ، پیام نو، نامهی فرهنگستان، فردوسی، آینده، آرمان، مهر ایران، ایران‌نامه و سخن، چاپ و منتشر شد. این مقاله‌ها در مباحث گوناگون زبانی، ادبی، تاریخی، واژه‌شناسی، دستور، خط، احوال رجال سیاسی و مذهبی، نقد متون و همچنین شامل نقد شعر و مکاتبات است.
فهرست آثار بهار عبارتند از:
منظومهی چهار خطابه- اندرزهای آذرباد ماراسپندان(ترجمه ی منظوم از پهلوی) – یادگار زریران(ترجمهی منظوم از پهلوی)- زندگی مانی- گلشن صبا، فتحعلیخان صبا(تصحیح) – احوال فردوسی- تاریخ سیستان (تصحیح) – رسالهی نفس ارسطو، ترجمهی بابا افضل کاشانی(تصحیح) – مجمل التواریخ و القصص (تصحیح) – منتخب جوامع الحکایات، سدیدالدین عوفی (تصحیح) – سبکشناسی، (سه جلد) – تاریخ مختصر احزاب سیاسی (دو جلد) – دستور زبان پنجاستاد ( به همراهی قریب، فروزانفر، رشید یاسمی، همایی) – شعر در ایران – تاریخ تطور در شعر شعر فارسی – دیوان اشعار – تاریخ بلعمی، ابوعلی محمدبن محمد بلعمی (تصحیح) به کوشش محمد پروین گنابادی) – فردوسی نامه بهار، (به کوشش محمد گلبن) – رساله در احوال محمدبن جریر طبری.
3-3-8- سبک شعری بهار
شعر بهار، شعری روان و رساست. بهار با دوری از تکلف و تصنع، اشعاری زیبا و فصیح آفرید. دقتنظر بهار در توجه به لفظ و معنا کمنظیر است. او در عین استفاده از ترکیبات جدید، در خلق تصاویر و توصیفات، بهویژه وصف طبعیت ممتاز است.

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد شفیعی کدکنی، فارسی زبان، احمد شاه قاجار، انقلاب مشروطیت Next Entries منابع پایان نامه درمورد میرزاده عشقی، شفیعی کدکنی، وثوق الدوله، نمایشنامه