منابع پایان نامه درمورد امام صادق، عدالت اجتماعی، ظلم و ستم، عدالت اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

دلها جاري باشد. قائم آل محمد  همچون مسيحا جهان را جان دوباره مي بخشد. و اين حياتي تازه و جديد132 امري بس عظيم133 است، که مردم را آن چنان مجذوب خود کرده که با دعوت همگاني ايشان به اسلام «يدخلون في دين الله افواجا»134 را جهان نظاره گر خواهد بود.
امام صادق  مي فرمايند: «إِذَا قَامَ الْقَائِمُ  دَعَا النَّاسَ إِلَی الْإِسْلَامِ جَدِيداً وَ هَدَاهُمْ إِلَى أَمْرٍ قَدْ دَثَرَ وَ ضَلَّ عَنْهُ الْجُمْهُورُ وَ إِنَّمَا سُمِّيَ الْقَائِمُ مَهْدِيّاً لِأَنَّهُ يُهْدَى إِلَى أَمْرٍ مَضْلُولٍ عَنْهُ وَ سُمِّيَ الْقَائِمَ لِقِيَامِهِ بِالْحَق؛ هرگاه قائم ما قيام کند، مردم را دوباره به اسلام دعوت مي نمايد و آنان را به سوي امري که کهنه شده و عمدة مردم از آن گمراه شده اند، هدايت و راهنمايي مي نمايد. و همانا قائم به نام مهدي نام گذاري شد؛ زيرا او به سوي امرِ گمشده هدايت مي شود و به نام قائم ناميده شده؛ زيرا او به حق قيام مي کند.»135
عظمت و بزرگي کاري که آن حضرت براي برپايي آن قيام مي کنند، آن چنان بزرگ است که آن بزرگوار را به خاطر قيامي که براي آن نموده اند، قائم  مي نامند.
2-3-3- ضرورت عدالت مهدوی
جهان سرشار از ظلم و ستم است، و عدالت خواهی موافق طينت و فطرت انسان هاست. و به شهادت تاريخ بشر بدون حمايت الهی نمی تواند سعادت خود که عدالت يکی از جلوه های آن است، را بدست آورد. از اين رو لازم است مردی الهی برای اجرای اين مهم که منجر به سعادت بشر می شود اقدام نمايد، آن مرد الهی به شهادت نبی اکرم اسلام  امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشريف است. در تاييد اين مطلب محمد حکيمی می گويد:
«چرا در احاديث مهدوي  ايجاد عدالت بيشتر از دعوت به توحيد و مسائلي از اين قبيل مورد تاکيد قرار گرفته است؟ در احاديثي که دربارة قيام مهدي  آمده است دعوت به توحيد و مبارزه با شرک و کفر اعتقادي، به اندازه ايجاد عدالت و اجراي آن، مورد تاکيد قرار نگرفته است. شايد علت اين است که با تعاليم گذشته انبيا و تعاليم اسلام و تکامل علم، انسانها به ماوراي طبيعت و خداي يکتا ايمان مي آورند، و مباني مادي گرايي و مکاتب غير الهي شکست مي خورد، و نوع جامعه هاي انساني داراي عقيدة مذهبي و الهي مي گردند، ليکن با اين وصف، در آتش ظلم، تبعيض، حق کشي، استثمار و روابط غير انساني مي سوزند، و با زندگي فاقد عدالت که در حقيقت شکنجه و مرگ تدريجي است دست بگريبانند. از اينرو، نياز عمدة جامعة بشري برقراري عدالت و گسترش دادگري است و حاکميت روابط انساني بر جامع هاست.»136
2-3-4- راه روشن اجراي عدالت
سوالی که در اين جا به دنبال پاسخ آن هستيم اين است که روش حضرت در اجرای عدالت چيست؟ در پاسخ بايد گفت در جهان مدعيان اجراي عدالت بسيارند و هريک راه کار و روشي براي اجراي عدالت ارائه داده اند، که يا عملي نشده و يا اجراي شدن آن راه و روش عدالت را به بار نياورده است و ثمره ي غير از عدالت داشته است و يا مجريان آن در وسط راه از اجراي آن منصرف شده اند.
اما آن راه و روشي که منجر به اجراي کامل عدالت مي شود و مجري آن بر اجراي آن راه تاکيد دارد و هيچگاه از آن طريق پاي نمي کشد، راه و روشي است بر اساس موازين ديني، که سرچشمه در وحي دارد ، روشي است که پيش از مهدي موعود  اهلبيت در آن جاده گام بر مي داشتند. طريقي است که اجراي عدالت را تضمين مي کند. و مهدي  همان طريق را بر مي گزيند.
شخصي از امام صادق  درخواست کرد تا مهدي  را براي او توصيف کند. امام صادق  منجي آخر الزمان را اينگونه وصف نمودند:
«خداوند به امامت او براي مردم راضي شد و او را حافظ علم خود و نگهبان حکمتش نمود و از او خواست که دين او را رعايت کند و راه هاي روشن خود و واجبات و حدودش را با او زنده کرد پس به هنگام که مردم نادان متحير بودند و اهل جدل سرگردان او بوسيله نور درخشنده و شفاي همگاني که داشت، با حقّي روشن و بياني آشکار قيام به عدالت کرد بر آن راه روشني که پدران راستينش بر آن راه رفتند ، پس حق چنين دانشمند را بجز بدبخت کس جاهل نشود و بجز گمراه انکارش نکند و بجز کسيکه بر خدا جرئت نموده باشد رهايش نمي کند.137
تراز تمدن مهدوي عدل است که در پرتو آن ديگر ارزشها [ارزشهاي اسلامي] حاکم خواهد شد و به سبب جريان عدالت در همه عرصه هاي جامعه، بساط هرگونه ظلم و ستم بر چيده خواهد شد .138
«يطهر الله به الارض من کل جور و يقدّسها من کل ظلم… فإذا خرج أشرقت الأرض بنوره و وضع ميزان العدل بين الناس فلا يظلم أحدٌ أحداً؛ خداوند به وسيله او زمين را از ظلم و جور پاک مي کند. پس هنگامي که قيام کند روشن مي شود زمين به نور او و با تراز عدل در بين مردم به داوري مي پردازد، در اين هنگام است که ظلم به احدي نمي رسد.»139
2-3-5- وظيفه عدالت طلبان و طلوع خورشيد عدالت
در عصری که ناميدی در دلها رخنه کرده و شک جای يقين را در دلها گرفته خورشيد عدالت طلوع خواهد کرد. اما وظيفه عدالت طلبان برای ظهور خورشيد عدالت چيست ؟ آيا بايد دست بر روی دست نهند؟! امام صادق  رمز پيروی را بيان می کند: اگر منتظر عدالت هستيد در عصر تاريک بی عدالتی و تباهی با يکديگر مهربان باشيد از شک بپرهيزيد اگر ثابت قدم بوديد طلوع فجر عدالت را نظاره گر خواهيد بود.
محمد بن سنان از جناب کاهلی نقل می کند که امام صادق  فرمود: «تواصلوا و تباروا و تراحموا فو الذي فلق الحبة و برأ النسمة ليأتين عليكم وقت لا يجد أحدكم لديناره و درهمه موضعا يعني لا يجد عند ظهور القائم  موضعا يصرفه فيه لاستغناء الناس جميعا بفضل الله و فضل وليه فقلت و أنی يكون ذلك فقال عند فقدكم إمامكم فلا تزالون كذلك حتى يطلع عليكم كما تطلع الشمس آيس ما تكونون فإياكم و الشك و الارتياب و انفوا عن أنفسكم الشكوك و قد حذرتكم فاحذروا أسأل الله توفيقكم و إرشادكم؛ با يكديگر ارتباط داشته باشيد و به همديگر نيكی و مهربانی كنيد سوگند به آن كس كه دانه را (در اعماق زمين) شكافت و بشر را آفريد، البته وقتي بر شما برسد که هيچکس از شما براي دينار و درهم خود جائي براي مصرف کردن نيابد. بخاطر بی نيازی مردم که بفضل الهی وکرامت ولی او نصيب شما شده است. به امام  عرض شد: چه وقتي باشد؟ فرمود: هنگامي که امام خود را نيابيد پس هميشه به همين حال باشيد تا وجودش بر شما طالع گردد، چنانکه آفتاب بر شما طلوع کند پس از نوميدي که داريد. پس بپرهيزيد از شك و دودلی و ترديد، شكها را از خودتان برانيد و به تحقيق كه شما برحذر داشته شديد، پس از خدا پرهيز كنيد [كه درعصرغيبت ترديد به‏خود راه دهيد…] از خداوند برای شما درخواست توفيق و هدايت دارم.»140
نتيجه: می توان گفت عدالت مهدوی همان عدالت منسوب به حضرت ولي عصر مهدي موعود  است که اهلبيت عليهم السلام مژده آمدنش را داده اند.

3- فصل دوم: ابعاد عدالت مهدوی

مقدمه
عدالت موعود يا به بيان ديگر، عدالتي که وعده تحقق آن در زمان ظهور امام مهدي  داده شده، از نظر دامنه، گستره و ژرفا بي همتاست و درست به همين دليل است که حکومت هاي بشري از ايجاد نظام عادلانه ي مشابه آنچه در عصر موعود ، محقق خواهد شد عاجزند.141 مرحوم کليني در کتاب «الکافي» روايتي از امام صادق  نقل مي کند که دلالت بر اين عجز و ناتواني از برقراي عدالت حکومت هاي بشري قبل از ظهور مي کند؛ «هر پرچمي كه پيش از نهضت قائم آل محمد  برافراشته گردد، برافرازنده آن طاغوت‏142 مي‏باشد كه مردم وي را عبادت نموده، و از پرستش خداي عزّ و جلّ إعراض نموده‏اند.»143 زبوني حاکمان طاغوت به قدري است که بزرگان مذهب تشيع اجازه مراجعه به دادگاه هاي چنين حکومتهايي را نداده اند.144 و اين گونه حکومت ها را قابل اعتماد براي اجراي عدالت ندانسته اند،145 مرحوم فيض کاشاني (ره) با بيان روايتي از اميرالمومنين  معتقدين به حکومت طاغوت را خائن مي شمرد.146 با توجه به وعده هاي که از سوي بزرگان دين داده شده است، تنها کسي که توانايي برپايي حکومت فراگير عدالت را دارد، حضرت ولي عصر  مي باشد.
سؤالي که اينجا مطرح است: با وجودي كه دفع ظلم واجب است، و از زير بار حكومت جائر و زور گو خارج شدن به مفاد آيات و روايات از مهم ترين تکاليف شرعي مي باشد، و تشكيل حكومت اسلامي از دستورات دين است، آيا تعارضي با اين قبيل روايات ندارد؟
آية الله تهراني در پاسخ به اين سوال در کتاب امام شناسي خود در باب توجيه روايات داله بر عدم فائده قيام قبل از قيام قائم  مي گويد: «بايد اين قبيل روايات را حمل نمود بر قيام خود سرانه و مستبدّانه در عرض ولايت امام، نه در طول آن و به پيروي و تبعيّت از دستورات او كه اين قيام البته مورد امضا مي‏باشد.»147 آري! همانطور که انبيا عظام با زحمات طاقت فرساي خود هر يك به سهم خود مردم را بيدار كردند و از ظلم و ستم و طاغوت‏ و طاغوتيان متنفّر ساختند و در واقع زمينه را براي برقراري حكومت عادلانه آماده كرده‏اند گر چه به عدالت به طور كامل دست نيافتند و به آن حكومت ايده‏آل نرسيدند ولي توانستند عدّه‏اي را چه كم و چه زياد دعوت به ايمان نمايند و آنان را با عدل و عدالت آشنا كنند، همچنين قيام کساني که زمينه ساز حکومت عدالت فراگير امام زمان مي باشند نيز مفيد در شناخت آن واقعه بزرگ جهاني است.
اما آنچه موجب شناخت بيشتر قيام و اصلاح بزرگ جهاني براي تحقق عدالت توسط موعود و منتظَر بشارت داده در روايات موجود در سنت اسلامي مي شود، بررسي ابعاد و دامنه ي تحقق آن رستاخيز عظيم جهاني است. لذا براي شناساندن برترين قيام بي همتاي عالم براي ايجاد بهترين نظام عادلانه جهان بايد به بررسي ابعاد و گستره عدالت مهدوي  بپردازيم.
همان گونه که عبادت به فردي و اجتماعي تقسيم مي شود ابعاد عدالت مهدوي  نيز در يک تقسيم بندي ابتدايي به بُعد فردي و بُعد اجتماعي تقسيم مي شود. عدالت اجتماعی در حکومت مهدوی، در عدالت اقتصادی، رفع فقر و تبعيض اقتصادی خلاصه نمی شود؛ بلکه عدالت اجتماعی شامل سه بعد می باشد. و اتفاقاً اقامة قسط اقتصادي در آن حکومت، بُعد تبعی عدالت اجتماعی است. در حکومت مهدوی، از تمام طبقات اجتماع در سه بُعد سياسی، فرهنگی و اقتصادی فقرزدايی خواهد شد. که اين فقر زدايي راه تحقق عدالت اجتماعی است.
در اين فصل ابتدا به بررسي بعد فردي عدالت مهدوي  پرداخته می شود، سپس بعد اجتماعي و ابعاد سه گانه آن مورد کاوش قرار خواهد گرفت. از اين رو مطالب اين فصل در پنج گفتار ارائه خواهد شد؛
گفتار اول: عدالت فردی،
گفتار دوم: عدالت اجتماعی،
گفتار سوم: عدالت فرهنگی،
گفتار چهارم: عدالت سياسی،
گفتار پنجم: عدالت اقتصادی.
که در هر يک از اين گفتارها مباحثی چون تعريف عدالت مربوط، ضرورت، زمينه تحقق و … مطرح است.
3-1- عدالت فردي مهدوی
مقدمه
قيام هاي صورت گرفته در جهان براي اجراي نظام عادلانه معمولا تک بُعدي بوده يا بر بُعد اجتماع عدالت تکيه شده است، و مسائل و شئون فردي عدالت، مورد بي توجهي قرار مي گرفته و بخاطر عدم توجه به اين بعد از عدالت دچار مشکلات عديده اي مي شده است.148 و يا قيام هاي صورت گرفته، اجراي عدالت را منحصر به حيطه فردي و شخصي افراد مي دانسته و توجه خاصي به بعد اجتماعي آن نداشته است.149
اما از آنجايي که گستره عدالت مهدوي  کامل و جامع است بعد شخصي و فردي عدالت را به بهترين شکل در بر مي گيرد، از اين رو بر ما که داعي تبيين ابعاد عدالت مهدوي را داريم، ضروري است که تحقيقي پيرامون عدالت فردي مهدوي  انجام دهيم.
پس در اين بخش پس از شناخت مفهوم و ضرورت عدالت فردي از تفاوت آن با عدالت اجتماعي و آنچه زمين ساز ايجاد صفت عدالت در افراد مي شود سخن خواهيم راند.
3-1-1- تعريف عدالت فردي مهدوي 
همانطور که تقوا به دو قسم فردي و اجتماعي تقسيم مي شود، عدالت نيز دو قسم فردي و اجتماعي دارد؛ يعني همانطور که انسان بايد در زندگي فردي داراي صفت عدالت باشد، در جامعه هم بايد به گونه اي باشد که هر کس بتواند به حق خود برسد و به هيچ کسي حتي دشمنان هم

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد عدل و داد، آخرالزمان، فرهنگ اسلامی، اجرای عدالت Next Entries منابع پایان نامه درمورد ظلم و ستم، اجرای عدالت، عدالت اجتماعی، امام زمان