منابع پایان نامه درمورد ادبیات پایداری، ادب پایداری، ادبیات مقاومت، پیامبر (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

ادبیات زندگی است؛ نمی شود پایداری نکرد و زندگی کرد» (اسماعیلی،1390 : 62، الف).
ادبیات پایداری، ادبیات ستیهنگی و عشق است. ادبیات توفنده و پرتلاطمی است که آلودگی به یاس و سکون را نمی پذیرد و بسان روح، پیوسته در کالبد خمود ادبیات هر عنصر دمیده می شود. در واقع این گونه ادبی، در طول تاریخ و در کشاکش تهاجم قدرت ها و تدافع جوامع سلطه پذیر، همواره به مثابه ابزار و سلاحی بازدارنده رخ نموده و موجبات احیاء، تداوم و بقای فرهنگی جوامع مورد هجوم یا تحت سلطه را فراهم آورده است» و در ادامه می نویسد: «ادبیات پایداری نوعی از ادبیات متعهد و ملتزم است که از طرف مردم و پیشروان فکری جامعه در برابر آنچه حیات معنوی و مادی آنها را تهدید می کند به وجود می آید» (بصیری، 1384 : 90) .
ادب پایداری عبارت است از آثاری که تحت تاثیر شرایطی چون اختناق و استبداد داخلی، نبود آزادی های فردی و اجتماعی، قانون گریزی و قانون ستیزی با پایگاههای قدرت، غصب قدرت و سرزمین و سرمایه های ملی و فردی و …. شکل می گیرند. بنابراین جان مایه این آثار با بیداد داخلی یا تجاوز بیرونی در همه حوزه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی و ایستادگی در برابر جریانهای ضد آزادی است.
صرف نظر از ویژگیهای کلی این نوع ادبیات، آن چه وجه ممیزه آن از سایر مقوله های ادبی است، در پیام و مضمون آن نهفته است. بدین معنا آثاری از این دست اغلب آیینه دردها و مظلومیتهای مردمی هستند که قربانی نظامهای استبدادی شده اند. این آثار ضمن القای امید به آینده و نوید دادن پیروزی موعود با دعوت به مبارزه و ایستادگی در برابر ظلم وستم، ستایش آزادی و آزادگی، ارج نهادن به سرزمین مالوف و شهیدان و جانباختگان وطن را در بطن خود دارند.
یکی از دغدغه های اصلی نویسندگان و شاعران این نوع ادبیات، بی هویتی نسلی است که رفاه غربت، آنها را از درد و رنج ملت خویش غافل کرده است. از این روست که می کوشند با طرح نمادهای اسطوره ای ملی و تاریخی، عرق وطن دوستی و دفاع از آب و خاک و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب ( به جای تن دادن به وضع موجود ) را در افراد ایجاد کنند.
نخستین و بایسته ترین گام در بحث تحلیل هر مقوله ای، شناخت جغرافیای آن موضوع و ترسیم مرزهای آن است. بی گمان بسیاری از موضوعات، فراخنا و گستره ای بی مرز می توان قائل شد و این شیوه ای است که در حوزه علوم انسانی متداول تر است و البته جز گره افکنی در کار و ایجاد و ابهام و سردرگمی ره آوردی ندارد. ادبیات مقاومت یا پایداری نیز مصون از از این خطرگاه نیست. می توان دامنه ادبیات پایداری را به هر نوع ایستادگی و رویارویی انسان در ستیز با عناصر طبیعت و عوامل مرموز مؤثر در سرنوشت، نوشته ها و سروده های که ستیز انسان با خویش و خواهشهای شکننده و اسارت آفرین را باز می گویند و همه آثاری که به جنگهای ملتها بر می گردند در قلمرو ادبیات پایداری قرار می گیرند.(سنگری ،1383 شماره 39 )
ادبیات پایداری به مجموعه آثاری اطلاق می شود که از زشتیهای و پلشتیهای بیداد داخلی یا تجاوزگر بیرونی، در همه حوزه های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی؛ با زبانی هنری (ادیبانه) سخن می گوید. برخی از این آثار، پیش از رخ نمودن فاجعه، برخی در میان جنگ یا پس از گذشت زمان، به نگارش “تاریخ” آن می پردازند. (شکری، ص 11-10)
کاربرد عنوان “ادبیات پایداری ” بسیار جوان است و عمدتا به سروده ها، نمایشنامه ها، داستانهای کوتاه و بلند، قطعات ادبی، ظنزها، حسب حالها، نامه ها و آثاری گفته می شود که در همین سده، نوشته و آفریده شده اند و روح ستیز با جریانهای ضد آزادی و ایستادگی در مقابل آنها را نشان می دهند و متضمن رهایی و رشد و بالندگی جامعه های انسانی هستند.(سنگری، 1383، شماره 39)
2-8 انواع ادب پایداری در ایران
الف – ادبیات مقاومت دینی و آیینی: یکی از جلوه های ادبیات پایداری، اشعار آیینی است که با الهام از آیات قرآن کریم، احادیث، و روایات سروده شده اند و در نهاد این آثار دعوت به عدالت، ستم ستیزی، کرامت و عزت انسان، قدر دانستن نعمت آزادی و بسیاری از ارزشها موج می زند. (اسماعیلی، 1390: 106، الف)
ب- ادبیات مقاومت ملی- میهنی: این نوع ادبیات«تحت تاثیرشرایطی چون اختناق و استبداد داخلی، نبود آزادی های فردی و اجتماعی، قانون گریزی و قانون ستیزی با پایگاههای قدرت، غصب قدرت و سرزمین و سرمایه ملی و فردی و …… شکل می گیرند.( سنگری، 1386: 6)
ج- ادبیات مقاومت انسانی– جهانی: در این نوع از ادبیات، جهان وطنی جای سرزمین بومی و مادری را گرفته و آرمانهای ایدئولوزیک مشترک میان تمامی ملتها، جایگزین آرمانهای ایئولوزیک فرقه خاص می شود. چنانچه اشعار بسیاری از شاعران باورمند مسلمان گاه، جهان وطنی جای خود را به امت واحده اسلامی می دهد.( مدرسی، 1393 : ص 255-256)
2-9 انواع ادب پایداری از لحاظ مضمون و محتوی
مکارمی نیا انواع ادبیات پایداری را از جهت مضمون و محتوای سروده ها به پنج بخش تقسیم می نماید که عبارتند از:
الف- سروده هایی که با تکیه برملت و بر شرح احوال واعمال خارق العاده قهرمانان جنگ و مبارزه ی آنان متمرکز می شوداین حوزه وسیع تمام اشعار حماسی ملی گذشته ی ما را در می گیرد.
ب- حماسه تاریخی و مذهبی سروده هایی هستند که در توصیف جنگهای پادشاهان و سلاطین گذشته و بیان دلاوری های سپاهیان ممدوح و خذلان و خواری دشمنان و گاهی در مدح دلاوری های شخصیت های بزرگ مذهبی سروده شده است.
ج- سروده هایی که به عنوان اعتراض علیه ظلم و بیداد و مقابله با حاکمان جور سروده شده و هدف آنان بیدار کردن مردم و ترغیب آنان علیه ستم پیشگان عصربوده است.
د- سروده هایی که با تکیه برآرمان عدالت خواهی و نوع دوستی تصویری از جنایات استکبار جهانی ر ا مطرح می کنند و از مظلومیت برخی از مردم جهان مانند بوسنی، فلسطین و آفریقای جنوبی و غیره سخن می گویند.
ذ- سروده هایی که ریشه در باورهای دینی مردم دارند و در مورد انقلاب اسلامی و دوران هشت سال دفاع مقدس ایران و تبعات آن سخن دارند. ( مکارمی نیا ، 1384: 12)
2-10 ویژگیهای ادبیات پایداری
این ادبیات غالبا آرمان گرا و عدالت محور است. ادبیات مردمی است. پیوسته در نابسامانیها و بی عدالتی ها معترض است. با سازشکاری و توجیه گری اعمال ستمگران و رفتار ناشایست و عوام فریبانه آنان مخالف است. به مضامین اسلامی و قرآنی و عرفانی توجه ویژه دارد. ادبیات آیینی است. ادبیات واقع گرا، متعهد، هدفمند و آگاهی بخش است. در آن پیام و درونمایه شعری نسبت به سایر عناصر شعر برجستگی دارد و از اهمیت و ارزش بیشتری برخوردار است. دو بن مایه «مبارزه» و «مقاومت پایداری» در آن محوریت دارند و تمام درونمایه های دیگر به شکلی در ارتباط با آن هستند. (صرفی، 213:1393)
2-11 محدوده ادبیات پایداری
ادبیات پایداری گاه چنان حوزه وسیع را در برمی گیرد که پایداری انسان در برابر همه عناصر زیرا را شامل می شود: طبیعت و مظاهر آن، حکومت های بیگانه و غاصب، اندیشه ها و باورها، خواسته ها، آرزوها، کشش ها و کشمکش ها، ………. ادبیات پایداری هر ملت دارای شناسنامه تاریخی و اقلیمی خاص است، اما می تواند جهان شمول، یعنی فرا مکان، فرا زمان و فرا زبان و فرا مخاطب نیز باشد. ( سنگری، 1386: صص17-18)
2-12 ادب پایداری و اهل بیت پیامبر (ص)
یکی از جلوه های شکوهمند پایداری در تاریخ اسلام بویزه تشیع، بیان ارزشها، عظمتها و ابعاد شخصیت امامان و در مفهومی دقیق تر و وسیع تر معصومین (ع) و اهل بیت پیامبر (ص) در قالب سروده هایی نغز و ماناست.
این نوع پایداری و این سروده های حماسه گون، تنها تصویری از مظلومیت، حقانیت و عظمت خاندان پیامبر(ص) به دست نمی داد بلکه چهره سیاه و تباه دشمنان و بیدادی را که برمرزداران بزرگ آیین پیامبر(ص) می رفت نشان می داد. (سنگری،1380:120)
2-13 مکتب تشیع و ادب پایداری
تشیع حزب یا گروه یا فرقه ای خاص نیست که اجتماع مسلمانان را تهدید کرده و در صدد باشد وحدت کلمه اسلامی را برهم بزند؛ بلکه شیعه حرکت اصیل نبوی(ص) را پس از رحلت آن حضرت در جانشین برحقش علی بن ابیطالب(ع) و فرزندان طاهرین(ع) او می داند و بنا به نص صریح قرآن و سخنان پیامبراکرم (ص) جریان اصیل عدالت خواهانه ای که که مفسر قرآن و مروج حقانیت دین در همه ابعاد دنیوی و اخروی بوده است.
این حرکت اصیل در همان آغاز ظهور حتی در زمان حیات پیامبر(ص)، از سوی کافران، مشرکان و منافقان تهدید می شد؛ اما پس از رحلت پیامبر(ص) این تهدید عملی شد، و رهبری اجتماع مسلمانان از مجرای الهی خود منحرف گشت یعنی دلالت و حکومت اسلامی به دست اشخاصی افتاد که هیچ گونه مصونیت خدایی نداشتند، در نتیجه محیط صددرصد آزاد اسلامی را به یک محیط فاسد بی بند و بار تبدیل کردند و روح تقوی و آزادی اسلامی را نابود ساختند و عالم اسلامی را تحت شکنجه حکومت های استبدادی و رژیم کسرایی و قیصری عربی قراردادند، همه سرمایه آزادی دینی نابود شد و فضای اجتماع به همان فضای شوم جاهلیت عربی برگشت و بالاخره از اسلام به جز نامی نماند.(طباطبایی، 1382 :21)
اگر این کارها نمی شد با فاصله اندکی پس از رحلت پیامبر (ص)، عاشورا اتفاق نمی افتاد، گروهی آلوده به نفاق، خودخواهی، دنیا طلبی، سیاست زدگی، دیانت ظاهری و سوری، به امیدهای واهیبه فاصله فقط پنجاه سال پس از درگذشت آخرین پیامبر (ص) خدا، آن واقعه عظیم را در کربلا پیش آوردند و سر فرزند رسول خدا (ص) به جرم حق ستایی و دفاع از حریم نبوت و اسلام ناب بریدند و ………. این وقایع نه تنها خود درخت پایداری اسلام را قوت بخشید، اساسا همین جریان خود به «ادبیات پایداری» بدل گشت و تا امروز الهام بخش عالمان و عارفان و شاعران و اندشمندان در ساحت ادب و عرفان و حماسه گشت.( پشت دار، 1392 :ص 134-135)
2-14 ادب پایداری و عصر مشروطه
پس از امضای فرمان مشروطهیت در سال 1342 ه.ش توسط مظفرالدین شاه و تشکیل مجلس یکم در شعبان 1324 با حضور شاه در کاخ گلستان، ایران در تاریخ خود وارد مرحله جدیدی شد. پس از چهارماه از درگذشت مظفرالدین شاه، محمدعلی میرزا به قدرت رسید. دشمنی محمدعلی میرزا با مجلس و به توپ بستن آن و مسجد سپاهسالار به فرماندهی سرهنگ لیاخوف در 23 جمادی الاولی 1326، دوره ای تلخ و ناگوار بوجود آمد که تاریخ نویسان این دوره را استبداد صغیر نامیده اند.
در 27 جمادی الآخر 1327 اردوهای ملیون و مجاهدان گیلان و بختیاری وارد تهران شدند و محمدعلی میرزا، همان روز به پرچم روسی پناهنده گردید. اما برقرارکردن تخت شاهی برای محمدعلی میرزا، دیگر از قدرت امپراطور هم خارج بود.
شاه به حکم مجلس عالی از سلطنت خلع شد و پسر خردسالش احمد میرزا، که بیش از 13سال نداشت، به جای وی به سلطنت رسید.
در عصر حاکمیت محمدعلی میرزا و پس از برکناری او که آغاز مشروطه دوم است، شاعران و نویسندگان در دفاع از آزادی خواهی، ضرورت استقرار قانون، افشای فساد دربار، خیانت و تجاوز اشراف و خوانین، جهل و خرافه پرستی، عقب ماندگی کشور، نفوذ بیگانگان و فقر و محرومیت توده مردم، نوشته ها و سروده های فراوان عرضه کردند. (سنگری، 1380:صص 169-170)
دفاع از حریم اسلام، در هنگامه ای که از یک سو جهل و خرافه برزندگی مردم این سرزمین سایه انداخته بود و از دیگر سو، مشروطه بر اثر نامردمی ها به باد رفته و دغلکاری مستبدان و دسایس بیگانگان حاکمیت یافته بود، روح شعر و طنز نسیم شمال را تشکیل می داد.
ای دل غافل براحوال وطن خون گریه کن خیزای دل غافل به این دشت و دمن خون گریه کن
بیان طنزگونه، شهامت و بی پروایی در میان مفاسد اجتماعی، دفاع از ارزشهای اعتقادی، اخلاقی و روانی و جذبه شگفت شعر، نسیم شمال را در هیئت مصلحی اجتماعی در می آورد.( سنگری،1380 :169-171)
2-15 انقلاب اسلامی ایران و ادبیات پایداری
انقلاب اسلامی ایران از سال 1341 به رهبری حضرت امام خمینی (ره) در اعتراض به وضع موجود، فساد حاکمان، دخالت بیگانگان در امور داخلی کشور و عقد قراردادها و معاهدات ننگین با دول خارجی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درمورد نصرالله مردانی، ادبیات پایداری، دفاع مقدس، مبانی نظری Next Entries منابع پایان نامه درمورد ادبیات پایداری، دفاع مقدس، انقلاب اسلامی، ادبیات دفاع مقدس