منابع پایان نامه درباره محیط زیست، سازمان ملل، سازمان ملل متحد، سازمان تجارت جهانی

دانلود پایان نامه ارشد

دیپلماتیک یا مذاکرات مقدماتی دولتها، به دلیل موقعیت برجستهی کارشناسی و علمی خود، ابتکار قواعد
بینالمللی را به دست گرفته، متنی را در این خصوص تنظیم و منتشر مینمایند. در واقع، با این اقدام، پیشنویس اسناد بینالمللی از سوی یک سازمان بینالمللی غیردولتی به جامعهی بینالمللی دولتها و سازمانهای بینالدولی پیشنهاد میشود و میتواند در مذاکرات دولتها و کنفرانسهای مربوط مورد استفاده قرار گیرد.119
یکی از مهمترین نمونهها در این قسمت فعالیتهای اتحادیهی جهانی حفاظت از طبیعت است که در مواردی توسط مرکز حقوق محیط زیست خود، پیشنویس اولیهی برخی اسناد را تهیه میکند. اتحادیه بازیگر مهمی در تعدادی از کنفرانسها و کنوانسیونهای محیط زیست بوده و در تنظیم و شکلگیری مقررات بینالمللی محیط زیستی اهمیت ویژهای داشته است. برای نمونه، اتحادیه در خصوص تنظیم کنوانسیون 1992 حفاظت از تنوع زیستی و منشور 1982 جهانی زمین برای پذیرش در کنفرانس محیط زیست و توسعه فعالیت نمود و پیش از آن در دههی 1970 در تنظیم کنوانسیون میراث جهانی، در تنظیم کنوانسیون راجع به تجارت گونههای جانوران و گیاهان وحشی در معرض خطر انقراض، کنوانسیون تالابهای مهم بینالمللی مشارکت داشته است. این اتحادیه در تنظیم کنوانسیون آفریقایی 1968 نیز نقش فعالی را ایفا نموده است.120
مبحث دوم-مشارکت غیر مستقیم در سطح جامعهی بینالملل
در این نوع مشارکت، سازمانهای غیردولتی نه در مذاکرات و یا یک کنفرانس دیپلماتیک که به منظور تدوین و پذیرش یک معاهدهی بینالمللی تشکیل شده است شرکت دارند نه پیشنویس اسناد بینالمللی را به طور مستقل تهیه و تنظیم مینمایند؛ آنان در یک نشست و یا کنفرانس بینالمللی شرکت میکنند که بررسی یکی از مسایل مورد اهتمام جامعهی بینالمللی، دستور کار این کنفرانس است و به طور معمول ضمن انتشار اسنادی چون اعلامیه، برنامهی عمل و مانند آن، به صورت
غیرمستقیم زمینه را برای شکلگیری قواعد الزامآور فراهم میکند. این کنفرانسها اغلب، از سوی سازمان ملل متحد برگزار میشود و برخی ارکان سازمان در برپایی آن حضور دارند؛ با این حال در مواردی نیز این کنفرانسها خارج از چارچوب ملل متحد برگزار میشود.121
گفتار اول-در کنفرانسهای بینالمللی برگزار شده توسط سازمان ملل متحد
به طور اصولی مشارکت سازمانهای غیردولتی در شکلگیری قواعد بینالملل در چارچوب
سازمانهای بینالمللی بینالدولی رسمیت یافته است. سازمان ملل متحد از زمان تاسیس تاکنون نقش محوری و الگو در ایجاد زمینههای لازم برای این مشارکت را ایفا نموده است. چارچوب حقوقی برای مشارکت سازمانهای غیردولتی در کارهای سازمان ملل متحد، در سند موسس آن، خصوصا در
مادهی 71 منشور ملل متحد122، پیشبینی شده است. در مادهی 71 منشور که اصلیترین مقرره در این خصوص است به شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد اختیار اعطای مقام مشورتی123 تفویض شده است. دو نکته که در خصوص این ماده وجود دارد عبارت است از این که: اولا این امر صرفا یک اختیار است و تکلیف محسوب نمیشود و این یک بنیان ضعیف را برای ارتباط سازمان ملل با
سازمانهای غیردولتی فراهم میآورد گرچه این نقیصه با صدور قطعنامههایی توسط شورا کمرنگ شده است. ثانیا صرفا در خصوص شورای اقتصادی و اجتماعی صحبت شده است ولی این امر به معنی منع ارتباط دستکم غیررسمی سایر ارکان سازمان ملل از جمله مجمع عمومی با سازمانهای غیردولتی نیست ضمن آنکه امکان رسمی ارتباط شورا با سازمانهای غیردولتی را فراهم میآورد ولیکن.124
دههی 1990، دههی کنفرانسهای بینالمللی تحت نظر ملل متحد و با مشارکت نمایندگان سازمانهای غیردولتی بود. البته قبل از آن نیز، کنفرانسهایی از سوی سازمان ملل برگزار شدهاند. لکن علاوه بر اینکه تعداد این کنفرانسها در مقایسه با کنفرانسهای دههی 1990 اندک است، مشارکت جامعهی مدنی در آنها نیز قابل مقایسه با مشارکت در کنفرانسهای این دهه نمیباشد. علاوه بر تحولات
دههی مزبور و پایان جنگ سرد، یکی از عوامل ارتقای این مشارکت نقشی است که سازمانهای غیردولتی در ترویج و اجرای مصوبات این کنفرانسها، میتوانند ایفا نمایند.125
چارچوب حقوقی مشارکت سازمانهای غیردولتی در این کنفرانسها، مادهی 71 منشور سازمان ملل و
قطعنامههایی است که اکوسوک بر اساس اختیارات ناشی از این ماده وضع نموده است. در حال حاضر بخش هفتم قطعنامهی 31/1996 اکوسوک راجع به مشارکت سازمانهای غیردولتی در کنفرانسهای جهانی ملل متحد، ترتیباتی را در این خصوص پیشبینی نموده است. مطابق بند 42 این قطعنامهکه در بخش هفتم قرار دارد، سازمانهای غیردولتی دارای مقام مشورتی126 که تمایل برای دعوت به کنفرانس بینالمللی تحت اشراف ملل متحد و کمیتههای مقدماتی آن دارند، به عنوان یک قاعده دارای اعتبارنامه محسوب میشوند. سایر سازمانها باید از طریق دبیرخانه برای گرفتن اعتبارنامه اقدام کنند. گروه اول صرفا ضرورت دارد تا ارتباط و ذینفع بودن خود را با موضوع کنفرانس اعلام نمایند، اما گروه دوم از طریق دبیرخانه و مطابق فرایند کسب اعتبارنامه، که توسط کمیتهی مقدماتی مربوط مشخص شده است، باید اقدام نمایند. سازمانهای غیردولتی که برای یک کنفرانس بینالمللی اعتبارنامه دریافت میدارند، به موجب بند 51 قطعنامهی یاد شده، مطابق با رویهی ملل متحد و با صلاح دید رئیس و رضایت رکن مربوط فرصت دارند تا به طور خلاصه کمیتهی مقدماتی، نشست عمومی کنفرانس و ارکان آن را مخاطب قرار دهند.127
در کنفرانس ملل متحد راجع به محیط زیست و توسعه که به کنفرانس زمین یا ریو نیز خوانده میشود، حدود 1500 سازمان غیردولتی شامل سازمانهایی که دارای موقعیت مشورتی نزد اکوسوک هستند و سایر سازمانها، اعتبارنامه گرفته، و با مقداری ریزش، شرکت نمودند. کمیتهی مقدماتی کنفرانس در خصوص کیفیت برگزاری آن، تصمیم گرفت که نمایندگان سازمانهای غیردولتی بتوانند به عنوان ناظر در کنفرانس شرکت کنند و اظهارات شفاهی به تقاضای رئیس ارکان مربوط و تصویب آن رکن ارایه نمایند. همچنین بتوانند بیانیهی مکتوب توزیع نمایند. این بیانیهها باید به کارهای کنفرانس و نیز اموری که در قلمروی صلاحیت سازمان است، مربوط باشد. در این کنفرانس، جامعهی سازمانهای غیردولتی با یک شبکهی وسیع و با نفوذ در طیف گستردهای از مسایل محیط زیستی حضور داشت. آنها توانستند با ارایهی مشورتها در کنفرانس و کمیتههای مقدماتی آن، همچون یک نیروی موثر بر نتایج این کنفرانس اقدام کنند و حمایت عمومی را برای تقویت سیاستهای زیست محیطی در سطح ملی و بینالمللی جلب نمایند. برای نمونه، اتحادیهی جهانی حفاظت از طبیعت، در تدوین اصل چهار اعلامیهی ریو مبنی بر توافق بر سر توسعهی سازگار با محیط زیست پافشاری کرد و بنیان دقیق
برنامهریزی برای توسعهی هماهنگ با محیط زیست را پایهگذاری کرد. اصل چهار اعلامیهی ریو به دولتها تاکید میکند که «به منظور دستیابی به توسعهی پایدار، حفاظت از محیط زیست باید به عنوان جزء تفکیک ناپذیر توسعه تلقی شود و نباید آن را به طور جداگانه مورد بررسی قرار داد». از این رو میتوان گفت؛ سازمانهای غیردولتی در پیوند زدن مفهوم توسعه و محیط زیست به یکدیگر و درج مفهوم توسعهی پایدار در اسناد مصوب کنفرانس ریو سهم بهسزایی داشتند.128 این کنفرانس در 14 ژوئن 1992 با تصویب سه متن غیر الزامآور شامل بیانیهی ریو، بیانیهی اصول در مورد جنگلها و طرح اقدام برای قرن 21 به کار خود پایان داد. کمیسیون توسعهی پایدار که از کمیسیونهای کاربردی اکوسوک است، برای تضمین اجرای تصمیمهای این کنفرانس تاسیس شد و سازمانهای غیردولتی که در این کنفرانس اعتبارنامه داشتند، خودبهخود از این حق نزد کمیسیون مزبور نیز برخوردار شدند.129با این وصف کنفرانس ریو سرآغاز حضور گسترده و موثر سازمانهای غیردولتی در یک کنفرانس برگزار شده توسط سازمانی بینالدولی میباشد.130
پس از کنفرانس ریو، جامعهی مدنی در کنفرانس نیویورک در سال 1997 با عنوان زمین بعلاوهی 5 نیز مشارکت فعالی داشت. در این کنفرانس برای اولین بار بیانیههایی توسط نمایندگان «گروههای عمده»ی جامعهی مدنی، همانگونه که در دستور کار قرن 21 تعریف گردیده، قرائت شد. از جملهی این گروههای عمده سازمانهای غیردولتی بودند که در خصوص توسعهی محیط زیست کار میکنند.131
نمونهای دیگر از مشارکت غیرمستقیم سازمانهای غیردولتی، حضور آنها در کنفرانس زمین در ژوهانسبورگ در سال 2002 است. در این کنفرانس شش هزار نفر از تمامی دنیا شرکت داشتند و شرکت کنندگان به ارائهی برنامههایی در زمینهی توسعه یافتگی جهانی، محیط زیست، آلودگی محیط زیست و غیره پرداختند. هشتاد در صد از شرکتکنندگان از طرف سازمانهای غیردولتی در این کنفرانس شرکت کردند و حتی امنیت کنفرانس را نیز تشکلهای غیردولتی آفریقای جنوبی تامین کرده بودند.132
علاوه بر اینها میبایست به یک نمونهی مهم که مربوط به سالهای اخیر میباشد اشاره کرد. پس از گذشت بیست سال از برگزاری کنفرانس محیط زیست و توسعهی ملل متحد در شهر ریودوژانیرو، طبق تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل متحد، کنفرانس توسعهی پایدار ملل متحد موسوم به «ریو به علاوهی 20» در تاریخ 20 تا 22 ژوئن 2012 با شرکت حدود 80 نفر از سران و سایر مقامات عالی رتبه از 190 کشور، نمایندگان سازمانهای بینالمللی، و تعداد قابل توجهی از سازمانهای غیردولتی و جوامع دانشگاهی مجددا در شهر ریودوژانیرو، تشکیل گردید. این کنفرانس به نوبهی خود یکی از بزرگترین گردهماییهای تاریخ بشر محسوب میشود. در پایان این کنفرانس، یک سند رسمی با عنوان «آیندهای که ما میخواهیم» مورد تصویب قرار گرفت.133
برخی دیگر از کنفرانسهای جهانی سازمان ملل متحد، در قالب کنفرانس ویژهی مجمع عمومی، با مشارکت سازمانهای غیردولتی برگزار شده است. در کنفرانس ویژهی مجمع عمومی، نیز مشابه دیگر کنفرانسهای ملل متحد، سازمان غیردولتی دارای وضعیت مشورتی، بدون نیاز به اعتبارنامه به کنفرانس دعوت میشوند و فقط باید ارتباط خود را با موضوع کنفرانس به اطلاع دبیرخانه برسانند. سایر سازمانهای غیردولتی باید برای مشارکت در این نشستها، درخواست اعتبارنامه نمایند.134
گفتار دوم-در کنفرانسهای بینالمللی برگزار شده توسط سازمانهای بینالمللی دیگر
سازمانهای غیردولتی در کنفرانسهای بینالمللی که از سوی سایر سازمانهای بینالمللی همچون موسسات تخصصی ملل متحد و سازمانهای دیگری چون سازمان تجارت جهانی تشکیل میشود، نیز مشارکت مینمایند. در این حالت نیز برگزار کنندهی کنفرانس، شخصیتهای دیگری غیر از
سازمانهای غیردولتی هستند؛
2-1-در کنفرانسهای سازمان تجارت جهانی
با وجودآنکه تلاشهایی برای نهادینه کردن تعاملات سازمانهای غیردولتی در نظام تجاری چند
جانبهی موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت صورت گرفته بود موافقتنامه متضمن هیچگونه مقرراتی نبود که به این سازمانها اجازهی مداخله یا مشارکت بدهد. البته مطمئنا تعدادی از سازمانهای بازرگانی، از جمله اتاق بازرگانی بینالمللی، ارتباطهای موردی و غیررسمی با این موافقتنامه و دبیرخانهی آن برقرار نمودند. اما اجازهی شرکت در جلسات رسمی سازمان را نداشتند.135 به هر روی سازمانهای غیردولتی از سال 1996 برای مشارکت رسمی با سازمان تجارت جهانی مذاکراتی جدی نمودهاند و در نهایت جواز شرکت در کنفرانس وزیران و جلسات مربوط به رویدادهای خاص به آنها اعطا گردید.
در حقیقت سازمان تجارت جهانی در این سال به دنبال فشار خارجی که از سوی سازمانهای غیردولتی به آن وارد میشد پی برد که بیش از این نمیتواند در خلاء حضور این سازمانها ادامه دهد. همچنین در این سال سازمان تجارت جهانی اولین دستورالعمل خود در خصوص حق دسترسی عموم به اسناد سازمان را که تا پیش از آن محدودیتهای بسیاری داشت صادر نمود. سپس در سال 1998 مدیر کل ریناتور دجی یرو136برای فعالتر کردن جامعهی مدنی مجموعهای از ابتکارات سازمانهای غیردولتی را به صورت گزارشاتی منظم ولی غیررسمی در جلسات منتشر نمود. در پی این اقدامات حضور
سازمانهای غیردولتی در کنفرانسهای وزیران تضمین شد. جدول زیر حضور سازماهای غیردولتی را در کنفرانسهای وزیران سازمان جهانی تجارت تا سال

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، حفاظت محیط زیست، مشارکت مردم Next Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، سازمان تجارت جهانی، تجارت جهانی