منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، افکار عمومی، حفاظت محیط زیست

دانلود پایان نامه ارشد

و رسیدن به معیشتی پایدار و درک پذیرش مفهوم اکوتوریسم در میان جوامع محلی ساکن در اطراف مناطق حفاظت شده، ارتقای سطح آگاهی عمومی از جایگاه و اهمیت تنوع زیستی و حفظ آن، از طریق برپایی کلاسها و پروژههای آموزشی برای ساکنان شهرهای بزرگ به ویژه کودکان و نوجوانان، برانگیختن حس ذاتی زیباییشناسی و طبیعتگرایی از طریق انتشار آثار هنری خلق شده توسط تصویرگران و عکاسان طبیعت از اعجاز تنوع زیستی حیرتانگیز این مرز و بوم.103
تمرکز فعالیت انجمن پایشگران محیط زیست ایران بر مناطق چهارگانهی تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست ایران است104؛ ولی به عنوان پایشگران محیط زیست، نسبت به کلیهی مسایل محیط زیست ایران علاقمند و حساس میباشد. هدف این انجمن عبارت است از: حمایت، مشارکت در حفاظت از محیط زیست، منابع طبیعی و مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست کشور.105
انجمن ارزیابی محیط زیست ایران به منظور گسترش و پیشبرد و ارتقای علمی و توسعهی کیفی نیروهای متخصص و بهبود بخشیدن به امور آموزشی و پژوهشی در زمینهی اهداف انجمن تشکیل یافته است. اهداف انجمن عبارتند از: انجام تحقیقات علمی و فرهنگی در سطح ملی و بینالمللی با محققان و متخصصانی که به گونهای با علم محیط زیست سر وکار دارند، همکاری با نهادهای اجرایی، علمی و پژوهشی در زمینهی ارزیابی و بازنگری و اجرای طرحها و برنامههای مربوط به آموزش و پژوهش در زمینهی علمی موضوع فعالیت انجمن، ترغیب و تشویق پژوهشگران و تجلیل از محققان و استادان ممتاز، ارائهی خدمات آموزشی و پژوهشی و فنی، برگزاری گردهماییهای علمی در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی، انتشار کتب و نشریات علمی.106
3-4-ضرورت مشارکت سازمانهای غیردولتی زیست محیطی
اگرچه بشر به اهمیت عوامل زیستی از گذشتهی دور واقف بوده است، ولی پس از کنفرانس ریودوژانیرو در سال 1992 بود که اطلاعات موثقی در خصوص بحران زیست محیطی در اختیار او قرار گرفت. پس از این زمان بود که برخی از دولتها به مسئولیت خود در این زمینه واقف شده و جهت حفاظت از محیط زیست تدابیری اندیشیدند. با این حال به نظر میرسد که دغدغههای دولتمردان در هر جامعه درجهبندی شده است. که در راس آنها، ابتدا سیاستهای مقابله با فشارهای اجتماعی قرار میگیرد؛ زیرا هستی و نیستی دولتمردان را رقم میزند. در حقیقت فقدان تمایل دولتمردان و فشارهای رقابتی که در خصوص رسیدن به اهداف کوتاه مدت اقتصادی و صنعتی وجود دارد چه در سطح ملی و چه در سطح بینالمللی از عوامل مهم دور ماندن مسایل زیست محیطی از حیطهی توجه دولتیون میباشد.107
ضمنا از آنجایی که بیشتر تخریبات محیط زیست از بخش صنعت و تکنولوژی ناشی میشود که برخورد با آنها عمدتا موجب بیکاری و به تبع آن اعتراضات کارگری خواهد شد و افزون بر این با منافع طبقهی مسلط جامعه تعارض پیدا خواهد کرد، لذا زمامداران امور، علاقمند نیستند خود را درگیر چنین مسایلی نمایند. شاید مخالفت دولت ایالات متحدهی امریکا با تصویب لایحهی محدود کردن بخشهای تولیدکنندهی گازهای گلخانهای و امضای پروتکل کیوتو در خصوص کنترل گازهای گلخانهای، بیشتر ناشی از واهمهی حکومت از اعتراضات اجتماعی باشد.108
به همین خاطر باید گفت از طرفی دولتها در برخورد با عوامل تخریب محیط زیست به اندازهی کافی مشتاق عمل نمیکنند و در تلاش هستند که مدیریت این حوزهها را به دست سازمانهای غیردولتی بسپارند تا اگر اعتراضاتی روی دهد دولتها مخاطب قرار نگیرند و از طرف دیگر دودلی دولتمردان در برابر بحران محیط زیست، انسان مسئول و اختیارگرا را بر آن داشته تا به صورت خودجوش به بسیج کردن گروههای داوطلب و تشکیل سازمانهای غیردولتی همت گمارد تا از این طریق از نابودی موطن بشریت جلوگیری نماید. در حقیت دولتها به تنهایی انگیزهی کافی و ارادهی لازم را برای برخورد با این مشکلات در سطح جهان نداشتهاند لذا نیاز به مشارکت دیگر بازیگران دارند.109
علاوه بر اینها، کارامدی و توانایی فنی، کارشناسی و حتی عملیاتی بسیاری از سازمانهای غیردولتی به علت بهرهمندی آنان از تخصص در زمینهی مورد نظر، در روند قاعدهسازی و اجرای قواعد بینالمل، و در نتیجه کمک به حل مشکلات جهانی دلیل دیگری است که ضرورت مشارکت سازمانهای غیردولتی در امور بینالمللی زیست محیطی را تبیین می کند.110

فصل دوم:
نقش سازمانهای غیردولتی در توسعهی حقوق بینالملل محیط زیست

پیش درآمد
طبق مادهی 15 اساسنامهی کمیسیون حقوق بینالملل اصطلاح توسعهی حقوق بینالملل به معنی تهیه و آمادهسازی پیشنویس یا طرح عهدنامههایی در زمینهی موضوعاتی است که هنوز در حقوق بینالملل قاعدهمند نشدهاند و یا در آن موارد، حقوق هنوز به حد کافی در رویهی کشورها توسعه نیافته است. البته در ادامهی این ماده علاوه بر توسعه، اصطلاح تدوین حقوق بینالملل نیز تبیین شده است که به معنی قاعدهمند کردن صریح و منظم قواعد حقوق بینالملل در زمینههایی است که قبلا در آنها یک رویهی کشوری منطقی، سابقه و آموزه وجود داشته است. در حقیقت هر دوی تدوین و توسعهی حقوق بینالملل یک هدف را دنبال میکنند و آن پایان بخشیدن به ابهام قواعد حقوقی و ایجاد قواعد حقوقی جدید است و چون مقولهی تدوین زیربنای توسعه میباشد، ما در این نوشتار به ذکر اصطلاح توسعه بسنده ولیکن هر دو معنی را از آن استفاده نمودهایم.
تدوین و توسعهی قواعد بینالمللی توسط اعضای جامعهی بینالملل که اصولا دولتها و سازمانهای بینالدولی هستند انجام میگردد. با این حال امروزه مشارکت در تدوین و توسعهی قواعد بینالملل از جمله قواعد حقوق بینالملل محیط زیست از محدودهی دولتها و سازمانهای بینالمللی فراتر رفته و به بازیگران دیگری از جمله سازمانهای غیردولتی گسترش یافته است.111
مشارکت سازمانهای غیردولتی در شکلگیری قواعد بینالملل در قالب حضور در مذاکرات و کنفرانسهای بینالمللی صورت میگیرد. سازمانهای غیردولتی اجازه دارند در برخی کنفرانسها و مذاکرات دیپلماتیک حضور یابند گرچه تا به امروز هیچگاه از حق رای برخوردار نبودهاند. با اینحال در چنین مواردی این سازمانها سعی میکنند با ارائهی پیشنهادات علمی و واقعگرایانهی خود به صورت کتبی یا شفاهی، دول شرکت کننده در کنفرانس و افکار عمومی ملتها را که اهرم فشاری بر دولتها هستند تحت تاثیر قرار دهند. سازمانهای غیردولتی پیش و در حین برگزاری این کنفرانسها، جلساتی از اعضای سازمان ترتیب داده و در طی آن پیشنهادهای موردنظر اعضایشان را بررسی و گزینش میکنند و در نهایت دستاورد جلسات خود را به کنفرانس بینالمللی مربوطه ارائه میدهند. در نهایت بسته به تواناییهای سازمان چه از لحاظ علمی و چه از لحاظ سیاسی تاثیرگذاری سازمان متفاوت خواهد بود. برای مثال اتحادیهی بینالمللی حفاظت از طبیعت به علت برخورداری از کارشناسان مجرب بسیار زیاد و همچنین ترکیب گسترده و متنوع اعضا که حتی شامل تعداد زیادی از دولتها میشود از هر دو توانایی علمی و سیاسی در سطح بالایی برخودار بوده و به همین دلیل یکی موثرترین سازمانهای غیردولتی بینالملی به شمار میرود.112
دست آخر باید گفت این مذاکرات و کنفرانسها گاهی منجر به تصویب اسناد الزامآور شده که ابتکار این اسناد یا به توسط دول و یا سازمان غیردولتی موردنظر میباشد. گاه نیز این کنفرانسها صرفا منجر به تصویب یک سری اسناد اعلامیهای میشوند که در عین حال که غیر الزامآورند لکن ممکن است زمینهی شکلگیری قواعد بینالمللی را از طریق تاثیر بر افکار عمومی جهانی به ویژه دولتها و سازمانهای بینالدولی به وجود آورند. به تبعِ اسنادِ ماحصلِ این دو دسته کنفرانس، مشارکت
سازمانهای غیردولتی در کنفرانسهای دستهی اول مشارکت مستقیم و مشارکت در دستهی دوم مشارکت غیر مستقیم در تدوین و توسعهی حقوق بینالملل محیط زیست تلقی میگردد. مشارکتهای دستهی اول در مبحث اول این نوشتار و مشارکتهای دستهی دوم در مبحث دوم بررسی خواهند شد. و سپس در مبحث سوم به عنوان یک نمونه به مشارکت سازمانهای غیردولتی در سطح اروپای معاصر میپردازیم.
مبحث اول-مشارکت مستقیم در سطح جامعهی بینالملل
مشارکت مستقیم سازمانهای غیردولتی در مواردی از طریق شرکت در مذاکرات مقدماتی برای تنظیم یک سند بینالمللی یا شرکت در یک کنفرانس دیپلماتیک است که بدین منظور تشکیل شده است و در مواردی، سازمانهای غیردولتی متن پیشنهادی قواعد بینالمللی را در قالب یک پیشنویس به دولتها و سازمانهای بینالمللی عرضه میکنند.
گفتار اول-در مذاکرات و کنفرانسهای بینالمللی
در مذاکرات و کنفرانسهای بینالمللی، بین نمایندگان دولتها برای دستیابی به توافق و تفاهم در مورد انعقاد یک معاهدهی بینالمللی و نیز تهیه و تنظیم متن آن و مسایل ماهوی و شکلی مربوط به این چنین سندی، بحث و گفتگو میشود. به طور معمول، نهادهای بینالدولی به ویژه موسسات تخصصی وابسته به ملل متحد، در مقام ناظر در این مذاکرات و کنفرانسها شرکت دارند. سازمانهای غیردولتی نیز بر اساس علاقه و ارتباطی که به موضوع معاهده دارند و نیز صلاحیت فنی و حرفهای که در این خصوص از آن بهرهمندند. میتوانند در این مذاکرات شرکت نمایند و این مشارکت در چارچوب قواعد آیین کار کمیتهی مقدماتی و یا هر رکنی که عهدهدار برگزاری این مذاکرات است، صورت میگیرد.113
صلاحیت فنی و حرفهای این سازمانها، به اعتبار برخورداری از کارشناسان و حقوقدانان برجستهای است که در اختیار دارند؛ برخی از سازمانهای غیر دولتی از تعدادی حقوقدان برجسته از میان کشورهای مختلف تشکیل میشوند و مرجعیت علمی و کارشناسی آنها مورد اقبال و پذیرش دولتها و سازمانهای بینالدولی است. در واقع ویژگی کارشناسی و فنی بودن این سازمانهاست که موجب اقتدار و اعتبار آنها میشود و این سازمانها را همچون شخصیتهایی در کنار دیپلماتها و مشابه آنان قرار میدهد. علاوه بر آن، سازمانهای غیردولتی در این مرحله، نقش مهمی در ترغیب دولتها برای تنظیم قواعد دارند. به طوری که میتوان گفت اولین قدم سازمانهای غیردولتی در روند شکلگیری قواعد، تشویق به تدوین قواعد بینالمللی است.114
کمیتهی بینالمللی صلیب سرخ و جنبش مبارزه با مینهای زمینی، که یک ائتلاف بینالمللی از سازمانهای غیردولتی هستند، در جریان مذاکرات کنوانسیون اتاوا راجع به این مینها نقش فعالی ایفا نمودند. عملکرد دولتها در تنظیم و پذیرش کنوانسیون اتاوا راجع به مینهای ضدنفر، که تحت تاثیر خواست و دیدگاههای سازمانهای غیردولتی، این سند مهم را ایجاد کردند؛ نشان از تحول در نظام شکلگیری قواعد حقوق بینالملل است. تحولی که در پی آن، بازیگران جدید و بازیگران سنتی یعنی دولتها در پرتو ارزشهای مشترک و در کنار هم، نقش خود را ایفا مینمایند، و حاکی از آن است که جامعهی بینالمللی، عرصهی انحصاری دولتها نیست. این تحول مثبت، به تحقق همبستگی بینالمللی و صلح جهانی، که از اهداف حقوق بینالملل به حساب میآید، کمک میکند و زمینهی اجرای بهتر قواعد بینالمللی را فراهم میکند؛ به ویژه آنکه در شکلگیری این قواعد همهی بازیگران جهانی سهیم و شریک هستند و این خود دستاورد بزرگی است. به گونهای که میتوان گفت، ورود موفق سازمانهای غیردولتی بینالمللی در فرایندهای دیپلماتیک و قاعدهسازی که تاکنون منحصر به دولتها و سازمانهای بینالدولی بوده، نوعی دمکراتیکسازی نظام حقوق بینالملل است.115در این زمینه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مشارکت سازمان صلح سبز در مذاکرات بینالمللی پیرامون جنگلها که تحت نظارت کمیسیون توسعهی پایدار سازمان ملل برگزار شد116، این سازمان همچنین در روند مذاکرات منجر به تصویب کنوانسیون 1972 لندن راجع به جلوگیری از آلودگی دریایی تاثیر به سزایی داشته است117، مشارکت بیش از هزار سازمان غیردولتی در مذاکرات پیرامون تغییرات آب و هوایی118، مشارکت تعدادی از سازمانهای غیردولتی زیست محیطی در مذاکرات منجر به کنوانسیون توافق از پیش اعلام شده در تجارت مواد شیمیایی یا کنوانسیون روتردام 1998 و کنوانسیون استکهلم 2001 با موضوع آلایندههای آلی پایدار.
گفتار دوم-تنظیم پیشنویس اسناد بینالمللی
در این نوع مشارکت، سازمانهای غیردولتی به طور مستقل و فارغ از یک کنفرانس

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، سازمان ملل، سازمان ملل متحد Next Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، سازمان ملل، سازمان ملل متحد، سازمان تجارت جهانی