منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، حفاظت محیط زیست، مشارکت مردم

دانلود پایان نامه ارشد

درخواست مینماید به منظور حفاظت و بهبود محیط زیست در جهت منافع مردم و نسلهای آینده به تلاش خود وحدت بخشند. همچنین قبول مسئولیت از جانب همهی شهروندان و اجتماعات، موسسات و نهادها را در تمام سطوح برای دستیابی به هدف حفاظت از محیط زیست ضروری میداند. تاسیس یونپ نیز که در پی کنفرانس استکهلم صورت گرفت، توان و تحرک بیشتری به سازمانهای غیردولتی محیط زیستی اعطا کرد. به هر روی، ادامهی تخریبها از یکسو و گسترش ارتباطات در جهان از سویی دیگر موجب شد تا افراد و گروههای علاقمند زیست محیطی هرچه بیشتر به انتقال اطلاعات و تجارب خود بپردازند و بر اساس چنین همکاریهایی بودکه آنها توانستند در کنفرانس دوم جهانی محیط زیست تحت عنوان کنفرانس زمین در ریودوژانیرو در سال 1992 نقش مهمی را ایفا کنند و بر تنظیم دستور کار 21 تاثیر بگذارند.در فصل بیست و سوم دستورکار 21 بهمشارکتوسیعوجدی مردمدردستیابی بهتوسعهی پایدارو در فصل بیست و هفتم آن بهتقویتنقشسازمانهای غیردولتی بهعنوانشرکایی برای توسعهی پایداراشاره شده است. تاثیرگذاری سازمانهای غیردولتی زیست محیطی در این کنفرانس سبب گردید که دولتها، به ویژه دولتهای جهان سوم که از لحاظ قدرت سیاسی در سطح پایینتری بودنددر جهت بسترسازی برای تشکیل این سازمانها گام برداشته و تسهیلگریهای لازم را انجام دهند. چنین اقداماتی از سوی دولتها، گسترش روابط بین ملتها از طریق تکنولوژیهای ارتباطی و حساس شدن مردم به حفظ محیط زیست موجب گردید اهمیت و تعداد این سازمانها افزایش یابد.80 امروزه شاهد افزایش نفوذ این سازمانها نیز میباشیم، به طوری که حتی معترضین جهانیسازی، بر ظرفیت سازمانهای غیردولتی در روند مذاکرات بینالمللی صحه گذاشتهاند.81
برخی نمونههای بسیار شناخته شدهی سازمانهای غیردولتی بینالمللی فعال در زمینهی محیط زیست عبارتند از «اتحادیهی جهانی حفاظت از طبیعت82»، «دوستان زمین83» و «صلح سبز84». اتحادیهی حفاظت جهانی از طبیعت در سال 1948 تاسیس شده است و یک شبکهی مشارکتی بی نظیر در سطح جهان است که متشکل از 93 دولت، 110 موسسهی دولتی، بیش از 800 سازمان غیردولتی ملی و بینالمللی و حدود 11000 کارشناس از کشورهای مختلف جهان است. این اتحادیه علاوه بر اینکه در بسیج افکار عمومی و آگاهی بخشی راجع به حمایت از محیط زیست و تنوع زیستی با برخورداری از شبکهی وسیع اعضا فعال است، در تنظیم پیشنویس اسناد بینالمللی محیط زیست نیز مشارکت دارد. گروه دوستان زمین نیز یک شبکهی جهانی فعال در مورد حفاظت از محیط زیست و حقوق بشر است که در سال 1969 تاسیس شده است و حدود 70 گروه ملی و 5000 گروه محلی و در مجموع حدود 2 میلیون عضو حمایت کننده در سطح جهان دارد.85 سومین آنها یعنی صلح سبز نیز یکی از مشهورترین
سازمانهای بینالمللی غیردولتی در حوزهی محیط زیست است. ایدهی تاسیس این سازمان در اوایل دههی 1980 میلادی شکل گرفت. در این سالها تعدادی از دوستداران طبیعت در کشورهایی مانند بریتانیا و کلمبیا در اعتراض به فعالیتهای ضد محیط زیستی دولتهایشان اعتراضاتی به راه انداختند. در سال 1971 این جنبش در اعتراض به آزمایشات هستهای ایالات متحده در آلاسکا با کرایهی یک کشتی که صلح سبز نامگذاری شده بود راهی این کشور شدند. این اقدام توجه بسیاری از طبیعت دوستان را در سرتاسر جهان به خود جلب کرد و دیری نگذشت که گروههای متعددی در چندین کشور دنیا تحت نام صلح سبز مشغول حمایت از محیط زیست شدند. در اواخر دههی 1980 گروههای صلح سبز از نقاط مختلف جهان متحد شده و صلح سبز بینالمللی86 را شکل دادند که شکل امروزی سازمان است. در اواسط دههی 1990 پس از آنکه آژانس اطلاعاتی فرانسه یکی از معروفترین کشتیهای متعلق به سازمان صلح سبز را با بمب مورد هدف قرار داد، شهرت این سازمان بیش از پیش گشت.87با توجه به ترکیب و کثرت اعضای این سازمانها، روشن است که سازمانهای غیردولتی فعال در امر محیط زیست، ترجیح دادهاند به جای فعالیتهای انفرادی، در قالب شبکههای جهانی فعالیت نمایند.
3-2-در اروپا
تقریبا نیمی از سازمانهای غیردولتی در اروپا قرار دارند و این نشان دهندهی آن است که زادگاه اصلی این سازمانها اروپا است. از لحاظ تاریخی دو پدیدهی عمدهی آیین مسیحیت و لیبرالیسم سیاسی سبب شدند که این سازمانها در اروپا ایجاد و گسترش یابند. در آیین مسیحیت و تقریبا در کلیهی ادیان کمک به اشخاص نیازمند امری پسندیده است. به همین دلیل نهادهای مذهبی به اشکال مختلف خدمات مورد نیاز اشخاص درمانده را ارائه مینمودند. البته پارهای از این سازمانها برای پیشبرد اهداف سیاسی و استعماری هم استفاده میشد. معذلک بسیاری از این سازمانها بعد از استعمارزدایی در سرزمینهای تحت سلطهی سابق باقی مانده و به فعالیتهای بشردوستانه و توسعه پرداختند که هنوز هم برخی از آنها به چنین فعالیتهایی ادامه میدهند.
در خصوص لیبرالیسم سیاسی هم باید گفت ایجاد سازمانهای غیردولتی مجموعهای از پیش فرضها را طلب میکند که به طور خلاصه عبارتند از: احترام به استقلال این سازمانها در مقابل دولت، احترام دولت به حقوق بنیادین افراد مانند آزادیهای اجتماعی، آزادی اندیشه، آزادی مذهب، پذیرش حق مردم در اتخاذ مواضعی غیر از مواضع دولتها و متفاوت و حتی مغایر با آن. این
پیشفرضها به طور عمده در کشورهای غربی از قرن هیجدهم و بالاخص از قرن نوزدهم در قالب فلسفهی لیبرالیسم88 قابلیت تحقق یافتند، فلسفهای که طبق آن افراد باید خود ابتکار اصلاحات اجتماعی را عهدهدار شوند. نمونهی بارز آن «اعلامیهی حقوق بشر و شهروند» 26 اوت 1789 فرانسه میباشد..89
پس از تشکیل اتحادیهی اروپا در سال 1993 این روند مورد توجه بیشتری قرار گرفت به طوری که نه تنها اعضا و تعداد سازمانهای غیردولتی افزایش یافتند بلکه چارچوب حقوقی دقیقتر و موثرتری نیز برای آنها ترسیم شد.
در خصوص سازمانهای غیردولتی زیست محیطی شاید بتوان اولین سازمان غیردولتی زیست محیطی را فعالان کنترل آلودگی هوا در انگلستان در سال 1388 میلادی دانست. با اینحال پس از برنامههای چهارم و ششم زیست محیطی اتحادیهی اروپا یعنی از اوایل دههی 1990 بود که سازمانهای غیردولتی زیست محیطی تحرک قابل توجهی پیدا کردند.
از نمونه سازمانهای غیردولتی زیست محیطی اروپایی کلوپ کیوتو90 است که در سال 1999 تاسیس شده و و در راستای هدف پیمان کیوتو یعنی کاهش انتشار گازهای گلخانهای است. اعضای این سازمان شامل گروههای مختلف غیردولتی و نمایندگان برخی دولتها میباشد. این سازمان علاوه بر اقدام به آگاهسازی و بسیج افکار عمومی در جهت کاهش انتشار گازهای گلخانهای، تلاش کرده است که در تصمیمگیریها و تصمیمسازیهای مربوطه مشارکت نماید. سازمان مذکور از نمونه سازمانهای غیردولتی زیست محیطی اروپایی بوده که در سال 2013 نائل به دریافت جایزهی کمیسیون اروپایی در خصوص سازمانهای زیست محیطی موفق اتحادیه شده است.
سازمان غیردولتی عدالت و محیط زیست91 نیز از دیگر سازمانهای غیردولتی اروپایی است که موفق به کسب جایزهی مذکور شده است. این سازمان در سال 2003 ایجاد و شامل تعدادی از سازمانهای غیردولتی زیست محیطی کشورهای اروپایی میباشد. این سازمان نیز همچون سازمان پیشین سعی در
اطلاعرسانی و مشارکت در تصمیمگیریهای زیست محیطی اتحادیه دارد.92
3-3-در ایران93
از دیرباز در ایران نهادهایی در قالب موسسات خیریه اعم از مذهبی یا رفاهی همچون هیاتها و
دستهجات سینهزنی و زنجیرزنی و ادارهی آبانبارها در ایران وجود داشته و دارند که مشابه با
سازمانهای غیردولتی نوین میباشند. به عبارت دیگر این نهادها به غیر از ثبت دارای کلیهی مولفههای مربوط به یک سازمان غیردولتی بودهاند.94 اما امروزه پس از ایجاد سازمان ملل متحد و تلاشهای جهانی در خصوص انسجام سازمانهای غیردولتی شکل نوینی از نهادهای اجتماعی غیردولتی به وجود آمده که این شکل نوین در کشور ما نیز به مرور زمان بروز یافته است.
اولین سازمان غیردولتی زیست محیطی در ایران گروه روستاییان اشکذر یزد بوده است که از ابتدای دههی 1350 فعالیت خود را با هدف تثبیت شنهای روان و بیابانزدایی آغاز کرد. پس از آن همگام با حرکتهای فزایندهی جوامع مدنی در سراسر جهان بعد از اجلاس ریو در سال 1992، در ایران نیز حرکتهای داوطلبانه روند رو به گسترشی به خود گرفت به طوری که تعداد سازمانهای غیردولتی زیست محیطی در سراسر کشور از 22 سازمان که تا قبل از سال 1375 وجود داشت به 156 سازمان (یعنی هفت برابر) در طول سالهای 1376، 1377و 1378 رسید. پس از آن با توجه به نقشهای مثبتی که سازمانهای غیردولتی در سالهای ذکر شده به ویژه در سطح بینالمللی ایفا کردند و با اهتمامی که در سطح قوهی مجریه و مقننه به موضوع مشارکت مردمی مبذول شد روند صعودی
فوقالذکر سرعت و نظم بیشتری به خود گرفت به طوری که تعداد این سازمانها در سال 1382 به 550 عدد یعنی چهار برابر سال 1378 رسید.95
حقوق جمهوری اسلامی ایران به منظور نهادینه کردن وضعیت حقوقی سازمانهای غیردولتی زیست محیطی تاکنون چند اقدام مهم را انجام داده است: اول)درج اصولی در خصوص تایید موجودیت سازمانهای غیردولتی در قانون اساسی از جمله اصل 26 قانون اساسی.96 دوم)تصویب دو قانون برنامهی سوم و چهارم توسعهی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به ترتیب در سالهای 1379 و 1383 شمسی. سوم) تصویب آییننامهی اجرایی نحوهی تاسیس و فعالیت سازمانهای غیردولتی هیات وزیران در سال 1382 شمسی توسط هیات وزیران که به طور صریح به وضع مقرراتی در خصوص ایجاد و فعالیت سازمانهای غیردولتی میپردازد.97 در حقیقت مجلس شورای اسلامی طی تصویب برنامهی سوم و چهارم توسعهی کشور از طریق نهادینه کردن مشارکت مردم در برنامهریزی، تصمیمگیری و اجرای طرحها و نیز تقویت و پشتیبانی مالی از سازمانهای غیردولتی در رابطه با نگهداری تعادل محیط زیست و هیات وزیران با تصویب آییننامهی اجرایی تاسیس و فعالیت سازمانهای غیردولتی در این مسیر قدم برداشتهاند.98 چهارم)مادهی 66 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 که حق دادخواهی سازمانهای غیردولتی را به رسمیت شناخته است. پنجم) اجرایی شدن هر چند با تاخیر قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب سال 1388 در آبان ماه سال جاری (1393) از طریق تصویب دو آییننامهی ذیربط99. ششم) تلاش سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص ایجاد رابطه ب سازمانهای غیردولتی زیست محیطی.
تلاش سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص ایجاد رابطه باسازمانهای غیردولتی زیست محیطی در سال 1388 منجر به ایجاد یک نهاد دایمی تحت عنوان «دفتر مشارکت و آموزش همگانی محیط زیست» زیر نظر معاونت آموزش و پژوهش سازمان شد. این امر اقدام مهمی در جهت تسهیل ارتباط مابین این سازمان با سازمانهای غیردولتی زیست محیطی تلقی میشود. علاوه بر این، سازمان حفاظت محیط زیست از این طریق سعی کرده است مقدمات ایجاد شبکههای زیست محیطی مابین خود سازمانهای غیردولتی را فراهم و با آنها همکاری کند. پس به طور کلی هدف سازمان محیط زیست از ایجاد چنین دفتری، جلب مشارکتهای مردمی در حفاظت از محیط زیست بوده و در کنار آن بر توانمندسازی جوامع محلی در زمینهی حفاظت از محیط زیست، فراهم کردن بستر مناسب برای بروز مشارکت مردمی و در نهایت بر پویاسازی این مشارکتها و رفع موانع تحقق آن در حفاظت از محیط زیست تاکید میکند.100با فعالیتهای حمایتی و تسهیلگرانهی دفتر مشارکتهای مردمی، شبکههای سازمانهای غیردولتی در هفت منطقهی زیست محیطی سازماندهی شدند و از ترکیب نمایندگان این شبکهها شبکهی کشور در سال 1382 به صورت منسجمتر از گذشته به فعالیت پرداخت.101
در اینجا جا دارد به معرفی چند نمونه از سازمانهای غیردولتی زیست محیطی مطرح در کشورمان که عبارتند از انجمن طرح سرزمین، انجمن پایشگران محیط زیست ایران و انجمن ارزیابی محیط زیست ایران، بپردازیم.102
انجمن طرح سرزمین تشکلی است در راستای حفاظت از طبیعت و تنوع زیستی در ایران که مهمترین اهداف آن به این شرح میباشد: حفاظت مستقیم در پروژههای میدانی از طریق جمعآوری اطلاعات مربوط به آخرین وضعیت گونههای در حال انقراض، حفاظت غیرمستقیم از طریق ارتقای سطح آگاهی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، سازمان ملل، سازمان ملل متحد Next Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، سازمان ملل، سازمان ملل متحد، سازمان تجارت جهانی